mahkeme 2023/919 E. 2025/296 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/925 Esas
KARAR NO: 2025/358
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 13/12/2023
KARAR TARİHİ: 17/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı alacaklı müvekkil şirket, yurt içi ve uluslararası taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren bir firma olup hava, kara ve deniz yolu taşımacılığı yaptığını, müvekkili şirket ile davalı borçlu şirket arasında bir süredir devam eden ticari ilişkiye dayalı olarak davacı alacaklı müvekkil şirket tarafından, davalı borçlu şirket için taşıma hizmeti gerçekleştirildiğini ve yapılan iş, verilen hizmet ve de yapılan anlaşma karşılığında davalı borçluya 18.04.2023 tarih ve 4.000,00 USD bedelli, 26.06.2023 tarihli 3.150,00 USD, 15.09.2023 tarih ve 1.250,00 USD bedelli faturalar düzenlendiğini, Söz konusu fatura alacağının ödenmeyen bakiye tutarı 8.300,00 USD olduğunu, davalı borçlunun ödemeden kaçınması üzerine, davalı borçlu aleyhine ------------ İcra Müdürlüğü'nün ------------ E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, başlatılan icra takibine davalı borçlunun tarafça haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı borçlunun ---------- İcra Müdürlüğünün ----------- E. Sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazından dolayı % 20'den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun olarak davalı tarafa tebliğ edilmiş olduğu, davalı tarafın herhangi bir cevap dilekçesi sunmamış olduğu görüldü.

İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibari ile Davacının taşıma sözleşmesinden kaynaklanan fatura alacağı sebebiyle davalı aleyhine başlattığı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali isteminden ibarettir. Dosyamız arasına alınan ----------- İcra Dairesinin -------------- Esas sayılı icra dosyasının yapılan incelemesinde takibin 23/10/2023 tarihinde başlatıldığı davalının süresinde 02/11/2023 tarihinde takibe itiraz ettiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır.Davacının; borçlu tarafından yapılan itirazın davacı-alacaklıya tebliğinden itibaren İİK.nun 67.maddesinde belirtilen bir yıllık süre içerisinde mahkememize davayı açtığı anlaşıldığından, açılan davanın süresinde olduğu görülmüştür.
Davada aktif ve pasif taraf husumetinin sağlandığı anlaşılmış olup taraflar arasında bu hususta çekişme yoktur.7155 sayılı Kanun’un 20. Maddesi ile eklenen 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk başvurusunda bulunulmuştur. arabuluculuk son tutanağında icra dosya borcunun ödenmesi hususunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin arabuluculuk son tutanağı dosya arasına alınmıştır. Dosya Mali Müşavir Bilirkişiye tevdi edilerek aldırılan bilirkişi raporunda özetle ; Davacının incelenen 2022, 2023 yıllarına ait yevmiye defterlerinin açılış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, kapanış onaylarının yaptırılmamış olduğu, yevmiye defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu, defteri kebirlerin ve envanter defterlerinin davacı tarafından ibraz edilmediği için incelenemediği, açılış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılıp vaptırılmadığının, kanuna göre eksiksiz usulüne uvgun olarak tutulup tutulmadığının, defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığının tespit edilemediği, davalının 2022, 2023 yıllarına ait ticari defterlerinin davalı tarafından ibraz edilmediği için incelenemediği, davacının ticari defter kayıtları ile davalının ticari defter kayıtlarının karşılaştırılamadığı, davalının ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılıp yaptırılmadığı, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, defter kayıtlarının" birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, davalının ticari defterlerindeki kayıtların davacının ticari defter kayıtlarına aykırı olup olmadığı il bir tespit yapılamadığı, ayrıca icra takibine konu alacağın dayanağı olan faturaların davalının ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı ile ilgili de bir tespit yapılamadığı, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan belgelerin davacı ...