mahkeme 2025/894 E. 2025/908 K.

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/894
KARAR NO : 2025/908

DAVA : Alacak ( Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/10/2025
KARAR TARİHİ : 27/10/2025

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; " Davacı müvekkil, ---- ili ----- ilçesinde Ticaret Bakanlığı'nın ----- nolu yetki belgesi, ------ işletme adı ile araç alım-satım işi yapmaktadır. Müvekkil,----- plakalı kamyonet cinsi aracı, ----Noterliği'nin ----- yevmiye numaralı, 04.05.2025 tarihli araç satış sözleşmesi ile davalı ------ 560.000,00 TL karşılığında satın almıştır. "Aracın motorunun tamir edilmeden arızalı olarak (gizli ayıp) olarak satıldığı, Aracın motor arızasının gizlenmek için motor bloğuna tıkayıcı ilaç atıldığı ve silikonlanarak gizlendiği,
Aracın motorunun parçaları olan kartel, silindir kapağı, piston, kol, yatak ve contaların tamir edilebilecek durumda olmadığı komple hasarlı olduğu ve komple değiştirilmesi gerektiği,
Aracın motor bloğunun rektifiye işleminin yapılarak bloğun ölçümleri yapılarak kurtarılıp kurtarılmayacağına bakılması gerektiği eğer rektifiye işlemi ile blok kurtarılamayacaksa komple değiştirilmesi gerektiği,
Davaya konu araç motorunun tamir edilmesi durumunda; 150.500 TL, motor bloğunun değiştirilmesi durumunda 200.500 TL hasar maliyet bedelinin oluşacağı kanaatindeyim." Satış sözleşmesinden önce veya satış sırasında, davalı tarafından araçtaki ayıpla ilgili müvekkile herhangi bir bilgilendirme yapılmamıştır.
Davanın kabulüne, Davalıdan satın alınan ----- Plakalı aracın gizli ayıplı olması sebebiyle, şimdilik 1.000,00 TL satış bedelinden indirim tutarı talebinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davalıdan satın alınan ------ Plakalı aracın gizli ayıplı olması sebebiyle, şimdilik 1.000,000 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Yargılama giderleri (delil tespiti dosyası ile ihtarname giderleri de dahil olmak üzere) ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini" talep etmiştir.

DELLİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, satış sözleşmesinden kaynaklı ayıp oranında indirim ve maddi tazminat istemlerine ilişkindir. Mahkemenin görevi ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Ticari davalara ilişkin olarak ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nun 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nun 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez." belirtmiştir. ( Aynı gerekçeler için Bkz. YARGITAY -----. HD. ------Sayılı ilamı ) Yukarıda ifade edildiği üzere yeni Türk Ticaret Kanunu Kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Buna göre kanun gereği ticari dava sayılan işler haricinde bir davanın her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olması ve her iki tarafın da tacir olması halinde nispi ticari dava sayılabileceği açıktır. Somut olayda tarafların tacir olup olmadığının araştırılarak görevli mahkemenin belirlenmesi gerektiği, davacının bilanço hesabına esasına göre defter tuttuğundan tacir olduğu, davalının ise gerçek kişi kaydının 21/02/2024 tarihinde silinmiş olup satış sözleşmesi tarihi itibariyle işletme esasına göre defter tuttuğu ve sınırları aşmadığı, uyuşmazlık tarihi itibariyle gerçek kişi tacir kaydı olmadığı da görüldüğünden, yukarıda da belirtildiği üzere yeni Türk Ticaret kanunu kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir.Buna göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c madde ve fıkrası gereği mahkemenin görevli olması dava şartıdır. Aynı kanunun 115. Maddesi gereği dava şartları davanın her aşamasında resen dikkate alınmalıdır. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş davalının tacir sıfatına haiz olmadığından mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 24/06/2025
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİ NEDENİYLE USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-HMK 20. Maddesi uyarınca kararın kesinleşme tarihinden, İstinaf yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren taraflardan birinin 2 hafta içerisinde mahkememize başvurması halinde dosyanın görevli ----- Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, aksi taktirde mahkememizce Resen davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA,
3-HMK 331/2. Maddesi uyarınca yargılama giderleri hakkında görevli mahkemece KARAR VERİLMESİNE,
4-Görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki (2) hafta içerisinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi için taraflardan biri tarafından başvuruda bulunulmadığı takdirde, mahkememizce dosyanın re'sen ele alınarak, 6100 Sayılı HMK'nın 20/1. maddesi gereğince davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verilmesine, harç, yargılama gideri, vekalet ücreti, gider avansı vd hususların talep halinde, 6100 Sayılı HMK'nın 331/2. ve 331/2. maddesi gereğince mahkememizce hüküm altına ALINMASINA,
Dair;gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair tarafların yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.