Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/349 Esas
KARAR NO: 2024/890
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/05/2021
KARAR TARİHİ: 04/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı-borçlu ile ticari ilişkileri gereği barbunya fasulyesi alım-satımına ilişkin aralarında mutabakata vardıklarını, mutabık olunduğu üzere ve davalı-borçlu tarafından düzenlenen faturalar doğrultusunda, müvekkilinin kendi üzerine düşen edimini ifa ettiğini, satın alınmak istenen ürünlerin satış bedeli olarak 400.977,90 TL 28.04.2020 tarihinde, 315.700,00 TL ve 250.000,00 TL 12.05.2020 tarihinde, 234.300,00 TL 14.05.2020 tarihinde, 778.620,00 TL 10.06.2020 tarihi orçlu şirketin hesabına gönderdiğini (EK-2), yapılan ödemeye rağmen talep edilen in müvekkili şirkete ulaştırılmadığı gibi ödenen satış bedelinin de geri iade edilmediğini, müvekkili ---------Ş tarafından davalı-borçlu firma adına ticari ilişkilerden kaynaklanan ve teslim edilmeyen emtia bedeline ilişkin düzenlenen ----------- numaralı proforma faturanın borçluya tebliğ edildiğini (EK-3), borçlunun borcunu ödemekten imtina ettiğini ve bu sebeple davalı borçlu hakkında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takip tarihinden itibaren müvekkilinin asıl alacağı, fiili ödeme tarihine kadar ve fiili ödeme günündeki döviz alış kuru üzerinden USD alacak için işleyecek yıllık 96 3,5 USD mevduata kamu bankalarınca fiilen uygulanan azami yıllık faiz ve değişen oranlardaki faizi hesaplanan takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık (9013,75) oranında ve değişen oranlarda işleyecek ticari temerrüt faizi, icra harç ve masrafları ve vekâlet ücreti birlikte tahsili talebi ile ---------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine ilamsız haciz yolu ile icra takibi yapıldığını, ancak borçlunun kendisine tebliğ edilen ödeme emrinde belirtilen borca ve fer'ilerine itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalı-borçlunun itirazı üzerine müvekkili şirketin adına itirazın iptali amacıyla arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, görüşmelerin sağlandığını, fakat arabuluculuk sonuç belgesinin anlaşmama şeklinde düzenlendiğini (EK-4), davalının itirazının haksız ve icra takibini sürüncemede bırakmaya yönelik olduğunu, söz konusu icra takibinin teslim edilmeyen fakat satış bedeli ödenen emtiaların satış bedelinin geri ödenmemesinden kaynaklanmış olduğunu, borçlunun icra dosyasına hiçbir ödemede bulunmadığı gibi sırf zaman kazanmak için kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğini, konu ile ilgili ticari defterler incelendiğinde de haklılıklarının sübuta ereceğini belirterek, davalı-borçlunun ---------- İcra Müdürlüğü'nün ------------ E. sayılı dosyasına vaki haksız ve mesnetsiz itirazının iptali ile takibin devamına, davalı-borçlunun takip talebinde yazılı müvekkilinin alacağının 96 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı ve davaya konu borcu, faizini ve faiz oranını ve ferilerini kabul etmediklerini, davanın reddini talep ettiklerini, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında barbunya emtiası alımı için görüşmeler yapıldığını ve 22.04.2020 tarihinde 250 ton barbunya alım satımı için ton fiyatı 1.140 Amerikan Doları üzerinden toplam 285.000 USD bedel üzerinden 96 25 peşin, kalanı sevkiyat tarihinde olmak üzere anlaşma yapıldığını, davacı şirkete proforma fatura kesildiğini ve malın sevkiyatı için proforma faturanın ödenmesinin beklendiğini, davacı şirket tarafından 28.04.2020 tarihinde 400.977,90 TL, müvekkili şirkete havale gönderildiğini ve 28.04.2020 tarihli merkez bankası kuruna göre | Amerikan Doları 6.988 TL karşılığı olmak üzere toplam 57.380,00 (USD) Amerikan Doları yaptığını, müvekkili şirket tarafından hazırlanan barbunya emtiasının sevkiyatının yapılabilmesi için davacı şirketten kalan miktarın ödenmesinin