Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/200 Esas
KARAR NO: 2024/986
DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/02/2016
KARAR TARİHİ: 10/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firma tarafından---------- numaralı Nakliyat abonman sigorta poliçesi ile sigortalı emtiaların -------- --------- nakliyesi işlemini davalının ana taşıyıcı olarak üstlendiğini, taşıma esnasında emtianın ıslandığını, ıslanma sebebinin ise araç brandasından yırtık veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur sularının emtiaya sirayet etmesi sonucu oluştuğunun tespit edildiğini, yapılan tespit gereğince sigortalı zararı müvekkili şirket tarafından tazmin edilmiş olup TTK ve poliçe hükümleri ile ibraname gereğince halefiyet ve temlik esasına göre rücu hakkı doğduğunu, müvekkilinin rücu alacağı için ---------- İcra Müdürlüğünün --------- Esas sayılı dosyası ile takip başlattığını, başlatılan icra takibine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine durdurulan takibin devamına, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davacı tarafın aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davanın CMR 32. Maddede düzenlenen bir yıllık sürenin geçirilmesi sebebiyle zamanaşımına uğradığını, davacı tarafından müvekkilinin kusurunun kanıtlanması gerektiğini, davanın asıl taşımacı ----------Şti.'ye ve ----------- ihbar edilmesi gerektiğini belirterek açılan davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizin 05/12/2017 tarih ve --------- Esas ---------- Karar sayılı kararı: İstinaf yolu açık olmak üzere davanın kabulüne karar verilmiştir---------- sayılı ilamı ile;"Kabule ve kurulan hükme göre de; dava itirazın iptali istemine ilişkin olup, davacı takipte asıl alacak ve işlemiş faizin tahsilini talep etmiştir. Mahkemece kurulan hüküm gerekçesinde, takipte istenilen işlemiş faizin yerinde olup olmadığı ve miktarı hususunda değerlendirme yapılmadığı gibi bu konuda da bilirkişi raporu, denetlenebilir tespitlerden yoksundur. Bu itibarla da HMK'nın 297. maddesi anlamında istinaf denetimine uygun bir kararın varlığından söz edilemeyecektir.Sonuç olarak, ilk derece mahkemesince itiraza uğrayan ve itirazlar giderilmeksizin hükme esas alındığı anlaşılan yetersiz bilirkişi raporuyla yetinilerek karar verildiği, davanın esasına etkili delil ve vakıa tespitleri yapılmaksızın hüküm kurulduğu, kararın bu haliyle istinaf incelemesine elverişli olmadığı anlaşıldığından, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına "Karar verilmiştir.Bilirkişi Raporu: Mahkememizce alınan 25/06/2021 tarihli raporun sonuç kısmında,Davacının tazminat alacağının, “dava konusu --------- plakalı araçla taşınan parsiyel yük için 60 gün geçerli nakliyat poliçesine” dayandığı, bu nedenle de hasarın teminat kapsamında olduğu,Ancak --------- --------- --------- plakalı araçta yapılan nakliye esnasında dava konusu tekstil ürünlerinin bir kısmının araç brandasının yırtık ve veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur suyundan etkilenip “nakliye sürecinde” hasar görüp görmediğinin, “hangi tarihte, nerede çekildiği belli olmayan” (dava dilekçesi Ek:3'deki) birkaç kolinin renkli fotoğrafı üzerinden denetime elverişli bir şekilde belirlenemeyeceği; bu kolilerin muhteviyatında olsa bile 6100 pamuk örme bayan t-shirt * şort setinin 3.507 adedinin ıslanmadanı dolayı hasarlı ve kirli olduğunu ya da “hasar görüp kirlenen ürünlerden bir veya birkaçının fotoğrafı bile olmadığından, tekstil ürünlerin ne oranda değer kaybettiğinin, sovtaj bedelinin kalıp kalmadığının” dosya üzerinden tespitinin fiilen mümkün olmadığı, ürünler için talep edilen ve eksper raporunda