Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/442
KARAR NO : 2025/96

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 03/07/2023
KARAR TARİHİ : 13/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ----adresinde ---- isimli işletmede restoran hizmeti vermekte olduğunu, Müvekkiline ait,-----isimli ticari işletmesinde 18.06.2023 tarihinde tahmini olarak 11.45saatlerinde, restoranın çatı katı dahilinden geçen elektrik tesisatında meydana gelen
elektriksel ısınma (voltaj yükselmesi, ark, kısa devre vb.) neticesinde yanma başlamış ve çatı
arasında bulunan muhtelif evraklara ve eşyalara sirayet ederek yangın çıkmış, İtfaiye
ekiplerinin müdahalesi sonucu yangın 12.51 saatinde söndürülebilmiş, Ancak bu yangından
dolayı ve söndürme aşamasındaki ıslanmadan dolayı müvekkili şirketlerin çatı katında bulunan
birtakım ticari evrakları ve defterlerin zayi olmuş olduğunu,
Müvekkili Şirketlerden ---- yetkilisi, diğer Müvekkili Şirket
---- yetkilisiyle aynı olup, ----- ticari evrakları da
yangın anında yangının meydana geldiği çatı katında muhafaza edilmekte olduklarını,
18.06.2023 tarihinde. işyerinde müvekkilin iradesi dışında meydana gelen bu yangın sebebiyle
ticari işletmesinde zarar meydana gelmiş, Yangın nedeniyle müvekkilin işyeri ile ilgili resmi ve
evrak ve belgeleri yanmış, ıslanmış kullanılamaz hale geldiğini, tüm bunlarla beraber; ----ve------Nisan 2022 tarihinde nevi değişikliği yaparak limited şirketten anonim şirkete
dönüşmüş olduğunu,
Bu Nedenle 2022 Yılı İçin; -----adına da yukarıda adı geçen belgelerle ilgili zayi talebinde
bulunma zorunluluğunun hasıl olmuş olup, Nevi Değişikliğine ilişkin ve şirket yetkililerine
ilişkin ticaret sicil gazetesi suretlerini dilekçeleri ekinde sunmakta olduklarını,
Kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerimizin tespiti için ---- Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı ---- İtfaiye Şube Müdürlüğü
tarafından olay raporu düzenlenmiş olup yangın raporunun ekte sunulmuş olduğunu,
Meydana gelen yangın neticesinde çatı katında bulunan evrakların kullanılamaz hale geldiğini
gösterir nitelikteki fotoğraflar da yine sayın mahkemenin değerlendirmesine sunulmak üzere dilekçe ekinde sunulduğunu,
Nitekim yangın olayına tanıklık eden ve ticari defterlerin orada olup olmadığını bilen
kişilerinde Mahkemenizce gerek görülmesi üzerine tanık olarak bildirileceğini, Müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan ve dilekçemizde belirttikleri resmi evraklar ve ticari
defterler bu yangın sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca
Mahkemeden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini
talep etme zaruretinin hâsıl olmuş olduğunu belirterek,
Dilekçelerinde belirtilen zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin Zayi olduğunun tespiti ile
zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

İNCELEME ve GEREKÇE:
Dava hukuki niteliği itibariyle, Zayi Belgesi Verilmesi davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ile
davacı şirketlerin-----adresinde,
18.06.2023 Tarihinde Vuku Bulan yangınında yanarak, tamamen islenerek ve ıslanarak ziyan
uğramış olduğu yukarıda yer verilen 18/06/2023 T. Yangın Raporundan da anlaşılmakta olup,
Zayi Belgesinin Talep edilebilmesi ve verilmesi koşulları içinde yer alan; Süre, İspat ve Sebep
Şartlarının mevcut olduğu ve/veya yerine getirildiği görülmekle, Zayi Belgesi talebinde
isabetsizlik bulunmadığı,
Davacının Talepleri içinde yer alan, ancak Noter Tasdik Ve/Veya Basım İznine tabi olmadıkları
için tarafımca tespiti yapılamayan;
“Z raporları, Yazar Kasa Fişleri, Gider Faturaları, Serbest Meslek Makbuzları ile Tasdike
ve/veya Basım İznine tabi olan, ancak Gerek Noterden Tasdikleri tespit edilemeyen gerekse
Basım İzni Belgelenemeyen Kıymetli Evrak” a ilişkin olarak ise, İşbu Defter ve Belgelerin Zayi olduğunun tespitine ve bunlara ilişkin Zayi Belgesi taleplerinin mahkemenin takdirinde olabileceği sonuç ve kanaati bildirilmiştir.TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.TTK'nın 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir.TTK.nun 82.maddesi uyarınca zayi belgesi düzenlenebilmesi için davacının defter tutmakla veya saklamak ile yükümlü olması, zayi olan belgelerin kullanılmış defter ve belgeler olması, defter ve belgelerin yangın su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu zayi olması, usulüne uygun tutulmuş olması, başvurunun 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmış olması gerekir.Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilerek, talep eden şirketin talebine konu ticari defterlerin ve resmi kayıtların bilirkişi raporu hükme esas alınarak talebin yasal hak düşürücü süre içinde olduğu, talebin kısmen yerinde olduğu kanaatine varılarak talebin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Talebin kısmen KABULÜ ile,
