mahkeme 2022/836 E. 2023/620 K.

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/836 Esas
KARAR NO: 2023/620
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan), Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/02/2021
KARAR TARİHİ: 28/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan), Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:Davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili --------- Şti., --------- Okullarının Anaokulu bölümünün franchise sözleşmesi ile işletmecisi olduğunu, eğitime yaptığı ciddi yatırımlar ve uyguladığı yöntemlerle ülkesi eğitim sistemi içerisindeki yerini her geçen gün çok daha yükseklere taşıdığını, Müvekkili şirketçe franchise sözleşmesi ile Anaokulu bölümünün işletme hakkı elde edilen ---------- Okulları ise dünyada örnek gösterilen --------- Eğitim Sisteminin uygulandığını, bu çerçevede bugüne değin özgüveni gelişmiş, nitelikli ve saygın sayısız bireyler yetiştirdiğini, davalının hak sahibi ve yetkilisi olduğu ----------- adresinde; "Eğitim İşverenleri Platformu adı altında yayın yapan bu fişleme merkezi, hakkını arayan ve onuruyla çalışan öğretmenlere karşı kurulmuştur. Nitekim internet sitesi, --------- Okulları'nda çalışan öğretmenlerin uğradıkları haksızlıkların ortaya çıkması ve okulun patronu (kurucusu) ... öğretmenlere uyguladığı mobbing ve sigorta usulsüzlüklerinin kamuoyuna yansımasından hemen sonra açıldı. Platformun bu sayfasında ilk ifşa edilenler ---------- Okulu'nda mağduriyet yaşayan 14 öğretmen oldu. İnternet sitesinde ifşa ve fişleme faaliyeti ve yayını, diğer şehirlerdeki bazı okullarda çalışmış öğretmenlere yönelik olarak devam ediyor. Bu fişleme merkezi derhal kapatılmalı, bu suçu işleyenler ortaya çıkarılmalıdır. Özel okul kurucularının oluşturduğu belirtilen bu platformun arkasındaki patronlar, bir internet sitesinin arkasına korkakça sığınarak öğretmenleri baskı altına alabileceklerini düşünüyorlarsa yanılıyorlar. Hodri meydan! Özel okul kurucuları örgütleniyorsa, karşısında boyun eğmeyen öğretmenleri bulacak. ----------, bu fişleme ve sindirme girişimine karşı, tüm özel okul öğretmenlerini sendikalı olmaya, birlikte hareket etmeye ve haksızlıklara karşı mücadeleyi yükseltmeye çağırmaktadır. Haddinizi bilin, öğretmenleri fişleyemezsiniz!" şeklinde yapılan haberin tamamen gerçekdışı olduğu gibi anılan haberde adeta müvekkilinin işleteni olduğu ---------- Okulları hedef gösterilerek tehdit edildiğini, haber içeriği incelendiğinde, özel okullar tarafından bir platform kurularak öğretmenlerin fişlendiği gibi bir iddia ileri sürüldüğünü ve sonrasında olay özele indirgenerek yine müvekkillerinin işleteni olduğu ---------- Okulları hedef alındığını, içerikte belirtilen öğretmenlerin fişlendiği yönündeki iddia, tamamen gerçekdışı olduğu gibi müvekkilimizin işleteni olduğu ----------- ilişkilendirilmesi de tamamen hasmane bir tutumla ve müvekkilini hedef göstermek maksadıyla dile getirildiğini belirterek, fazlaya ilişkin haklarımız ile diğer yasal müracaat hakları saklı kalmak kaydı ile; Davalı yanın; ---------- adresinde yer alan 18.01.2021 tarihli “Öğretmenler fişleniyor mu” başlıklı haber çıktısı örneği başlıklı gerçek dışı ve müvekkillerinin kişilik hakları ile kişisel ve ticari itibarlarını açıkça ihlal eden ve zedeleyen haberi nedeniyle müvekkilinin uğradığı manevi zararlara karşılık olmak üzere 30.000-TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği haber tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, avukatlık ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı taraf, eldeki davaya herhangi bir cevap vermemiş HMK 128 madde hükmü uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılmıştır.Mahkememiz dosyası ile birleşen --------- Esas sayılı dosyasına hitaben davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ---------- Şti., -------- Okullarının Anaokulu bölümünün franchise sözleşmesi ile işletmecisi olduğunu, eğitime yaptığı ciddi yatırımlar ve uyguladığı yöntemlerle ülkesi eğitim sistemi içerisindeki yerini her geçen gün çok daha yükseklere taşıdığını, müvekkili