mahkeme 2023/31 E. 2025/727 K.

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/434
KARAR NO : 2025/714

DAVA : Elatmanın Önlenmesi (İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/06/2024
KARAR TARİHİ : 02/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Elatmanın Önlenmesi (İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı ..., davalı ...'in iş ortağı olarak lazer kesim işi için toplamda 6 ortak bir araya gelerek------ 11.04.2007) ortaklık kurdukları, bu ortaklık maddi sorunlar yüzünden 2015 yılında fiili olarak sona ermekle birlikte halen kapanışı verilemediği, şirketin en önemli mal varlığı ve asli sermayesi olan lazer kesim makinesinin satışı veya birebir paylaşımı yapılamadığı için her iki tarafın sözlü anlaşması ile ---- adına ------ faturalı ve %75'i müvekkile ait, %25'i ...'e ait olan bu makineyi 2015 yılında ----- ile birlikte müvekkil ------ merkezi atölyesinin bulunduğu ------ sitesinden söktürülüp ------- arka taraflarında bulunan bir depoya müvekkil ... tarafından taşındığı, muhafaza etmek için anlaşılmış ise de makinenin uzun süre kullanılmamasının, makineye zarar vereceğini ve ticari kayba neden olacağını düşünerek kendi aralarında yeni bir anlaşma yaptıkları, bu anlaşmaya göre davalılardan ...'in yeğeni olan diğer davalı ...'e yeni bir şirket kurdurulacak bu şirketin adı ------olacak şekilde kendi aralarında anlaştıkları, bu anlaşmaya göre -------firmasının sahibi olan diğer davalı ...'in şirketinin o zamanki faaliyet gösterdiği-------- adresli atölyeye makinenin montajı servise yaptırıldığı, aralarında sağlanan anlaşmaya göre, makineden gelen kazançla da hem iflas eden ------- şirketinin borçları tamamen ödeneceğı, borçlar ödendikten sonra da 3 ortak olarak eşit olarak paylaşılacağına ilişkin anlaşma yapılmış ise de, anlaşma çerçevesinde davalılar anlaşmaya uymadıkları, müvekkili makinenin çalıştırılmasına ortak etmedikleri ve makineyi çalıştıran diğer davalı ..., makineden elde ettiği maddi kazancı 3-5 bin lira dışında ödemediği gibi ---- borçlarının kapanmasına yarayacak şekilde destek olmadıkları, ve bu borçlar halen devam etmekte olup %75'i müvekkile ait olan şirketin borçları yüzünden ekonomik olarak mağdur oldukları beyan edilmekle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla; Davalılar tarafından lazer kesim makinesinin dava tarihinden bu zamana kadarki haksız kullanımına binaen davalıların el atmasının önlenmesi ve bu haksız kullanımdan kaynaklı elde edilen ecrimisil tazminatının müvekkili payı olan (%75) kısmının uzman bilirkişilerden denetime elverişli ve kapsamlı bir bilirkişi raporu alınıp ardından ecrimisil bedeli tespit edilip müvekkiline ödenmesine, makinenin güncel değerinin tespiti ile bu değerin müvekkilinin kısmı kadar miktarının müvekkile ödenmesine, makineye el atmanın önlenmesiyle makinenin müvekkile aynen iadesini; dava süresince yargılama konusu makinenin bir başka yere taşınması ihtimaline binaen ihtiyati tedbir kararı verilmesini; yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf tahmiline bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıların tacir olmadığı ve nispi ticari dava şartları bulunmadığından, müvekkiller belirtilen şirkette yer alan hisselerini devretmiş olduğu gibi şirket ortakları tacir sıfatına haiz olmadıkları, TTK madde 12/1'e göre bir ticari işletmeyi kısmende olsa kendi adına işleten kimseye tacir denilmekte olduğu, bu sebeple şirket ortakları veya yöneticileri değil, şirketin bizzat kendisi tacir olduğundan görevsilik kararı verilmesini, dava dilekçesindeki iddianın gerçeğe aykırı olduğu gibi satış ve devrinin yapılmadığı belirtilen lazer kesim makinesini üzerinde hak iddia etmeye ve iş bu davayı açmaya yetkili taraf ancak malik/kiracı ------olabileceği ayrıca şirketin ortağı ... tarafından şahsı adına ikame edilen el atmanın önlenmesi ve ecrimisil tazminatı ödenmesi talepli davanın aktif husumet yokluğundan dolayı usulden reddinin gerektiği beyan edilmekle, müvekkillerin tacir olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, dosyanın görevli -----Asliye Hukuk Mahkemelerine gönderilmesine, finansal Kiralama Sözleşmesi tarafı olan -------lazer kesim makinesine istinaden hak sahibi olması sebebiyle aktif husumet yokluğundan davanın usulden reddine, davaya konu makinenin 3. Bir firma tarafından kullanıldığı ve 3. Firma uhdesinde bulunduğu dava dilekçesinde belirtilmiş olduğundan müvekkillere karşı yöneltilen davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasını talep ettikleri görüldü.

İNCELEME ve GEREKÇE:
Dava konusu makine nedeni ile davalılardan ecrimisil talebinin bulunduğu makinenin davalılar tarafından kullanılıp kullanılmadığı, kullanım süresi, ecrimisile hak kazanması durumunda miktarına ilişkindir. HMK'nın 1.maddesine göre göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. HMK'nın 114/1-c bendi ile mahkemenin görevli olması dava şartı olarak kabul edilmiştir. Aynı Yasa'nın 115/1. maddesine göre de mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı düzenlenmiştir.6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.TTK' nın 11/1. maddesine göre, Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.TTK' nın 12/1. maddesinde tacir tanımına yer verilerek " Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişi "tacir olarak tanımlanmıştır. TTK'nın 15/1.maddesinde de esnaf tanımı yapılmıştır. Buna göre "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.". 21/06/2005 tarihinde ----- Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3.maddesinde ise esnaf ve sanatkâr, " ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler" olarak açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan, HMK'nın 1/(1) maddesindeki düzenleme uyarınca, göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkin olup davalıların tacir olmaması nedeniyle görev hususunun kamu düzeninden olması nedeni ile dosyadaki müzekkere cevapları yeniden incelenerek görev hususunda verilen ara karardan rücu edilmesine karar verilmiş yukarıdaki bilgiler ışığında mahkemece re'sen görev hususu gözetilerek genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu kanaati ile görevsizlik kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.( ----- Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesi Dosya No: ----- Karar No: -----)

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, bu nedenle 6100 sayılı HMK'nın 115/2. Maddesi uyarınca dava şartı noksanlığından davanın usulden REDDİNE,
2-Taraflardan birinin, karar süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın görevli ------ Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-Yasal süre içinde Mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmediği takdirde, Mahkememize davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin iş bu kararın tebliği ile İHTARINA,
4-Dava dosyasının talep üzerine gönderilmesi halinde yargılama giderlerine görevli mahkemece hükmedilmesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin, davalı ... vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile ---- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde kararın istinaf edilmemesi halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle açık duruşmada verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.