mahkeme 2021/591 E. 2024/329 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/591 Esas
KARAR NO:2024/329
DAVA:Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23.11.2015
KARAR TARİHİ:16.04.2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında iş akdi yapıldığını, bu sözleşme kapsamında rekabet yasağı bulunduğunu, davalının 01/03/2013 tarihli hizmet akdine istinaden davacı şirkette satış temsilcisi -----asistanı ve satış koordinatörü görev tanımıyla istifa ettiği 06/08/2014 tarihine kadar hizmet verdiğini, istifası ile iş akdinin feshini takiben davacı firma ile imzalamış olduğu iş akdinde mevcut rekabet etmeme yükümlülüğüne doğrudan aykırılık teşkil edecek şekilde davacı ile aynı faaliyet, hatta aynı markalara ilişkin faaliyet gösteren kanunda tanımlı neredeyse tüm haksız rekabet hükümlerini ihlal eğiliminde bulunduğunu, davacının 10.000,000.00 TL'nin üzerinde kar eden bir firma iken haksız rekabet eylemleri ile zarar eden bir firma olmasına sebebiyet veren ------- isimli firmada işe başladığını, davalının, davacı nezdinde görev yaptığı süreçte davacının nezdinde bulunan müşteri portföy kayıt ve bilgileri, satış rakamları, fiyatlandırma ve satış süreçleri bakımından davacının ticari sırlarına haiz olmuş olmakla, istifasını takiben rakip firmada işbu ticari sır ve bilgileri ile işe başlayarak davacının zarara uğramasına katkıda bulunduğunu, davalının işbu eylemi diğer 66 çalışan ile beraber toplu olarak gerçekleştirdiğini, yaptığı eylem ve katılımda bulunduğu bu oluşum ile fesih edilen distribütörlük sözleşmelerine ilişkin davacı tarafından halihazırda elde bulunan mevcut mallar ve önceden satılmış mallara ilişkin müşterilere sunulmakta olan satış ve servis bölümünün işlemeyecek duruma geleceğini bilmesine rağmen istifa ederek davacıyı zor durumda bıraktığını, davalının bu fiili ile davacı ile arasında mevcut rekabet yasağına ilişkin hükümlere aykırı hareket ederek davacıyı zarara uğrattığını, bu nedenle 12 net maaş tutarında cezai şarttan fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL cezai şart alacağının eylemin vuku bulduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini; talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Usule ilişkin olarak davada görevli mahkemenin iş mahkemesi olduğunu; esasa ilişkin olarak da taraflar arasındaki rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu; davacı şirketin mali ve finansal açıdan ciddi şekilde küçülme ve personeli azaltma yönüne gitmesini; bu süreçte özellikle distribitör firmaların davacı ile olan sözleşmeleri feshetmeleri, personel maaş ve primlerinin geç ödenmesi gibi nedenlerle, davalı lehine haklı fesih koşullarının oluştuğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, işçinin rekabet yasağını ihlal ettiği iddiasıyla, sözleşmede yer alan cezai şartın tahsili istemiyle TBK' nun 446. maddesi uyarınca açılmış davadır.Dosyanın safahatı incelendiğinde; mahkememizin----- sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, davalı tarafça kararın istinaf edildiği, ---- karar sayılı kararı ile ''Dava dilekçesinde davalının, davacı şirkette satış temsilcisi------- asistanı ve satış koordinatörü olarak çalıştığı belirtilmekte ise de davalının sunulan hizmet belgesinde satış destek asistanı olarak görev yaptığı, dosyaya ibraz edilen hizmet akdinde davalının görev tanımının yazılı olmadığı, görev tanımına ilişkin sözleşme ekinin dosyaya ibraz edilmediği tesbit edilmiştir. Davalının hizmet akdinde satış temsilcisi görevinin hangi işleri kapsadığı belirtilmemiştir. Bunun yanında, bu pozisyonda çalışan bir kişinin şirket bünyesinde hangi işleri yapacağına ilişkin görev tanımı ve organizasyon şeması da dosyaya sunulmamıştır. Bu itibarla, mahkemece, öncelikle davalının çalıştığı dönemlere ilişkin görev tanımı ve organizasyon