mahkeme 2025/819 E. 2026/44 K.

T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/819
KARAR NO : 2026/44

DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 14/11/2025
KARAR TARİHİ : 30/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit davasının yapılan incelemesi sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı şirketin, müvekkili şirket aleyhine ... 36. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe geçtiğini ve ödeme emrinin müvekkili şirkete tebliğ olduğunu, borcun kaynağının, keşidecisi müvekkili firma olan ... seri numaralı, 30/08/2025 tarihli ve 1.500.000,00-TL bedelli; ... seri numaralı, 30/08/2025 tarihli ve 1.500.000,00-TL bedelli çekler olduğunun görüldüğünü, keşidecisi müvekkili firma ile ilk lehtar olarak çekleri uhdesine alan ve sonrasında davaya konu çekleri devir eden... Şirketinin ilişkisini açıklamanın önem arz ettiğini, iki firma arasında yaklaşık 2-3 yıldır devam eden ticari ilişki kapsamında, ...’da gerçekleştirilen mal teslimleri ve siparişler doğrultusunda çeşitli ticari işlemler gerçekleştirildiğini, müvekkili firmanın temin etmek istediği mal siparişlerinin avansı olarak, ... Bankası ...Şubesi’ne ait ... IBAN numaralı hesaptan toplam 40 adet çek keşide ederek, ... Şirketine teslim ettiğini, söz konusu firmanın müvekkili şirkete imzalayarak sunduğu çek giriş bordrolarıyla teyit ettiğini ve söz konusu çekleri uhdesine bu şekilde geçirdiğini, devam eden süreçte ....Limited Şirketinin taahhüt ettiği ticari malları müvekkili firmaya teslim etmediğini, buna rağmen mal teslimi gerçekleşmediği halde, iki tarafın ticari kayıtlarında borcun ifa edildiği izlenimi yaratmak ve kendisini sorumluluktan kurtarmak amacıyla kötü niyetli şekilde temel faturalar düzenleyerek müvekkili firmaya gönderdiğini, müvekkili firmanın da bu durumu kabul etmeyip bu faturalara karşı iade faturası düzenlediğini, kendisine düşen edim yükümlülüğünü ifa etmeyen, malları teslimden imtina eden ... Şirketi ile müvekkili firma arasında yapılan görüşmeler neticesinde, müvekkil firmanın alacağının ortada olduğuna dair 19.08.2025 tarihli hesap mutabakatı imzalandığını, mutabakat gereğince bile davacı firmanın yüksek miktarda ... Şirketinden alacaklı olduğunun ortada olduğunu, ısrarlı bir şekilde bu süreçte de ... Şirketi tarafından oyalanan müvekkili firma, her seferinde malların teslimini talep etmişse de olumlu bir sonuç alamadığını, devam eden süreçte malların tesliminin yapılamayacağının anlaşılması karşısında, müvekkili firmanın bu sefer çeklerin kendisine teslimini/iadesini istemişse de, söz konusu firmanın çekleri de teslim etmediğini ve taraflar arasındaki çeklerden kaynaklı hukuki ihtilafın bu şekilde başladığını, ciddi derecede hak kaybına uğrayacağı endişesi duyan müvekkili firmanın, ... 79. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, ... Şirketinden çeklerin derhal kendisine teslim edilmesini istediğini, akabinde herhangi bir olumlu dönüş olmaması karşısında telafisi güç ve imkansız zararlar doğmaması için yasal yollara müracaat ederek öncelikle tedbiren çeklerin ödenmesi, aleyhine başlatılacak icra takiplerinin durdurulması ve ihtiyati haciz kararı uygulanmaması için talepte bulunduğunu, bunun üzerine ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarihli, ... değişik iş ve ...karar sayılı ilamı ile talebin kabulüne karar verildiğini ve kararın infaz edildiğini, yine söz konusu çeklerden kaynaklı borcun olmadığının tespiti için ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde...esas sayılı dosya ile dava devam etmekte olduğunu, ayrıca mahkemece değişik iş dosyasında verilen tedbir kararının devamına karar verildiğini, davalı şirketin faktoring şirketi olduğunu, bağlı bulunduğu Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman Ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu mevzuat hükümleri 9/5 gereğince faktoring şirketinin, kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilmeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacağını veya tahsilini üstlenemeyeceğini, bu durumda faktoring şirketinin iyi niyetinin dahi aranamayacağını, somut olayda faktoring firmasınca devir alınan çeklerin altında yatan temel ticari ilişkiye bağlı gerçek fatura kaydı ile bedeli tahsil olunmamış fatura kaydı olmadığı göz önüne alındığında, faktoring firmasınca alacağın devir alınamayacağının da açık olduğunu, yine faktoring firmasınca müvekkili şirketten kambiyo evraklarına ilişkin hiçbir bilgi teyidi almadığı ve istihbarat yükümlülüğüne aykırı davrandığının da ortada olduğunu, söz konusu avans çeklerinin bedelsiz kaldığını, başkaca faktoring firmalarının da çek devirleri yapan ... Şirketinin bu devirlerde bedeli tahsil edilmiş ve iade fatura kayıtlarını kullandığının görüldüğünü, zaten davacı firma ile ... Şirketi arasındaki borç ve alacak ilişkisi incelendiğinde, davacı firmanın yüklü miktarda alacaklı olduğu, çeklerin verildiği tarihlerde yapılacak defter ve muhasebe incelemelerinde de davacı firmanın alacaklı olduğunun ortada olacağını, bu sebeple benzer şekilde bu davanın davalısı olan faktoring firmasına alacağın devrinde de kambiyo evraklarına bağlanan faturaların ya bedeli tahsil edilen, ya da iade edilen faturalardan olduğunu düşünmekte olduklarını, yine alacağın tartışmalı olması, davalının alacaklı sıfatının bulunmamasından kaynaklı kambiyo evrakından kaynaklı takip yapamayacağı ve ortada ödenmesi gereken bir borç olmaması nedeniyle, davalıya karşı açmış oldukları ... 