mahkeme 2025/415 E. 2025/603 K.

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/415 Esas
KARAR NO : 2025/603
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/05/2025
KARAR TARİHİ : 12/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi özetle ; Müvekkili şirket uzun yıllardır araç kiralama sektöründe havalimanları başta olmak üzere 7 ilde mukim ofisiyle, filosuna dahil ettiği yüzlerce araçla kiralama faaliyeti göstermiş, bugüne kadar yüzlerce araç alım-satımı olduğunu, müvekkili şirketin, davalı şirket ve yetkilisi ihbar olunan -------- ile (araç kiralama-alım satım vb) ticaret yaptıklarını, 20/05/2024 tarihinde bir kısım şahıslar tarafından ofislere silahlı kişilerce baskın düzenlenerek ofislerde bulunan eşyalar, çek karneleri ve araçlar çalındığını, şirket personelleri silahla tehdit edilerek kasalar boşaltıldığını, olaya ilişkin suç duyurusunda bulunulmuş iş bu dosyalar ile başka dosyalar -------- nolu dosyada birleştirildiğini, müvekkili şirket yetkililerinin beyanına göre bu gruplardan biri de davalı şirket yetkilisi ve çalışanları olduğundan davalı aleyhine-------- E. Sayılı dosyası ile ayrıca şikayette bulunulduğunu, soruşturma dosyasında hiç bir delil toplanmadan takipsizlik kararı verildiğini,
Müvekkili şirketin davalı firmadan devrini sonradan almak üzere anlaşarak davalı firmanın araçlarını kiraladığını, daha önce bu işlem taraflar arasında ticari olarak yapılmış olup, önceki kiralamanın sonunda müvekkiline devri verilen araçların ise bu durumun kanıtı olduğunu, yine, 21/05/2024 tarihine kadar müvekkili şirket bünyesinde devrini sonradan alacak şekilde araç kiralaması yapıldığı ve tüm kira ücretlerini de düzenli ve peşinen ödediğini, ancak müvekkili, şirkete devredileceği vaat edilen araçların Metal Oto ve Garanti Filo araçları olduğu sonradan anlaşıldığını, davalı başka bir firmanın araçlarını satış vaadiyle müvekkiline kiraladığını, müvekkili uhdesinde bulunan araçları kendi imkanları ile toplayarak müvekkilini güç durumda bıraktığını, davalı alacağı olmamasına rağmen yedinde bulunan çekleri (çekleri kabul anlamına gelmemektedir) müvekkili şirketin olaylar nedeniyle malen güç duruma düşmesinden faydalanarak zarara uğratma kastı ile kötü niyetli olarak çeklerin vadesi geldikçe icra takipleri başlatmış, icra ceza şikayetlerinde bulunduğunu, taraflar arasındaki hukuk davaları ve soruşturma dosyaları davanın delili olmakla müvekkilinin borcu olmadığının ispatı olduğunu, olay günü müvekkilinin çek karneleri de çalınıp tedavüle verildiğinden; müvekkili gerçek ve çalınan çekleri ayırt edemediğinden ve aniden icra takipleri başlatıldığından tereddütlü çeklere imzaya/borca itiraz davaları ikame edildiğini, hukuki ilişkinin leasing ya da araç kiralama sözleşmesi olup olmamasının doğrudan sonuca etkili olmadığı; iş bu davada irdelenmesi gereken meselenin çeklere ilişkin hizmetin bulunup bulunmadığı noktasında toplandığını, bu yönüyle mahkemece; davalı beyanlarına üstünlük verilmesi varsayımında dahi; meselenin davalı beyanları ile çözümlendiği ihtimalinde, çeklerin davalıya temel ilişkinin başında hizmet alımından önce teslim edildiği, çeklerin aylık kira bedeli olarak tahsil olunacağı, davalının kendi beyanı ile 22/05/2024 tarihinde kira akdini sonlandırdığı ve araçların bir kısmını soruşturma bir kısmını kendi imkanlarıyla aldığı gözetildiğinde davalının elindeki çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkilinin borcu olması bir yana; ticari defterler incelendiğinde müvekkilinin alacaklı olduğu açıkça tespit edileceğini, müvekkilinin kiralık olarak davalıya teslim etmiş olduğu --------, -------- plakalı araçlar müvekkiline teslim edilmediğini, kira bedelleri de ödenmediğini, iş bu hususa ilişkin davalı yana; -------- Noterliği --------- yevmiye no, 16/09/2024 tarihli ihtarname gönderildiğini,