şemasının ve dava dışı şirkette çalıştığı döneme ait -------- dökümünün, özlük dosyasının, görev tanımı ve organizasyon şemasının dosyaya kazandırılması ve bu suretle satış temsilcisi pozisyonunda çalışan bir kimsenin şirket bünyesinde hangi işleri yaptığının belirlenmesi, akabinde ise gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılarak hizmet ilişkisinin işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlayıp sağlamadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş ve davalı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmüştür.'' gerekçesi ile, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ----- Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine, şeklinde karar verildiği, kaldırma kararı sonrasında mahkememizin---- esas numarasını aldığı görülmüştür.TBK. 444 maddesi uyarınca, işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başkaca bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesi için, işveren tarafından sözleşmenin haklı nedenle fesih edilmiş olması veya ayrılan işçi tarafından haksız olarak feshedilmemiş olması, davalı işçinin iş akdinin devamı sırasında işyerinin önemli müşteri çevresi veya üretim yönünden ticari sırlarına vakıf olabilecek bir pozisyonda çalışmış ve ayrıldıktan sonra yasaklanan süre içerisinde rakip bir işyerinde çalışmaya başlaması veya kendisinin bu tür bir faaliyeti icra etmesi, önceki işyerinde edindiği bilgileri yeni işyerinde kullanmasının önceki işverene önemli zarar verebilme ihtimalinin varlığı yeterli sayılmalıdır-----------Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.Taraflarca varlığı kabul edilen 01/03/2013 tarihli hizmet akdi uyarınca davalının davacı firmada asistan olarak işe başladığı, sözleşmenin 4/d maddesinde "personel, hizmet sözleşmesinin yürürlüğü süresinde yada hizmet sözleşmesinin her hangi bir sebeple sona ermesi halinde dahi içinde bulunduğu göreve nedeniyle veya her hangi bir suretle edindiği bilgileri şirket sırlarını, imalat ve yönetim usullerini müşteri ve portföyüyle buluş, tasarım, metot gibi her türlü teknik mali ve ticari bilgilerin gizli tutmayı, işverenin yazılı rızası olmaksızın açıklamamayı ve duyurmayı kabul ve taahhüt eder.-------- veren şirkette çalıştığı sürece, gerekse iş sözleşmesinin her hangi bir sebeple sona ermesi halinde sone erme tarihinden itibaren 2 yıl müddetle içinde işverenin iştigal mevzuna giren ve asıl işi sayılan konularda faaliyet gösteren resme yada özel müessese, şirket, ortaklık, şahıs ve sair iş yerlerinde her nam adı altında olursa olsun, çalışmamayı, böyle bir işletmeye doğrudan yada dolaylı bir suretle ortak olmamayı, bu alanlarda danışmanlıkda dahil olmak üzere kendi nam ve hesabına doğrudan yada dolayı olarak her hangi bir iş yapmayacağını, söz konusu işleri faaliyeti kendi namına da başkası hesabına yürütmemeyi kabul ve taahhüt etmektedir. Ancak iş sözleşmesinin personel tarafından haklı sebeple veya iş veren tarafından haksız veya geçersiz sebeple feshedilmesi durumlarında bu yükümlülükler geçersizdir. Personel, sır saklama yasağına ve rekabet memnuniyetine ilişkin yukarıda yükümlülüklerinin her hangibir şeklinin ihlali halinde iş verene en son aylık net tutarının 12 katını cezai şart olarak gayrikabili rücu ve tenkis olarak ödemeyi kabul ve taahhüt eder." hükmünün düzenlendiği görülmüştür. Yine dosya kapsamında, sunulan 06/08/2014 tarihli istifa dilekçesinde davalının taraflar arasındaki iş akdini 06/08/2014 tarihi itibariyle istifa ederek sonlandırdığı, davalının Temmuz 2014 maaş bordrosu kayıtlarına göre kendisine ödenen net ücretin 1.996,70-TL olduğu, ---- işten ayrılış bildirgesinde ise davalının 06/08/2014 tarihinde davacı şirketteki işinden ayrıldığı daha sonra dava dışı ---- firmasında satış destek yönetmeni olarak işe başladığı anlaşılmıştır.
