mahkeme 2021/191 E. 2023/985 K.

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/191 Esas
KARAR NO: 2023/985
DAVA: Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 14/08/2020
KARAR TARİHİ: 05/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı sigorta şirketine --------- nolu ZMMS ile sigortalı bulunan --------- plakalı aracın 27.09.2019 tarihinde %100 kusurlu şekilde müvekkiline ait ---------- plakalı araca çarparak hasar verdiğini, bu kazada dava dışı üç aracın daha hasar gördüğünü, kaza sonunda müvekkiline ait araçta büyük hasar meydana geldiğini, aracın onarımı için en uygun verilen fiyatın 22.000 TL olduğunu, müvekkiline ait aracın 161.000 km’de ve daha önceden hasar kaydı olmayan bir araç olduğunu, aracın 5.000 TL değer kaybına uğradığını, zararın ödenmesi için sigorta şirketine başvuru yapıldığını ancak başvuruya yasal süresi içinde cevap verilmediğini ve herhangi bir ödeme de yapılmadığını, sigorta tarafından kazada 4 aracın hasarlanması nedeni ile grame olarak hasar bedelinin hesaplanacağının bildirildiğini ancak herhangi bir ödeme yapılmadığını açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile müvekkilinin aracında oluşan 500 TL hasar bedeli ve 500 TL değer kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına (sigorta şirketinin sorumluluğu teminat limitleri dahilinde olmak üzere ) yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 06/11/2023 tarihli ıslah dilekçesinde, Dava değerinin 34.000 TL'ye çıkartılmasını, kaza tarihinden itibaren (27.09.2019) avans faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı -------- şirketi cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket nezdinde mevcut -------- nolu poliçeden kaynaklı olarak birden çok aracın kazaya karıştığı ve hasarın poliçe üst limitini aştığı, öncelikle sigortalının ve davacının kusur oranlarının belirlenmesi suretiyle sonrasında limit dahilinde bir alacak talebinin olup olamayacağının değerlendirilmesi gerektiğini beyan etmiştir.Davalı -------- şirketi cevap dilekçesinden özetle: Müvekkili şirket ile dava dışı ---------- Şti. arasında 25.12.2018 tarihli --------- nolu Uzun Dönem Operasyonel Kiralama Sözleşmesi akdedildiğini ve bu sözleşme ile bağlı kiralama kontratı yapıldığını, kazaya karışan ---------- plakalı araç işbu sözleşme kapsamında uzun dönem kiralandığını, müvekkil şirket -------- şirketi uzun dönem araç ve filo kiralama işiyle iştigal etmekte olup, mülkiyeti kendisine ait olan araçları 3.kişilere kiralayarak gelir elde ettiğini, müvekkil ile kiracı şirket arasında akdedilen Uzun Dönem Operasyonel Araç Kiralama Sözleşmme hükümleri gereğince kiracı kiralanan araçları gerekli özeni göstererek kullanmayı ve araçlara herhangi bir zarar gelmemesi için gerekli ve makul tüm önlemleri almayı kabul ve taahhüt ettiğini, kiracı aracı kullanırken gerekli özeni göstermek zorunda olduğunu, sözleşmede kiralama süresince, kiralanan malın zilyedinin kiracı olduğu ve sözleşmenin amacına uygun olmak koşuluyla kiracının kiralanandan her türlü faydayı temin etme hakkını haiz olduğu, malın gerekli özeni göstererek kullanılmasından kiracının sorumlu olduğu, sözleşmeye aykırı davranışlarda hasar ve ziyan sorumluluğunun kiracıya ait olduğunun da açıkça belirtildiği, araçtan ekonomik olarak faydalanma ve fiili olarak aracın kullanımı kiralama kontratı ile kiracı --------- bırakıldığını, işbu sözleşmeye göre kiralama konusu aracın zilyedinin kiracı olduğu, sözleşmenin amacına uygun olmak koşuluyla kiracının kiralanandan her türlü faydayı temin etme hakkını haiz olduğunu, araça herhangi bir zarar gelmemesi için gerekli ve makul tüm önlemleri almayı kabul ettiği ve hasar ve ziyan sorumluluğunun kiracıya ait olduğu aşikâr olup işleten sıfatı ile sorumluluğunun kiracı şirkete ait olduğunu, müvekkili şirketin kazaya karışan aracın maliki dahi olmadığını açıklanan nedenlerle müvekkili şirket açısından davanın husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu olayda hiçbir kusurunun olmadığını, olay sonrası yapılan ceza soruşturmasında alınan şikayetçi beyanları ve polis memurları tarafından tutulan araştırma tutanağında kazada %100 kusurlu olan tarafın kendisinin olmadığını, makas atan bu araç sürücüsünün ve bunun yanı sıra dava dışı olan ve emniyet şeridinde duran araç ve o araca yardıma gittiğini beyan eden dava dışı sürücülerinde kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu, emniyet şeridinde arızalı bekleyen arkadaşına yardıma gittiği beyan edilen ve dava dışı -------- ifadesinde olay anında kendi aracına arkadan yaklaşarak yavaşladığını beyan ettiği dava dışı -------- da kusurlu olduğunu,zira araç o an yavaşlamayıp normal hızında seyretse kaçan ve plakası belirlenemeyen araç tarafından sıkıştırıldığı yerden manevrayla çıkabilecek ve -------- plakalı aracı da sıyırıp normal yoluma dönmeyi başarabileceğini beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; hukuki niteliği itibariyle davalı sigorta şirketine sigortalı bulunan ---------- plakalı aracın müvekkiline ait -------- plakalı araca çarparak hasar vermesi nedeniyle oluşan hasar bedeli ve değer kaybının tazmini istemli alacak davasıdır.Davalı -------- şirketi Yönünden davanın tefrikine karar verilmiş, mahkememizin ---------- Esas sırasına kaydedilmiştir.Dava --------- sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize tevzi edilmiş ve yukarıda ki esasına kaydedilmiştir.Mahkememizce dosyanın resen seçilecek mali müşavir ve makine mühendisi bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş, alınan 14/07/2023 tarihli raporun sonuç kısmında,"--------- plakalı aracın sürücüsü ... meydana gelen kazada asli ve % 100 oranında kusurlu olduğu, ---------plakalı araç sürücüsü ---------- meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığı --------- plakalı aracın sürücüsü ... meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığı ,--------- plakalı kamyon sürücüsü --------- meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığı ,-------- plakalı araç sürücüsü --------- meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığı ,Hasar bedeli yönünden: Davaya konu aracın, davaya konu kazadaki hasar bedelinin 34.000 TL olduğu, aracın pert uygulaması nedeniyle ilave değer kaybı oluşmadığı, Davalı --------- Şirketi kazaya etken ---------- plakalı aracın 19.12.2018-19.12.2019 tarihleri arası--------- sayılı ZMMS poliçesi ile trafik sigortacısıdır. Araç hasar bedelinin trafik sigortası teminatları içinde olduğu, araç başına maddi hasar tazminatı 39.000 TL, olduğu, kaza başına maddi hasar tazminatının 78.000 TL olduğu, Davalının ---------- plakalı aracının davalı ----------Ş.’nin maliki olduğu, ancak aracın davalı ---------- Şti.’ne 25.12.2018 tarihinde 36 ay süreli olarak uzun dönemli kiralanmış olduğu, kazanın meydana geldiği 27.09.2019 tarihinde davalı ---------- Şti.nin kullanımında olduğu, Yargıtay kararlarına göre işleten sıfatının davalı -------- Şti.’ne geçtiği, bu nedenle ---------Ş.’nin meydana gelen kazada herhangi bir sorumluluğu olmadığı, Karayolları Trafik kanuna göre, işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar maddesi uyarınca davalı --------- Şti sürücüsünün kusuru oranında, %100, davalı, sürücüsü ... ile birlikte müştereken ve müteselsilen, trafik sigortası limitleri içinde sigortacı şirketin ödemesi sonrası bakiye kalacak hasar bedelinden sorumlu olduğu, Temerrüt tarihinin kaza tarihi 27.09.2019 olduğu, Davalı tarafa ait --------- plakalı kamyonet ticari sınıftan bir araç ve araç malikinin de tacir olması nedeniyle davacının avans faizi talep edilebileceği". Yönünde görüş bildirmişlerdir.Davanın dayanağını haksız fiil sorumluluğu oluşturmaktadır. Haksız fiil sorumlusu olarak sürücünün sorumluluğu TBK’nın 49. maddesinde düzenlenen kusur sorumluluğudur. Madde; “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” belirlemesi ile kusur, haksız fiilin kurucu bir unsuru olarak düzenlemiştir. Bir motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluk ise tehlike sorumluluğudur. İşletenin sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesinde düzenlenmiştir. 85. maddeye dayalı sorumluluktan bahsedebilmesi için sorumlu olacak kişinin öncelikle KTK’nın 3. maddesinde tanımlanan “işleten” sıfatına haiz olması gerekmektedir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesine göre, "İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet ve rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesi, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni bu zarardan sorumlu olur." hükmü ile KTK, zarara, motorlu aracın işletilmesinin sebep olması hâlinde, işleten hakkında tehlike sorumluluğunu öngörmüştür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre, işletenin, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararlardan doğan sorumluluğu, kusur sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen ödevinin ihlâline dayanan olağan sebep sorumluluğu da değildir. Bu itibarla, işleten hiç bir kusuru bulunmasa bile, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararları tazmin etmek zorundadır. Sorumluluk kusura dayanmadığı için, kendisi veya eylemlerinden sorumlu olduğu kimseler, temyiz kudretine sahip olmasalar da işleten, doğan zarardan sorumludur. Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında KTK’nın 91. maddesiyle de; işletenin aynı Kanun’un 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir. Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukukî nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla birlikte, işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğunun ise, sözleşmeye dayalı bir sorumluluk olduğu tartışmasızdır.Diğer taraftan 2918 Sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Bununla birlikte aracın ne zaman pert sayılması gerektiği de yargı kararları ile belirlenmiştir. Buna göre kaza tarihine göre aracın perte ayrılması için tamir masraflarının kaza tarihindeki aracın rayiç değerinin %50’sini aşması ve tamirinin ekonomik olmaması gerekir. Aracın perte ayrılması durumunda zararın daha az olduğu, aracın onarımının ekonomik olmadığı, perte ayrılmasının uygun olduğu bilirkişi raporu ile anlaşıldığından ve bu durumda değer kaybı istenemeyeceğinden davacının bu yöndeki talebinin reddine, pert nedeni ile zararının talep edebileceği bunun da 34.000,00 TL olduğu anlaşıldığından bu tutarın haksız fiil faili --------- alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Zararlandırıcı kazaya neden olan davalı ... araç ticari nitelikte olmadığından kaza tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmiştir.Diğer Davalılardan ------- Ş nin ise ---------- plakalı aracının davalı ---------Ş.’nin maliki olduğu, ancak aracın davalı --------- Şti.’ne 25.12.2018 tarihinde 36 ay süreli olarak uzun dönemli kiralanmış olduğu, kazanın meydana geldiği 27.09.2019 tarihinde davalı ---------- Şti.nin kullanımında olduğu, Yargıtay kararlarına göre işleten sıfatının davalı ---------- Şti.’ne geçtiği, bu nedenle -------- şirketine husumet yöneltilemeyeceği değerlendirilerek onun hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.-------- Şti. İse dava kendisine ihbar edilen konumunda olduğu için onun hakkında hüküm kurulmamıştır.İlk Davalılardan olan -------- şirketi yönünden açılan davanın dosyadan tefrik edildiği, tefrik edilen dosyanın mahkememizin -------- Esasına kaydının yapıldığı anlaşıldığından onun hakkında açılan dava konusunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
1- 34.000,00 TL araç hasar tazminatının Kaza tarihi olan 27/09/2019 dan itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının değer kaybı talebinin reddine,
3-Davalı ------- şirketi bakımından açılana davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan dolayı USULDEN REDDİNE,
4-Davalı -------- şirketi yönünden açılan davanın dosyadan tefrik edildiği anlaşıldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına ,
5-Alınması gerekli 2.322,54-TL harçtan davacı tarafından yatırılan 54,40-TL peşin harç, 600,00-TL tamamlama harcı toplamından oluşan 654,40-TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.668,14-TL'nin davalı ... tahsili ile hazineye irad kaydına,
6-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 54,40-TL başvurma harcı, 54,40-TL peşin harç , 600,00-TL tamamlama harcı toplamı olan 708,80-TL'nin davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafınan sarfedilen toplam 7.240,00-TL yargılama giderlerinin davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı ------- şirketi tarafından masraf yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
9-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 17.900,00 -TL vekalet ücretinin davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
10-Davalı -------- şirketi kendisini vekille temsil ettiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalı vekili için takdir olunan 17.900,00TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı -------- şirketine verilmesine,
11-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı diğer davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 05/12/2023