talebe göre saptanan hasar bedelini irdelemeye elverişli dosyada herhangi bir veri bulunmadığı, dosya münderecatına göre davalı taşıyıcıya CMR Md.30 anlamında hasardan sorumluluğunu gerektirecek nitelikte herhanaci bir ihbarın vapılmadığı"Yönünde rapor tanzim edilmiştir.Mahkememizce alınan 06/04/2022 tarihli ek raporun sonuç kısmında, "Davacı tarafın kök rapora vaki itirazları içerisinde dosya münderecatı üzerinden yapılan tespitlere dayalı görüşümüzde değişikliğe gidilmesini gerekli kılacak herhangi bir hususun, denetime elverişli bilgi ve/veya belgenin bulunmadığını, kök raporda daha önce açıklanan (davacının tazminat alacağının, “dava konusu -------- plakalı araçla taşınan parsiyel yük için 60 gün geçerli nakliyat poliçesine” dayandığı, bu nedenle de hasarın teminat kapsamında olduğu ancak -------- -------- ---------- plakalı araçla yapılan nakliye esnasında dava konusu tekstil ürünlerinin bir kısmının araç brandasının yırtık ve veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur suyundan etkilenip “nakliye sürecinde” hasar görüp görmediğinin, “hangi tarihte, nerede çekildiği belli olmayan” dava dilekçesi Ek:3deki birkaç kolinin renkli fotoğrafı üzerinden denetime elverişli bir şekilde belirlenemeyeceği; bu kolilerin muhteviyatında olsa bile %100 pamuk örme bayan t-shirt + şort setinin 3.507 adedinin ıslanmadan dolayı hasarlı ve kirli olduğunu ya da “hasar görüp kirlenen ürünlerden bir veya birkaçının fotoğrafı bile olmadığından, tekstil ürünlerin ne oranda değer kaybettiğinin, sovtaj bedelinin kalıp kalmadığının” dosya üzerinden tespitinin fiilen mümkün olmadığı, ürünler için talep edilen ve eksper raporunda talebe göre saptanan hasar bedelini irdelemeye elverişli, “dosyada herhangi bir veri” bulunmadığı, dosya münderecatına göre davalı taşıyıcıya CMR Md.30 anlamında hasardan sorumluluğunu gerektirecek nitelikte herhangi bir ihbarın da yapılmadığı yönündeki) görüşümüzü tümüyle muhafaza ettiğimizi, Aksi yönde kanaat oluşması ve davalı taşıyıcının somut olayda CMR Md.29 nazarından ağır kusurlu sayılması gerektiği için mesuliyetine sınırlama getiren haklardan yararlanamayacağına hükmedilmesi halinde, ancak o zaman davacının 32.917,12 TL.sı bakiye alacağını davalıdan rücuen talep edebilmesinin (ve davacının alacağına miktarı infaz aşamasında belirlenmek üzere davanın dayandığı takip tarihinden, CMR md. 27de döviz üzerinden yöneltilen talepler için öngörülen %5 maktu faiz yerine 3095 SK. Md.2/2ye göre avans faizi oranında ticari faiz yürütülebilmesinin de) mümkün olabileceğini"Yönünde rappor tanzim edilmiştir.
Mahkememizce alınan 02/02/2024 tarihli raporun sonuç kısmında,"Kök raporda daha önce açıklanan (davacının tazminat alacağının, “dava konusu -------- plakalı araçla taşınan parsiyel yük için 60 gün geçerli nakliyat poliçesine” dayandığı, bu nedenle de hasarın teminat kapsamında olduğu, ancak -------- --------- ---------- plakalı araçla yapılan nakliye esnasında dava konusu tekstil ürünlerinin bir kısmının araç brandasının yırtık ve veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur suyundan etkilenip “nakliye sürecinde” hasar görüp görmediğinin, “hangi tarihte, nerede çekildiği belli olmayan” dava dilekçesi Ek:3deki birkaç kolinin renkli fotoğrafı üzerinden denetime elverişli bir şekilde belirlenemeyeceği; bu kolilerin muhteviyatında olsa bile %100 pamuk örme bayan t-shirt + şort setinin 3.507 adedinin ıslanmadan dolayı hasarlı ve kirli olduğunu ya da “hasar görüp kirlenen ürünlerden bir veya birkaçının fotoğrafı bile olmadığından, tekstil ürünlerin ne oranda değer kaybettiğinin, sovtaj bedelinin kalıp kalmadığının” dosya üzerinden tespitinin