mahkeme 2024/254 E. 2024/929 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/285 Esas
KARAR NO:2024/896
DAVA:Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ:13/04/2023
BİRLEŞEN DAVADA
DAVA:Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ:13/04/2023
KARAR TARİHİ:30/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı dava dilekçesinde özetle;Davacının ortağı olduğu muhatabı kooperatif tarafından parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesi ile hakkında alınan ihraç kararının davacıya 15/06/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, davacı hakkında alınan bu ihraç kararına yasal gerekçelerle, iptali için kooperatif genel kuruluna itiraz etme gereği duyduğunu, davacıdan ödenmesi istenilen 13.926,82 TL ana para ile 7.343,71 TL faiz olmak üzere toplâm 21.270,53 TL borcu olduğunun belirtildiğini, davacının bu miktarda borcu olmadığını, kooperatif ana sözleşmesinin 23/6.maddesinde “Ortaklardan tahsil edilecek taksit, miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek” genel kurulun devir ve terk edemeyeceği yetkileri arasında sayıldığını, Genel Kurul tutanaklarının incelenmesinde ödenmesi istenilen bazı miktarların tutanakta yer almadığının görüleceğini, cari hesap tablosunda 01.07.2020 tarihinde ödenmesi istenilen 2.500,00 TL miktar genel kurul tutanağında yer almadığını, kasıtlı olarak faiz hesabını yanlış yapılmak suretiyle borç miktarının şişirildiğini, davacıya gönderilen faiz hesaplama tablosunda bazı ödemelerin vadeleri genel kurulca belirtilen tarih değil, kasıtlı olarak gecikme süresi, dolayısıyla gün sayısı arttırılarak hesaplandığını, eşitlik kuruluna uyulmadığını, ortakların kooperatife toplamda 418.378,53 TL borcu görüldüğünü, kooperatifler uyulması gereken eşit kuralını bozmak suretiyle görevi kötüye kullanma suçu işlendiğini, hakkında alınan ihraç kararına itiraz ettiğini, aksi halde gerek görevi kötüye kullanma, gerek yetki tecavüzü, gerekse genel kurulda usülsüz yapılan işlemler ile ilgili yönetim kurulu hakkında ----------- şikayette bulunacağını, 15 gün içerisinde tarafına cevap verilmediği takdirde şikayette bulunacağını belirtmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekili tarafından dava dosyasına sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacının, Kooperatifler Kanunu yasal mevzuatına göre ısrar ile kooperatif üye aidatlarına ilişkin ortaklık yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve bu konuda yasal mevzuata göre ihtarnameler gönderilmesine rağmen olumsuz durum devam edince-----toplantısında üyelikten çıkarıldıklarını, davacının ----- üyesi olduğunu ve kooperatife olan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davacının daha öncede yükümlülüklerini yerine getirmediği iş bu sebepten dolayı ihtarname gönderildiği ancak üyelikten ihraç edilmediği, davacının aynı şekilde davranması sebebiyle 2022 yılında kooperatifler kanunları doğrultusunda yönetim kurulu tarafından ihraç edildiklerini noter aracılığı ile davacıya tebliğ edildiği, ---------- hesaplarının hatanın olmadığı, kooperatifin sözleşmeli Mali Müşavir, Bağımsız Denetici ve BilirKişi------- tarafından yapıldığını, Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulunca incelenmiş herhangi bir hata tespit edilmediğini, Yönetim Kurulu ve mali müşavirlerinin incelemesi ile hesaplarda bir yanlışlık olmadığına dair yazının karşı tarafa elden teslim edildiğini, -------tarihinde de Genel Kurulun sözlü olarak kendilerine hesaplarda yanlışlık olmadığını belirttiğini,---- Genel Kurulunun mücbir sebeplerden dolayı pandemi dolayısı yapılamadığını, tüm Genel Kurulların hükümet tarafından yasaklandığını, yapılamayan ------tarihinde yapıldığını, ortağın yapacağı ödemelerin kooperatif tarafından kabul edilmesi çıkarma kararından vazgeçildiği anlamına gelmediğini, çıkarma hakkı bozucu yenilik doğuran bir hak olduğu için bu hak kullanıldıktan sonra bu karardan vazgeçilemeyeceğini,---------yılı içerisinde herhangi bir üyelerinin üyelikten çıkarılmasının uygun görülmediğini, bir defaya mahsus zaruri genel giderlerin karşılanması için üyelerden ödeme talep edildiğini, sorumlulukların yerine getirilmesi yönündeki tüm girişimlerin davacının tarafından karşılık bulamadığını ve olumlu geri dönüş alınamadığını ayrıca 7 üyeye ihtarname yazıldığını bu üyelerden olumlu geri dönüş alınıp ödemelerin yapıldığını, kooperatif üyelerinin 418.378,53-TL borçlarının gözükmesinin bilanço tarihine çok yakın olan 25/11/2021 tarihinde aidat tahakkukun yapılmış olmasından kaynaklandığını ve 2022 yılında yapılan tahsilatlarla toplam alacak rakamının hızla azaldığını ayrıca 2022 yılında denetim kurulu raporuna göre 31/12/2022 tarihinde kooperatif bilançosunda 69.164,20.