mahkeme 2024/806 E. 2025/703 K.

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/806 Esas
KARAR NO : 2025/703
DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ : 05/11/2024
KARAR TARİHİ : 16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin 10.05.2005 tarihinde davalı "... Yönetim Kurulu'nun 10.05.2005 Tarih ve 92 Sayılı Kararı" ile kooperatif ortaklığına kabul edildiğini, bu kapsamda müvekkilinin, kooperatifin ortaklık payını ve yapılan sözleşme gereğince ödemekle yükümlü olduğu taksitleri düzenli olarak yerine getirdiğini, kooperatiften "------- Blok, ------ Katı, -------- Nolu Bağımsız Bölüm, --------" adresinden bir konut kendisine tahsis edildiğini, taşınmazın davacı adına tapuya tescil edilmemiş olsa da davacı fiilen bu konutu kullandığını ve konut üzerindeki haklarına sahip olduğunu, müvekkilinin kooperatifin kurulma amacına uygun olarak konut edinme hakkını kazandığını, bu hakkın Anayasanın 35.maddesi ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirildiğini, ancak müvekkilinin bu hakkının davalı kooperatifin almış olduğu hukuka aykırı kararlarla kısıtlandığını ve ortadan kaldırıldığını, davalı kooperatifin, müvekkilinin aidatlarını ödemediği gerekçesiyle Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri ve ana sözleşmenin de 14. maddelerine dayalı olarak "Yönetim Kurulu'nun 12.03.2024 tarih 327 sayılı kararı" ile üyelikten çıkarılma kararı aldığını, davalının kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararını davacıya tebligat kanunu hükümlerine göre uygun tebliğ etmediğini, müvekkilinin bu usulsüz tebligat nedeniyle üyelikten çıkarılma kararını öğrenemediğini bu nedenle karara süresi içinde itiraz edemediğini, davacının üyelikten çıkarılma kararını söz konusu taşınmazın 05/10/2024 tarihinde kiralama işlemi için gittiği sırada kooperatif güvenliğinin kendisine çıkarılma kararını bildirerek içeri alınmaması üzerine öğrendiğini, müvekkilinin dava konusu üyelikten çıkarılma kararı usulüne uygun tebliğ edilmediğinden dolayı davacının bu karara itiraz süresinin öğrenme tarihi olan 10/10/2024 tarihinde başlaması gerektiğini, yasal süresi içinde bu karara itiraz edildiğinden itirazların değerlendirilmesi gerektiğini, kooperatifler kanununun 16.maddesi gereğince kooperatif genel kurulunda veya yönetim kurulunda alınan kararların ortaklara yazılı olarak bildirilmesinin zorunlu olduğunu, davacının üyelikten çıkarılmasına ilişkin kararların Tebligat Kanunu hükümlerine aykırı bir şekilde usulsüz olarak tebliğ edildiğini, tebligatın muhatabına ulaştırılamaması halinde tebligat kanunu 21.maddesinin devreye girdiğini, davalının tebligatının davacıya hiç ulaştırmadığını ve 21.maddeye uygun olmayan bir şekilde işlem yaparak davacının yasal süre içinde itiraz hakkını kullanmasına engel olduğunu, tebligatın kanuna aykırı bir şekilde yapılmış olduğundan dolayı tebligatın geçerli kabul edilmesinin mümkün olmadığını, üyelikten çıkarılma kararının tebliğinin usulsüz olarak kabul edilmesi halinde bu kararın iptalinin gerektiğini, davalı kooperatifin davacının aidat borcu olduğu gerekçesiyle üyelikten çıkarılmasına ilişkin kararının dayanağı olarak gösterdiği işlemlerin kooperatifin ana sözleşmesine aykırı olduğunu, kooperatifin ana sözleşmesinde, üyelerin aidat borcunu ödememesi durumunda yapılacak işlemler ile icra takibine ilişkin ayrıntılı ve açık hükümler bulunmadığını, aidat alacağının tahsiline yönelik hangi usul ve esasların takip edileceği, aidat borcunun ne şekilde ve hangi şartlarda icra takibine konu edileceği konusunda açık bir düzenleme mevcut olmadığını, davalı kooperatifin ana sözleşmesinde açıkça belirtilmeyen ve üyeler arasında güven ilişkisini zedeleyebilecek nitelikteki bu işlemlerin, kooperatif üyelerinin haklarını koruyacak şeffaflıktan yoksun olduğunu, davacının aidat borcu nedeniyle üyelikten çıkarılma sürecinin hukuka uygun olmadığını ve bu kararın iptali gerektiğini