Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/124 Esas
KARAR NO: 2024/912
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 02/10/2014
KARAR TARİHİ: 11/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA :Davacı vekili mahkememize hitaben verdiği dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili şirket arasında 17/10/2007 ve 17/02/2009 tarihlerinde “Üretim Lisanslı Rüzgar Enerjisi Santrallerinin Ön Etüdü, Yer Seçimi Başvurusu, Kaynak Değerlendirmesi, Enerji Üretim Hesaplamaları , Ön Fizibilite Raporu ve Fizibilite Raporu Hazırlanmasına ilişkin Sözleşmenin imzalandığını, bu sözleşmeye göre müvekkilinin 15 adet Üretim Lisanslı Rüzgar Enerji Santralinin (RES) ön etüdü, yer seçimi, başvurusu, kaynak değerlendirmesi, enerji üretim hesaplamaları, ön fizibilite raporu hazırlanması, fizibilite raporu hazırlanması, lisans alınması, yatırımların yapılması ve santrallerin işletmeye alınmasına ilişkin danışmanlık hizmeti sunacağını, davalılardan --------- ve ----------- şirketlerinin kuruluş ortaklık yapılarına bakıldığında davalılardan ---------- şirketinin, ---------şirketinin iştiraki olduğunun görüleceğini, davalılardan ----------, ---------- ve ---------- şirketleri arasında gerçekleştirilen hisse devirleri hukuki açıdan değerlendirildiğinde; üç şirketin de kuruluş adreslerinin ve şirket yöneticilerinin aynı olması davalı şirketler arasında gerçekleştirilen hisse devir işlemlerinin muvazaalı olduğunun ispatı olduğunu, müvekkil şirketinin sözleşme kapsamında hizmetini gereği gibi yerine getirdiğini, fakat davalıların ödemeleri gereken bedelleri ödemediklerini, müvekkilinin geliştirdiği projenin sonucunda davalılardan ----------- şirketinin başvurusu ile --------- sayılı kararı ile ---------- ili, ---------- ilçesindeki ----------- projesi kapsamında 05/07/2011 tarihinden itibaren 49 yıl süre ile üretim faaliyeti göstermek üzere üretim lisansı verildiğini, davacı tarafından geliştirilen proje sayesinde ------------ projesine EPDK tarafından lisans verildiğini, sözleşmenin 9/c maddesi gereğince “projelerin veya projeleri içinde barındıran şirketin/şirketlerin devredilmesi halinde devir bedelinin %7sinin müvekkiline ödenmesinin” hüküm altına alındığını, davalıların muvazaalı olarak hisse devirleri yaptığını, sözleşmeye göre müvekkilinin alacaklarının ödenmediğini, müvekkil şirketinin zararının artmasını önlemek amacı ile gerçekleştirilecek başka devirlerin önüne geçilmesi, müvekkil şirketinin haklarının korunması amacıyla; EPDK’ya müzekkere yazılarak, davaya konu sözleşmenin son sayfasında belirtilen iştirakçi firmalar ve projelere ilişkin olarak; proje şirketlerinin ortaklık yapısında devirle gerçekleştirilecek tüm değişikliklerin önüne geçilebilmesi için hisse devirlerinin ve lisans devirlerinin tedbiren durdurulmasını, davaya dayanak oluşturan 17/10/2007 ve 17/02/2009 tarihli sözleşmelerin 9.maddesinde belirlenen %7lik hisse bedelinin tespiti ile şimdilik 20.000 Euro tutarındaki belirsiz alacak talebinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki ticari avans faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı ----------Ş. vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının yükümlendiği, rüzgar enerji santralleri için fizibilite raporları dahil gereken projelerin hazırlanması işinin eser sözleşmesinin tipik bir örneği olduğunu, EBK md.126, TBK 147 madde hükmüne göre, eser sözleşmesinden doğan alacakların 5 yıllık zamanaşımına tabii olduğunu, diğer davalı ------------Şti. nin, iştiraki -----------Şti.deki hisselerini satma tarihi ile -----------, diğer hissedarlarının bu şirketteki hisselerini ---------Ş.’ne satmalarının 15/04/2008 tarihi olduğunu, gerekse 17/02/2009 tarihli sözleşme esas alındığında 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, bu