mahkeme 2022/578 E. 2024/325 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/578 ESAS
KARAR NO:2024/325
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28.07.2022
KARAR TARİHİ: 16.04.2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının 06.06.2020 tarihinde ----- istinaden ------ parselde kayıtlı taşınmazın, davacı şirket lehine irtifak hakkının tesis edilmesi için gerekli çalışmaları yapacağını taahhüt ettiğini ancak aradan bir yıl geçmesine rağmen yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bunun üzerine ------yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmenin mutlak butlanla batıl olması ve/veya davalı şirketin yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle sözleşmeyi fesih ettiklerini bildirdiğini,----sözleşmeye esas oluşturan taşınmazın------belde/mahalle nüfusuna kayıtlı olan çiftçilere 20 parça olarak kiraya verileceğine dair ilana çıkıldığını ve 20 parça halinde kiraya verilmek üzere planlanan 1.239 dönüm taşınmaza yapılan başvuruların, -----gereğince oluşturulan ----- tarafından değerlendirilerek hak sahiplerinin tespit edilmiş olduğunu, bu nedenle davalı şirketin sözleşmeye dayalı yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi davacı şirketi de oyaladığının ve ----- bilmemesinden istifade ettiğinin ortaya çıktığını, bu yüzden de sözleşmenin feshedildiğini, sözleşme konusu taşınmaz üçüncü kişilere verildiği halde davalı şirketin bu iş için aldığı ödemeyi de iade etmediğini, davacı şirketin --- bilmemesi nedeniyle bu sözleşmenin geçerli olmadığını, davacının davalı şirkete güvenerek yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı şirketin ise yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve 12.08.20120 tarihli ek sözleşmeye göre iade etmeyi taahhüt ettiği 18.000-USD'yi iade etmediğini, işbu sözleşme ve 12.08.2020 tarihli ekine göre davacı şirketin 25.000-USD karşılığı TL'yi davalı şirketin hesabına aynı gün gönderdiğini belirterek 25.000-USD'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Dava dilekçesi ve tensip tutanağı davalı tarafa usulüne uygun tebliğ edilmiş, davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.Davacı vekili; davalı ile aralarında ---- tarihli ---- imzalandığını, sözleşme ile davalının ------kayıtlı taşınmazın, davacı şirket lehine irtifak hakkının tesis edilmesi için gerekli çalışmaları yapacağını taahhüt ettiğini, ----davalı hesabına gönderdiklerini, aradan bir yıl geçmesine rağmen davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu nedenle ------ yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiklerini beyan ederek davalıya yapılan ödemenin iadesini dava ve talep etmiş; davalı taraf davaya cevap vermemiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasına geçilmiştir.----- yazı yazılarak ------- parselde kayıtlı taşınmazın, üzerindeki tüm takiyat ve şerhleri gösterir şekilde tapu kaydının istenmiş, ----- yazı yazılarak, ---------- parselde kayıtlı taşınmaz' ile ilgili davalı veya davacı taraf adına, yatırım teşvik belgesi kapsamında bir başvuru yapılıp yapılmadığı sorulmuş, tarafların----- kayıtları istenmiş, uyuşmazlık konularının çözümü teknik bilgiyi gerektirdiğinden; dosyanın Mali Müşavir, Aracılık sözleşmelerinde sektör uzmanı (gayrimenkul iş ve işlemleri danışmanlık) ve Borçlar Hukuku alanında nitelikli hesap uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir.
