mahkeme 2024/181 E. 2024/470 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/342 ESAS
KARAR NO: 2024/370
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 24.03.2016
KARAR TARİHİ: 25.04.2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; --------bünyesinde posta tekeli dışında kalan gönderilerin ayrım ve işleme hizmetinin yaptırılması konusunda yapılan ihale sonucunda ihale alıcısı davalı firmalar ile müvekkili kuruluş arasında sözleşmeler akdedildiğini, üstlenici firma elemanı olarak sözleşme kapsamında çalışan işçilerden bir kısmının iş sözleşmesinin dava dışı ----- tarafından feshedilmesi üzerine işçiler tarafından dava dışı ------ müvekkili kuruluş aleyhine açılan davalar sonucunda, iş akdinin feshi işleminin geçersizliğinin tespiti ile işe iadeye ilişkin verilen kararlar ---- onanarak kesinleştiğini, davacı işçilerin işe iadesi yerinde getirilmemesi nedeniyle haksız fesihten doğan kıdem ve ihbar tazminatı ile ücretli izin alacaklarının ------ ile müvekkili kuruluştan tahsiline karar verilmiş ve bu kararın kesinleşmesine müteakip yapılan ilamlı icra takibine konulan dosya borçlarının tamamının müvekkili kuruluş tarafından ödendiğini, daha sonra asıl işveren sıfatıyla ödedikleri 268.597,52-TL'nin müşterek ve müteselsil sorumlu alt işveren olanı dava dışı -------firması tarafından müvekkili kuruluşa ödenmesi talep edilmiş ise de nihai yargılama sonucunda 236.060,03-TL üzerinden davanın kabulüne karar verildiğini, işbu davada önceki alt işverenlerden talep edilmek üzere kısmen reddedilen 32.537,49-TL, davalılardan talep edildiğini, müvekkili kuruluş tarafından işçilerin dava dışı ------ önce huzurdaki davanın davalısı olan davalı 3 firma dışında diğer iki firmanın tasfiye olduğunu, o nedenle dava dışı -----------firmasının sorumlu olmadığı tespit edilen 32.537,49-TL'den dava ikame ettikleri her bir firmanın sorumluluk miktarının Mahkemece tespit edilmesi ve davalıların bu sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak taraflarınca ödenmek zorunda kalınan işbu tutarları taraflarına ödenmesi gerekliğini, --------- kararname eki kararın ihale yoluyla hizmet alımı başlıklı 5. maddesinde “ihale yoluyla yapılacak hizmet alımlarında, yüklenici firmanın istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusu kuruluş olamayacağı, mevcut sözleşmelerin bu çerçevede yenileceğinin ifade edildiğini, davalı şirketlerle akdedilen şartnamelerde de “çalıştırılacak işçilerin İş Kanunu'ndan ve diğer kanunlardan doğan tüm sorumluluklarının yükleniciye ait olduğu, ücret, sigorta primi ve vergilerin de yüklenici tarafından ödeneceğinin düzenlendiğini, yüklenicinin istihdam ettiği işçinin işvereni, muhatabı ve sorumlusu olduğunu idarenin kesinlikle işveren, muhatap ve sorumlu olmayacağı, elemanların İş Kanunu ve diğer kanunlardan doğan haklardan mütcahhidin sorumlu olduğunu, gerek davalı şirketle ile müvekkili kuruluş arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve gerekse sözleşme ve eklerinde düzenlenen davalı şirketin sorumlulukları kapsamında ödediği bedellerin asıl sorumlusunun işçilerin fiilen bünyesinde çalıştığı şirketler olması sebebiyle kesinleşen mahkeme kararları gereğince ödemek zorunda kalınan meblağın rücuen tahsili gerektiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla icra dosyalarına yapılan toplam 32.537.49-TL alacağa--------- ticari faizi ile birlikte davalı şirketlerin yargılama sırasında belirlenecek