fiilen mümkün olmadığı, ürünler için talep edilen ve eksper raporunda talebe göre saptanan hasar bedelini irdelemeye elverişli, “dosyada herhangi bir veri” bulunmadığı, dosya münderecatına göre davalı taşıyıcıya CMR Md.30 anlamında hasardan sorumluluğunu gerektirecek nitelikte herhangi bir ihbarın da yapılmadığı yönündeki) görüşümüz ile ,İlk ek raporda açıklanan (davalı taşıyıcının somut olayda CMR Md.29 nazarından ağır kusurlu sayılması gerektiği için mesuliyetine sınırlama getiren haklardan yararlanamayacağına hükmedilmesi halinde, ancak o zaman davacının 32.917,12 TL.sı bakiye alacağını davalıdan rücuen talep edebilmesinin ve davacının alacağına miktarı infaz aşamasında belirlenmek üzere davanın dayandığı takip tarihinden, CMR md. 27de döviz üzerinden yöneltilen talepler için öngörülen %5 maktu faiz yerine 3095 SK. Md.2/2ye göre avans faizi oranında ticari faiz yürütülebilmesinin de mümkün olabileceği "Yönünde rapor tanzim edilmiştir.Dava, hukuki niteliği itibariyle, CMR hükümlerine tabi taşıma sırasında emtiada oluşan ve nakliyat sigorta poliçesi uyarınca sigortalıya ödenen hasar bedelinin, halefiyet hükümleri uyarınca davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın İİK 67. maddesi uyarınca iptali ve icra inkar tazminatının tahsili istemine ilişkindir.Tüm Dosya Kapsamı ve istinaf sonrası alınan bilirkişi kök ve ek raporlarına göre; Davalı şirketin taşımaya konu emtiaların ----------- taşınmasını üstlenerek taşımayı alt taşıyıcı aracılığı ile gerçekleştirdiği, teslim edilen emtianın alıcı firmaya tesliminde emtianın bir kısmının ıslanarak hasarlanmış olduğu, bu hususta CMR senedine şerhin düşülmüş olduğu, Dava konusu tazminatın, --------- plakalı araçla taşınan parsiyel yük için 60 gün geçerli nakliyat poliçesine” dayandığı, bu nedenle de hasarın teminat kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.Davalı; hasardan CMR m.17/4 uyarınca sorumlu görülemeyeceğini, sorumlu görülmesi halinde ise sorumluluğunun CMR m.23 uyarınca sınırlı olacağı savunmasında bulunmuş, istinaf sebeplerini buna dayandırmıştır. -------- --------- ---------- plakalı araçta yapılan nakliye esnasında dava konusu tekstil ürünlerinin bir kısmının araç brandasının yırtık ve veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur suyundan etkilenip “nakliye sürecinde” hasar görüp görmediğinin değerlendirilmesinde; Dava konusu, hasarın nitelik ve niceliğinin; alıcısı emrine muteber bir tutanağa bağlanmadan teslim edilen yük üzerinde nakliye sürecinde oluştuğu öne sürülen zararın tespitine yönelik olarak davacı sigortacının görevlendirdiği bağımsız eksper tarafından yükün tahliye edildiği yerde gerçekleştirilen herhangi bir hasar tespit çalışmasına ya da (taşıyıcının nedenini açıklamasını gerektirecek türde) gümrük rezerv zaptında kayıt altına alınan hasar durumuna göre değil, taşıyıcının iştiraki sağlanmadan, onun ve davacının görevlendirdiği eksperin “gıyabında yapılan" tespitle, 3507 adet pamuklu örme bayan t-shirt ve şort için 31.12.2014'de dava dışı alıcı tarafından düzenlenen iade faturasındaki talebe göre “tek taraflı olarak" belirlendiği, “Alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden veya ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde alındığına kanıt oluşturur. Açıkça gözükmeyen ziyan veya hasarlarda bildirme yazılı olarak yapılacaktır." hükmünü havi) CMR Md.30 anlamında taşıyıcının hasardan sorumluluğunu gerektirecek nitelikte bir tutanağa ya da araç sürücüsünün veya CMR alıcısının kaşeleyip imzaladığı “çekinceli CMR'deki bilgilere" veya "gümrük rezerv zaptına" göre "mahallinde yapılan ekspertiz çalışması ile tespit edilmediği" anlaşılmaktadır.
