mahkeme 2021/328 E. 2024/522 K.

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/328 Esas
KARAR NO:2024/522
DAVA: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/05/2021
KARAR TARİHİ: 25/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı ile davalı ---------akdedildiğini, sözleşmenin 29.05.2017 tarihinde yürürlüğe giren ve 30.05.2022 tarihinde taraflarca karşılıklı olarak yenilenmediği takdirde sona in kararlaştırıldığını, davacının akdedilen bu ----------- sözleşmesi uyarınca --------- adresinde faaliyete başladığını, anılan işletmenin ------------- tarafından müvekkiline teslim edildiğine dair kira sözleşmesi ve teslimat başlıklı tutanağın da imzalandığını, işletme başlangıcından 1 yıl sonra davacı ile davalı ----------- arasında 02.07.2018 tarihli ek bir protokol imzalandığını, işbu protokole göre davacının işletmiş olduğu ----------restoranının yaklaşık 287 m”lik kısmının bir duvarla ikiye bölüneceğinin ve bölünen kısımda davacının -------- isimli işyerini işletmeye başlayacağını, davacının davalı ------------ şirketine uğrayacağı muhtemel zararlara karşılık olarak 5.000 USD ödeme yaptığını, 5.000 USD 'lik senet ve 100.000 USD bedelli teminat senedi verdiğini, davalı ----- müvekkili şirketten %5 ciro payı almayacağının sözlü olarak anlaşıldığını, ancak sonradan toplu olarak bu ciro payı bedelinin müvekkilinden talep edildiğini, --------------------sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, bu dosyadan ödeme emri geldiğinde müvekkilinin geçirmiş olduğu kalp krizi nedeniyle ------------- kalması nedeniyle işletmenin 22 gün kapalı kaldığını, ------ bu icra işlemlerini -----------ismiyle başlattığını, her iki şirketin aynı şirketle, ------ sonraki süreçte ---------- ---------- sayısı ile de bu şirket tarafından icra takibi başlatıldığını, anlaşıldığı kadarıyla ------- şirketinin mali işlerini -----------aracılığıyla yürüttüğünü, müvekkiline karşı başlatılan icra takipleri --------------- şirketi tarafından yapıldığından ve mali konularda ------------şirketi müvekkili ile muhatap olduğundan huzurdaki davanın bu şirkete karşıda yöneltildiğini, müvekkili hastane yatarken davalı şirketin müvekkilin işletmesinde haciz işlemi uyguladığını ve işletmede bulunan malların muhafaza altına alındığını, müvekkili hastaneden taburcu olduktan sonra dosya borcunu kapatarak muhafaza altına alınan mallarını geri aldığını, restoranı tekrar işletmeye başladığını, dosya borcu ödendikten sonra 13/06/2018 tarihli ibraname alındığını, Davacı ek protokol uyarınca --------- isimli işletmeyi kurduktan ve işletmeye başladıktan sonra bu kez ------- şirketinin davacıya müvekkile ------- yeri için kötü niyetli olarak ayrıca kira bedelleri talep etmeye başladığını, bunun üzerine müvekkilinin, davalı ----------- isimli işletmesinin işletilmesi için ayrıca bir kira sözleşmesi yapmadığını, hayali borç çıkardığını belirterek -----o kısmı için istenilen kira bedellerine itiraz ettiğini, Davalı ----- markasının sahibi ----- sonraki süreçte müvekkiline işletmenin ve tabelanın kötü kullanıldığı belirtilerek ------ işletmesinden çıkmasını, ------- kısmını işletebileceğini belirttiğini, sonrasında yine müvekkile 600.000,00 TL karşılığında -------- işletme hakkını kendisine devretmesini istediğini, ------ marka sahibinin bu tekliflerininin reddedildiğini, davacı kendisine sunulan teklifleri reddetmesinden sonra davalı ------ şirketinin kendi pos cihazları ile birlikte dükkana yerleştiğini, adeta müvekkilin işletmesine el