mahkeme 2025/798 E. 2025/759 K.

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/798
KARAR NO : 2025/759

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/08/2024
KARAR TARİHİ : 16/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri tarafından düzenlenen 08/08/2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi, ve bu senedin iptaline, telafisi mümkün olmayan zararların meydana gelmesinin engellenmesi bakımından dava konusu 08/08/2024 vade tarihli ve 162.000 USD bedelli teminat senedinden bahisle haksız ve hukuka aykırı şekilde icra haciz işlemlerine başlanılmaması ve icra takibine konu edilmemesi amacıyla İİK madde 72/2 ve HMK madde 389 vd ilgili hükmü gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle huzurdaki davanın kira ilişkisi kapsamında olmayıp aksine kambiyo senedine dayalı olduğu, taraflar arasında da doğrudan doğruya kira ilişkisinin bulunmadığına göre teminat olarak verildiği iddiasına dayalı kambiyo senedi olan bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti isteminde uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan Mahkememizin görevsizliği nedeniyle açılan davanın usulden reddine; kabul görmemesi halinde ise yazılı delille ispat edilemeyen ve hukuki dayanağı bulunmayan teminat ve bedelsizlik iddialarına dayalı davanın reddine, müvekkili lehine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere zarar tazminatına dair hüküm kurulmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen dosyada davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkilleri tarafından düzenlenen 08/10/2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi, ve bu senedin iptaline, telafisi mümkün olmayan zararların meydana gelmesinin engellenmesi bakımından dava konusu 08/10/2024 vade tarihli ve 162.000 USD bedelli teminat senedinden bahisle haksız ve hukuka aykırı şekilde icra haciz işlemlerine başlanılmaması ve icra takibine konu edilmemesi amacıyla İİK madde 72/2 ve HMK madde 389 vd ilgili hükmü gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.Birleşen dosyaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Tarafların iddiaları yukarıda özetlenmiş olup ----. Sulh hukuk mahkemesince aynı taraflar arasında görülmekte olan bir davada ----- BAM -----. HD.------- Sayılı kararı gerekçe gösterilerek görevsizlik kararı verilmiştir. Davacının 2013 yılından beri dava dışı -------şirketinin sahibi olduğu gayrımenkulü kiraladığı, 2019 yılından itibaren aynı adreste kain taşınmazın alt kiralama yolu ile----- şirketi tarafından davacı ... .. Şirketine kiralandığı görülmüştür. 2022 yılında düzenlenmiş ssenetler incelendiğinde davalı şirket emrine düzenlendikleri, senetlerin düzenleyeninin --------.. Firması olduğu diğer davcıların da aval veren oldukları,senetlerin davacıya iade edildiği, üzerinde iptal ediklerine dair kayıt olduğu görülmüştür.
------ Cumhuriyet Başsavclığının ----- soruşturma sayılı dosyasında ifade veren -----. Firması yetkilisi ------ beyanında 2013-2019 yılları arasındaki kira sözleşmeleri nedeni ile davacılardan teminat senetleri adlıklarını, bunun dışındaki kira alacakları ile i,lgili teminat senedi alınıp alınmadığını ------ bilebileceğini belirtmiş, savcılıkça ifadesi alınan ------ ifadesinde "..----- firmasında 20 yılı aşkın süredir mali işlerle ve idari işlerle ilgili yetkiliyim. 2013 yılı ile 2019 yılları arasında kira sözleşmesine ilişkin teminat senetleri düzenleniyordu. Bina yanana kadar 2019 yılından buyana aylık kira bedeli ödendikçe ben ay ay teminat senetleri geri veriyordum. Senetler aslında avukat ----- beyde duruyordu. Bende kira bedelleri ödendikçe karşı tarafın muhasebe sorumlusu olan ------ teminat senetlerini geri veriyordum. Kalan teminat senetleri bildiğim kadarı ile ------ beydedir. İcraya konulması ile ilgili bir bilgim yoktur. Ayrıca ben ----- firmasına ------ beyin tanıdığı olması sebebiyle yardım amaçlı iş yapıyordum. Bu sebeple teminat senetleri ile ilgili yardımcı olmuşluğum vardır. Dilekçede bahsi senetler orada ----- beye teslim edilmiştir. Teminat senetleri ---- kurmuş olduğu ---- firması lehine kurulmuştur.” şeklinde beyanda bulunmuştur. Davalının da alt kiracı olan bu firmanın % 20 oranında hissedarı olduğu görülmüştür.