Davacı şirket ile dava dışı ----- dosya içine alınmış, davacı şirketin faaliyet konusunun "...traktör biçerdöver, pulluk, diş, karo,...hidrolik kırıcı, gemişlep, yat, uçak, helikopter ve parçaların imalatı, ihracatı, ihracı ve dahilde ve hariçte alım ve satımları ile bunları knowhow satın almak, kiralamak, kiraya vermek ve üzerlerinde bilimum hukuki tasarruflarda bulunmak" olarak kayıtlı olduğu, dava dışı firmanın 12/03/2014 tarihinde kurulduğu, çalışma konularının davacı firma ile aynı faaliyet alanına ilişkin olduğu görülmüştür.
Davalının 2013 yılından itibaren çalıştığı işyerleri ve hangi iş kategorisinde çalıştığı hususunun tespiti bakımından----- cevabi yazısı dosya içine alınmıştır.
Taraf vekillerince tanık deliline dayanılmış olması sebebiyle gösterilen tanıklara davetiye çıkartılmış ve tanık ------ anlatımları tutanak altına alınarak incelenmiştir. Belirlenen hukuki ihtilaf noktalarının teknik açıdan inceleme gerektiği değerlendirilerek dosya taraf iddia ve savunmalarını tartışır ve özellikle davacı yan ticari defterlerinin haksız rekabete ilişkin hususlar ile davacı tarafın müşterilerine dava dışı ------- Tarafından satış yapılıp yapılmadığı hususları kapsamında incelenerek rapor tanzimi için Mali Müşavir bilirkişi ile belirlenen hukuki ihtilaf noktalarında rapor tanzimi için haksız rekabet uzmanı bilirkişilerden oluşan heyete tevdi edilmiş, bilirkişiler mali müşavir ---- tarafından sunulan 12/09/2018 tarihli raporda; somut uyuşmazlıkta 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 1.maddesi uyarınca dava konusu rekabet yasağı sözleşmesinin geçerliliği hususunda 818 sayılı BK.nu hükümlerinin uygulanması gerektiği, taraflar arasında akdedilen rekabet yasağı şartının yer açısından hakkaniyete uygun bir sınırlama içermemesi sebebiyle 818 sayılı BK.m. 348 -349 hükümleri ışığında geçersiz olduğu, bu sebeple rekabet etmeme yükümlülüğüne bağlı olan cezai şartın da geçersiz olduğu belirtilmiş, aşağıda ayrıntılı şekilde yazıldığı üzere anılan rapor içeriğine itibar edilmeyerek mahkememizce değerlendirme yapılmıştır. Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 4.maddesi uyarınca Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce gerçekleşmiş olup da Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girdiği sırada henüz herhangi bir hak doğurmamış fiil ve işlemlere Türk Borçlar Kanunu uygulanacaktır. Somut olayda taraflar arasında imzalanan iş akdi 01/03/2013 tarihli olup davalının davacı iş yerinden 06/08/2014 tarihinde ayrıldığı iş bu davanın da 23/11/2015 tarihinde açıldığı anlaşıldığından bilirkişi heyetinin görüşünden farklı olarak olaya davalının ayrılma tarihinde yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.
