mahkeme 2022/155 E. 2024/150 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/155 Esas
KARAR NO:2024/150
DAVA : Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:27/06/2022
KARAR TARİHİ:21/05/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle,davalının, aynı sektörde faaliyet gösterdiği müvekkil şirketi, sahibi olduğu dava konusu faydalı modelin haklarına tecavüz edildiği iddiası ile sürekli baskı altında tutmaktadır ve bu konu ile ilgili müvekkile dava açma hazırlığında bulunduğunu, ayrıca davalı taraf, piyasadaki diğer paydaşlara müvekkil şirket aleyhinde birtakım asılsız ithamlarda bulunmak suretiyle işbu dava konusu faydalı model üzerinden müvekkilin ticari itibarını ve kariyerini zedelediğini, hal böyle olunca müvekkil şirket tarafından davalı aleyhine 6769 sayılı Kanunun 144. Maddesinin 2. Fıkrasının vermiş olduğu hak ve yetki ile ----- faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

ASIL DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, HMK gereğince davacının davasına delil olarak gösterdiği belgelerin yeminli ve noter onaylı tercümelerini dosyaya sunması gerektiğini, davacının ----- dokümanlarını davasına delil olarak sunmuş fakat bu belgelerin ----- sunmadığını, davacının bu eksikliği tamamlayıp belgelerin yeminli tercümeli ve noter onaylı örneklerinin taraflarına tebliğinden sonra beyan ve itiraz haklarını saklı tuttuklarını, davacı tarafın müvekkiline ait faydalı modeli izinsiz olarak kullanan taraf olup dava ikamesi kötü niyetlidir: SMK madde 142'ye göre: 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunduğunu, müvekkilinin ----- numaralı, asansör muayene kumanda istasyonu başlıklı buluşunun, buluş, vinçlerde veya asansör sektöründe kuyu dibinde, kabin üzerinde veya makine dairesinde kullanılmak üzere geliştirilen alt kapağın ve üst kapağın menteşeli olması sayesinde montaj süresini kısaltılmasını ve güvenlik sorunlarının önüne geçilmesini sağlayan asansör muayene kumanda istasyonu ile ilgili olduğunu, davacı tarafından dosyaya sunulan uzman görüşünde görüşü hazırlayan sayın uzman, davacı ile anlaşarak onun istediğine uygun bir görüş hazırlamış, ürünlerin sadece ve sadece aynı sektörde kullanılması varsayımı ile bütün istemlerin dayanak belgelerde var olduğunu ileri sürdüğünü, davacı tarafın ihtiyati tedbir kararı koruması altında müvekkilinin patent ve faydalı model haklarına tecavüz fiillerine devam ederek haksız kazanç elde etmeyi amaçladığını, davacı tarafa ihtiyati tedbir kararı koruması verilirse davacı merdiven altı tabiri ile faturasız veya düşük fatura ile üretim ve satış yapacak, muhasebe kayıtları ile oynayarak zarar gösterecek ve müvekkilinin tazminat davasında haklı olsa bile tazminat gerçeğe uygun olmayacak veya tahsil edilemeyeceğini beyan etmiştir.Davalı tarafın Karşı Dava Dilekçesinde; Müvekkilinin ----- başvuru numaralı, asansör muayene kumanda istasyonu başlıklı buluşun sahibi olup buluşunu faydalı model olarak tescil ettirdiğini, davalı tarafın müvekkilimin tescilli---- doğan haklarına tecavüz ettiğini, davalının adresinde, müvekkilimin faydalı model hakkına sahip olduğu------ ürününün neredeyse birebir aynı taklidini ---- imal ettirip piyasaya sürdüğünün anlaşılması üzerine, -----dosyası ile delil tespiti yapılmış olup Mahkemece tayin olunan bilirkişi tarafından düzenlenen ---- bilirkişi raporu ile davalının davaya konu------ belgesinin tüm istemlerini ithal ederek veya üreterek pazarladığı ürünlerde kullandığı tespit edildiğini, davacı-karşı davalı taraf aleyhine sonuçlanan delil tespiti işlemi sonrasında yapılan müzakereler sonucunda müvekkilimin davaya konu ----- belgesine konu buluşunu ithal ederek veya ürettim yaparak pazarladığını kabul etmiş, ithal ettiği ve siparişini verip de henüz ithalatını gerçekleştirmediği ürünler için tazminat ve lisans bedeli ödemeyi, bundan sonra da aynı mahiyette ürün ithal etmeyeceğini 18.12.2020 tarihli sözleşme ile kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, ancak bir süre sözleşme çerçevesinde müvekkil ile ticari ilişkilerini yürütmekteyken, 2022 yılı başlarında bu kez üründe ufak tefek değişiklikler yapmak suretiyle yeniden --------- imal ettirip piyasaya sürmeye başladığını, bunun üzerine davalının yeni olarak ithal ettiği ürün ile müvekkilin ürünün karşılaştırılmasının yapılması için 19.03.2022 tarihli Bilirkişi Raporu alınmış, alınan raporun sonuç kısmında ürünün "birebir aynı olduğu" nun tespit edildiğini, davalının eylemlerinin 6102 Sayılı TTK’nın 55. Maddesi kapsamında da haksız rekabet olduğunu, zira davalı, müvekkilinin üretim tekniklerini yasal bir hakka sahip olmadan kullandığını belirterek; asıl dava yönünden: asıl dava yönünden Davacının delillerinin HMK 223. Madde gereğince yeminli ve noter onaylı tercümeli belgeleri sunması ve tarafımıza tebliğ etmesi için kesin süre verilmesine, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini, karşı dava yönünden, davalının eyleminin 6769 Sayılı SMK uyarınca müvekkilin tescilli faydalı model haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile faydalı model hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin durdurulmasına ve men’ine, davalının müvekkilime ödemesi gereken maddi tazminatın tespiti ile Fazlaya dair talep ve dava hakkımızı saklı kalmak şartıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan alınarak müvekkilime ödenmesine, 100.