koyduğunu, işbu nedenle ----- şirket sahibi --------sayılı dosyası ile şikayetçi olmuşsa da yapılan şikayetin hukuki ihtilaftan kaynaklandığı şeklinde bir değerlendirme yapılarak takipsizlik kararı verildiğini, netice itibariyle davalı------ tarihinde müvekkilin ----- bulunan işletmesine ve --------- konu olan işletmesine el koyduğunu, müvekkilinin bu tarihten itibaren hiçbir şekilde işletmesini işletemediğini, ----- şirketinin müvekkiline ait işletmeye el koyup kendisi işletmeye başlamasına rağmen 6 Mayıs 2019 tarihinden sonraki faaliyetler ile ilgili olarak da müvekkile borçlar çıkarmaya devam ettiğini, --------- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 35.824,90 TL'lik cari hesap borcunun ödenmemesi nedeniyle müvekkil ile aralarında akdettikleri ----- feshettiklerini bildirdiğini, bu ihtarnameye ------- numaralı cevabi ihtarname ile cevap verildiğini, müvekkili şirketin ------ şirketine hiçbir borcunun bulunmadığını, Davalı ---------- tarihinde imzalanan ek protokol uyarınca ------------- sözleşmesine konu işletmenin alanının ikiye bölünmesine muvafakat vermesine rağmen el koymadan sonra müvekkilin işlettiği ikinci --------- dükkanına da kendi pos cihazlarını koyarak sözde kira, elektrik, su, doğalgaz bedellerine ilişkin günlük 1.000 TL kazanca doğrudan el koyduğunu, fesih ihtarnamesi çekildikten sonra müvekkilinin işlettiği -------- kısmı ile ilgili olarak müvekkiline türlü isimler altında borçlar çıkartıldığını ve müvekkilinden ödenmesinin istendiğini, hayali borçlar çıkarıldığı belirtilerek ödemelere itiraz edilmesi üzerine ----- kısminin elektriği kesilerek davacının işlettiği ---------- kısmını çalışamaz hale getirildiğini, sonrasında da baştan sona müvekkilinin kurulumunu yaptığı ----- işletmesinin olduğu kısmı ------ isimli bir şahsa 30.000,00 TL karşılığında kiraya verdiğini, Anlaşılacağı üzere davalı ------ şirketinin müvekkilinin işlettiği işletmeye hiçbir haklı neden bulunmaksızın 6 Mayıs 2019 tarihinde fiilen el koyarak müvekkili işletmeye bir daha sokmadığını, hem de 2020 yılı Şubat ayında haklı fesih ihtarnamesi çekerek müvekkili ile akdettiği sözleşme ve eki protokolleri feshettiğini belirttiğini, müvekkilinin ----- dayanarak bir çok masraf yaptığını, ek protokole göre de ------ işletmesinin kurulumu için yaklaşık 600.000,00 TL masraf yaptığını, müvekkilinin ek protokole göre ----- hemen yan tarafında kurmuş olduğu ---------- işletmesini işletemediği gibi ayrıca müvekkilden 250.000,00 TL'nin üzerinde haksız kira bedeli tahsilatı yapıldığını ileri sürerek; -------- haksız olarak feshedilmesi nedeniyle müvekkilinin elde edeceği gelir ve kâr kaybına karşılık şimdilik 10.000,00 TL nin müvekkilinin işletmesine el konulan 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı müvekkillerine verilmesine, ek protokol kapsamında müvekkilinin------- isimli işletmeyi işletme imkanı fiilen kalmadığından ----- kurulumu için yapılan masraflara karşılık olarak şimdilik 10.000,00 TL'nin müvekkilinin işletmesine el konulan 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılara usulüne uygun dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadıkları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; Hukuki niteliği itibariyle, taraflar arasındaki------- haksız olarak fes edildiği iddiasıyla haksız fesih dolayısıyla mahrum kalınan gelir ve kar kaybının ve ek protokol kapsamında ----------- isimli işletmenini kurulması için yapılan masrafların davalılardan tahsili, davalı şirketin sözleşmeyi feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, davacıların taleplerinin yerinde olup olmadığı ihtilaflı olduğu belirlendi. Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek üzere dosya sözleşme uzmanı ve mali müşavir bilirkişi heyetine tevdii edilerek, rapor alınmıştır. 30/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle: Davacı ile davalı----------- sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 29.05.2017 tarihinde yürürlüğe gireceğinin ve 30.05.2022 tarihinde taraflarca karşılıklı olarak yenilenmediği takdirde sona ereceğinin kararlaştırıldığını; davacının bu ---------- sözleşmesi uyarınca-------- adresinde faaliyete başladığını, anılan işletmenin davalı/------------ tarafından davacıya teslim edildiğine dair kira sözleşmesi ve “teslimat” başlıklı tutanağının da imzalandığını; işletme başlangıcından 1 yıl sonra davacı ile davalı/-------- tarihli ek bir protokol imzalandığını, işbu protokol ile, “davacının işletmiş olduğu -------- restoranının yaklaşık 287 m”'lik kısmının bir duvarla ikiye bölüneceğinin ve bölünen kısımda davacının ------ isimli işyerini işletmeye başlayacağının” kararlaştırıldığını ,bu protokole istinaden davacının davalı/--------, uğrayacağı muhtemel zararlara karşılık olarak 5.000 USD ödeme yaptığını, 5.000 USD 'lik senet ve 100.000 USD bedelli teminat senedi verdiğini; davalı/------ Şirketi'nin davacıdan 965 ciro payı almayacağı hususunda sözlü olarak anlaşmaya varıldığını; ancak sonradan toplu olarak bu ciro payı bedelinin davacıdan talep edildiğini,----------- sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini; bu icra takibine diğer davalı/-------- tarafından girişildiğini; her iki şirketin aynı şirketler olduğunu, sonraki süreçte davalı/----- Şirketi tarafından davacıya----------- sayısı ile de icra takibi başlatıldığını, anlaşıldığı kadarıyla davalı/----- mali işlerini diğer davalı/----- aracılığıyla yürüttüğünü, davacıya karşı başlatılan icra takipleri davalı/----- ----- tarafından yapıldığından ve mali konularda davalı/------- davacı ile muhatap olduğundan huzurdaki davanın bu şirkete karşı da yöneltildiini, davacı ek protokol uyarınca------kurduktan ve işletmeye başladıktan sonra, bu kez davalı/----- davacıdan,----- yeri için haksız olarak kira bedelleri talep etmeye başladığını; davacının haksız olarak talep edilen bu kira bedellerine itiraz ettiğini, sonrasında, davalı ------- kendi pos cihazları ile birlikte dükkana yerleştiğini, adeta davacının işletmesine el koyduğunu, işbu nedenle davalı/---- hakkında ------- sayılı dosyası ile şikayetçi olmuşsa da yapılan şikayetin hukuki ihtilaftan kaynaklandığı şeklinde bir değerlendirme yapılarak takipsizlik kararı verildiğini; netice itibariyle davalı/----- tarihinde, davacının ---- bulunan işletmesine ve------ konu olan işletmesine el koyduğunu, davacının bu tarihten itibaren hiçbir şekilde işletmesini işletemediğini, davalı------- davacıya ait işletmeye el koyup kendisi işletmeye başlamasına rağmen 6 Mayıs 2019 tarihinden sonraki faaliyetler ile ilgili olarak da davacıya borçlar çıkarmaya devam ettiğini,-------- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, 35.824,90 TL'lik cari hesap borcunun ödenmemesi nedeniyle müvekkil ile aralarında akdettikleri -----feshettiklerini bildirdiğini, bu ihtarnameye ------- numaralı cevabi ihtarname ile cevap verildiğini, davacının davalı/----- hiçbir borcunun bulunmadığını,davalı/---------- tarihinde imzalanan ek protokol uyarınca franchise sözleşmesine konu işletmenin