Sektörel bilirkişiden-------- kararı doğrultusunda rapor alınmış, bilirkişi tarafından düzenlenen 06.03.2024 tarihli raporunda özetle, "Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerinin incelenmesi, Sayın Mahkemece tarafıma verilen görev ile sınırlı olarak mezkür surette tahakkuk eden değerlendirme neticesinde; Davalının her iki şirkette yapmış olduğu görev kapsamında müşteri çevresi, üretim sırları ve işverenin yaptığı işlere ilişkin bilgi edinebileceği kanaatine varıldığı," yönünde görüşlerini bildirmiştir. Somut olayda davalının davacı firmadaki unvanı (satış direktörünün satış destek asistanı) itibariyle, davacı firmanın ticari sırlarına vakıf olduğu hususu dosya kapsamında toplanan deliller yanı sıra dinlenen tanık beyanlarıyla da sabit olmuştur. Davalı, davacı ile arasındaki sözleşmeyle kabul edilen rekabet yasağına rağmen hizmet sözleşmesini sona erdirdikten hemen sonra davacı ile aynı işi yapan, aynı ilde faaliyet gösteren ------ satış destek yönetmeni olarak görev yapmaya başlamış olup, bu firma aynı zamanda davacı firmanın daha önce kullanıp 02/05/2014 tarihli karar ile ayrıldığı faaliyet adresine 2 ay gibi kısa bir süre sonra taşınan firmadır. Yani, davalı bir nevi aynı adreste davacı şirkete rakip nitelikte faaliyet gösteren başka bir firmanın bünyesinde çalışmaya devam etmiştir. Davalının ileri sürdüğü savunmalar karşısında TBK 447/2 maddesinin uygulama yerinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmiş, davacı tarafından davalıya ücret ödemelerinin her ay düzenli olarak yapıldığı anlaşıldığından TBK 447/2 m. hükmünün uygulama koşullarının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.Taraflar arasında 01/03/2013 tarihinde iş akdi yapıldığı; bu sözleşmenin 4. Maddesi uyarınca rekabet yasağı kararlaştırıldığı, rekabet yasağına aykırılığının yaptırımının saptandığı, davalı tarafından işakdinin 06/08/2014 tarihinde sonlandırıldığı, bilahare dava dışı ------ nezdinde çalışmaya başladığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının dava dışı 3. kişi --------nezdinde çalışmaya başlaması sebebiyle taraflar arasındaki rekabet yasağı sözleşmesinin ihlal edip etmediği, bu kapsamda sözleşmedeki ceza-i şart koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği saptanması noktasında toplanmaktadır. Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ve alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınan kısımlarında açıklandığı üzere taraflar arasında düzenlenen 01/03/2013 tarihli hizmet akdinin 4/d maddesinde öngörülen cezai şart nedeniyle davalının bu madde hükmüne aykırı davrandığından bahisle cezai şart istemiyle mahkememizde açılan davada, sözleşme hükmünün davalı tarafça ihlal edildiği, hizmet akdinin rekabet yasağını düzenleyen maddesi TBK 445 maddesindeki koşullar uyarınca değerlendirildiğinde sözleşme hükmünün zaman ve işin türü bakımından sınırlama içermekle birlikte yer bakımından düzenleme içermediği, ancak, davalının davacı firmadaki işinden ayrıldıktan sonra davacı ile aynı ilde ve üstelik davacının eski faaliyet adresinde, faaliyet gösteren rakip firma durumundaki ---------- işe başlamış olmasına göre sözleşmede yer sınırının belirlenmemesi nedeniyle sözleşmeye geçersizlik atfedilemeyeceğinin açık olduğu, bilirkişi heyetinin aksi yöndeki görüşüne mahkememizce bu nedenle itibar edilmediği, davalı tarafın olayda TBK 447/2 maddesinin uygulanması gerektiği yönündeki savunmasının mahkememizce yerinde görülmeyerek davacının cezai şart istemine ilişkin tüm koşulların oluştuğu kanaatine varılarak davanın kabulüne, 10.000,00 TL.nin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, hükmedilen tutara dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın kabulü ile;
1-10.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli karar harcı 683,1‬0-TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 170,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 512,32-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 170,78-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 27,70-TL başvuru harcı, 542,35-TL tebligat ve müzekkere gideri, 7.800‬,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.370,05 -TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 10.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı miktar itibariyle kesin olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 09.05.2024