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak müvekkilime ödenmesine, -------sayılı dosyasından delil tespiti için tarafımızca yapılan 1.300 TL Yargılama giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile müvekkilime ödenmesine, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın asıl davada davalı karşı davacıya ait,------ modelin yenilik unsurunun bulunup bulunmadığı, bu nedenle hükümsüzlüğüne karar verilip verilemeyeceği, karşı davada davacı karşı davalının, davalı karşı davacı adına tescilli,------- modelin koruma kapsamında kalan ürünleri satışa sunup sunmadığı, bu şekilde davalı karşı davacının faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz edip etmediği, haksız rekabette bulunup bulunmadığı, taraflar arasında daha önce imzalanan protokole davacı karşı davalı tarafça uyulup uyulmadığı, davalı karşı davacının bu nedenlerle maddi ve manevi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutarlarının ne kadar olabileceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Ticaret sicil kaydı yazı cevabında, davacı ----- tarihinde tescil edildiği bildirilmiştir. Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- buluş başlıklı faydalı modelin ------- tescil edildiği anlaşılmıştır.------ emsal lisans bedeli sorulmuş olup, cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı yönünde görüş bildirilmiştir. ----- bilirkişi raporunda;------ adresinde yapılan tespit ve teknik inceleme sonucunda; yapılan incelemede görülen ----- tespit talep eden ---- sahip olduğu ----- buluş başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu, yapılan incelemede tespit konusu ürün ile ilgili broşür veya ürün tespit edilmediği, firma sözlü beyanında ürünün --- ithal ettikleri ve sattıkları yönünde sözlü beyanları dinlenmiş olup satılan ve satışı yapılan ürün adetleri konusunda sözlü veya yazılı bir beyanda bulunmadıkları belirtilmiştir. Taraf vekillerince dosyaya sunulan yabancı dökümanlarda incelenerek ve internet üzerinden ve ----- kayıtları üzerinden resen de araştırma yapılarak davalı karşı davacıya ait faydalı modelin yenilik unsurunun bulunup bulunmadığı, ------dosyasındaki tespitler incelenerek, davacı karşı davalının ürününün davalı karşı davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalıp kalmadığına dair patent uzmanı, asansör sektöründen makine mühendisi ve bilişim uzmanından oluşan heyet raporunda özetle; davalıya ait ----- belgesinin dosya kapsamındaki tüm deliller karşısında yalnızca --- no’lu istemin yenilik içerdiği, ancak---- yenilik içermediği, davalıya ait ---- belgesinde bahsi geçen ürünün sanayide üretilebilir veya kullanılabilir şartını sağladığı, davalıya ait -----belgesinde buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılabileceği açıklıkta olduğu, Davalıya ait ----- belgesinin ilk yayımlandığı şekliyle kapsam aşımına uğramadığına dair görüş bildirmişlerdir. Taraf iddia ve savunmaları ile sunulan deliller değerlendirilerek davalı-karşı davacı tarafa ait markanın hükümsüzlük şartları ve karşı davadaki tecavüz talepler hususunda patent uzmanı, makina mühendisi (asansör çalışma prensipleri konusunda uzman ve elektirik mühendisi'den oluşan heyet raporunda özetle; ---- dosyasında yer alan ürün görseli ve-------- buluş başlıklı faydalı model belgesinin ----nolu bağımsız isteminin koruma kapsamında olduğu, ------Esas dosyasına sunulmuş olan ürünlerin, -------- faydalı model belgesi ile karşılaştırılması sonucunda, 6769 nolu SMK madde 141 kapsamında patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller şartlarının oluştuğu, -----başlıklı faydalı model belgesinin, ---- karşılaştırılması sonucunda,-----nolu faydalı model belgesi istemlerinin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı, ------- kapsamında hükümsüzlük şartlarının oluştuğuna dair görüş bildirmişlerdir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
6769 sayılı SMK'nın 92, 144/1-b ve 144. Maddeleri gereği

GEREKÇE:Asıl dava, davalı adına tescilli ---- numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü davasıdır. Karşı dava, faydalı model haklarına tecavüzün tespiti ve önlenmesi istemlerine ilişkindir.