nedenle zamanaşımı nedeni ile reddini, ayrıca müvekkili ile davacı şirket arasında, müvekkili şirketi borçlandıracak bir sözleşme bulunmadığından, davanın müvekkili bakımından husumet nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalı Kanatlara TK 35.md ye göre tebligat yapılmış, davalı duruşmalara katılmamış, dosyaya sunduğu cevap dilekçesi ile sözleşmede şirketine izafeten atılan imzanın şirket yetkililerine ait olmadığını, eser sözleşmesi olduğundan EBK md.126, TBK 147 madde hükmüne göre, eser sözleşmesinden doğan alacakların 5 yıllık zamanaşımına tabii olduğunu, proje/lisansın halen ----------- şirketi bünyesinde bulunduğundan, projeyi başka bir tüzel kişiliğe devretmediğinden, davacının, devir bedelinin %'si ödenmelidir yönlü talebinin de hukuki bir dayanağı bulunmadığını, zamanaşımı talebi yerinde görülmez ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce yapılan ilk yargılama --------- esas sayılı dava dosyası üzerinde olmuş ve sonuç olarak davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememizin ---------- esas ----------- karar sayılı bu kararı temyiz edilmiş, ----------- sayılı ilamında mahkemece sözleşmenin bedeli ile ilgili 5 maddede açıklanan hisse devirlerinin yapıldığı tarihler itibarıyla zamanaşımının dolduğu kabul edilmiş ise de dosya kapsamından sözleşmein ifa süresi ile resmi kurumların kabul işlemlerinin henüz tamamlanmadığı bu süreçte sözleşmelerin de feshedilmediği dolayısıyla zamanaşımının dolmadığı anlaşıldığını bu duruma mahkemece işin esasının incelenmesi gerekirken zamanaşımının dolduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiş olup, dosya Mahkememizin ---------- esas numarasına kaydedilmiştir.Bozma kararı üzerine mahkememizin ---------- esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda 27/12/2018 tarih ve ------- sayılı kararı ile davanın Davalı ---------Ş yönünden; husumet yokluğu nedeniyle reddine, Davalı----------Ş. Yönünden kabulüne karar verilmiş, verilen karar ---------- sayılı ilamıyla Mahkemece davacının sözleşme ile üstlendiği edimini yerine getirerek ve seçimlik hakkını kullanmak suretiyle hisse devir bedelinin %7'sine hak kazandığı sabit görülüp, bu kabule karşı davalı iş sahibi, --------- Şti. tarafından temyiz yoluna başvurulmadığından, bu husus kesinleştiği, Sözleşmede, “devir sözleşmesinde yazılı” bedelin %7'sinin ödeneceğine dair bir hüküm bulunmadığı, Ayrıca devir sözleşmesinde davacı taraf da olmadığından, isteyebileceği alacak miktarının; devir sözleşmesinde yazılı miktara göre değil, devir tarihindeki piyasa rayiçleri ile hesaplanacak bedelin kararlaştırılan %7 oranına göre belirlenmesi gerektiği, Mahkemece HMK 281/3 maddesi uyarınca gerçeğin ortaya çıkması için yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak davanın sonuçlandırılması gerektiğinden bahisle bozulmasına karar verilerek dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, davacının, davalılardan ----------- Şti ile yaptığı 2007 ve 2009 tarihli sözleşmelerdeki 9/c maddesine dayalı olarak talep edilen hisse devir bedelinin %7si oranında alacağın tahsiline ilişkindir.Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna, Vergi Dairelerine yazılan müzekkerelere cevap verildiği, müzekkere yazı cevaplarının dosya arasına alındığı görüldü.