açıkça ortaya koyduğunu iddia ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulünü, dava konusu bağımsız bölüm üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı Kooperatif Yönetim Kurulu tarafından alınan 12.03.2024 tarih 327 sayılı üyelikten çıkarma kararının iptalini, davacının kooperatif üyelik haklarının iadesini, davacıya tahsisli taşınmazın davacıya teslimini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, davanın mesnetsiz olduğunu, yasanın usul ve esasına aykırı olduğunu, zamanışımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi hükmü uyarınca çıkarılma kararına karşı itiraz davası kararın tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde açılabileceğini, üç aylık süre içinde mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararı kesinleşeceğini, 12/03/2024 tarih 327 sayılı çıkarılma kararının davacıya -------- Noterliğinin 12/03/2024 tarih------- yevmiye sayılı ihtarnamesiyle 14/03/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, iş bu dava ise 3 aylık dava açma süresinin üzerinden çok fazla süre geçtikten sonra 05/11/2024 tarihinde açıldığını, yasanın işbu amir hükmü gereği üç aylık süre içinde açılmadığından çıkarılma kararı kesinleştiğini, bu sebeple zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını ve davanın öncelikle bu nedenle reddini talep ettiklerini, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi hükmü uyarınca, kooperatif ortakları bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve yükümlülüklerde eşit olduklarını, ancak davacının 30.12.2017 ve 27.05.2018 tarihli genel Kurul Kararları ile -------- İcra Müdürlüğünün --------- E. Sayılı kesinleşmiş icra takibine ve------- Sayılı Mahkeme kararına; 27.05.2018, 26.05.2019 ve 06.09.2020 Tarihli Genel Kurul Kararları ile-------- İcra Müdürlüğünün ---------- E. Sayılı kesinleşmiş icra takibine ve -------- Sayılı Mahkeme kararına; ve 14.08.2021 ile 22.05.2022 Tarihli Genel Kurul Kararlarına dayanan borçlarını ödemediğini ve üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, bu nedenle davacıya --------- Noterliğinin 21/03/2023 tarih--------- yevmiye sayısıyla 1. ihtarname keşide edilerek ihtarnamede dökümü yapılan borçların 10 gün içerisinde ödenmesi aksi halde kooperatif ortaklığından çıkarılacağı davacıya ihtar edildiğini, işbu 1. ihtarname davacıya 09/06/2023 tarihinde tebliğ edildiğini, birinci ihtarnameye rağmen borçların ödenmemesi üzerine davacıya bu sefer --------- Noterliğinin 11/08/2023 tarih --------- yevmiye sayısıyla 2. ihtarname keşide edilerek ihtarnamede dökümü yapılan borçların 1 ay içerisinde ödenmesi aksi halde kooperatif ortaklığından çıkarılacağı davacıya ihtar edildiğini, işbu 2. ihtarname davacıya 28/12/2023 tarihinde tebliğ edildiğini, buna rağmen davacının borcunu ödemediğini, 1163 Sayılı kooperatifler Kanununun 16. ve 27. maddeleri ve ana sözleşmenin 14. maddesi hükümleri uyarınca kooperatif yönetim kurulu tarafından alınan 12/03/2024 tarih 327 sayılı karar ile davacının ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğini ve işbu çıkarılma kararı --------- Noterliğinin 12/03/2024 tarih ---------- yevmiye sayılı ihtarnamesiyle davacıya 14/03/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının ortaklıktan çıkarılma kararı 1163 Sayılı Yasaya ve Kooperatif Ana Sözleşmesine uygun olduğunu ve üç aylık yasal hak düşürücü süre içinde dava açılmadığından çıkarılma kararı kesinleştiğini, bu sebeple huzurdaki dava yasanın usul ve esasına aykırı olup reddi gerektiğini savunarak; haksız, mesnetsiz, yasanın usul ve esasına aykırı olduğu açık olan haksız davanın, gerek zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazının gerekse sair cevap ve itirazları doğrultusunda davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER:-------- Asliye Ticaret Mahkemesi, --------- Asliye Ticaret Mahkemesi, ---------- Noterliğine müzekkere yazıldığı görüldü.