şirketçe franchise sözleşmesi ile Anaokulu bölümünün işletme hakkı elde edilen ---------- Okulları ise dünyada örnek gösterilen ----------- Eğitim Sisteminin uygulandığını, bu çerçevede bugüne değin özgüveni gelişmiş, nitelikli ve saygın sayısız bireyler yetiştirdiğini, davalının hak sahibi ve yetkilisi olduğu sitede "Eğitim İşverenleri Platformu adı altında yayın yapan bu fişleme merkezi, hakkını arayan ve onuruyla çalışan öğretmenlere karşı kurulmuştur. Nitekim internet sitesi, --------- Okulları'nda çalışan öğretmenlerin uğradıkları haksızlıkların ortaya çıkması ve okulun patronu (kurucusu) .... öğretmenlere uyguladığı mobbing ve sigorta usulsüzlüklerinin kamuoyuna yansımasından hemen sonra açıldı. Platformun bu sayfasında ilk ifşa edilenler --------- mağduriyet yaşayan 14 öğretmen oldu. İnternet sitesinde ifşa ve fişleme faaliyeti ve yayını, diğer şehirlerdeki bazı okullarda çalışmış öğretmenlere yönelik olarak devam ediyor. Bu fişleme merkezi derhal kapatılmalı, bu suçu işleyenler ortaya çıkarılmalıdır. Özel okul kurucularının oluşturduğu belirtilen bu platformun arkasındaki patronlar, bir internet sitesinin arkasına korkakça sığınarak öğretmenleri baskı altına alabileceklerini düşünüyorlarsa yanılıyorlar. Hodri meydan! Özel okul kurucuları örgütleniyorsa, karşısında boyun eğmeyen öğretmenleri bulacak. -----------, bu fişleme ve sindirme girişimine karşı, tüm özel okul öğretmenlerini sendikalı olmaya, birlikte hareket etmeye ve haksızlıklara karşı mücadeleyi yükseltmeye çağırmaktadır. Haddinizi bilin, öğretmenleri fişleyemezsiniz!" şeklinde yapılan haberin tamamen gerçekdışı olduğunu, anılan haberde adeta müvekkilinin işleteni olduğu ----------Okulları hedef gösterilerek tehdit edildiğini, haber içeriği incelendiğinde, özel okullar tarafından bir platform kurularak öğretmenlerin fişlendiği gibi bir iddia ileri sürüldüğünü ve sonrasında olay özele indirgenerek yine müvekkillerinin işleteni olduğu --------- Okulları hedef alındığını, içerikte belirtilen öğretmenlerin fişlendiği yönündeki iddia, tamamen gerçekdışı olduğunu, müvekkilinin işleteni olduğu ---------- Okulları'yla ilişkilendirilmesi de tamamen hasmane bir tutumla ve müvekkilini hedef göstermek maksadıyla dile getirildiğini belirterek davalı yanın;--------- adresinde yer alan 18.01.2021 tarihli “Öğretmenler fişleniyor mu” başlıklı haber çıktısı örneği başlıklı gerçek dışı ve müvekkillerinin kişilik hakları ile kişisel ve ticari itibarlarını açıkça ihlal eden ve zedeleyen haberi nedeniyle müvekkilinin uğradığı manevi zararlara karşılık olmak üzere 30.000-TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği haber tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, avukatlık ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkememiz dosyası ile birleşen --------- Esas sayılı dosyasına hitaben davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı dilekçesindeki hiçbir iddiayı ve talebi kabul etmediklerini, davacının dilekçesinde iddia ettiği hususların, davaya konu haberin içeriği ile ilgisinin olmadığını, davacının adının haberde olmadığını, dava konusu haberin ---------- merkez yönetim kurulu açıklaması olduğunu, müvekkilinin sahip olduğu ---------haber sitesinin 20 yıldır haber sitesi olduğunu, --------- en güvenilir haber sitelerinden biri olduğunu, müvekkilinin ve sahip olduğu -------- haber sitesinin tek işi ve gelirinin gazetecilik faaliyetinden olduğunu, --------- davacının dilekçesinde belirttiği türde haber yapan bir site olmadığını, müvekkili şirketin davacıyı tanımadığını ve bir husumetinin bulunmadığını, --------- dürüst yayın yapan yüzlerce ödül alan, dürüst yayın ilkesinden ödün vermeyen, gazetecilerin yetiştirilmesinde bir okul gibi ortam yaratan haber sitesi olduğunu belirterek davanın usul ve esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:Dava, Asıl ve Birleşen dosya da aynı yayın için davacıların kişilik haklarına saldırı oluşturduğu iddiasına dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Basın özgürlüğü, Anayasa'nın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.Bunun içindir ki bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir. Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp yayınlarında Anayasa'nın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da zorunluluktur. Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.--------- sayılı ilamında belirtildiği üzere; ''Tüzel kişilerin manevi tazminat talep edip edemeyeceği tartışmalı olmakla birlikte hukuk düzeninin tüzel kişileri hukuk sujesi olarak tanıdığına ve onlara ad, şeref ve itibar gibi kişisel varlıklar bahşedilmiş olduğuna göre, kişisel varlıklara yapılan saldırı nedeniyle elem ve ızdırap duymayacaklarından söz edilerek tüzel kişilerin manevî tazminat adı ile bir paranın ödetilmesi davası açamayacaklarını kabul etmek yasa koyucunun amacına aykırı düşecektir. Gerek Medenî Kanun ve gerekse Borçlar Kanunu yalnız gerçek kişilerin değil, aynı zamanda tüzel kişilerin de kişisel haklarını korumaktadır. Günümüzde doktrin ve Yargıtay tarafından yaygın olarak benimsenen görüş, gerçek kişilere özgü olanlar dışında kalan kişilik haklarında tüzel kişilerin de manevi zarara uğrayabileceğini ve bu nedenle manevi tazminat talebinde bulunabileceğini kabul etmektedir.''--------- kararlarında olgu isnadı ile değer yargısı arasındaki farklara dikkat çekmiştir. Olguların varlığı kanıtlanabilirken, değer yargılarının doğruluğu ispata açık değildir. Bir değer yargısının doğruluğunun kanıtlanması şartını yerine getirmek mümkün olmayıp, bu durum 10. madde tarafından güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkının temel bir parçasını oluşturan düşünce özgürlüğünü bizzat ihlal etmektedir. Ancak mahkeme, bir beyanın değer yargısı teşkil ettiği hallerde dahi, bir müdahalenin orantılılığının, söz konusu beyana dair yeterli bir olgusal dayanak bulunup bulunmadığına bağlı olabileceğini, zira destekleyeci nitelikte olgusal bir dayanağı bulunmayan bir değer yargısının dahi aşırı olabileceği haller bulunduğunu da hatırlatmaktadır. -------- kararlarında internet yayınlarının da basın özgürlüğü kapsamında olduğu kabul edilmektedir. Yukarıda değinilen yasal düzenlemeler, yüksek mahkeme kararları ve -------- kararları ışığında dava konusu olaya baktığımızda, --------- yakın tarihteki kararlarında büyük ve halka açık şirketlerin kabul edilebilir eleştiri sınırlarının daha geniş olduğunu belirtmiştir.Bu nedenle davalının yaptığı haber içeriğinin, yukarıda değinildiği gibi hoşa gitmeyen, sarsıcı hatta rahatsız edici olanları dahi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 10. maddesi, Anayasa 26. maddesi uyarınca ifade ve düşünce özgürlüğü kapsamında korunması gerektiği, davalının yayın içeriğindeki haberen alıntı olduğu, --------- Okullarının isminin açıkça yer almadığı, davalının haber sitesinde yaptığı haberin basın ve yayın özgürlüğü kapsamında olduğu doğrudan matufiyet taşımadığı anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davanın REDDİNE,
a)Alınması gerekli 269,85 TL harcın, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.366,20 TL harçtan karşılanarak bakiye 1.096,35 TL harcın davacıya iadesine,
b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
c)Davalı tarafından yapılan 50,00 TL gider avansının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
d)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT' ye göre belirlenecek 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
2-Birleşen davanın REDDİNE,
a)Alınması gerekli 269,85 TL harcın, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 512,33 TL harçtan karşılanarak bakiye 242,48 TL harcın davacıya iadesine,
b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
c)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
d)Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT' ye göre belirlenecek 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair asıl ve birleşen dosya davacıvekilinin yüzüne karşı, asıl ve birleşen dosya davalı vekilinin e-duruşma vasıtası ile yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde -------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.28/09/2023