-----------Ş, ----------Şti, ----------Şti., ---------Ş. firmalarından davaya konu ----------Ş. emsal proje değerlerinin belirlenebilmesi için yazılan müzekkerelere yanıt verilmediği, --------Ş. Ye yazılan müzekkereye yanıt verildiği görülmüştür. Dosya Mali Müşavir, Nitelikli Hesaplamalar uzmanı ve Makine Mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek aldırılan 22/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; Davacı ile Davalı --------- Şti. arasında tanzim edilen sözleşme kapsamında ----------- enerjisi santralı ile ilgili üretim lisansının alındığı tarihe kadar sözleşme kapsamında hizmetin verildiği kabul edilmesi durumunda davacının Davalı ----------- Şti. firmasından 107.000,00 TL asıl alacaklı olabileceği, rapor içeriğinde ayrıntılı açıklandığı üzere Davacının Davalı --------- Şti. ile yaptığı sözleşme kapsamında taleplerinin ayrıntılı olarak açıklatılması gerektiği, bu davada hangi proje ile ilgili taleplerin yapıldığı ve bu proje ile ilgili alınan üretim lisansı kapsamında yapılan iş ve işlemler ile ilgili davacının taleplerini somutlaştırması gerektiği, diğer taraftan davacının sözleşmenin 9. Maddesi c bendinde bulunan projelerin devri/satış bölümünde: “Danışman firma tarafından hazırlanan ve sözleşmenin konusunu teşkil eden projelerin, yatırımcı tarafından başka bir firmaya ya da yapıya devredilmesi danışman firmanın onayına tabi olmadığını, danışman şirketlerdeki hisse ve bu sözleşmeden doğan alacaklarını yatırımcının yazılı onayı olmadan hiçbir şekilde devir ve temlik edemeyeceğini, Projelerin veya projeleri içerisinde barındıran şirketin/şirketlerin devredilmesi halinde eğer varsa sözleşmenin 5. Maddesinde belirtilen hizmet bedelinin ödenmeyen kısmı ile satış/devir bedelinin 7 hissesine karşılık gelen tutar 1 ay içerisinde Danışman firmaya ödeneceğini, Bu satış veya devirde danışman hiçbir masrafa katılmayacaktır.” Hükmü ile ilgili Yargıtay'ın görüşü kapsamında rayiç değer hesaplaması yapılabilmesi için; Davalı ----------- Şti. nin mahkemeye şirketin rayiç değer hesaplaması yapılması gereken varlıkları (Taşıt- Stok- İştiraklar) ile ilgili ayrıntılı bilgi vermesi gerektiği, Davaya konu ----------- için alınan üretim lisansına ait rayiç bedelin belirlenebilmesi için söz konusu lisansların verildiği kurum olan --------- görüş alınması gerektiği, Sadece Davalı ---------- Şti. nin --------- firması nezdindeki ----------- ile ilgili rayiç değerin yeterli görülmesi halinde ise Davalı ----------Ş. nin 2008 yılı defterlerinin incelenmesinin gerektiği, ayrıca 2008 yılında ki 500-599 arası hesapların muavin kayıtlarının incelenmesinin gerektiği, yine sağlıklı bir hesaplama yapılabilmesi için 15.04.2008 tarihi itibari ile Davalı ---------Ş. nin ayrıntılı bakiyesizler dahil mizanının dosyaya sunulmasının gerektiği, yine iş bu talepler ile birlikte iş bu dava konusu üretim lisansının 15.04.2008 devir tarihi ve 02.10.2014 dava tarihi itibari ile rayiç değerlerinin ne olabileceği hususunda da dosya kapsamında herhangi bir mali verinin bulunmadığı, bu verilerin verilmesi ve davacının taleplerini somutlaştırması durumunda Yargıtay'ın bozma kararında ki belirtmiş olduğu rayiç değer hesaplamalarının yapılabileceği görüş ve kanaatine varıldığına ilişkin raporunu mahkememize sunmuşlardır. Dosya Mali Müşavir bilirkişiye tevdi edilerek aldırılan 24/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; 19.10.2007 tarihinde kuruluşu tescil edilen ---------- 2007 yılında toplam 39.535,88 TL bilanço zararının bulunduğu, 2008 yılında bilanço zararının devam ettiği ve 12.285,84 TL zarar oluştuğu, 2008 yılında Aktif Toplamının 6.826,80 TL olduğu, 2008 yılında Ödenmiş Sermayesinin 51.000 TL olduğu, 2008 yılında şirketin 821,72 TL sermaye açığının/kaybının bulunduğu, 2008 yılında 1 adet şirket payının defter değerinin negatif (- 0,016 kuruş) olduğunun tespit edildiğini, bu bağlamda dava dosyasından ----------- 2007 yıl sonunda zararının 39. 