----- BAM ------- HD.-------. Sayılı ilamında "... Kambiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerekmektedir. Somut olayda, icra takibine konu bonoların, davalı tarafa, kira sözleşmesine istinaden teminat olarak verdiğini iddia edildiğine göre, bu senetlerin, iddia edilen kira sözleşmene istinaden teminat olarak verilip karşılıksız kaldığı meselesini, ispat ve sair yönlerden değerlendirme yetkisi münhasır görevli sulh hukuk mahkemesine ait bulunmaktadır..." belirtmiştir.6100 sayılı HMK'nın 2/1. maddesinde “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.” hükmüne yer verilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Aynı Kanun'un TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.
6100 sayılı HMK'nın 4/1. maddesi gereğince sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilâmsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara bakmakla görevlidir.Somut olayda davacı ile dava dışı ------ firması arasında 2013 yılından beri süre gelen kira ilişkisi olduğu, 2019 yılında söz konusu gayrımenkulün bu defa alt kiralama yolu ile ------- .. Şirketi eli ile davacıya kiralandığı, kiralanan adresin aynı olduğunun sözleşmelerden görüldüğü, kira ilişkisine teminat olması amacı ile davacı firmalardan teminat senedi alındığının firma yetkilisi beyanı ile sabit olduğu, firma yetkilisinin 2019 dan sonraki yıllar hakkında çok bilgisi olmadığını soruşturma aşamasında beyan ettiği, bilgi sahibi olarak şirket muhasebe ve mali işler sorumlusunu işaret ettiği, bu kişinin de ifadesinde kira ilişkisi kurulduğu andan beri davacılardan teminat senedi alındığını beyan ettiği, en son teminat senetlerinin de ------ .. Firması lehine düzenlendiğini beyan ettiği, davacının eski yıllara ilişkin senetler sunduğu, yapılan incelemede 2022 yılında da davalı firma emrine düzenlenmiş senetlerin iptal ve iade edilerek davacıya iade edildiğinin görüldüğü, süregelen uygulama,alt kiralama yapan şirketin ticaret sicil kayıtları, mevcut kira sözleşmeleri ve düzenlenmiş ve iade edilmiş seneter, kiralayan şirket yetkilisi ve 20 yıldır bu şirketin işini yapan mali işler sorumlusunun soruşturma aşamasındaki yazılı ifadeleri nazara alındığında senedin kira ilişkisi kapsamında düzenlenmiş olabileceği , davacı yanca senedin kira sözleşmesine istinaden teminat olarak verdiğini iddia edildiğine göre, bu senetlerin, iddia edilen kira sözleşmene istinaden teminat olarak verilip karşılıksız kaldığı meselesini, ispat ve sair yönlerden değerlendirme yetkisi münhasır görevli sulh hukuk mahkemesine ait olduğundan mahkememizin karşı görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM :
1-Davanın mahkememizin görevsiz olması nedeniyle HMK 114/1-c ve 115 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, Görevli mahkemenin ------. Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna,
2-Mahkememizce verilen görevsizlik kararının da istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde, daha önce ------. Sulh Hukuk Mahkemesince de görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle mahkemeler arasında olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıkacağından dava dosyasının merci tayini için ---- Bölge Adliye Mahkemesi’nin ilgili Hukuk Dairesi’ne ( -------. Hukuk dairesi ) gönderilmesine,
3-Harç ve yargılama giderlerinin HMK m.331/2 fıkrası uyarınca görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda iş bu gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ------ Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.