alanının ikiye bölünmesine muvafakat vermesine rağmen, el koymadan sonra, davacının işlettiği ikinci ------ dükkanına da kendi pos cihazlarını koyarak, 1.000 TL kazanca doğrudan el koyduğunu, Fesih ihtarnamesi çekildikten sonra, davacının işlettiği -------- kısmı ile ilgili olarak davacıya türlü isimler altında borçlar çıkartıldığını ve davacıdan ödenmesinin istendiğini, bu borçlara davacı tarafından itiraz edilmesi üzerine, ------kısmının elektriği kesilerek davacının işlettiği ------ kısmının çalışamaz hale getirildiğini, sonrasında da baştan sona davacının kurulumunu yaptığı ---- işletmesi, olduğu kısmın ------isimli bir şahsa 30.000,00 TL karşılığında kiraya verildiğini , anlaşılacağı üzere, davalı/---------, davacının işlettiği işletmeye hiçbir haklı neden bulunmaksızın, 6 Mayıs 2019 tarihinde fiilen el koyarak davacıyı işletmeye bir daha sokmadığını, hem de 2020 yılı Şubat ayında fesih ihtarnamesi çekerek davacı ile akdettiği ----- feshettiğini bildirdiğini; davacının ------- dayanarak birçok masraf yaptığını, Ek Protokole dayanarak da ------ işletmesinin kurulumu için yaklaşık 600.000,00 TL masraf yaptığını, davacının, Ek Protokole istinadan ---- hemen yan tarafında kurmuş olduğu ------işletmesini işletemediği gibi, ayrıca davacıdan 250.000,00 TL'nin üzerinde haksız kira bedeli tahsilatı yapıldığını, iddia etmekte ve ------- haksız olarak feshedilmesi nedeniyle, davacının elde edeceği gelir ve kâr kaybına karşılık şimdilik 10.000,00 TL'nin, davacının işletmesine el konulan 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, ek protokol kapsamında davacının ----- isimli işletmeyi işletme imkanı fiilen kalmadığından, ------ kurulumu için yapılan masraflara karşılık olarak şimdilik 10.000,00 TL'nin, davacının işletmesine el konulan 06/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. Davacının dava dilekçesinde sözünü ettiği ve yukarıda ------ okunaklı örneklerine dava dosyası içeriğinde rastlanmadığından, davacının iddia ve taleplerinin ispata muhtaç olduğu kanaatine varılmıştır. Davacı, -------olarak belirttiğimiz delillerin okunaklı örneklerini dava dosyası içeriğine sunduğu ve hangi delil ile hangi hususun ispat edildiğini açıkladığı takdirde, davacının bu davadaki iddia ve taleplerine ilişkin olarak yeniden inceleme ve değerlendirme yapılabilecektir, şeklinde raporunu sunmuştur. Bilirkişi heyeti 27/07/2023 tarihli ek raporunda: Davacıların davalılardan, kar mahrumiyeti zararının ve ---------- kurulumu için yaptıkları masrafların tazminini talebe hak kazanamadıkları, tespitinde bulunmuştur.Bilirkişi raporu gerekçeli ve denetlemeye açık hazırlanmış olup mahkememizce hükme esas alınmıştır.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; Davacı ile davalı --------sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 29.05.2017 tarihinde yürürlüğe gireceğinin ve 30.05.2022 tarihinde taraflarca karşılıklı olarak yenilenmediği takdirde sona ereceğinin kararlaştırıldığı, davacının bu --------- sözleşmesi uyarınca------- adresinde faaliyete başladığını, anılan işletmenin davalı/-------- tarafından davacıya teslim edildiğine dair kira sözleşmesi ve “teslimat” başlıklı tutanağının da imzalandığı, işletme başlangıcından 1 yıl sonra davacı ile davalı ------- arasında 02.07.2018 tarihli ek bir protokol imzalandığını, işbu protokol ile, “davacının işletmiş olduğu ------- kısmının bir duvarla ikiye bölüneceğinin ve bölünen kısımda davacının ------ isimli işyerini işletmeye başlayacağının” kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.Davacı taraf dava dilekçesinde davalı ------ ile davalı ---- aynı şirketler olduğunu, anlaşıldığı kadarıyla davalı ----- mali işlerini davalı ---- aracılığıyla yürütmekte olduğunu, davacıya karşı başlatılan icra takiplerinin davalı ---- tarafından başlatıldığını, davacı hastanede yatarken, davalı şirketin davacının işletmesinde haciz işlemi uygulamış ve işletmede bulunan malları muhafaza altına almış olduğunu; davacı taburcu olduktan sonra dosya borcunu kapatarak muhafaza altına alınan malları geri aldığını ve restoranı tekrar işletmeye başladığını; dosya borcu ödendikte sonra 03.06.2018 tarihli İbranamenin alışmış olduğunu, beyan etmiştir. Davalı ---- davalı ------- Sözleşmesinden kaynaklanan akdi ilişkinin ---- tarafı haline geldiği anlaşılmaktadır.----- kanunda düzenlenmemiş (atik) sürekli edimli bir sözleşme niteliğindedir. Doktrinde ve uygulamada haklı olarak kabul edilen görüşe göre; bu tür atipik sürekli edimli sözleşmelerde (bayilik sözleşmelerinde, franchise sözleşmelerinde vb.), taraflardan biri borçlarını gereği gibi yerine getirmez (ihlal eder) ise ve de bu durum diğer taraf için sözleşme ilişkisine katlanmayı “çekilmez hale” getirir ise, sözleşme ilişkisi kendisi için çekilmez hale gelmiş olan taraf, sözleşmeyi derhal (yani önceden bir ihtar çekip uyarıda bulunmadan ve borçlarını gereği gibi yerine getirmesi için süre vermeden) sözleşmeilişkisini feshetme hakkına sahip olur. İşbu fesih hakkı, “olağanüstü fesih hakkı” veya “haklı sebeple fesih hakkı” olarak adlandırılır.Kök raporda, davacı ------ Şirketi'nin ticari defterlerinde 10.05.2019 tarihi itibariyle davacı şirketin ---- 70.249,02 TL borçlu gözüktüğü tespit edilmiştir.----- dosyasının yapılan incelemesinde; davalı ------ tarihleri arasını kapsayan cari hesap ekstre alacağının tahsili amacıyla 16.336,07 TL asıl alacak üzerinden davacı ------- aleyhine ilamsız takiplerde ödeme emri ile takip başlatıldığı, takibin kesinleştiği, davacı mezru icra dosyası borçlusu ------haciz tutanağında yazılı mallarının muhafaza altına alındığı, borcun ödenmesi akabinde muhafaza altına alınan malların 13.05.2019 tarihli tutanak ile teslim alındığı görülmüştür.Davalı --------- kaynaklanan başkaca cari hesap borçlarının tahsili talebiyle de davacı aleyhine başkaca iki ayrı icra takibi başlatmış olduğu, yukarıda açıklanan bu durumlar karşısında; davacıların akdi ilişkiden kaynaklanan borçlarını gereği gibi ifa etmemeleri (borçlarını zamanında ödememeleri ve birikmiş borçlarının bulunması) sebebiyle, “hayatın olağan akışında” akdi ilişkiye devam etmenin davalılar için çekilmez hale getirdiği, bu nedenle akdi ilişkiyi haklı nedenle feshettiği anlaşılmakla kar kaybı ve ----- kurulumu için yaptığı masrafların tazmini talebinin yerinde olmadığı anlaşılmış, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 341,55-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 86,05‬ TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
6-Davalılar kendisini vekil ile temsil temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara eşit oranda verilmesine,
7- 6325 sayılı Kanun'un 18-A/13. bendi uyarınca -------tarafından karşılanan 2022 yılı tarifesi gereği dava değerinin % 6'sı oranında 1.200,00-TL zorunlu arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir olarak kaydedilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne, davalılar vekillerin yokluklarında gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.. 25/06/2024