sorumlulukları ile sınırlı olmak üzere rücuen tahsile karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı -------- cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın 2003 yılından beri davacı firmaya bağlı olarak posta dağıtımı işi yapmadığını, bu çalışmaya dayanan hak ve kayıtların müvekkili firma açısından 2003 yılından önceye dayanmış olması nedeniyle tüm işçilik alacakları ve rücuen tazminat alacağı konusunda zamanaşımı itirazında bulunduklarını, dava dışı çalışanların tamamının davacının işçisi olduğu, davacı ile aralarındaki asıl işveren alt işveren mevzuata uygun olmadığını, benzer bir olayda ----- bağıtlanan hizmet alım sözleşmelerinin muvazaalı olduğunu tespit ederek çalışan işçilerin baştan itibaren ------- işçisi olduğunu kabul ettiğini, bir an alt işveren ilişkisinin varlığı kabul edilecek olsa da işçilerin kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarından sözleşmeyi fesheden son işveren--------- sorumlu olduğunu, yine de müvekkilinin kendi şirketinde çalıştığı dönemden ve bu ücretle sınırlı kıdem tazminatından sorumlu olabileceğini, müvekkili şirketinde tüm yargılamalar sonrasında hükmedilen vekalet ücreti, yargılama gideri ve harçlardan ve icra dosyalarına ödenen harç, vekalet ücreti ve faizlerden sorumlu tutulamayacağını, rücu talebinde bulunan davacının hiçbir şekilde müvekkilini böyle bir borçtan haberdar etmediğini, rücu hakkını kullanmayan davacının ödeme tarihinden itibaren faiz istemesi ve talep edilen ticari faiz oranının da yasal olmadığı için kabul edilemeyeceğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.Davalı ----------vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davacı tarafın ihalesine katılmadığını ve herhangi bir sözleşme ilişkisine girmediğini, bu nedenle davacının bu davayı açma hakkı bulunmadığını, işbu dava nedeniyle müvekkili şirketin maruz kalacağı tüm zararları karşılaması gerektiğini, somut delil sunulması halinde itiraz ve cevap hakkı saklı kalmak kaydıyla, davanın reddini talep etmiştir. Dava dilekçesi ve tensip tutanağı davalı ---------- usulüne uygun tebliğ edilmiş olup, davalı ---- davaya cevap vermemiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;
Dava hukuki niteliği itibariyle; davacı ile dava dışı ----- aleyhine dava dışı işçiler tarafından açılan alacak davası sonucunda, işçiler lehine verilen ve takibe konu edilen alacağın, davacı tarafından ödendiği iddiasıyla, diğer alt işveren olan davalılara karşı açılan rücuen tazminat davasıdır.
Davacı vekili; müvekkili ile davalılar ve dava dışı ------ Arasında alt işverenlik sözleşmesinin bulunduğunu, dava dışı ---işçilerinin işçilik alacaklarından kaynaklı olarak ----- Mahkemesi'nde dava açtıklarını, dava soncunda işçiler lehine hükmedilen tazminatların müvekkili ile dava dışı ----müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini, müvekkilinin hükmedilen işçi alacaklarının tamamını ödediğini, ödenen bedelin tahsili için ---- sayılı dosyası ile -------- dava açtıklarını, davada alınan bilirkişi raporu ile 32.537,49-TL yönünden davalıların sorumluluğunun tespit edildiğini beyan ederek, bu bedelin sorumlulukları oranında davalılardan tahsilini dava ve talep etmiş; davalı------ vekili; dava dışı çalışanların tamamının davacının işçisi olduğunu, davacı ile aralarındaki ilişkinin alt işverenlik hükümlerine uygun olmadığını beyan ederek davanın reddini istemiş; davalı ---- vekili; davacının herhangi bir ihalesine