535,88 TL olduğu, 2007 yılı ve devir tarihi 14.04.2008 tarihinde ödenmiş sermayesinin 5.000 TL olduğu, bu halde bile sermaye açığının bulunduğu, devir tarihinden sonra 11.08.2008 tarihinde ----------- tarafından 49.500, 17.10.2008 tarihinde ise 50.350 TL sermaye konularak toplam ödenmiş sermayenin 51.000 TL'ye ulaşmış olduğu hususları da dikkate alınarak bilanço aktifinde 14.04.2008 tarihinde rayiç değerlemesi yapılabilecek bir muhasebe kalemi bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığını, EPDK'nın şirkete ----------- ilçesinde ------------- kurulması için Üretim Lisansı verdiği tarih 05.07.2011 tarihi olup hisse devir tarihini kapsayan bir değerleme yapılması söz konusu olmadığını, şirket defter değeri üzerinden yapılan hesaplamada 14.04.2008 tarihli devir tarihi ile şirket sermayesi olan 5.000 TL'de sahip olunan % 20'lik 1.000 TL'nin % 67 sine tekabül eden payın değeri negatif olarak belirlendiğini, belirten raporunu mahkememize sunmuştur. Dosya Mali Müşavir bilirkişi yönünden ek, Nitelikli Hesaplamalar uzmanı bilirkişi yönünden kök rapor aldırılmak üzere bilirkişi heyetine tevdi edilerek aldırılan 20/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle : Kök raporundaki hesaplamalar dava dosyasına sunulamayan “E.P.D.K.'nın Davalı ----------Ş.'ye ------------ İlçesinde ----------- kurulması için verilen Üretim Lisansı projelendirme maliyet ve değer verileri” sebebi ile Bilanço ve Gelir Tabloları üzerinden yapıldığını, Proje değerini tespit etme hususunun uzmanlık alanı dışında olduğunu, İlgili devir sonucu 5.000 TL'nin % 20 sine sahip olunan 1.000 TL'nin % 7 si 70 TL olarak yapılan hesaplama, hisse payı nominal değerinden yapılan hesaplama olduğunu, dava dosyasına projeye ilişkin yeni sunulan belgelerde de proje değeri tespitine ilişkin bilgi ve veri yer almadığını, bu bağlamda KÖK Raporundaki “şirket defter değeri üzerinden yapılan hesaplamada 14.04.2008 tarihli devir tarihi ile şirket sermayesi olan 5.000 TL'de sahip olunan % 20'lik 1.000 TL'nin % 7 sine tekabül eden payın değeri negatif olarak belirlenmiştir” tespitinde bir değişiklik bulunmadığını, böyle olmakla birlikte davacı vekilince hesaplanması istenen “Hisse devir tarihi olarak 14/08/2008 tarihinin dikkate alınmasının hukuka aykırı olduğunu, dikkate alınması gerek tarih davalı şirketin lisans aldığı tarih ve bu tarihteki şirketin gerçek değeri olduğunu, bu tarihte 24/02/2012 tarihi olduğunu, " ifadelerine yönelik hesaplamada şirket defter değerinin pozitif değerde olduğu yıllar 2012-2013 ve 2014 yılları olarak tespit edilmiş olduğunu, Buna göre 31.12.2012 tarihi ile (Kök raporumda da belirttiğim üzere Dava dosyasına dönemsel (Aylık, 3 aylık, 6 aylık, 9 aylık) Bilanço ve Gelir Tablolarının sunulmadığı, yıllık Bilanço ve Gelir Tablolarının sunulduğu) 163.323,26 TL şirket defter değeri hesaplandığını, ancak Şirket sermayesi dava konusu döneme ilişkin belirtilen 5.000 TL'den 2012 yılında 3.000.000 TL'ye yükseltildiğini, bu 3.000.000 TL sermaye payı içerisinde davalı payları bulunmadığını, bu sebeple 2012 yılı şirket defter değeri olan 163.323,26 TL üzerinden hesaplama yapılmasında proje değerine etki eden parasal kaynak unsurunun da dikkate alınması gerektiğini, dava dosyası muhteviyatına emsal şirketlerden emsal proje değerine ilişkin alınan cevabi yazılardan (sadece ---------Ş'den alındığını, diğer firmalardan gelen cevabi yazı tespit edilmediğini, emsal proje değeri tespitlerinin mümkün olmadığı, Ticari Defter incelemesi yapılan 22.09.2021 tarihli Bilirkişi Heyeti Raporunda davacının davalı ------------ şti firmasından 107.000 TL asıl alacaklı olabileceğinin değerlendirildiği, hususu dava dosyası muhteviyatından tespit edildiğini, davacı firmanın Üretim Lisanslı Rüzgar Enerjisi Santrallerinin Ön Etüdü, Yer Seçimi Başvurusu, Kaynak Değerlendirmesi, Enerji Üretim Hesaplamaları, Ön Fizibilite Raporu ve Fizibilite Raporu Hazırlanmasına ilişkin sunmuş olduğu hizmet bedeli talebine ilişkin hesaplanamayan Lisans ekonomik değeri için teknik uzmanlık alanındaki sektör bilirkişisinden rapor alınması gerektiğini belirten raporunu mahkememize sunmuştur.