Davacı vekili;“CMR belgesi üzerine düşülen herhangi bir kaydın” taşıma belgesinin “temiz” olma niteliğini kaybetmesi anlamını taşıdığını ve emtianın nakliye sürecinde hasarlandığı sonucuna ulaşılması gerektiğini öne sürmüştür. Ancak, ne zaman kim tarafından konulduğu belli olmayan bir meşruhattan hareketle, denetime elverişli herhangi bir belgeye dayanmadan hasarın nakliye sürecinde oluştuğunu ve/veya taşıma belgesinin üzerine “tarih, kaşe konmadan tek taraflı olarak yazılan ancak kimin yazdığı dahi belli olmayan” iki kelimelik “---------'" şeklindeki bir not ile “taşıma belgesinin temiz olma özelliğini kaybettiğini” (velveya “tarihsiz” bir not üzerinden, “sonradan değil de” emtiaların hasarlı “teslim edilmelerinin akabinde” CMR'ye hasar şerhi konduğunu, bu yüzden de) taşıyıcının hasardan haberdar olduğunu söyleyebilmenin mümkün olmadığı, Ayrıca davacı vekilinin sadece CMR'deki nota atıf yaparak CMR'nin temiz olma özelliğini kaybedebileceği ileri sürdüğü ancak CMR'nin bu özelliğini kimin hangi tarihte koyduğu not ile kaydettirdiğine dair herhangi bir bilgi verilmediği anlaşılmıştır. Dava konusu hasar için ---------- sayılı hasar dosyası için 02.12.2014'de görevlendirdiği eksperin “evrak üzerinden yaptığı inceleme ile düzenlediği” ve sonuç kısmında da ıslanmaya bağlı hasarın; “nakliye esnasında muhtemelen araç brandasından yırtık ve/veya deformasyonu nedeniyle oluşan delikten dorse içine sızan yağmur sularının emtiaya sirayet etmesi sonucu” oluştuğu yönünde kanaatini belirttiği, 02.02.2015 tarih ---------- sayılı ekspertiz raporunda davanın dayandığı icra takibine rücuen konu edilen tazminat alacağının; (Davalının 27.11.2014 tarihli CMR eşliğinde ---------- plakalı araçla parsiyel yük olarak taşıma işini üstlendiği ürünlerin, ıslanmak suretiyle hasar gördüğü ve yapılan ayrıştırma işlemi sonrasında fatura birim fiyatı 3,60£. olan 9.555 adet %100 pamuk örme bayan t-shirt ve şortun 3.507 adedinin ıslanmadan dolayı hasarlı ve kirli olduğunun tespit edilip “sigortalıya” bildirildiği, 31.12.2014'de de alıcının davacının sigortalısı ---------- 3.507 adet ürün için (3.507 ad x 3,60 £.z) 12.625,20 GBP bedelli “iade faturası” düzenlediği, satıcı firmanın yani davacının sigortalısının da bu bedelin tazminini talep ettiği, ürünlerin ----------- olması, alıcı ve sigortalının beyanlarına göre emtianın sovtaj kıymetinin bulunmadığı, rücu muhatabının ise teslimatta CMR'ye düşülen hasar notuna istinaden nakliyeci ----------- olduğu kayıt altına alınmak suretiyle; “hasar bedeli için ---------- dava dışı alıcının, davacının sigortalısı adına 31.12.2014'de düzenlediği --------- sayılı iade faturasındaki talep üzerinden") 12.625,20 GBP olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Davacının tek taraflı talebe göre saptanan bu bedelin karşılığını (sigortalısından 19.02.2015'de aldığı; içeriğinde “devir ve temlik beyanı” da bulunan İbraname Mutabakatname ve Tazminat Makbuzuna kayden) 45.175,-TL.'sı olarak dava dışı sigortalısına ödediği ve (eksper raporunun düzenlendiği 02.02.2015'den itibaren) işlemiş 1.550,36 TL. faiziyle birlikte 45.725,36 TL.'sı olarak icra takibine konu ettiği, Davanın ihbar edildiği ------------ Şti.' nin CMR sigortacısı ----------Ş.'ne hasarın ihbar edildiği, açılan hasar dosyasında CMR hükümlerine göre SDR hesabı yapılarak, 32 kartondaki 1.261 adet ürünün ağırlığının (bilirkişi kök raporda 9.555 adet olan toplam ağırlığa kıyasen 3.507 adet ürün için 1.134 kg. Olarak hesaplanmış ise de) 453,96 kg. olduğu belirlenmek suretiyle (27.11.2014 tarihli