girmediklerini ve aralarında bir sözleşme bulunmadığını beyan ederek davanın reddini istemiş; davalı----davaya cevap vermemiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasına geçilmiş, -------esas sayılı dosyası getirtilmiş, bilirkişi raporu alınmış, yasa değişikliği nedeniyle basit yargılama usulüne geçilerek dava sonuçlandırılmıştır. Dava konusu uyuşmazlığın; davacının posta tekeli dışında kalan gönderileri " ayrımı ve işleme" hizmetine ilişkin açılan ihale kapsamında ihale alıcıları olduğu iddia edilen davalılar ile dava dışı firmalarda dönem farklılıklarıyla çalışan dava dışı işçilerin açmış olduğu kıdem, ihbar ve yıllık izin ücretlerine ilişkin alacak davaları neticesinde asıl iş veren sıfatıyla ödemek zorunda kaldığı 268.597,52 TL tutarda------- ilamına konu dava dosyasında davalılar uhdesinde olduğu belirlenen ve davacı tarafından iddia edilen 32.537,49-TL'yi oluşturan bir kısım işçiler için ödenen işçilik alacakları ve yargılama giderinden davalıların sorumlu olup olmadıkları ve miktarı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.------sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; davacısının dosyamızın davacısı --- davalısının davamız dışındaki------Olduğu, davacının, dava dışı ---- işçilerinin işçilik alacaklarından kaynaklı olarak---- Mahkemesi'nde açılan davalar soncunda işçiler lehine hükmedilen tazminatların tamamını ödediğini beyan ederek, ödediği 268.597,52-TL'lik bedelin ---- rücuen tahsilini istediği; yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile 236.060,03-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verildiği anlaşılmıştır.Dosya iş ve ticaret hukuku alanında nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdii edilmiştir.Bilirkişinin 07/09/2018 tarihli kök ve 25/09/2019 tarihli ek raporunda özetle; "...Bu tabloda görüldüğü şirketlerin sorumlu olduğu toplam miktar şöyledir: ------ait toplam alacak miktarı olan 1.979,87 TL. dahil edilmezse, şirkelin sorumlu olduğu toplam miktar 28.964,67 TL'dir); Araçlar ---------şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.
Dosya sunulan rapor içerikleri birlikte değerlendirilerek belirlenen hukuki ihtilaf noktaları ile kök rapor ve ek rapora karşı sunulan itiraz ve beyanları karşılamadığı, taraflar arasındaki ihitlafı ortadan kaldırmaya yönelik denetime elverişli olmadığı anlaşılan bilirkişi raporılarında ortaya konulan tespit ve taraf vekillerini rapora karşı beyan ve itirazlarını tartışır ve karşılar yeni bir rapor düzenlenmesi için mahkememizce resen seçilecek iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında uzman bir bilirkişiye tevdi edilerek yeni rapor alınmasına karar verilmiştir.Bilirkişinin 24/12/2020 tarihli kök raporunda özetle; "... Taraflar arasında dava dışı işçilere karşı İş Kanunu m.2 gereği asıl işveren — alt İşveren (ilişkisi bulunduğunun tespit edildiği, davacı haklı görüldüğü takdirde, TBK m.167 gereği, davacı ve davalılardan ------arasındaki ------ göre sorumluluk oranlarının; kendilerinda geçen süreler ve o döneme ait ücretler nispetinde olacağı, davalılardan -----sorumluluk tespit edilemediği, buna göre yapılan hesaplamalarda davacı------- müteselsil borçluluğun iç ilişkisinde kendisi üzerine düşen payın üzerinde dava dışı alacaklı işçilere ödemiş olduğu bedellerde; davalılardan olan rücuen alacak meblağlarının aşağıdaki gibi hesaplandığı:
----şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.