Davalının müvekkilinden alacağı olmadığını, davalının tüm dosyalardaki beyanları ışığında çekin bedelsiz kaldığını, çekte bedelsizlik defi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı TBK) 77 vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme olduğunu, zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def’ini dermeyan etme hakkını verdiğini, kambiyo senedinin düzenlenmesinde en önemli unsur temel alacağın varlığıdır. Bu itibarla taraflar arasında temel ilişkinin varlığına rağmen, temel alacağı doğmamış ancak doğması mümkün ya da şarta bağlanmış bir alacak için kambiyo senedi düzenlenebilir olduğunu, bu şekildeki bir alacağa bağlı olarak düzenlenen senet, vadesi gelmesine rağmen alacak doğmamışsa, o an için bedelsiz olduğunu, somut olayda, davalının ikrar ve beyanları ışığında değerlendirme yapıldığında; davaya konu senetlerin bedelsiz kalmış olduğu, Davalının dava konusu çeklerin hizmet verilmeden önce peşinen kendisine teslim edilidiği, araçlarını topladığı kendi beyanları ve savcılık dosyasındaki tutanaklar ile sabit olduğunu, ancak, araçlarını toplamasına rağmen yedinde bulunan çekleri (kabul anlamına gelmemektedir) müvekkili şirketin olaylar nedeniyle malen güç duruma düşmesinden faydalanarak zarara uğratma kastı ile kötü niyetli olarak çeklerin vadesi geldikçe icra takipleri başlatmış, icra ceza şikayetlerinde bulunulduğunu, bir an olsun davalının tüm aşamalardaki beyanlarına itibar edildiği ihtimalde dahi; müvekkiline araçların iadesine ilişkin usulüne uygun ihtar gönderilerek süre tanınmadığı, davalının haksız olarak araçlara el koyduğu müvekkilini zarara uğratmış olduğunu, davalının araç kiralama sözleşmesinden kaynaklanan edimini yerine getirmediğine dair talebinin araştırılmasını, davalının tüm bu eylemleri karşısında zarara uğrayan müvekkiline karşı kötüniyetli başlatılan icra takiplerinde müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine yönelik açıldığını, müvekkilinin iş bu davanın ikame edilmesinde hukuki yararı olduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine dava değerinin %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, icra dosyasında davalının teminata yeter hacizleri olduğu gözetilerek, dava sonuçlanıncaya kadar dosyaya para yatması ihtimalinde davalı/alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini, davanın şirket yetkilisi --------- ihbarına, talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi özetle ; Müvekkili --------- Şirketi ile ---------- Şirketi arasında 10/11/2023 tarihinde, müvekkil ---------- Şirketi'nin maliki olduğu ve 3 kişilerden kiralama yoluyla aldığı bir kısım araçların uzun dönem kiralanması hususunda "Araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi" akdedildiğini, Sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte Müvekkil -------- Şirketi tarafından araçlar, davacı --------- Şirketi'ne teslim edildiğini, Müvekkili --------- Şirketi tarafından araçlar teslim edilmiş olmasına rağmen; --------- Şirketi tarafından kira bedellerini ödenmemiş ve verilen çekler karşılıksız çıkmış, araçlarda bulunan gpsler sökülmüş, araçların hasara uğramasına rağmen müvekkil şirketten saklanılmış ve sözleşmenin diğer birçok maddesine aykırı davranıldığını, Müvekkili tarafından 22/05/2024 tarihinde --------- Noterliği'nin ---------- yevmiye numaralı ihtarnamesiyle --------- Şirketi'ne, araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi'ne konu araçların ---------- Şirketi tarafından kendi