-TL olarak mevcut olduğu görülen ortaklardan alacakları rakamın yaklaşık 9660” ın üyelikten ihraca konu olan -------- ait olduğunu, bu rakamın dışında kalan ortaklarda alacaklar bakiyesinin kooperatifin rakamsal büyüklükleri itibari ile kabul edilebilir seviyede olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen ------dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı kooperatifin 2008 yılından itibaren----- no’lu ortağı olduğunu, davalı kooperatif yönetiminin, müvekkilinnin parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesi ile ---------sayılı yönetim kurulu kararı ile müvekkilini ortaklıktan ihraç ettiğini, ortaklıktan ihraç kararına---- yevmiye numaralı itiraz ihtarnamesi ile başvurup genel kurul nezdinde itiraz edilmişse de yönetim kurulu başkanının ve yönetim kurulu üyelerinin müvekkiline karşı olumsuz tavır ve tutumu nedeniyle ortakların yanlış bilgilendirilmiş olması sonucu yönetim kurulunca alınan ortaklıktan ihraç kararının genel kurulca kabul edildiğini, genel kurulun almış olduğu ihraç kararının 17.02.2023 tarihinde müvekkiline tebliğ edildiğini, müvekkili hakkında alınan ihraç kararının kooperatifler mevzuatına ve hukuka aykırı olduğunu, 2020 yılı genel kurulunda üyelikten ihraca ilişkin herhangi bir karar alınmadığını, yapılan ortaklıktan ihraç işleminin usulsüz olduğundan iptali gerektiğini, kooperatifçe, ortağın borcunun aşırı olarak gösterilmesi ve bu hususun inceleme sonunda anlaşılması halinde, bu ihtarlara dayanılarak kooperatiften çıkarılamayacağını, ortağın aidat borcu hesap edilirken, ortakların fiilen ödediği borç tutarına göre değil, genel kurul kararının kabul ettiği aidat tutarına göre hesap edilmesi gerektiğini, parasal yükümlülük yerine getirilmediğinden bahis ile müvekkili hakkında alınan yönetim kurulu ve genel kurul kararının iptali gerektiğini, ihraçtan sonra da yapılan ödemeler kabul edilmek suretiyle ihraç kararının kaldırıldığının kabul edildiğini, ancak kooperatif yönetim kurulu başkanının ve yönetim kurulu üyelerinin müvekkilinin şahsına yönelik olumsuz tutumu nedeniyle yasal olmayan işbu uygulamayı yaptığını, muhatap kooperatifin bilançosunda da görüleceği üzere ortakların kooperatife toplam 418.378,53 TL borcu görüldüğünü, ancak müvekkili dışında herhangi bir ortağın ihraç edilmediğini ve birçok ortağa gecikme bedeli uygulanmadığını, bu yönden eşitlik kuralına da uyulmadığını, bu nedenlerle müvekkili hakkında, ---------- yönetim kurulu kararı ve genel kurul tarafından alınan 17.02.2023 tebliğ tarihli ihraç kararının iptalini, yargılama gideri ve vekaleti ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Birleşen ----- Karar Sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dosyasının ----------- Esas sayılı dosyası ile konu bakımından aynı olduğunu, davacıların evli ve eş olduğunu, kooperatif üyeliğinden ihraç nedenleri de birebir aynı ve davalı Kooperatif de aynı Kooperatif olarak ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, usul ekonomisi de gözetilerek ilgili dava dosyasının bağlantısının gözetilerek ilgili dosya esasının kapatılarak ilk dosyanın açıldığı------------ Esas sayılı dava dosyası ile birleştirme kararı verilmesini talep ettiğini, davacı----------- ve eşinin, Kooperatifler Kanunu yasal mevzuatına göre ısrar ile kooperatif üye aidatlarına ilişkin ortaklık yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve bu konuda yasal mevzuata göre ihtarnameler gönderilmesine rağmen olumsuz durum devam edince -----Genel Kurul toplantısında üyelikten çıkarıldıklarını,-------- hesaplarının kooperatifin sözleşmeli Mali Müşavir, Bağımsız Denetici ve Bilir Kişi--------tarafından yapıldığını, Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulunca incelenmiş herhangi bir hata tespit edilmediğini, Yönetim Kurulu ve mali müşavirlerinin incelemesi ile hesaplarda bir yanlışlık olmadığına dair yazının karşı tarafa elden teslim edildiğini, 02/06/2022 tarihinde de Genel Kurulun sözlü olarak kendilerine hesaplarda yanlışlık olmadığını belirttiğini,---- mücbir sebeplerden dolayı pandemi dolayısı yapılamadığını, tüm Genel Kurulların hükümet tarafından yasaklandığını, yapılamayan -------- olmak üzere beraber 25/11/2021 tarihinde yapıldığını, ortağın yapacağı ödemelerin kooperatif tarafından kabul edilmesi çıkarma kararından vazgeçildiği anlamına gelmediğini, çıkarma hakkı bozucu yenilik doğuran bir hak olduğu için bu hak kullanıldıktan sonra bu karardan vazgeçilemeyeceğini, 2020 yılı içerisinde herhangi bir üyelerinin üyelikten çıkarılmasının uygun görülmediğini, bir defaya mahsus zaruri genel giderlerin karşılanması için üyelerden ödeme talep edildiğini, sorumlulukların yerine getirilmesi yönündeki tüm girişimlerin davacının eşi -------- tarafından karşılık bulamadığını ve olumlu geri dönüş alınamadığını ayrıca 7 üyeye ihtarname yazıldığını bu üyelerden olumlu geri dönüş alınıp ödemelerin yapıldığını, kooperatif üyelerinin 418.378,53.-TL borçlarının gözükmesinin bilanço tarihine çok yakın olan 25/11/2021 tarihinde aidat tahakkukun yapılmış olmasından kaynaklandığını ve 2022 yılında yapılan tahsilatlarla toplam alacak rakamının hızla azaldığını ayrıca 2022 yılında denetim kurulu raporuna göre 31/12/2022 tarihinde kooperatif bilançosunda 69.164,20.-TL olarak mevcut olduğu görülen ortaklardan alacakları rakamın yaklaşık %60’ ın üyelikten ihraca konu olan ----ait olduğunu, bu rakamın dışında kalan ortaklarda alacaklar bakiyesinin kooperatifin rakamsal büyüklükleri itibari ile kabul edilebilir seviyede olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE;Asıl ve mahkememizle birleşen ------- sayılı dosyalarında kooperatif üyesi olan davacıların, üyelikten ihraç kararlarının iptali talebidir.Asıl davada, davacı ------yılından beri davalı kooperatifin ortağı olduğu, 10.06.2022 tarihli kooperatif yönetim kurulu kararı ile ortak olan davacının parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ihraç kararı alındığı, ihraç kararına ----- ihtarnamesi ile itiraz edildiği, ancak genel kurul kararı tarafından da ortaklıktan ihraç kararının kabul edilmesi üzerine genel kurul tarafından alınan 17.02.2023 tarihli ihraç kararının davacıya tebliğ edilmesinin ardından mahkememize 13.04.2023 tarihinden 3 aylık yasal süre içerisinde ihraç kararının iptali talepli dava açıldığı tespit edilmiştir. Mahkememiz ile birleşen -------- sayılı dosyası ile davacı ------ 2008 yılından beri kooperatifin ortağı olduğu, 10.06.2022 tarihli kooperatif yönetim kurulu kararı ile ortak olan davacının parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ihraç kararı alındığı, ihraç kararına ---------- tarihli ihtarnamesi ile itiraz edildiği, ancak genel kurul kararı tarafından da ortaklıktan ihraç kararının kabul edilmesi üzerine genel kurul tarafından alınan 17.02.2023 tarihli ihraç kararının davacıya tebliğ edilmesinin ardından 13.04.2023 tarihinden 3 aylık yasal süre içerisinde ihraç kararının iptali talepli dava açıldığı tespit edilmiştir. Uyuşmazlık; asıl ve birleşen davalarda davacı kooperatif ortaklarının parasal yükümlülüklerini yerine getirmedikleri gerekçesiyle ihraç edildikleri anlaşılmakla, ortaklıktan ihraç kararlarının kanuna ve sözleşmeye uygun olup olmadığı, iptali şartlarının mevcut olup olmadığı hususlarıdır.Dosya içerisine teknik bilirkişi heyeti tarafından 09.09.2024 tarihli hükme esas alınan bilirkişi raporu alınmıştır.Yapılan yargılama sonucu; asıl ve birleşen dosyada davacı kooperatif üyelerinin kooperatife ödemeleri gereken aidatları zamanında ödenmediği gerekçesiyle yönetim kurulu tarafından ortaklıktan ihraç kararı alındığı, davacılar tarafından-------- tarafından usulüne uygun itirazların yapıldığı ancak her iki davacı içinde 17.02.2023 tarihli genel kurul kararı uyarınca ihraç kararının kabul edildiği ve onaylandığı ve kooperatif üyesi davacıların üyelikten ihraç edildiği tespit edilmiştir. Kooperatif defterleri üzerinde yapılan teknik