Dosyanın ve alınan bilirkişi raporlarının incelemesinde sadece---- tarihli kök raporda dava dışı -------- şirketlerinin de hesaplamaya dahil edildiği bunun dışındaki raporlarda bu firmaların sorumlu oldukları kıdem tazminatlarının hesaplamaya dahil edilmediği anlaşılmakla; İş Mahkemesindeki kararda yer almayan işçiler -----dahil edilmeksizin ve tasfiye olan ----hesaba dahil edilerek davalı---- firmalarının sorumlu oldukları kıdem tazminatının hesaplanması için dosya ek rapora verilmiştir.Bilirkişinin 27/02/2024 tarihli ek raporunda özetle;------ şeklinde kanaat belirtiği görülmüştür.Tüm dosya kapsamına göre; Davacı ---- davalılardan---- arasında ----tarihli, davalılardan ---- tarihli sözleşmelerle ---- bulunduğu, davalılardan ---- davacı------ arasında ise asıl işveren-alt işveren ilişkisini de kapsar hukuki ilişki bulunduğu yönünde bir delil olmadığı, davacı tarafından, dava dışı işçiler -------- başlattıkları icra takiplerine konu tüm dosya borçlarının --- tarihinde ödendiği; İş Kanunu m.2/6'daki emredici hüküm gereği, davacı asıl işveren ------- bu işçilere karşı müteselsil sorumluluğunun bulunduğu, davacı ile davalı ve dava dışı alt işverenler arasında imzalanmış ------ Şartnamelerinde, açıkça işçilerin İş Kanunu ve diğer kanunlardan doğan haklarından alt işverenin sorumlu olduğunun düzenlendiği; İş Mahkemesindeki kararlarda yer almayan işçiler ----- edilmeksizin ve tasfiye olmaları nedeniyle davalı olarak gösterilmeyen ---- hesaba dahil edilerek davalı ----- firmalarının sorumlu oldukları bedelin hesaplanması gerektiğinden, ---- tarihli ek rapora itibar edildiği; bilirkişinin raporunda seçenekli olarak hesaplama yaptığı, birinci seçenekte; ------ sayılı kesinleşmiş kararı da dikkate alınarak, davacının dava dışı işçilere yaptığı ödemeleri aşarı bir rücu imkânı bulunmadığının kabul edilmesi halinde, sadece anılan davada hüküm dışı kalan 32.330,54.-TL ile sınırlı olarak hesaplama yapıldığı; ikinci seçenekte ise; ana para kıdem tazminatına ek olarak, kıdem tazminatına ödeme tarihine kadar işlemiş faiz ve işçilik alacakları davalarındaki avukatlık ücreti ile yargılama giderleri de dahil edilerek hesaplama yapıldığı; davacının icra dosyalarına yaptığı ödemenin, işlemiş faiz, vekalet ücreti ve yargılama giderlerini de içermesi nedeniyle ikinci seçenekteki hesaplamanın dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla; ödenen bedelin davalılar ---- sorumluluğu oranında kendilerinden tahsiline karar verilmiş, davalı --- yapılan bir sözleşme olmadığından----- açılan davanın reddine arar verilmiş; vekalet ücretleri ve yargılama giderlerinden sorumluluk talep edilen miktara oranlanarak her bir davalı yönünden ayrı ayrı değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A. Davacının davasının davalı -------yönünden KISMEN KABULÜ İLE;
1-27.862,46-TL'nin davalı ---- ödeme tarihi olan ------- itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiliyle davacıya ödenmesine,
2-Talep 30.179,46-TL olmakla fazlaya ilişkin talebin reddine,
B. Davacının davasının davalı -----yönünden KISMEN KABULÜ İLE;
1-1.066,91-TL'nin davalı ------ ödeme tarihi olan 27/11/2007'den itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiliyle davacıya ödenmesine,
2-Talep 3.493,78-TL olmakla fazlaya ilişkin talebin reddine,
C. Davacının davasının davalı Nevres İnşaat...Ltd.Şti. yönünden REDDİNE
D-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 1.976,17-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 555,66-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 1.420,51-TL'nin davanın kabul ret oranına göre; 1.311,45-TL'nin davalı ---- 109,06-TL'nin davalı ------ tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
E-Davacı tarafından yatırılan 555,66-TL peşin harcın davanın kabul ret oranın göre; 513,00-TL'nin davalı -----, 42,66-TL'nin davalı ------ alınarak davacıya verilmesine,
F-Davacı tarafından başvurma harcı, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 2.169,70-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre; 1.720,93-TL'nin davalı ---- 143,10-TL'nin davalı ----- alınarak davacıya verilmesine, 305,67-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
G-Davalı ------- tarafından bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 2.550,00-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre; 195,77-TL'nin davacıdan alınarak davalı-----verilmesine, 2.354,23-TL'nin davalı --------- üzerinde bırakılmasına,
H-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı ------- alınarak davacıya verilmesine,
I-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı ----- lehine takdir olunan 2.317‬,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ------ verilmesine,
İ-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 1.066,91-TL vekalet ücretinin davalı -------alınarak davacıya verilmesine,
J-Ret olunan dava yönünden karar tarihinde davalı----- kendisini vekil ile temsil ettirmediğinden davalı -------lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
K-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı -----lehine takdir olunan 3.608,12-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı------ verilmesine,
L-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ----- vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde --------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.25.04.2024