Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/265 Esas
KARAR NO:2024/300
DAVA: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:28/11/2022
KARAR TARİHİ:03/12/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı karşı davalı vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili ---------öncelikli olarak yerli üretim yapan, bünyesinde kendi marka, faydalı model gibi fikri ve sınai haklara sahip bir firma olduğunu, müvekkili şirketin faydalı model hakkına dayanarak, hakkını ihlal ettiğini tespit ettiği davalı şirkete bir ihtarname hazırladığını ve tüm iyi niyetiyle davayı açmadan önce kendisini uyardığını ve müvekkilinin faydalı modelinin hakkını ihlal eden faaliyetlerine son vermesini istediklerini ancak davalı şirketin ürünü ürettiklerini ikrar ederek "....dolayısıyla belge tarihinizden önceki bir dönemden itibaren grup şirketimizce mezkur ürün üretiliyor ve satılıyor olduğundan..." beyanında bulunduğunu, söz konusu nedenler ile müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarını ihlal eden faaliyetlerin tespitini ve durdurulmasını, iddia ve talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin davacı yanın iddia ettiği gibi faydalı model belgesinin kapsamında bir burun aspiratörü üretim ve satışını yapmadığını, davacı yanın iddialarına göre müvekkilinin ---- yılından beri faydalı modelin koruma kapsamında üretim yaptığını iddia ettiğini ancak faydalı model başvurusunun ---- yılında yapıldığını, Davacı/karşı davalının, faydalı model belgesine ait ilk inceleme belgesinde yer alan ------------ mamul olduğunu, dava konusu ------------ ucunun bir bütün olarak----- malzemeden imal edildiğini, Yapılan değerlendirmelere göre ---- istemin yeni olmadığı gibi zaten var olan ----- malzemenin miktar olarak daha fazla kullanmasından başka hiçbir anlam ifade etmediğini, ayrıca ---- kullanıldığının yazılı olduğu dolayısıyla davacının ----- defa kullanması gibi bir durum söz konusu olmadığı gibi -----başvurudan önce ----- kullanıldığını, aynı şekilde ------ ait arşiv kayıtları ve ------ burun aspiratörünün davacının kendisine ait olduğunu bildirdiği ürünün daha önce kullanıldığını gösterdiğini, söz konusu nedenler ile haksız açılan davanın reddini ve karşı dava ile ---- faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü, iddia ve talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın asıl davada, davalı karşı davacının davacı karşı davalı adına tescilli -------- tescil numaralı faydalı modelin koruma kapsamında kalan ----- ürün satışı yapıp yapmadığı, bu şekilde davacı karşı davalının faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz edip etmediği, davacı karşı davalının bu nedenle maddi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutaranının ne kadar olduğu noktasında,
Karşı davada, davacı karşı davalı adına tescilli--- tescil numaralı faydalı modelin yenilik ve buluş basamağı içerip içermediği, bu nedenle hükümsüzlüğüne karar verilip verilemeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Ticaret sicil kaydı dosya içerisine getirtilmiş olup, incelendiğinde, davacı şirketin ----- tarihinde tescil edildiği, davalı şirketin ise -----tarihinde tescil edildiği eski unvanın ise ----- olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya ----- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- buluş başlıklı faydalı modelin --- tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır. -------sayılı dosyasında rapor aldırılmış olup alınan raporda özetle; “Tespit mahalline yapılan tespit edilen ürünler incelendiğinde yumuşak yapıya sahip, mavi renkte, aleyhine tespit edilenlerden---- yetkilisi ------ maddesinden üretilen burun aspiratör ucu olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu ürünün tespit talepeden yanın ------ numaralı faydalı model belgesinin ---- isteminde belirtilen bebek, çocukların burnunu temizlemeye yarayan yumuşak yapıda pvc malzemesinden üretilen nazal aspiratör ucu ile benzer olduğu, Karşı tarafın ürünün tespit talep eden yanın ---- nolu faydalı model belgesi ile koruma altına alınan buluş ile benzer olduğu ve faydalı model belgesinden kaynaklanan haklara tecavüz unsurlarının oluştuğuna dair görüş bildirilmiştir. Davacıya ait ürün ile davalı adına tescilli faydalı model incelenerek, eş değerlik yönünden de inceleme yapılarak, davacının ürününün davalıya ait faydalı modelin koruma kapsamında kalıp kalmadığı, davacı tarafça yenilik kırıcı olarak bildirilen dokümanlar incelenerek, davalının faydalı modelinin yenilik özelliğinin bulunup bulunmadığına dair patent uzmanı, malzeme mühendisi ve endüstri mühendisinden oluşan heyet raporunda özetle; dava dosyasında yer alan ------ buluş başlıklı faydalı model belgesinin ---- nolu bağımsız isteminin koruma kapsamında olduğu, dava dosyasında yer alan ----- ibareli burun aspiratörünün, -------başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu, ---- başlıklı faydalı model belgesinin ---- Hükümsüzlüğü şartlarını sağladığına dair görüş bildirmişlerdir. Davacı tarafça sunulan raporlar da değerlendirilmek sureti ile hükümsüzlük yönünden ek rapor aldırılmış olup alınan --- tarihli raporda özetle; Dava dosyasında yer alan --- ibareli burun aspiratörünün,----- faydalı model belgesinin ----- bağımsız isteminin koruma kapsamında olduğu, dava dosyasında yer alan ---- ------ başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu, ------ faydalı model belgesinin 6769 nolu SMK madde 144- Faydalı Modelin Hükümsüzlüğü şartlarını sağladığına dair rapor sunulmuştur.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:551 sayılı KHK'nın 9,47,83,154,156,166. Maddeleri,

GEREKÇE:Asıl dava , davacı-karşı davalının hak sahibi olduğu ------kaynaklanan haklarına tecavüz edildiğinin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davası, karşı dava ise ----- ayırt edicilik özelliği bulunmadığı iddiasıyla açılan hükümsüzlük davasıdır.Asıl davada davacı taraf, ---- ---------adına tescilli olduğunu ve halen koruma altında bulunduğunu, davalı-karşı davacı tarafın faydalı modele konu -------- ucunun endi faydalı modeli ile iltibas oluşturacak şekilde imal edip satışa sunmak suretiyle faydalı modelden kaynaklı hakkına tecavüz ettiğini ve faydalı modelden kaynaklı haklarına v tecavüzün tespitine, tecavüzün önlenmesini ve tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talep ve dava etmiş, karşı davada davalı-karşı davacı taraf asıl davacı adına tescilli -----faydalı modelin yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığından bahisle faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir. SMK'nın 144. Maddesinde faydalı modelin hükümsüzlük halleri düzenlenmiş, bu maddeye göre "Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.