talep edildiğini, fakat ülkemizde ve tüm dünyada yaşanan covid 19 pandemisi nedeni ile 23.03.2020 tarihi ile 03.06.2020 tarihleri arasında ---------- sınır kapısının sınırlı olarak çalıştığını ve transit ticaretin durma aşamasına geldiğini , davacı şirket tarafından yüklemenin yapılabilmesi için proforma faturada yazan (USD) Amerikan Dolarının ya da o karşılıkta Türk Lirasının tamamının gönderilmesinin talep edildiğini, davacı şirket tarafından eksik ödemenin tamamlanacağının bildirildiğini, fakat davacı şirket süresinde ödeme yapamadığı için, pandemininde etkisi ile kuru bakliyat emtiasında tüm dünyada ciddi artışlar olduğunu ve malın fiyatının 1400 ile 1450 USD amerikan dolarına yükseldiğini, bu nedenle müvekkili şirket tarafından mal bedelinin sabit tutulamadığını, bu durumun davacı şirkete bildirildiğini ve davacı şirket tarafından da kabul edildiğini, (01.04.2020 ile 01.06.2020 tarihleri arasındaki barbunya emtiasının fiyatlarının Ticaret Borsasından ve ihracatçı birliklerinden sorulmasını talep ettiklerini), davacı şirket tarafından 12.05.2020 tarihinde 315.700,00 TL, müvekkili şirkete havale gönderildiğini ve 12.05.2020 tarihli --------- bankası kuruna göre | Amerikan Doları 7.0121 TL karşılığı olmak üzere toplam 45.000 (USD) Amerikan Doları yaptığını, yine 12.05.2020 tarihinde davacı şirket tarafından 250.000,00 TL müvekkili şirkete havale gönderildiğini ve 12.05.2020 tarihli merkez bankası kuruna göre Amerikan Doları 7.0121 TL karşılığı olmak üzere toplam 35.652 (USD) Amerikan Doları yaptığını, davacı şirket tarafından 14.05.2020 tarihinde 234.300,00 TL, müvekkili şirkete havale gönderildiğini ve 14.05.2020 tarihli merkez bankası kuruna göre | Amerikan Doları 6.9543 TL karşılığı olmak üzere toplam 33.690 (USD) Amerikan Doları yaptığını, son olarak davacı şirket tarafından 10.06.2020 tarihinde 778.620,00 TL müvekkili şirkete havale gönderildiğini ve 10.06.2020 tarihli ------------ bankası kuruna göre | Amerikan Doları 6.7777 TL karşılığı olmak üzere toplam 114.880 (USD) Amerikan Doları yaptığını, davacı şirket tarafından farklı tarihlerde 1.979.597,90 TL olmak üzere toplam 286.602 USD müvekkili şirkete gönderildiğini,---------- Gümrük Kapısının 03.06.2020 tarihinde yeniden Transit ticarete açılmasıyla müvekkili şirket tarafından davacı şirkete 287.124 USD bedelli barbunya emtiasının teslim edilerek gönderildiğini, bu teslimatların faturalarının, gümrük beyanlarının, nakliyeci sevkiyat ve fatura belgelerinin, davacı şirket tarafından gümri ıntrepodan malın teslim alındığına dair fotoğraf ve video görüntülerinin kendilerinde ve resmi kayıtlarda mevcut olduğunu, dilekçeleri ekinde sunmuş olduğukları evraklar haricinde resmi belgelerin davacı şirket ve müvekkili şirket kayıtları ile ----------- Gümrük kayıtlarından teminini talep ettiklerini belirterek, davacı tarafından haksız olarak açılan davanın reddine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava; davacının davalıdan barbunya emtiası alımı için gönderdiği para karşılığı malın teslim edilmediği iddiası ile 171.000 USD proforma faturaya dayanarak başlattığı takibe itirazın iptali davasıdır.Taraflar arasında barbunya emtiası satım sözleşmesi olduğu, davacının davalıya farklı tarihlerde 1.979.597,90 TL. gönderdiği hususunda uyuşmazlık olmayıp, uyuşmazlık; davacının gönderdiği para karşılığı malın davalı tarafından eksiksiz teslim edilip edilmediği, eksik teslim var ise bakiye davacı alacağının takip tarihi itibariyle tutarı noktalarında toplanmaktadır. ---------- İcra Müdürlüğü’nün ----------- E. sayılı dosyasının uyap sisteminden mahkememize gönderildiği görülmekle incelenmesinde;