Ş. tarafından davalı ---------- Şti. adına düzenlenmiş aşağıdaki tabloda bilgileri yer alan 2 adet e-Arşiv ve 1 adet e-Fatura olmak üzere toplam 3 adet fatura olduğu, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 3 adet faturanın fotokopilerinin dava dosyasında bulunduğu, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 3 adet faturada yazılı olan hizmetlerin davalıya teslimine ilişkin dava dosyasında bir belge bulunmadığı, İnceleme sırasında tarafımca davacı vekilinden ticari defter kayıtlarının dayanak belgelerinin istendiği, davacı vekili tarafından ticari defterlerin dayanak belgeleri olan fatura, banka dekontu gibi belgelerin yanı sıra konşimento, gümrük beyannamesi, dava dışı şirketler tarafından taşıma işleri ile ilgili davacı adına düzenlenmiş bir kısım belgelerin sunulduğu, ancak sunulan belgeler ticari defter kayıtlarına ait dayanak belgeler olmadığından ve bu belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi uzmanlık alanım dışında kaldığından söz konusu belgelerin tarafımca incelenmediği ve değerlendirilmediği, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 3 adet faturadan, 2 adet e-Arşiv Faturanın davalıya kağıt ortamda gönderildiğine ve teslim edildiğine dair dava dosyasında bir belge bulunmadığı, Davacı tarafından düzenlenen e-Arşiv Faturaların alt kısmında "e-Arşiv izni kapsamında elektronik ortamda iletilmiştir." ifadesinin yazılı olduğu, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 3 adet faturadan, 2 adet e-Arşiv Faturanın davalıya elektronik ortamda iletildiğine dair dava dosyasında bir belge bulunmadığı, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 3 adet faturadan, 1 adet e-Faturanın davalı tarafa e-Fatura Uygulaması üzerinden elektronik ortamda iletilmesine ilişkin sistem yanıtlarının dava dosyasında bulunmadığı, İcra takibine konu alacağın dayanağı olan 2023 yılına ait 3 adet faturanın davacının 2023 yılına ait yevmiye defterinde kayıtlı olduğu, davacının 2022, 2023 yıllarına ait yevmiye defteri kayıtlarına göre; 23.10.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 159.739,91 TL alacaklı olduğu, davacının 2022, 2023 yıllarına ait yevmiye defteri kayıtları ile davacı tarafından davalı adına yabancı para olarak düzenlenmiş faturalara ve bu faturalarla ilgili olarak davalı tarafından davacıya yapılan ödemelere ait banka dekontlarına göre; 23.10.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 8.187,35 USD alacaklı olduğu, davacının 2022, 2023 yıllarına ait yevmiye defteri kayıtları ile davacı tarafından davalı adına yabancı para olarak düzenlenmiş faturalara ve bu faturalarla ilgili olarak davalı tarafından davacıya yapılan ödemelere ait banka dekontlarına göre; 23.10.2023 takip tarihi itibarıyla icra takibine konu alacağın dayanağı olan faturalardan dolayı davacının davalıdan 8.187,35 USD alacaklı olduğu, davacı tarafın 8.300,00 USD asıl alacaktan oluşan takip tutarı üzerinden başlatmış olduğu icra takibine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine açmış olduğu itirazın iptali davasında davalının icra takibine yaptığı iptaline karar verilmesini istediği, harca esas dava değerini 8.300,00 USD (8.300,00 USD X 29.0731 TL — 241.306,73 TL) olarak gösterdiğini belirten raporunu mahkememize sunmuştur.
2004 Sayılı İİK 67. maddesi gereğince itirazın iptali davalarının görülüp hükme bağlanabilmesi için geçerli bir icra takibi bulunması, süresinde borca itiraz edilmesi ve 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması dava şartı niteliğindedir. İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidirİtirazın iptali davası açılabilmesinin koşullarından birisi de ortada geçerli bir ilamsız icra takibinin bulunmasıdır. Geçerli bir ilamsız icra takibinin mevcut olmaması halinde itirazın iptali davası açılamaz. Bu husus dava şartı olup, mahkemece re’sen gözetilmelidir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinin 3. fıkrasında; "Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.Yine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin 3. fıkrasında alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde ve ödeme emrinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır .Bu doğrultuda Mahkememizce yapılan incelemede; davacı tarafından ''Fatura alacağı bakiyesi'' açıklaması ile başlatılan ilamsız icra takibinde takip çıkış miktarlarının USD üzerinden gösterildiği, davalı tarafın takibe itirazı üzerine itirazın iptali davasının açıldığı, davacı alacaklının takibe konu takip talebinde ve ödeme emrinde asıl alacak miktarını döviz cinsinden gösterdiği görülmektedir. Buna göre; davacının, Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinin uyarınca seçimlik hakkını, yabancı para alacağının fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı olarak tahsil edilmesi yönünde kullandığı, ancak harç yönünden İİK'nın 58/3. maddesi uyarınca alacağın takip tarihindeki karşılığının gösterilmeyerek kanunun açık hükmünün yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda usulüne uygun geçerli bir takip bulunmadığı sabit olduğundan asıl davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 2.340,87-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 38.609,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
6-Dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde ------------ Arabulucuk Başvuru Nolu dosyada taktir olunan 3.120,00-TL ücretin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/04/2025