Dosyaya 15/06/2025 tarihli bilirkişi raporunun sunulduğu görüldü.--------- sayılı ilamı incelendiğinde, davacısının (eldeki davanın davalısı) kooperatif, davalısının (eldeki davanın davacısı) ... olduğu, davanın --------İcra Dairesi'nin --------- Esas sayılı takibine ilişkin itirazın iptali davası olduğu, mahkemece "1-Davalının ---------İcra Müdürlüğünün -------- Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 30.700,00 TL asıl alacak, 5.353,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 36.053,00 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %18 oranında faiz işletilmesine, 2-Alacak likit olmakla, hüküm altına alınan 30.700,00 TL'nin % 20'si oranında inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine," hükmedildiği, ilamın kesinleştiği, davaya konu takibin kooperatif aidat alacağına ilişkin olduğu görülmüştür.--------- sayılı ilamı incelendiğinde, davacısının (eldeki davanın davalısı) kooperatif, davalısının (eldeki davanın davacısı) ... olduğu, davanın ---------İcra Dairesi'nin ---------- Esas sayılı takibine ilişkin itirazın iptali davası olduğu, mahkemece "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; davalının-------İcra Müd. --------- E. Sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın 8.640,51 TL asıl alacak, 702,88 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.343,39 TL üzerinden iptali ile takibin devamına, takip tarihinden itibaren asıl alacak 8.640,51 TL ye yıllık % 15 faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin itirazın iptali isteminin reddine, 2-Davalının İİK 67/2 md. gereğince inkar edilen ve likit bulunan 8.640,51 TL nin %20 si oranında tazminat ile mahkumiyetine, davalıdan alınarak davacıya ödenmesine
" hükmedildiği, ilamın kesinleştiği, davaya konu takibin kooperatif aidat alacağına ilişkin olduğu görülmüştür. Davalının birinci ihtarnamesine konu alacakların ------- Esas ve -------- Karar ile --------- sayılı ilamına konu alacaklar olduğu, ihtarnameye ilişkin ilk tebligatın, muhatabın "------- Mahallesi, --------- Sokak, No: --------, İç Kapı No: -------- -----------" adresinden 27/03/2023 tarihinde iade edildiği, akabinde muhatabın AKS adresine TK 21/2 uyarınca 28/04/2023 tarihinde tebliğ edildiği, yine ihtarnamenin 09/06/2023 tarihinde -------- ilan edildiği görülmüştür.
Davalının ikinci ihtarnamesine konu alacakların -------- Esas ve --------- Karar ile--------- Esas ve --------- Karar sayılı ilamına konu alacaklar olduğu, ihtarnameye ilişkin ilk tebligatın, muhatabın "-------- Mahallesi, -------- Sokak, No: --------, İç Kapı No: ------- ----------" adresinden 13/08/2023 tarihinde iade edildiği, akabinde muhatabın AKS adresine TK 21/2 uyarınca 08/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, yine ihtarnamenin 28/12/2023 tarihinde ---------- ilan edildiği görülmüştür. Dava konusu yönetim kurulu kararının davacıya 14/03/2024 tarihinde TK 21/1 maddesine göre tebliğ edildiği görülmüştür.
Koopt. Mevz. Kay. Nit.Hes/Bağımsız Denetçi Bilirkişi --------- tarafından hazırlanan 15/06/2025 tarihli raporda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Dava, davalı kooperatifin Yönetim Kurulu tarafından alınan 12.03.2024 tarih 327 sayılı üyelikten çıkarma kararının iptaline ilişkindir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. Maddesi uyarınca; "(1)Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. (2)Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. (3)Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
(4)Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.
(5) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder."
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. Maddesi uyarınca;
"(1)Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez."Davalı Kooperatif'in ihraç kararı tarihinde yürürlükte bulunan 15/08/1996 tarihli --------- yayımlanan ana sözleşmesinin 14. Maddesi uyarınca;Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın davalı kooperatifin Yönetim Kurulu tarafından alınan 12.03.2024 tarih 327 sayılı üyelikten çıkarma kararının iptaline ilişkin olduğu, ihraç kararının dayanağının kooperatif aidat borçlarının süresinde ödenmemesine dayandığı, bu durumun ihraç sebebi olduğunun yukarıda da ortaya konulduğu üzere kooperatif ana sözleşmesinde kararlaştırıldığı, bu durumda ihraç yetkisinin yönetim kuruluna da ana sözleşme ile devredildiği, yine kooperatif ana sözleşmesinin bu anlamda 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesine de uygun olduğu, davacının aidat borçlarını ödememiş olduğunun ------- Esas ve --------- Karar ile --------- sayılı ilamları ile sabit olduğu, yukarıda da ortaya konulduğu üzere bu ilamlara dayalı düzenlenen birinci ve ikinci ihtarnamelerin tebliğinden itibaren borçların ödendiğine dair de bir iddia ve delil bulunmadığı, ihtarnamelerin tebliğ işlemlerinin usulüne uygun olduğu, zira bilinen en son adrese çıkartılan tebligatların adresin tebliğe elverişli olmaması nedeniyle iade edilmesinden sonra davacının AKS adresine TK 21/2 uyarınca tebliğ edildiği, yine ihtarnamelerin gazetede de ilan edildiği, buna rağmen borcun ödenmediği, ihraç sebebinin ve ihraç kararının hukuka uygun olduğu, yine ihraç kararının da TK 21/1 uyarınca usulüne uygun olarak 14/03/2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davanın ise 05/11/2024 tarihinde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16/4. maddesinde öngörülen 3 aylık süre geçtikten sonra açıldığı, bu sebeple mahkememizce hukuka uygun olduğu tespit edilden ihraç kararının kesinleştiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın süresinde açılmamış olması nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından dava açılırken peşin olarak alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL’nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, hükmün kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan vekalet harcına ilişkin 60,80 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,
6-Davalı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan maktu 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile -------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/09/2025