b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa" faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verileceği belirtilmiştir.
Yine SMK'nın 141. Maddesinde faydalı modelden kaynaklı haklara tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, bu fillerin gerçekleşmesi halinde faydalı modele tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149. Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151. Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149. Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir.Tarafların talepleri dikkate alındığında asıl dava davalısı ve karşı dava davacısının, asıl dava davacısı ve karşı dava davalısının faydalı modelden kaynaklı hakkını ihlal ettiğinden bahsetmek için asıl dava davacısının korunabilir bir geçerli faydalı modelinin olması gerektiği, faydalı modelin hükümsüzlüğünün talep ve dava edildiği durumda ve SMK'nın 144. Maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve Faydalı modelin ya da faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek öncelikle hükümsüzlük talebi yönünden değerlendirme yapılmış ve karşı davadaki talepler değerlendirilmiştir. Bu açıklamalardan sonra ------ incelendiğinde;--------- faydalı modelin davacı-karşı davalı adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu, buluş incelendiğinde 4 adet istemden oluştuğu, bu istemlerin "1) Buluş, burun salgılarının burundan hafifçe alınarak çocuğun veya bebeğin burnunun temizlenmesine yardımcı olan nazal aspiratörlerle kullanılmak üzere geliştirilmiş, hortum ağzı (3) ve burun ağzı (2) içeren aspiratör ucu (1) olup, özelliği; bebeğin veya çocuğun burnunu
tahriş etmeyen, burun içi yapılara zarar vermeyen medikal ------malzemeden mamul olmasıdır.
2) İstem 1’e uygun aspiratör ucu (1) olup, özelliği;
bahsedilen medikal ---- malzemenin 65 şor sertliğinde olmasıdır.
3) İstem 1’e uygun aspiratör ucu (1) olup, özelliği; bahsedilen aspiratör ucunun (1) üretimi aşamasında ham maddeye eklenen vanilya içermesidir.
4) İstem 1’e uygun aspiratör ucu (1) olup, özelliği;
bahsedilen aspiratör ucunun (1) üretimi aşamasında hammaddeye eklenen gıda boyası içermesidir. " şeklinde tanımlandığı, ------- tarihli bilirkişi raporunda belirlendiği üzere, dosyaya hükümsüzlük gerekçesi olarak sunulan --- tarihinde kamuya sunulan ----davacı-karşı davalı tarafa ait ürün karşılaştırıldığında davacı-karşı davalı tarafa ait faydalı model konusu ürünün bu ürün ile yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığı, davacı-karşı davalı tarafın itirazı üzerine alınan ---tarihli raporda da belirlendiği üzere davacı adına tescilli ----- başlıklı faydalı modelin -------- numaralı istemler yönünden yeni ve ayırt edici olmadığı karşılaştırma yapılan ----tarihinde kamuya sunulan ürün yönünden sabit oluğu yönündeki değerlendirme dikkate alındığında davacı-karşı davalı adına tescilli -----------başlıklı faydalı modelin hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilmiş ve karşı davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Bu karar sonrası davalı-karşı davacı tarafın faydalı modelden kaynaklı haklarına tecavüz talepleri yönünden karşı dava değerlendirilmiş,----------başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olması halinde tecavüzün oluşacağı, SMK'nın 145 ve 139. Maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve faydalı model veya faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek az yukarıda ifade edildiği üzere birleşen davanın kabulü ile davacının faydalı model hakkı üzerindeki korumanın tescil edildiği tarihten itibaren ortadan kalkacağı kabul edilerek davalıcı-karşı davalının kullanımlarının davalı-karşı davacının korunan bir hakkı kalmadığından tecavüzün olmayacağı kanaati ile asıl karşı davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
A-Asıl davanın REDDİNE,
1-Alınması gerekli 427,60 TL ilam harcından başlangıçta alınan 80,70 TL harçtan mahsubu ile 346,9‬0 TL bakiye harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
2-Davalı-karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden red edilen tasarım hakkına tecavüz talepleri yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan tahsili ile davalı karşı davacıya ödenmesine,
3-Davalı karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat talepleri yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan tahsili ile davalı karşı davacıya ödenmesine,
4-Davacı karşı davalı tarafından yapılan yargılama giderleri ile ------- dosyasından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
B-Karşı davanın KABULÜ İLE,
1-Davalı adına tescilli --------- tescil numaralı faydalı model tescilinin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE VE SİCİLDEN TERKİNİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL harcın davacı karşı davalı tarafından tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davalı karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıs karşı davalı taraftan alınarak davalı karşı davacıya ödenmesine,
4-Davalı karşı davacı tarafından yapılan 4.500,00 TL yargılama giderinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacı tarafa ödenmesine,
5-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/12/2024