Tüm dosya kapsamı ile birlikte yapılan değerlendirmede ;Davacının, davalılardan ---------- Şti ile yaptığı 2007 ve 2009 tarihli sözleşmelerdeki 9/c maddesine dayalı olarak talep edilen hisse devir bedelinin %7si oranında alacağın tahsilini talep ettiği,mahkememizce davalı ----------- bakımından açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verildiği,ancak işbu kararın ---------- sayılı ilamıyla Mahkemece davacının sözleşme ile üstlendiği edimini yerine getirerek ve seçimlik hakkını kullanmak suretiyle hisse devir bedelinin %7'sine hak kazandığı sabit görülüp, bu kabule karşı davalı iş sahibi, ------------ Şti. tarafından temyiz yoluna başvurulmadığından, bu husus kesinleştiği, Sözleşmede, “devir sözleşmesinde yazılı” bedelin %7'sinin ödeneceğine dair bir hüküm bulunmadığı, Ayrıca devir sözleşmesinde davacı taraf da olmadığından, isteyebileceği alacak miktarının; devir sözleşmesinde yazılı miktara göre değil, devir tarihindeki piyasa rayiçleri ile hesaplanacak bedelin kararlaştırılan %7 oranına göre belirlenmesi gerektiği, Mahkemece HMK 281/3 maddesi uyarınca gerçeğin ortaya çıkması için yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak davanın sonuçlandırılması gerektiğinden bahisle bozulmasına karar verildiği,bozma sonrası yapılan yargılamada ; hisse devir bedelinin devir tarihindeki piyasa rayicinin belirlenmesine yönelik olarak davalı ---------- kurumlar beyannamesi ve eklerinin celp edildiği, dosyanın yeni bir bilirkişiye tevdi edildiği, ancak mevcut belgelerle rayiç bedelin hesaplanamayacağı belirtildiğinden davalı --------- lisans aldığı tarih olan 05/07/2011 tarihi itibariyle üretim tesisine ilişkin özelliklerde göz önüne alınarak yeniden davacı tarafça bildirilen dava dışı firmalara müzekkere yazıldığı ancak müzekkerelere karşılık dosyaya yenilik katacak bir cevap gönderilmediği bu sebeple dosyanın mevcut hali ile değerlendirilmesi gerektiği ispat yükünün davacı tarafta olduğu, bu durumda bozma öncesi aldırılan 14/11/2017 tarihli bilirkişi raporunda belirlenen ve tüm şirket devri üzerinden hesaplama yapıldığında devir tarihinde tekamül eden şirket sermayesi olan 51.000,00 TL'nin % 7 lik oranına karşılık gelen 3.570,00 TL tutarın dikkate alınması gerektiği kanaatine varılmakla davanın bu miktar yönünden kabulüne, davalı ---------- yönünden verilen husumetten red kararının kesinleşmiş olması sebebiyle yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-DAVANIN KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ İLE;
A) Davalı --------Ş. Yönünden; 3.570,00 TL tazminatın; 15.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ----------Ş'den alınarak davacıya verilmesine,fazlaya ilişkin talebin reddine,
1-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 550,75-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
2-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 3.570,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 3.570,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından (yapılan yatırılan harçtan/harçlardan iadesine karar verilen kısım düşüldükten sonra kalan); 427,60 TL Harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
5-Davacı tarafından yapılan; 7.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 793,60-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 8.293,60-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 516,56-TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
B)Davalı ---------Ş yönünden karar kesinleşmiş olmakla yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına,
C-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatıran taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
11/12/2024