Asıl davada davacı taraf, davalı adına tescilli ----- tescil numaralı faydalı model tescilinin SMK'nın 144/1-b ve 92. Maddeleri gereği yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmadığından bahisle faydalı modelin hükümsüzlüğünü, karşı davada davalı karlı davacı taraf da davacı-karşı davalının hükümsüzlük davasının hükümsülük şartları olmadığından reddine karar verilmesini ve tescil ile koruma altında bulunan ---tescil numaralı faydalı modele konu ürün ile iltibas oluşturur şekilde asansör muayene kumanda istasyonunu yurt dışında ürettirmek suretiyle kullanmak ve pazarlamak şeklinde faydalı modelden kaynaklı haklarını ihlal ettiğini ve bu eylem ile haksız rekabet oluşturduğunu beyan ederek tecavüzün tespiti ile önlenmesini talep ve dava etmiştir. SMK'nın 144. Maddesinde faydalı modelin hükümsüzlük halleri düzenlenmiş, bu maddeye göre "Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.
b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa" faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verileceği belirtilmiştir.
Yine SMK'nın 141. Maddesinde faydalı modelden kaynaklı haklara tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, bu fillerin gerçekleşmesi halinde faydalı modele tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149. Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151. Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149. Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir. Tarafların talepleri dikkate alındığında karşı davada davacı-karşı davalı tarafın davalı-karşı davacı faydalı modelden kaynaklı hakkını ihlal ettiğinden bahsetmek için asıl dava davacısının korunabilir bir geçerli faydalı modelinin olması gerektiği, faydalı modelin hükümsüzlüğünün talep ve dava edildiği durumda ve SMK'nın 144. Maddesine göre aydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve Faydalı modelin ya da faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek öncelikle hükümsüzlük talebi yönünden değerlendirme yapılmış ve asıl davadaki talepler değerlendirilmiştir. Davacı karşı davalı tarafın hükümsülük talepleri değerlendirildiğinde------ başlıklı faydalı model belgesinin davalı-karşı davacı adına tescilli olduğu, yenilik unsuru yönünden alınan bilirkişi raporunda yapılan karşılaştırmada, ---------- istemler yönünden başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı yönündeki tespitler dikkate alındığında davalı-karşı davacı taraf adına tescilli faydalı modelin başvuru tarihi itibariyle yenilik unsuru taşımadığı, bu haliyle SMK'nın 144/1-b ve 142. Maddesi gereği hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilmiş ve asıl davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Bu karar sonrası davalı-karşı davacı tarafın faydalı modelden kaynaklı haklarına tecavüz talepleri yönünden karşı dava değerlendirilmiş,---------- koruma kapsamında olması halinde tecavüzün oluşacağı, SMK'nın 145 ve 139. Maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve faydalı model veya faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek az yukarıda ifade edildiği üzere birleşen davanın kabulü ile davacının faydalı model hakkı üzerindeki korumanın tescil edildiği tarihten itibaren ortadan kalkacağı kabul edilerek davalıcı-karşı davalının kullanımlarının davalı-karşı davacının korunan bir hakkı kalmadığından tecavüzün olmayacağı kanaati ile asıl karşı davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
A-Asıl davanın KABULÜ ile,
1-Davalı adına tescilli ---------- tescil numaralı faydalı model tescilinin SMK'nın 144/1-b ve 92. Maddeleri gereği HÜKÜMSÜZLÜĞÜ ile SİCİLDEN TERKİNİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı-karşı davalı tarafından yatırılan 80,70 TL peşin harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davacı tarafa ödenmesine,
4-Davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacılardan tahsili ile davacı-karşı davalıya ödenmesine,
5-Davacı-karşı davalı tarafından yapılan 92,20 TL ilk dava masrafı, bilirkişi, tebligat ve müzekkere gideri olan 7.653,5‬0 TL olmak üzere toplam 7.745,7‬0 TL yargılama giderinin davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davalıya ödenmesine,
6-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
B-Karşı davanın REDDİNE,
7-Karşı davada alınması gereken 427,60 TL harcın, karşı dava harcı olarak 1.747,10 TL'den mahsubu ile 1.319,5‬0 TL fazla harcın isteği halinde ve karar kesinleştiğinde davalı-karşı davacıya iadesine,
8-Alınması gereken 427,60 TL başvuru harcının davalı-karşı davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
9-Davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen marka hakkına tecavüzün önlenmesi davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacılardan tahsili ile davacı-karşı davalıya ödenmesine,
10-Davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacılardan tahsili ile davacı-karşı davalıya ödenmesine,
11-Davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen manevi tazminat davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacılardan tahsili ile davacı-karşı davalıya ödenmesine,
12----------dosyasında yapılan yargılama giderinin davacı karşı davalının üzerinde bırakılmasına,
13-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
14-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/05/2024