Dava konusu uyuşmazlığın; davacı ile davalı arasında danışmanlık sözleşmesi olup olmadığı, varsa, davacının ve davalının sözleşme ile yüklendiği yükümlülükleri yerine getirip getirmedikleri, davacının davalıya bu sözleşme gereği 25.000 USD ödeyip ödemediği ve bu bedeli ödediyse iadesini talep etmesinde yasal şartların oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.Bilirkişi heyetinin 08/12/2023 tarihli raporunda özetle; "...davacı şirketçe davalı şirkete banka aracılığıyla ödenen 181.337,50TL (25.000.-USD) avans ödemesi olduğu ve bu ödeme nedeniyle davacı şirketin davalı şirketten talebi gibi 25.000.-USD avans alacaklısı durumda bulunduğu,------ ait dekonttan davacı şirketin 12.08.2020 tarihinde davalı şirketin hesabına 181.337,50TL yatırdığı, açıklamaya da “teşvik belgesi ve arazi tahsis ücreti” yazıldığı, ----belde/mahalle nüfusuna kayıtlı olan çiftçilere 20 parça olarak kiraya verileceğine dair ilana çıkıldığı ve 20 parça halinde kiraya verilmek üzere planlanan 1.239 dönüm taşınmaza yapılan başvuruların------ gereğince oluşturulan --- tarafından değerlendirilerek hak sahiplerinin tespit edilmiş olduğu, taraflar arasında 06.06.2020 tarihinde, adi yazılı şekilde, -------- başlıklı sözleşmenin imzalandığı; sözleşmedeki irade beyanları incelendiğinde işbu
danışmanlık sözleşmesinin iki tarafa borç yükleyen isimsiz bir sözleşme olduğu, vekalet, eser, hizmet sözleşmesinin içerdiği işgörme edimlerini kapsadığı, 12.08.2020 tarihinde taraflarca imzalanan adi yazılı belgede----- uyarınca ilk taksit olarak --- tarihinde ödeneceğinin, sözleşme konusu edilen arazi tahsisinin yapılmaması halinde ise 18.000.-USD.nin
iade edileceğinin kararlaştırıldığı; sözleşmenin 3. sayfasında davalının, -----parselde kayıtlı tarlanın en az 30 yıl davacıya verilmesini üstlendiği; tapu tescilinden itibaren 7 gün içinde de 35.000.-USD’nin davacı tarafından ödeneceğinin
kararlaştırıldığı; sözleşmenin 4. sayfasında ise “yapılmayan iş için ücret ödenmeyeceği” hususunun açık bir şekilde kararlaştırıldığı; davacı tarafından 22.06.2021 tarihinde -----
yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiği; özetle ihtarnamede ----parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde davacı lehine irtifak hakkının kurulmasının taahhüt edilmesine rağmen davalının buna aykırı davrandığının, bir yılı aşkın süredir yükümlülüğün yerine getirilmediğinin, davacının ----bilmemesinden ötürü yanıltılarak sözleşmenin imzalandığını; bu sebeple sözleşmenin batıl, yok hükmünde olduğunu ve davalıya ödenen 25.000.-USD’nin ve davacının zararının tebliğden itibaren üç gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği, işbu ihtarnamenin iade edildiği, davalıya tebliğ edilmediği, ancak aynı ihtarnamenin yeniden tebliğe çıkartılmasının
akabinde 28.10.2021 tarihinde tebliğ edildiğinin görüldüğü,
sözleşmede davalının, ----- tarlanın en az 30 yıl davacıya verilmesini üstlendiği; ancak----- gönderilen tapu kayıtları incelendiğinde uyuşmazlığa konu edilen ----- kayıtlı taşınmaz üzerinde davacı şirket lehine tesis edilmiş
herhangi bir ayni hakka rastlanmadığı, her ne kadar davacı şirket vekili tarafından “yanılma” sonucunda davacı şirketin
yetkililerinin ---- bilmemesine rağmen --- sözleşmeyi imzaladığını ve bu yüzden sözleşmenin batıl olduğunu ileri sürmüş ise de bu hususu ispatlayan vakıanın HMK m. 194(1) hükmüne göre somutlaştırılıp somutlaştırılmadığının açıkça anlaşılamadığı; bir yabancı tarafından---- sözleşme imzalanmasının tek başına, mutlak olarak yanılma anlamını doğurmayacağı; dolayısıyla dosya kapsamından yanılma olgusunun olup olmadığının açıkça tespit edilemediği; takdirin, Sayın Mahkeme’ye ait olduğu; İrade bozukluğu (sakatlığı) halleri arasında sayılan (TBK m. 30 vd.) yanılma (hata) sonucunda TBK m. 39/I hükmüne göre yanılma sebebiyle sözleşme yapan tarafın (davacının), yanılmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı
olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılacağı; davacı tarafındanyanıldığının ne zaman “öğrenildiğinin” dosya kapsamından anlaşılamadığı; dolayısıyla TBK m. 39/I hükmündeki hak düşürücü süre bakımından da değerlendirme yapılamadığı, Mali ve teknik inceleme ile tapu kaydının incelenmesi neticesinde, davacı tarafından ödeme yapılmasına rağmen davalının sözleşmede üstlendiği borcu yerine getirmediği anlaşıldığından davacı tarafından davalıya sözleşme gereğince sözleşmenin ifası için ödenen bedelin (ivazın), davalının malvarlığında TBK m. 77 hükmünce sebepsiz zenginleşme oluşturduğu ve TBK m. 77/son hükmüne göre “gerçekleşmemiş sebebe dayalı olarak” verilenlerin geri verilmesinin (iadesinin) talep edilebileceği; kaldı ki sözleşmenin 4. sayfasında da “yapılmayan iş için ücret ödenmeyeceği” hususunun açık bir şekilde kararlaştırıldığı; Davacı tarafından 22.06.2021 tarihinde-----numaralı ihtarname ile davalıya ödenen 25.000.-USD’nin ve davacının zararının tebliğden itibaren üç gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği, işbu ihtarnamenin 28.10.2021 Perşembe tarihinde tebliğ edildiğinin görüldüğü, buna
göre üç günlük sürenin bitmesi ile 01.11.2021 Pazartesi tarihinde davalının temerrüde düştüğü..." şeklinde kanaat belirttikleri görülmüştür.Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 06.06.2020 tarihinde, adi yazılı şekilde ------ başlıklı sözleşmenin imzalandığı; sözleşmenin hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğu, sözleşme ile davalının, ----- parselde kayıtlı tarlanın en az 30 yıl davacıya verilmesi işlemlerini yapmayı üstlendiği; sözleşmede ilk taksit olarak 25.000.-USD.nin 12.08.2020 tarihinde ödeneceğinin, sözleşme konusu edilen arazi tahsisinin yapılmaması halinde ise 18.000.-USD.nin iade edileceğinin kararlaştırıldığı, davacı şirketin 12.08.2020 tarihinde davalı şirketin hesabına 25.000,00-USD karşılığı 181.337,50-TL gönderdiği, açıklamaya da “teşvik belgesi ve arazi tahsis ücreti” yazıldığı, ---- gönderilen tapu kayıtları incelendiğinde uyuşmazlığa konu edilen ---- parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde davacı şirket lehine tesis edilmiş herhangi bir ayni hakka rastlanmadığı, davacının------yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiği ve davalıya ödenen 25.000.-USD’nin üç gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği,ihtarnamenin 28.10.2021 tarihinde tebliğ edildiği, davalının üç günlük sürenin bitmesi ile 01.11.2021 tarihinde
temerrüde düştüğü, TBK'nın 77/son hükmüne göre “gerçekleşmemiş sebebe dayalı olarak” verilenlerin geri verilmesinin (iadesinin) talep edilebileceği; kaldı ki sözleşmenin 4. sayfasında da “yapılmayan iş için ücret ödenmeyeceği” hususunun açık bir şekilde kararlaştırıldığı, bu suretle davacının 25.000,00-USD'yi iade istemesinde yasal koşulların oluştuğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiş, faizin türüne dair taleple bağlı kalınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının KABULÜ İLE,
-25.000,00-USD'nin talep gereği 01.11.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 30.618,42-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 7.654,61-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 22.963,81-TL'nin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafından yatırılan 7.654,61-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 6.413,20-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 68.751,85-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca --------- bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde -------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.16.04.2024