mahkeme 2025/406 E. 2025/489 K.

T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/525 Esas
KARAR NO : 2025/490

DAVA : Çek İstirdatı ve Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 21/07/2025
KARAR TARİHİ : 16/09/2025

Mahkememizde açılan davanın dosya üzerinden yapılan incelemesi sonucunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... AŞ'nin lehtar olduğu, diğer müvekkili... Şirketi'nin keşideci olduğu 3 adet çekin çalınmış olduğunu, çeklerin çalındığını tespit etmeleri üzerine ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası kapsamında ödeme yasağı talepli çek zayi ve iptali talebinde bulunduklarını, dava devam ederken davalı ...A.Ş. tarafından dosyaya sunulan 11.07.2025 tarihli dilekçe ile çeklerden ikisinin kendi uhdelerinde olduğunun bildirildiğini, çeklerin sahte kaşe üzerine sahte imza atılarak davalı ...Şti, davalı ... Şti. ve son olarak davalı ...A.Ş.'ye ciro edilmiş olduğunu beyanla müvekkili ... lehine ...Bankası A.Ş. ... Şubesine ait; ... seri numaralı ...vadeli 225.000,00 TL bedelli çek ile ... seri numaralı 26.06.2025 vadeli 226.680,00 TL bedelli çeklerin istirdadına ve diğer müvekkili ...Cihazları lehine dava konusu çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... A.Ş. vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu çekleri 6361 sayılı yasa md.9/2'ye uygun şekilde temlik almış olan iyi niyetli hamil olduğunu, davaya konu edilen çekler alacağı tevsik eden faturaya dayalı olarak ve 6361 sayılı yasa hükümlerine uygun şekilde yapılan faktoring işlemleri ile devir alındığını, davacıların, 6361 sayılı yasa 9/3'ün ''meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.'' hükmü gereğince; müvekkilinin çekleri iktisap ederken bile bile davacılar zararına hareket ettiğini ispatlamakla yükümlü olduğunu, faktoring işleminin 08.05.2025 tarihinde yapıldığını, müvekkilinin çekleri iktisap tarihinin 08.05.2025 olduğunu, davacıların kötü niyete dayanak gösterdiği 13.05.2025 tarihli ödeme yasağı kararının müvekkilinin çekleri iktisap tarihinden sonra olduğunu, müvekkilinin henüz verilmemiş ödeme yasağı kararından haberdar olamayacağını ve bu sebeple kötüniyetinden bahsedilemeyeceğinin açık olduğunu belirterek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, davaya konu çeklerin istirdatı ve menfi tespit talebine ilişkindir.
İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7445 sayılı Kanunun 31.ve 43. maddesi gereğince; TTK'nın 5/A-1 maddesinde yapılan değişiklik ile; 01.09.2023 tarihinden itibaren açılan ticari dava kapsamındaki menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olduğu hükmü getirilmiştir.
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 18/A-2.maddesinde "..Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.
Diyarbakır Bam 6. Hukuk Dairesinin ...E., ... K. sayılı ilamında "Dava, 6102 sayılı TTK m. 792 hükmüne istinaden açılan çek istirdadı talebine ilişkindir....Dosya kapsamından, davanın 18/09/2023 tarihinde açıldığı, dava dilekçesinde davacı tarafça dava açılmadan önce arabulucuya başvurduğuna dair bir ibare bulunmadığı gibi, dava dilekçesine arabuluculuk tutanağının eklenmediği, arabuluculuk son oturum tutanağının 29/09/2023 tarihli dilekçe ekinde sunulduğu, yapılan incelemede ... Arabuluculuk Bürosunun ...büro dosya ve ...arabuluculuk numaralı son oturum tutanağına göre arabulucuya 21/09/2023 tarihinde başvurulduğu ve 28/09/2023 tarihinde son oturum tutanağı düzenlenerek arabuluculuk sürecinin tamamlandığı, buna göre davacının zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmadan eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, Mahkemece, re'sen gözetilmesi gereken ve sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan dava şartına ilişkin 6102 sayılı TTK m. 5/A(1) ve 6325 sayılı HUAK m. 18/A(2) hükümleri gözetilerek davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir. Nitekim Yargıtay 11. HD'nin 14/09/2023 tarih ve ...E.,... K. sayılı; Yargıtay 6. HD'nin 23/10/2023 tarih ve ... E., ... K. sayılı kararlarında da arabuluculuk dava şartının, 6100 sayılı HMK m. 115/3 kapsamında yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte olmadığı kabul edilmiştir. Açıklanan nedenlerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir. " gerekçesi ile çek istirdatı davasının arabulucuğa tabi olduğu ve arabuluculuk dava şartının sonradan tamamlanabilir bir dava şartı olmadığı belirtilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... E.... K. sayılı ilamı ile Diyarbakır Bam 6. Hukuk Dairesinin ...E., ... K. sayılı ilamıyla verilen menfi tespit ve çek istirdatı davasının zorunlu arabuluculuğa tabi olduğunu ve arabuluculuğun sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan bir dava şartı olduğunu gösteren kararının onanmasına karar vermiştir.
İstanbul Bam 13.Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında "Somut dava, ticari nitelikli bir istirdat davası olduğundan, TTK'nın 5/A maddesi kapsamında arabuluculuk dava şartına tabidir. Dosya kapsamından dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurulmamış olduğunun anlaşıldığı, anılan dava şartının dava açıldıktan sonra tamamlanmasını mümkün kılan yasal bir düzenlemenin mevcut olmadığı ve bu hali ile arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden Mahkemece HMK madde 115. maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. " gerekçesi ile çek istirdatı davasının arabuluculuk dava şartına tabi olduğu belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacıların davaya konu çeklerin istirdatını ve çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davanın 7445 sayılı kanunla değişik TTK'nın 5/A-1 maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurmanın zorunlu olduğu davalardan olduğu, dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulsa da arabuluculuk dava şartının, yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte olmadığı gözetilerek HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-TTK'nın 5/A-1, HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine,
2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan harcın mahsubu ile artan 7.098,17 TL harcın karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ...A.Ş.'ye verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafça yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize gönderilecek veya sunulacak dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.16/09/2025

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır

• Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.