Talep konusu olan; ------ ait.2011 VE 2020 YILLARI ARASI YASAL DEFTERLER. (01.01.2021 DEN İTİBAREN E- DEFTER E GEÇİLMİŞTİR.)YEVMİYE DEFTERİ, DEFTERİ KEBİR, ENVANTER DEFTERİ 'nin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine
------yönünden:
12.01.2016 tarihli ---- seri numaralı ------ sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
7.04.2016 tarihli ---- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
5.08.2016 tarihli ---seri ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
23.11.2016 tarihli ----- seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
18.02.2017 tarihli ----seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
4.05.2017 tarihli ----- seri numaralı ------- sıra nolu 10 CİLT FATURA
5.06.2017 tarihli ---- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
9.08.2017 tarihli ----seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
9.01.2018 tarihli ----seri numaralı ---- sıra nolu CİLT ADİSYON
6.02.2018 tarihli ----seri numaralı ----- sıra nolu CİLT FATURA
31.03.2018 tarihli ---- seri numaralı ------ sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
14.07.2018 tarihli ----seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
14.07.2018 tarihli ------ seri numaralı ------ sıra nolu 10 CİLT FATURA
2.11.2018 tarihli ---- seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
28.01.2019 tarihli ----seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
9.02.2019 tarihli ---- seri numaralı ----- sıra nolu 10 CİLT FATURA
18.02.2020 tarihli ----- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
16.04.2019 tarihli ----seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
31.07.2019 tarihli ----- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
31.07.2019 tarihli ---- seri numaralı ----- sıra nolu 10 CİLT FATURA
19.11.2019 tarihli -----seri numaralı ------ sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
21.09.2020 tarihli ----- seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
11.06.2021 tarihli ----- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
16.09.2021 tarihli ---- seri numaralı ------ sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
19.11.2021 tarihli ---- seri numaralı ------ sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
16.02.2022 tarihli ----- seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
21.04.2022 tarihli --- seri numaralı ----- sıra nolu 1 CİLT GİDER PUSULASI
29.04.2022 tarihli --- seri numaralı -------- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
1.10.2022 tarihli ---- seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
16.12.2022 tarihli ----seri numaralı ---- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON
25.04.2023 tarihli ----seri numaralı ----- sıra nolu 60 CİLT ADİSYON 'ların ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,
------ ait
2020 Yılı Yevmiye, D. Kebir ve Envanter Defterleri,
2021-2022-2023 Yılları Envanter Defterleri,
21.04.2022 Basım Tarihli, ------ Seri/Sıra Nolu 50 Adet Gider Pusulası
.ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine
B)TALEP EDENLERE AİT 2016 tarihinden önceki yıllara ait faturalar, adisyonlar , tahsilat makbuzları ve sevk irsaliyelerine yönelik zayi nedeni ile iptal talebinin REDDİNE,
C)TALEP EDENLERE AİT Bordro, personel özlük dosyaları, personel işe giriş çıkış bildirgeleri, Z raporları ve banka pos makinesi ve slip raporlarına ilişkin istem konusu edilen talebin bahse konu belgelerin ve dosyaların başka kurumlardan yada birimlerden temin edilebilir olduğu kanaati ile bu hususlara yönelik ZAYİ NEDENİ İLE İPTAL TALEPLERİNİN AYRI AYRI REDLERİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL harcın 179,90 TL tutarlı kısmının talep eden tarafından dava açılışı sırasında peşin olarak yatırıldığından bakiye 435,50 TL harcın talep edenden alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın kesinleşmesi halinde kullanılmayan gider avansının ilgili tarafa iadesine,
Dair talep eden vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.