incelemeler sonucu ------- yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtların TTK 64, 66 VUK 220-226.maddeleri uyarınca açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olduğu ve birbirini doğruladığı tespit edilmiş olup bu haliyle kooperatifin lehine delil kabiliyetinde olduğu anlaşılmıştır. Asıl dosya davacısı ---- tarihi itibariyle kooperatife 13.926,82 TL ana para ile 7.343,71 TL faiz borcu olmak üzere toplam 21.270,53 TL borcunun olduğu, davacı tarafından 25.05.2022 tarihinde 750,00 TL ve 06.02.2023 tarihinde 10.676,82 TL ödeme yapıldığı ve yekün olarak 06.02.2023 tarihi itibariyle toplam davacı ortağın kooperatife 9.843,71 TL borcunun olduğu ardından kooperatif tarafından 09.02.2023 tarihinde 10.000,00 TL genel gider katılım bedeli taahhuk ettirildiği ve sonuç olarak 09.02.2023 tarihi itibariyle davacı ortağın 19.843,71 TL borcunun olduğu tespit edilmiştir.Birleşen ----- sayılı dosyasında davacı -------- itibariyle 13.926,82 TL ana para ile 7.343,26 TL faiz toplamı olmak üzere 21.270,08 TL borcunun olduğu, davacı tarafından 25.05.2022 tarihinde 750,00 TL ve 06.02.2023 tarihinde 10.676,82 TL ödeme yapıldığı ve geriye 9.843,26 TL borcunun kaldığı, kooperatif tarafından 09.02.2023 tarihinde 10.000,00 TL genel, gider katılım bedeli taahhuk ettirildiği ve bu tarih itibariyle davacının kooperatife 19.843,26 TL borcunun olduğu tespit edilmiştir. 1163 sayılı Kooperatif Kanunun 16.maddesinde "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkartılamazlar. "Davalı Kooperatifin esas sözleşmesinin 14.maddesinde "Parasal yükümlülüklerinin otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığıyla yapılacak ihtarı takip eden on gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden otuz gün içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkartılacağı düzenlenmiştir." Kooperatif Kanunun 27.maddesi "Ortakların yüklendikleri paylar için ödeyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarında elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlülüklerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymayan ve ikinci istemden sonrada bir ay içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, sözleşmeye veya diğer suretlerle dolmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez." Kooperatif Kanunun üyelerin yükümlülüğüne ilişkin 16 ve 27 maddeleri ile Kooperatif ana sözleşmesinin 14.maddesi uyarınca davacılardan------ ana para ve 7.343,71 TL faiz toplamının 10 günlük süre içerisinde ödenmesinin istendiği, ardından ödenmemesi üzerine ------ tarihli ikinci ihtarnamesinin gönderildiği ve toplam borç miktarı olan 21.270,53 TL'nin 30 günlük süre içerisinde ödenmemesi halinde ortaklıktan ihraç edileceğinin ihtar edildiği tespit edilmiştir.Birleşen dosya davacısı ------ ana para ve 7.343,71 TL faiz toplamanın 10 günlük süre içerisinde ödenmesinin istendiği, ödenmemesi üzerine ------- tarihli ikinci ihtarnamesi ile toplam 21.270,08 TL borcun 30 günlük süre içerisinde ödenmesinin ihtar edildiği tespit edilmiştir.Asıl ve birleşen dosya davacılarının, kendilerine gönderilen iki ihtarnameye rağmen üzerlerine düşen yükümlülükleri yerine getirmedikleri belirlenen para tutarlarının ödenmediği anlaşılmakla, Kooperatif genel kurulu tarafından ihraç kararlarının onaylanmasının 1163 sayılı Kooperatif Kanunun 16 ve 27 maddeleri ile Kooperatif anasözleşmesinin 14.maddesi uyarınca usulüne uygun olduğu, ihraç kararlarının yerinde olduğu anlaşılmakla iptal taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl ve mahkememizde birleşen ----------- sayılı dosyalarının REDDİNE,
Asıl davada;
2-Alınması gerekli karar harcı 427,60 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Birleşen----------- sayılı dosyasında;
7-Alınması gerekli karar harcı 427,60 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
8-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
9-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
10-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
11-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
İlişkin olarak davacı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde------------ Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 30/10/2024