39. İcra Hukuk Mahkemesinin... esas sayılı dosyasının derdest olarak devam ettiğini, takibin geçici olarak durdurulması yönünde mahkemece ara karar verildiğini, kanunu dolanmakta olan ... Şirketinin, müvekkili firma gibi bir çok firmayı bu şekilde mağduriyete sürüklediğini, daha sonraki süreçte hızlı bir şekilde konkordato başvurusunda bulunduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...sas sayılı dosyasından geçici mühlet kararı aldığını ve dosyanın derdest olduğunu, taraflarınca arabuluculuğa başvurulduğunu, ancak anlaşamama ile sonuçlandığını, dava konusu çekler de dahil olmak üzere başka çeklerden kaynaklı ... Şirketine karşı açmış bulundukları ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde,... esas sayılı borcun olmadığının tespiti istemli davada genel inceleme yapılacağı dikkate alındığında, bu dava dosyasının, ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyası ile birleştirilmesi taleplerinin bulunduğunu, her ne kadar ... 39. İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyanda geçici olarak takibin durdurulmasına karar verilmişse de, dar yetkili mahkemece verilecek davacı aleyhine bir kararda davalının cebri icra işlemlerine devam edebileceğini, bu durumda davacının icra tehdidi altında kalacağının ve bu durumun davacı açısından telafisi mümkün olmayan zararlara yol açacağının da ortada olduğunu, bu kapsamda ... 17. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takibin, yargılama kesinleşinceye kadar teminatsız olarak durdurulmasının önem arz ettiğini, yaşanılan bu hadiselerden kaynaklı müvekkili firmanın ciddi derece mağdur olduğunu, ticari hayatının tamamen tükendiğini, ekonomik olarak artık faaliyet sürdüremez noktaya geldiğini, vadesi gelen ve ödenemeyen başkaca çeklerden dolayı da müvekkili firma aleyhine icra takiplerine geçildiğini ve ortada çok yüklü miktarda borçlar olduğunu, ... Şirketinin yarattığı bu mağduriyetten kaynaklı olarak müvekkili firmanın beş kuruşsuz kaldığını, borç batağına sürüklenen müvekkili firmanın madden bittiğini, elinde olan son maddi imkanlarını ise yaşanılan bu mağduriyetin önüne geçmek, haklılığını yargı merciilerinin önünde ispat etmek için ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi... değişik iş ve... karar sayılı dosyasında teminat olarak kullandığını, firmanın adına kayıtlı bulunan tüm malvarlığı unsurlarına cebri icra işlemleri yapıldığından, bunlardan faydalanmasının da mümkün olamadığını, tüm bu nedenlerle öncelikle müvekkili firma hakkında adli yardım kararı verilerek yargılama harç ve giderleri ile teminat masraflarından muaf tutulmasını, ... 36. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takibinin yargılama kesinleşinceye kadar durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, eldeki dava dosyasının, aralarında hukuki bağlantı olması sebebiyle ivedilikle ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, yapılacak yargılama neticesinde davanın kabulü ile, davacının takibe konu edilen çekler yönünden ... 36. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının ve faktoring sözleşmesi kapsamında devir almış olduğu alacağın mevzuata aykırılık taşıması sebebiyle alacaklı sıfatı bulunmadığının ayrı ayrı tespitini ve davalı aleyhine, takip konusu alacak değerinin %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili şirket ile müşterisi ... Şirketi arasında 20/03/2024 tarihinde 50.000.000,00-TL bedelli faktoring sözleşmesi imzalandığını, 06/05/2025 tarihli alacak bildirim formu eşliğinde, borçlusu davacı olan 06/05/2025 tarihli ve ... numaralı fatura ile tevsik olunan doğmuş alacağın temlik alındığını, söz konusu faturalı alacağın ödeme vasıtası olarak ise dava konusu 30.08.2025 tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı, Türkiye Halk Bankası ... Şubesi'ne ait ve 30.08.2025 tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı, ... Bankası ...