Alacaklı -----------Ş. tarafından borçlu ---------Ş. aleyhine, proforma faturaya konu teslim edilmeyen mal bedeli için 171.000,00 USD asıl alacaktan oluşan takip tutarı üzerinden 11.02.2021 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış olduğu, ödeme emri borçluya 19.02.2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekili tarafından 25.02.2021 tarihinde icra dosyasına sunulan itiraz dilekçesi ile ödeme emrine konu icra takibinin durdurulmasını talep ettiği, İcra Müdürlüğü tarafından 25.02.2021
tarihinde “Borçluya gönderilen ödeme emri içerir tebligatın 19/02/2021 tarihinde yapıldığı anlaşılmakla; İİK 66. Maddesi uyarınca takibin durdurulmasına” şeklinde karar verildiği görülmüştür. 05/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"... davacının incelenen 2020, 2021 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal sürede yaptırılmış olduğu, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, Davalının 2020, 2021 yıllarına ait ticari defterlerinin davalı tarafından ibraz edilmediği için incelenemediği, davacının 2020, 2021 yıllarına ait ticari defter kayıtları ve davalı tarafından davacı adına yabancı para olarak düzenlenmiş faturalara göre; davacının davalıdan 11.02.2021 takip tarihi itibarıyla 143.376,00 USD alacaklı olduğu, davacının 2020, 2021 yıllarına ait ticari defter kayıtları ve davalı tarafından davacı
adına yabancı para olarak düzenlenmiş proforma faturaya göre; davacının davalıdan 11.02.2021 takip tarihi itibarıyla 172.626,00 USD alacaklı olduğu, Mahkemenizce yukarıdaki hesaplamanın kabul edilmesi durumunda; davacı taraf davalı taraf aleyhine başlatmış olduğu icra takibinde asıl alacak olarak 171.000,00 USD talep ettiğinden taleple bağlılık ilkesinin göz önünde bulundurulmasının gerekeceği, yönündeki görüşlerini bildirmişlerdir.2004 Sayılı İİK 67. maddesi gereğince itirazın iptali davalarının görülüp hükme bağlanabilmesi için geçerli bir icra takibi bulunması, süresinde borca itiraz edilmesi ve 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması dava şartı niteliğindedir. İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir
İtirazın iptali davası açılabilmesinin koşullarından birisi de ortada geçerli bir ilamsız icra takibinin bulunmasıdır. Geçerli bir ilamsız icra takibinin mevcut olmaması halinde itirazın iptali davası açılamaz. Bu husus dava şartı olup, mahkemece re’sen gözetilmelidir.Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinin 3. fıkrasında; "Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.Yine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin 3. fıkrasında alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde ve ödeme emrinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır.Bu doğrultuda Mahkememizce yapılan incelemede; davacı tarafından ''proforma faturadan teslim edilmeyen emtia bedeli'' açıklaması ile başlatılan ilamsız icra takibinde takip çıkış miktarlarının USD üzerinden gösterildiği, davalı tarafın takibe itirazı üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, davacı alacaklının takibe konu takip talebinde ve ödeme emrinde asıl alacak miktarını döviz cinsinden gösterdiği görülmektedir. Buna göre; davacının, Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinin uyarınca seçimlik hakkını, yabancı para alacağının fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı olarak tahsil edilmesi yönünde kullandığı, ancak harç yönünden İİK'nın 58/3 maddesi uyarınca alacağın takip tarihindeki karşılığının gösterilmeyerek kanunun açık hükmünün yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda usulüne uygun geçerli bir takip bulunmadığı sabit olduğundan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 18.440,36 TL harçtan mahsubu ile artan 18.012.76 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. göre 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olması nedeniyle başvurmuş oldukları ---------- Arabuluculuk Bürosu ----------- Büro Dosya Numaralı, --------- Arabuluculuk numaralı görüşmeler neticesinde belirlenen 1.360,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/12/2024