mahkeme 2024/446 E. 2025/630 K.

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/446 Esas
KARAR NO:2025/630
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/06/2024
KARAR TARİHİ: 16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı tarafından davacı aleyhine----- esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi yapıldığı, davacı şirketin davalı tarafa----- numaralı fatura ile 70.000 adet antigen test kiti sattığı, faturanın alacaklı şirkete gönderildiği ve ödemenin alındığı, davalının bu satış tarihinden 1 yıl sonra set kitleri ------ gönderildikten sonra ürünlerin ayıplı çıktığını iddia ederek fatura kapsamında ödemiş olduğu bedelin iadesi için icra takibi yaptığı, davacının itiraz süresi kaçırdığından takibin kesinleştiği, davalının ayıp ihbarını 1 yıl sonra yaptığı, ayıplı olarak nitelendirilen mallara ilişkin iade faturasının düzenlenmediği gibi ayıplı olarak kast edilen ürünlerin davacıya iade edilmediği ve buna ilişkin herhangi bir belgenin de sunulmadığı, davalının sebepsiz yere zenginleşmesinin yaşanacağı, davalının basiretli bir tüccar gibi davranmadığı, ayıp ihbarının yasal süresi içerisinde yapılmadığı, ayrıca söz konusu ürünlere ilişkin davacıya gönderilen ihtarnamede dava dışı -------- şirketine sattığı ve bu şirket tarafından kendilerine gönderilen ihtarname ile bilgi sahibi olduklarını beyan etmişlerse de bu ihtarnamenin kendilerine ne zaman gönderildiği hususunda bilinçli olarak bilgi verilmediği, alacağın varlığını yazılı şekilde ispat yükünün davalı tarafta olduğu belirtilerek ----- esas sayılı icra dosyasında aleyhlerine açılan dosyadan kaynaklı şimdilik 2.000 Euro (24.06.2024 tarihli kur üzerinden 70.572,80 TL) olarak borçlu olmadıklarının tespitine, söz konusu takibin iptaline, tüm hacizlerin fekkine, dosyaya yatan paraların davalı tarafa ödenmemesi için tedbir kararı verilmesini, davalının kabul edilen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile ve vekalet ücretinin de davalı yana yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Usulüne uygun tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İNCELEME ve GEREKÇE:Dava, tacirler arasındaki ticari alım satım ilişkisine konu ürünlerin ayıplı olduğundan bahisle alıcı- davalının satıcı-davacıya ödediği ürün bedelinin iadesine ilişkin başlattığı ilamsız icra takibine itiraz edilmemesi ve kesinleşmesi üzerine satıcı- davacı tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
-------- sayılı takip dosyası celp edilmiş incelenmesinde; davalı-takip alacaklısı tarafından davacı-takip borçlusu aleyhine 01/11/2023 tarihinde ayıplı çıkan test kitlerine ödenen bedel iadesi açıklaması ile asıl alacak + işlemiş faiz toplamı 54.646,61Euro tutarındaki alacağın, fer'ileriyle birlikte tahsiline yönelik genel haciz yoluyla yapılan icra takibi olduğu, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlu tarafından takibe itiraz edilmemesi üzerine takibin kesinleştiği görülmüştür. Alacak miktarı ihtilaflı olduğundan eldeki menfi tespit davası kısmi dava olarak açılabileceğinden işin esasının incelenmesine geçilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sırasında, taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi rapor içeriğine göre; davacı şirketin ticari defterlerinde yapılan tespitlere göre: 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerinin HMK 222. Md. göre kendi lehine kesin delil teşkil ettiği kanaatine varılmakla, hukuki değerlendirme ve taktirin Mahkemeye ait olduğunu, raporun 4. bölümde detaylı olarak belirtildiği gibi fatura muhteviyatı malların/ürünlerin davalı tarafından teslim alındığına kesin delil teşkil ettiğini, davacının 01/11/2023 icra takip tarihi itibariyle davalı şirkete 76.308,75 TL borcunun bulunduğu, (bu tutarın kur farkı olabileceği; ödeme dekontlarının dosya kapsamında olmadığından ödemelerin TL mı yoksa Euro mu olarak yapıldığı tespit edilemediğinden farkın kur farkı olduğu düşünüldüğü) ödeme emrindeki alacağın kaynağı fatura -------olduğu, fatura muhteviyatı malların sahte/ayıplı olduğuna dair -------- yevmiye nolu ihtarnamesi; İhtarnamede satışı yapılan firma tarafından ihtarname gönderildiği ve ürünlerin sahte olduğu/ayıplı olduğu, ------- hükümeti tarafından el konulduğu, davacıya ödenen 52.500 Euro'nun ihtarnamenin tebliğ tarihinden 10 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ihtarname ekinde olduğu belirtilen ihtarnamenin -------- Noterliği tarafından gönderilen ihtarname suretinin ekinde belirtilen belgenin bulunmadığı, ayrıca, ----------hükümeti tarafından el konulduğu yönündeki beyana ilişkin de herhangi bir belge bulunmadığı, ayrıca davaya konu fatura muhteviyatı malların davalı tarafından davacıya iade edildiğine dair dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmadığı bildirilmiştir.
Eldeki dava davacı- satıcının davalı- alıcıya sattığı test kitlerinin ayıplı olduğundan bahisle davalının ödediği bedelin iadesine yönelik başlatılan ilamsız icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkin olmakla alacağının varlığını ispat yükü davalı- alacaklı olup iddia ettiği test kitlerinin ayıplı olduğunu, bundan dolayı davacıya ödediği bedelin iadesi gerektiğini davalı ispatla yükümlüdür.
6100 sayılı HMK 200. maddeye göre bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat edilemez.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. Maddesinde " Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK m:222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK m:222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK m:222/4)." hükümlerine amirdir. Yukarıda verilen yasa maddeleri ve TTK 82. maddesi gözetildiğinde ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü amacıyla yapılan yargılama ve yargılama sırasında bilirkişilerden alınan denetime elverişli rapor içeriklerine göre; davalı/takip alacaklısının davacı/takip borçlusu hakkında fatura konusu ürünlerin ayıplı olduğundan bahisle ödenen bedelin iadesine yönelik takip başlattığı, taraflar arasındaki ihtilafın aralarındaki ticari ilişki kapsamında satışı yapılan ve fatura konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıp var ise davalının ödediği bedeli iade hakkının bulunup bulunmadığı hususundan kaynaklandığı, uyuşmazlığın halli ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin tespiti için defter incelemesine karar verildiği, davacının ticari defterlerine göre davalıya 76.308,75 TL borçlu göründüğü, davalının ticari defterlerini sunmadığı, davalı tarafa 7251 Sayılı Kanun ile değişik HMK'nın 222. Maddesi gereği "diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi" halinde ibraz eden tarafın ticari defter ve kayıtlarının aleyhe delil sayılacağının ihtar edildiği, davacı vekilince kısmi dava olarak açılan işbu davadan bilirkişi incelemesi sonrası ıslah dilekçesi sunulduğu, dilekçede raporda davacının karşı tarafa borçlu olduğu bildirilen miktarın Euro cinsi belirlenip (1.900 Euro) mahsup işlemi sonrası 52.750 Euro yönünden borçlu olmadıklarının tespitine dair karar verilmesinin talep edildiği, duruşmada açıkça davacı vekilince 52.750 Euro yönünden borçlu olmadıklarının tespitine dair karar verilmesinin talep edildiği, davalı tarafça davacının sattığı ürünlerin ayıplı olduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı, ödenen bedelin iadesi için gerekli şartların varlığının ispat edilemediği anlaşılmakla davanın kabulü ile, davacının --------- esas sayılı icra dosyasında davalıya 52.746,61 EURO (takip tutarı 54.646,61 Euro-1.900Euro davacının borç miktarı) borçlu olmadığının tespitine dair karar vermek gerekmiş, davalının yaptığı takip haksız ise de kötü niyetli olarak başlatıldığına dair ispat vasıtası bulunmadığından bu yöndeki talep reddedilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1)Davanın kabulü ile, davacının -------------esas sayılı icra dosyasında davalıya 52.746,61 EURO borçlu olmadığının tespitine,
2)Davacı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin koşullar oluşmadığından reddine,
3)Dava değeri 2.160.094,91TL (dava ve ıslah miktarlarının dava ve ıslah tarihleri Euro/TL hesabına göre ) alınması gerekli karar harcı 147.556,08 TL’den peşin olarak yatırılan 1.205,21 TL'nin ve davacı tarafından yatırılan 37.100,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 38.305,21‬ TL'nin mahsubu ile 109.250,87‬ TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4)Davacı tarafça yatırılan 1.205,21 TL peşin harç ve 37.100,00 TL ıslah harcı toplamı olan 38.305,21 TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5)Davacı tarafından yapılan 488,40 TL ilk dava masrafı, 5.000,00 TL bilirkişi, 94,50 TL tebligat müzekkere gideri olmak üzere toplam 5.582,9‬0 TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6)Davalı taraflarca sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7)Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 297.610,44 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8)Arabuluculuk aşamasında yapılan ve Hazine tarafından karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı taraftan tahsili hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
9)Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içinde (HMK 345/1), mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle, -----Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmek üzere tarafların istinaf yasa yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/09/2025