araçları gibi gösterilip çeşitli illerde bulunan üçüncü kişilere sözleşmeye ve hukuka aykırı olarak satış işlemine konu edilmiş olduğu ve araçlar üçüncü kişilere teslim edilmiş olduğu, araçlarda bulunan gpslerin sökülmüş olduğu, araçlar hasara uğramasına rağmen müvekkil şirketten saklanmış olduğu, kira bedellerinin ödenmemiş olduğu ve sözleşmenin diğer birçok maddesine ve hukuka aykırı davranıldığı, Araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi’nin “sözleşmenin feshi” başlıklı 10. Maddesi hükümleri gereği akde ve hukuka aykırılık halinde fesih bildirimi yapılmasına gerek olmamasına rağmen işbu ihtarname Müvekkili Şirket adına davalıya gönderildiğini, müvekkili ile ---------- Şirketi arasında akdedilen 10/11/2023 tarihli “Araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi” nin feshedilmiş olduğu, fesih sebebiyle sözleşmeye konu araçların müvekkiline iade edilmesi gerektiği, aksi takdirde teslim edilmiş tüm araçlara, zaman, gerçek/tüzel kişi ve mekan ayırt etmeksizin el konulacağı, araçları; çekici, çilingir, anahtar vb. Kullanılarak dilediği şekilde bulunduğu yerden alınacağı, anahtar- sistem- yazılım vb. yollarla kapatarak kullanılmasının engelleneceği, araçların trafikten menedileceği, Müvekkili şirketin uğradığı ve uğrayacağı maddi ve manevi zararlar ile her türlü kayba yönelik tutarlardan doğacak yargılama giderleriyle birlikte sorumlu olduğunu, davalı hakkında dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve tespit edilecek diğer suçlar bakımından Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağı ihtar edildiğini, davacı tarafın 10/11/2023 tarihli Araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi'nden kaynaklı kira borcu, tazminat, cezai şart, araç satış bedelleri, alınan para borçlarını ve diğer borçları bulunmaktadır. Davacı taraf, borlarının hiçbirisi ödenmediğini, Davalı tarafından araçların teslim edilmemesi üzerine Müvekkil --------- Şirketi tarafından, davacı hakkında-------- ve -------- soruşturma numaralı dosyada şikayetçi olunduğunu, --------- Şirketi'ne teslim edilen araçlara çalıntı ve yakalama şerhi koyulduğunu, Taraflar arasında yapılmış delil sözleşmesi bulunduğunu, bu sebeple davacı tarafın, müvekkili şirketin ticari defterleri, kayıtları (bilgisayar kayıtları dahil) ile düzenleyeceği tutanaklar, ve bunların dayanağını oluşturan belgeler dışında başka delille dayanması mümkün olmadığını,
Müvekkili şirket, davacı taraftan alacaklı olduğunu, davacı taraf borçlarına karşılık çek verdiğini, davacı taraf gerek dürüstlük kuralına gerekse tacir olmanın hükümlerine aykırı davranarak borçlarını ödememek adına işbu davayı açtığını, davacı tarafından açılan davanın reddi gerektiğini, Davacı tarafın 10/11/2023 tarihli Araç Kiralama Genel Koşulları ve Sözleşmesi'nden kaynaklı olarak kira borcu, tazminat, cezai şart, araç satış bedeli ve diğer borçları bulunduğunu, davacı taraf kira borcu, tazminat, cezai şart, araç satış bedeli ve diğer borçlarını ödenmediğini, borçlu olmasına rağmen işbu davayı ikame ettiğini, bu sebeple açılan davanın reddi gerektiğini, --------- Şirketi tarafından kira bedellerini ödenmemiş ve verilen çekler karşılıksız çıkmış, araçlarda bulunan gpsler sökülmüş, araçların hasara uğramasına rağmen müvekkili şirketten saklanılmış ve sözleşmenin diğer birçok maddesine aykırı davranıldığını, Davacı taraf gerek dürüstlük kuralına gerekse tacir olmanın hükümlerine aykırı davranarak ve gerçeğe aykırı iddialarla şikayetçi olduğu savcılık dosyalarında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, verilen kyok kararları kesinleştiğini, bu kararlar dahi davacı tarafın işbu davasının gerçeğe aykırı olduunu gösterdiğini, Davacı taraf gerek dürüstlük kuralına gerekse tacir olmanın hükümlerine aykırı davranarak ve gerçeğe aykırı iddialarla çekleri kendisinin vermiş olmasına ve borçlu olmasına rağmen kötü niyetli olarak kendi imzaladığı ve müvekkil şirkete teslim ettiği çeklerdeki imzalara dahi itiraz ettiğini, davacı taraf yapılan imza incelemelerindeki imzalar kendine ait çıkınca yine kötü niyetli olarak ya tutarsa bakışı ile işbu davayı ikame ettiğini, açılan davanın reddi gerektiğini,