Şubesi'ne ait çeklerin ciro yoluyla müvekkili şirkete devir ve teslim edildiğini, müvekkili şirketin 6361 sayılı Kanuna uygun şekilde faktoring sözleşmesi çerçevesinde, doğmuş ve fatura ile tevsik olunan ticari alacağın ödeme vasıtası olarak davaya konu çekleri edindiğini, müvekkili şirketin kötü niyetli veya ağır kusurlu olmasından bahis edilemeyeceği gibi, çeklerin avans çeki olarak verildiğini bilebilecek konumda olmayan iyi niyetli 3. kişi olan müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağının açık olduğunu, müvekkili şirketin zorunlu olan işlemler dahilinde istihbarat çalışmasını yaptığını, mevzuat gereği şirketlerin mali durumlarının değerlendirildiğini, çek durum raporlarının sorgulandığını, işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle işlem tesis edildiğini, nitekim istihbarat çalışması öngören maddede fatura borçlusu ile keşideciye başvurunun zorunluluk kapsamında olmadığını, gerektiğinde başvurulması denilerek ihtiyari olarak düzenlendiğini, sorgular ve işlem geçmişi ve boyutu göz önüne alınarak, yapılan istihbaratın yeterli boyutta görüldüğünü, müvekkili şirketin malların gerçekten teslim edilip edilmediğini denetlemesinin mümkün olmadığını ve bu durumun da ticari hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, esasen davacı şirketin, mal teslimi olmaksızın keşide ettiği çekleri piyasaya sürerek müvekkili şirketin zarara uğramasına yol açtığını, basiretli bir tacirin henüz teslim almadığı mal veya hizmetle ilgili emre yazılı kambiyo senedi keşide etmemesi, ileride çek hamiline karşı defi ileri sürebilmek niyetindeyse nama yazılı çek keşide etmesi gerekirken davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, oysa davacının bu şekilde çek keşide ederek dava dışı müşteriye finansman kullandırmaya sevk ettiğini, bununla birlikte davacı şirket dava dilekçesine ekine koyarak iade fatura düzenlediğini iddia etmişse de, mal alımına ilişkin faturanın düzenlenmesinden çok sonra düzenlendiğinin fatura tarihlerinde açıkça görülmekte olduğunu, faturaya itiraz süresinden sonra düzenlenen ve keşide ettiği çek tarihlerinden hemen önce düzenlenen iade faturanın kabulünün mümkün olmadığını, davacı şirketin, kötü niyetli şekilde keşide ettiği çeklerin kullanılmasını önlemek amacıyla iade fatura düzenlediğini, dolayısıyla müvekkili şirketin faktoring mevzuatına uygun şekilde işlem tesis ettiğini, davacı şahısın aynı zamanda fatura borçlusu sıfatıyla sorumlu olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddini ve davacı aleyhine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı şirket tarafından, dava dışı ... Şirketine sipariş avansı olarak verilen ve davalı faktoring şirketi tarafından devir alınması mümkün olmayan çeklerin, davalı şirket tarafından ... 36. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına dayanak edilerek icra takibi başlatıldığından bahisle, söz konusu çekler nedeniyle borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin bulunmaktadır.
Mahkememizce dosya kapsamına sunulan ve celp edilen tüm deliller, davacı şirket gelir-gider tabloları, banka kayıtları, hesap ekstreleri, kredi sözleşmeleri, taşınır ve taşınırlar üzerindeki rehin ve ihtiyati haciz şerhleri, haciz ihbarnameleri, haciz tutanakları, ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası vs. dosyamız arasına alınarak hep birlikte incelenmiştir.
...21. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyasının incelenmesinden, davanın çeklerden kaynaklı menfi tespit davası olduğu, davacısının dosyamız davacısı olan keşideci firma ve davalısının ise, mahkememiz dosyası davalısı olan faktoring şirketine çekleri ciro eden firma olduğu, mahkememiz dosyasına konu çeklerin, ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasına konu çeklerden iki tanesi olduğu anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun birleştirmeye yönelik 166. maddesinde; "(1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar. (2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır. (3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir. (4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır. (5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyası ile ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyasının konusunun aynı çeklere dayalı olarak borç bulunmadığının tespiti olduğu, usul ekonomisi açısından yargılamanın birlikte yürütülmesinin önemli olması ve biri için verilecek hükmün diğeri içinde önem taşıması nedeniyle aralarında bağlantı bulunduğu kabul edilmiştir. Bu nedenle HMK nun 166/1 maddesi gereğince tarafları ile dava konusu itibarıyla ve aralarındaki hukuki-fiili irtibat nedeniyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememiz dava dosyasının, ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyası ile BİRLEŞTİRİLMESİNE,
2-Yargılamanın ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyası üzerinden yürütülmesine,
3-Mahkememiz esasının bu şekilde kapatılmasına,
4-Birleştirme kararının, öncelikle adı geçen mahkemeye HMK 166/3. maddesi uyarınca bildirilmesine,
5-Yapılan yargılama giderleri, harç ve ücreti vekalet konusunun esas hüküm ile birlikte birleşen mahkemece karara bağlanmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, nihai kararla birlikte İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 30/01/2026

Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır