mahkeme 2024/489 E. 2025/244 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/489 ESAS
KARAR NO: 2025/244
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 ...Hariç))
DAVA TARİHİ: 07.07.2022
KARAR TARİHİ: 08.04.2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 ...Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı ... dava dilekçesinde özetle; Kamu bankaları üzerinden olmak kaydı ile müvekkillerini ait taşınmazlara ilişkin iki ayrı ekspertiz raporunun düzenlenmesi amacı ile davalı tarafa ------- vadeli bir adet bonoyu davalıya teminat olarak verdiğini, teminat senedinin verilme amacının iş yapılıp sonuç alındığında (taşınmazlara ilişkin iki ayrı ekspertiz raporu düzenlendiğinde) hizmet bedelinin güvence altına alınması olduğunu, davalı ile 3 aralık 2021 tarihinde watsaap üzerinden görüşmeler yapıldığını, davalı yurt dışında olması nedeni ile teminat senedinin arkadaşı olan ------tarihinde teslim edildiğini, davalının gerek kendisinin gerekse ekibi olduğu söylediği kişiler aracılığı ile müvekkili adına -----kayıtlı 3 adet taşınmazın ekspertizi için 500.000,00-TL'yi hemen, arkasından yapılacağını belirttikleri --- araziler ve süt çiftliği tesisleri ve et fabrikası işi için de 300.000,00-TL'lik davaya konu teminat senedinin kendisinden teslim aldırdığını ancak davalının üzerine aldığı işi yaptıramadığı gibi 5 Ocak 2022 tarihinden itibari ile de telefonlara çıkmadığını, mesajlara cevap vermediğini, davalının 07.07.2022 tarihinde bir avukatı aracılığı ile davaya konu teminat senedinin parasının ödenmesini talep ettiğini, ileri sürerek davaya konu senet nedeni ile borçlu olmadığının tespitini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesini, fazlaya dair dava ve talep haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; senedin kambiyo senedi olması nedeni ile asıl borçtan mücerret olduğunu, senedin herhangi bir yerinde teminat senedi ve davacının haklı olduğuna dair herhangi bir ibare olmadığını, davanın ispatının davacıya ait olduğunu,-------İçtihatlarına göre senedin teminat senedi olarak kabul edilebilmesi için senet üzerinde buna dair ibare olması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin iyi niyetli olduğunu, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin müvekkilini bağlamadığını, bononun borçtan mücerret olduğunu, vadenin geçmesinden sonra yapılan cironun alacağın temliki niteliğinde olduğunu ( TTK 690 m.) ileri sürerek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava; davaya konu senedin teminat senedi olduğuna dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.Davacı vekili özetle; davacının, kendisine ait gayrimenkullerle alakalı iki ayrı ekspertiz yaptırılması işleriyle ilgili, teminat olarak davalılardan ------ bedelli davaya konu bonoyu verdiğini, davalının üzerine düşen edimi yerine getirmediğini, davaya konu bonoyu iade etmediğini beyan ederek, söz konusu bonodan ötürü borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Davacı vekili dahili dava dilekçesinde özetle; dava konusu 300.000,00-TL'lik bononun davalı ----tarafından dahil edilmesi istenen ---- verildiğini, ----- esas sayılı dosyası ile takibe koyduğunu, vadede sonra yapılan cironun alacağın temliki hükümlerine tabi olduğunu beyan ederek --- davaya dahil edilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; senedin kambiyo senedi olması nedeni ile asıl borçtan mücerret olduğunu, senedin herhangi bir yerinde teminat senedi ve davacının haklı olduğuna dair herhangi bir ibare olmadığını, davanın ispatının davacıya ait olduğunu, --- göre senedin teminat senedi olarak kabul edilebilmesi için senet üzerinde buna dair ibare olması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dahili davalı vekili ise; müvekkilinin iyi niyetli olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.
Açılan dava önce -------- esas sırasına kaydedilmiş, bu dosyada ... dahili davalı tanığı olarak dinlenmiş, "...Davacının mahkememizdeki beyanı, dahili davalı tanığının anlatımları ve bilirkişiden tarafından düzenlenen rapordan, davacının avukat olarak görev yaptığı, davacının müvekkiline ait ------- bulunan büyük miktarlı taşınmazlar için bir kamu bankası tarafından görevlendirilecek eksperlerden rapor alınması için yurt dışında olan davalı -------- yardım istediği, davalının yurt dışında olmasına rağmen davacıya yardımcı olabileceğini bildirdiği, taraflar arasındaki yazışmalara göre davalının 500.000 TL yatırıldığında sürecin hemen başlayacağını yazdığı, davalının yazışmalarda ----- koruması gerektiğini, banka müdürünün sıkıntı yaşamaması gerektiğini, rapor geldiği takdirde herkesin ödemesinin yapılacağını yazmış olduğu, davacının 17 aralık 2021 tarihli yazışmada, teminat senedini imzalayıp ----- teslim edeceğini bildirdiği, yazışmalarda davacının alınan raporun işe yaramadığını bildirdiği, teminat senedi ve ödediği 500.000 TL nin iadesini talep ettiği anlaşılmakla; davaya konu senedin, davacı tarafından müvekkillerine ait taşınmazları için kamu bankaları tarafından görevlendirilecek eksperler için dolar bazında rapor düzenlenmesi için verildiği ancak raporların davacı tarafın istediği şekilde düzenlenmediği, vadeden sonra da dahili davalıya temlik edildiği anlaşılmakla, senedin teminat senedi olarak düzenlendiği ve teminata konu işin yapılmadığı dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, istinaf talebini inceleyen ---- tarihli görevsizlik kararı üzerine dosya mahkememize gönderilerek işbu esas sırasına kaydedilmiştir.
Davacıya yemin delili hatırlatılmış, davacı yemin deliline dayandığını, davalının senedin teminat senedi olmadığına dair yemin etmesini istemiştir.Davalı asilin ----adresine yemin metni ekli ihtarlı davetiye çıkarılmış, yemine icabet etmemesi halinde yeminden kaçınmış sayılacağı ve yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtar edilmiş, davalı asil duruşmada hazır olmamış, davalının ----- kayıtlı adresi bulunması dikkate alınarak avukatının, tebliğin usulsüz olduğu ve davalı asilin yurt dışında yaşadığına yönelik iddiaları dikkate alınmamıştır.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun aslında bulunmadığını ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Ancak davalının alacağı kambiyo senedine dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer.-----Usul hukukumuzda senede karşı senetle ispat zorunluluğu ilkesi kabul edilmiştir. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı def'i (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, HMK'nin 201.maddesinde düzenlenen miktardan az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir. --------Dava konusu bono mahkememizce incelenmiş, bononun, ---- düzenleme tarihli, --- vade tarihli, borçlusu----- bedelli bono olduğu, bono arkasında --------- cirosunun bulunduğu, bononun ön veya arka yüzünde teminat senedi olduğuna dair bir ibare bulunmadığı; davanın açıldığı tarihte henüz davacı aleyhine başlatılmış bir icra takibi bulunmadığı, dava tarihinin ---- olduğu, dahili davalının dava konusu bonoya dayalı olarak ----- tarihinde başvurarak 16/03/2023 tarihinde ihtiyati haciz kararı aldığı, bu ihtiyati haciz kararını ------- esas sayılı dosyası ile takibe koyduğu, TTK m. 690'a göre; “(1) Vadenin geçmesinden sonra yapılan ciro, vadeden önce yapılan bir cironun hükümlerini doğurur; ancak, ödenmeme protestosundan veya bu protestonun düzenlenmesi için öngörülmüş sürenin geçmesinden sonra yapılan ciro, sadece alacağın temliki hükümlerini doğurur." şeklinde düzenlendiği, dahili davalının hak sahibi olması için alacağın temlikinin yazılı şekilde yapılması gerekli olup dahili davalının bonoyu hangi hukuki ilişkiye dayanarak aldığını gösterir yazılı delil dosyaya sunmadığı, bildirdiği tanığın duruşmadaki beyanında davacının düzenlediği davaya konu bonoyu önce davacıdan alıp doğrudan dahili davalıya verdiğini beyan ettiği, sonra bu beyanının yanlış geçtiğini beyan ederek davalının dahili davalıya olan borcu için davacıdan senet alıp davalıya verdiğini beyan ettiği, davalı asilin yeminden kaçındığı, bu itibarla davacının teminat iddiasını ispat ettiği anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının KABULÜ ile,
-------esas sayılı takip dosyasına konu edilen 18.12.2021 düzenleme, 20.01.2022 vade tarihli, 300.000,00-TL bedelli senet nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 20.493,00-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 5.203,95-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 15.289,05-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 5.203,95-TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 3.859,05-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına,
6-Kabul edilen dava yönünden karar tarihinde davacı kendisini vekil ile temsil ettirmediğinden davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı asilin ve davalı ---- vekilinin ve davalı ----- yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ------ Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.08.04.2025