SDR kuru ile 453,96 kg hasarlı ürün için “453,96 kg x 8,33 SDR x 1,17375 * 4.438,52 Euro” şeklinde) hasar bedelinin hesaplandığını ve hesaplanan 4.432,52 Euro'luk hasar tutarının davacının hesabına yatırıldığı, 32 kartondaki 1.261 adet hasarlı ürün ağırlığının 453,96 kg. olduğunun nasıl tespit edildiği, SDR hesabında 1,17375 olarak baz alınan kurun da (--------- verilerinde sadece SDR/USD ve SDR/TL kuru yer aldığı, SDR/€. Kuru olmadığı halde) neye göre belirlendiği ve “453,96 kg x 8,33 SDR x 1,17375(7)” şeklinde yapılan hesaplamayla 4.438,52 Euro'luk sonuca nasıl ulaşıldığı (serbest piyasa verilerinden, hangi tarihli “SDR/Euro" kurunun baz alındığı) anlaşılmadığı tespit edilmiştir.Davacı vekili, 28.09.2021 tarihli dilekçesi ile 28.05.2015 tarihinde müvekkili davacıya 4.438,52 Euro'nun karşılığı olarak somut olaya bağlı hasar için 12.808,24 TL. Ödendiğini kabul ettiği ve (12.808.24 TL tutarındaki bu tazminatın “ihtirazi kayıtla alındığına, aşan miktar için talep ve dava haklarının saklı tutulduğuna” dair her hangi bir veri sunmadan) “tahsil edilen 12.808,24 TL. dikkate alındığında kalan miktarın karşılığı 32.917,12 TL.'sı için davanın kabulünü talep etmiştir.
Sigortacının düzenlediği poliçe ile üstlendiği yükümlülüğünü yerine getirdikten sonra sigortalısının halefi olabilmesinin TTK. Md.1472/1'e göre birinci şartı sigorta tazminatının gerçek hak sahibine ya da onun gösterdiği kişiye; geçerli bir poliçe kapsamından ve “poliçe genel+özel şartları ile çelişmeyen” rizikonun gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan zarar için ödenmiş olmasıdır. Bu şart ile “bir arada” bulunması gereken ikinci şart ise, sigortacının sözleşmeye uygun olarak ödeme yaptığı sigortalının sigorta zararı için üçüncü şahıslara (olayımızda --------- belli bir taşıma ücreti karşılığında anlaştığı kendi akidi olan davaı taşıyıcıya) karşı bir tazminat talebi hakkına sahip olmasıdır. Bu talep hakkı sigorta tazminatını ödeyen sigortacıya yaptığı ödeme paralelinde Kanun hükmü gereği geçer.Davacının hasar için sigortalısına yaptığı hasar ödemesi, “araç plakasını belirtmek suretiyle dava konusu ürünler için düzenlediği” nakliyat poliçesine dayandığından ve görevlendirdiği bağımsız eksperin saptamalarına göre “alıcı hasar yansıtma faturası düzenlediğinden satıcı konumundaki sigortalısının maddi yönden menfaati zarar da” gördüğünden somut olayda halefiyetin ilk şartının gerçekleşmiş olarak kabul edilmiş, Ancak yukarıda tartışılan gerekçelerle; ---------- belli bir taşıma ücreti karşılığında anlaştığı kendi akidi olan davalı taşıyıcıya karşı bir tazminat talebi hakkına sahip olmayacağı, bu nedenle, halefiyetin diğer şartı yönünden davacının dava dışı sigortalısı --------- somut olayda davalı taşıyıcıdan rücuen talep edebileceği (ya da davacıya devir ve temlik edebileceği) alacağının bulunmadığı, davalı taşıyıcıya CMR Md.30 anlamında hasardan sorumluluğunu gerektirecek nitelikte herhangi bir ihbarın da yapılmadığı hususları hep birlikte değerlendirilmiş, ayrıca davalı taşıyıcının CMR Md.29/1 madde kapsamında taşıyıcının ağır kusurlu olup olmadığı hususunun tartışılmasına gerek olmayacağı kanaati ile davanın reddine karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harcın davacı tarafça yatırılan 552,25-TL harçtan mahsubu ile artan 124,65-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça harcanan 23,50-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yatırılmış olan gider avansının artan bakiyesinin, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.10/12/2024