ispat külfeti davacı tarafın üzerinde olduğunu, --------- sayılı ilamında “…İmzası borçlu tarafından ikrar edilmiş kambiyo senedi niteliğindeki bir belge alacağın varlığına kesin kanıt oluşturur. Böyle bir yazılı belgenin aksi yazılı delille kanıtlanabilir…” denmektedir dolayısıyla “borcum yoktur” iddiasında olan kötüniyetli davacının, neden davaya konu senetleri imzaladığını ve sonrasında sonlandı iddiasında ise bu senetteki borcun nasıl sonlandığını ispat külfeti davacı tarafta olduğunu, davacı taraf davasını ispatlayıcı herhangi bir delil dosyaya sunmadığını, .bu sebeple açılan davanın reddi gerektiğini,
Açıklanan nedenlerle ; davanın süre yönünden usulden reddine, aksi halde borcun varlığının (alacağın) HMK. m. 200 uyarınca "senetle" ispat edilmiş olması, ispat yükü üzerinde olan borçlu/davacının iddialarını varit gösterebilecek tek bir delil ibraz edememiş olması nedeniyle haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine, usul ve yasaya aykırı ihtiyati tedbir taleplerinin reddine, davacı hakkında HMK madde 329 kapsamında tazminat ve para cezasına hükmedilmesine, İİK m.72/4 uyarınca, müvekkilin alacağının geciktirilmesi sebebiyle davacı borçlunun alacağın % 20’sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE :Dava; hukuki niteliği itibariyle--------- İcra Dairesi -------, --------, --------- Esas ve --------- E. Sayılı dosyaları nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.HMK'nun 115/1 maddesinde ; mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler, HMK 114/1-c madde hükümlerinde mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir.
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.Taraflar arasındaki somut uyuşmazlığın taraflar arasında düzenlenen 10.11.2023 tarihli " Uzun Süreli Araç Kiralama " sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının bu sözleşme kapsamının davalı tarafından hizmet verilmeden teslim edilen ve takibe konu edilen 6 adet çek ve bu çeklere dayanak başlatılan takipler nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, yasa gereği kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklara bakma görevinin Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olduğu, mahkememizin iş bu davaya bakmakta görevli bulunmadığı belirlendiğinden, mahkememizin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde dosyanın görevli --------- Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Ayrıntıları ve gerekçesi yukarıda belirtildiği gibi;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle DAVANIN DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,
2-HMK.20 maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli ---------- Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-Kararın kesinleşmesinden itibaren HMK'nun 20/1-son cümle gereği dosyanın iki haftalık süre içerisinde görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesinin istenilmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi için dosyanın yeniden ele alınmasına,
4-HMK 331/2 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,
HMK 138 maddesi gereği dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 12/09/2025