Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2020/387 Esas
KARAR NO:2024/893

DAVA:Menfi Tespit, İstirdat
DAVA TARİHİ:28/07/2020
KARAR TARİHİ:10/12/2024

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Menfi Tespit, İstirdat davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
D A V A /
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından hamili bulunulan ancak sonradan yeri tespit edilemeyen ... ... şubesine ait olan ... seri numaralı 23.04.2020 tarihli keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek, ... ... Şubesi’ne ait 20.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 50.000 TL bedelli çek, ... ... Şubesine ait olan 23.06.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek ve ... ... Şubesine ait olan 23.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek hakkında taraflarınca çeklerin yokluğunun tespit edildiğini, müvekkilinin...’la olan görüşmesinden 4-5 gün sonra ...’ya gittiğinde bir ihtiyaç dolayısıyla çeklerini kontrol etmiş ve çeklerinin yerinde olmadığını gördüğünü, öncelikle üzerinden 4-5 gün geçmesi nedeniyle çeklerin...’la yaptıkları görüşmede çalındığı aklına gelmediğini ve bu yönde çeklerin kaybolduğuna ilişkin bir şikâyette bulunmak amacıyla 14.04.2020 tarihinde ... Cumhuriyet Polis Merkezi Amirliği’ne ifade verdiğini ve çeklerinin kaybolduğunu belirttiğini, davalının ve...’ın çekin ellerine yasal yollardan geçtiğini ortaya koyacak hiçbir delillerinin olmaması ve müvekkilinin çeklerin karşılığında hiçbir şey almadığını veya bir alışverişin olmamış olması da çeklerin müvekkilinden çalındığının bir göstergesi olduğunu, ... ... Şubesi’ne ait 20.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 50.000 TL bedelli, ... ... Şubesine ait olan 23.06.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli, ... ... Şubesine ait olan 23.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli, çeklerin istirdatına ve müvekkiline iadesine ve müvekkilinin davalıya bir borcunun olmadığının tespitine, davalı tarafından tahsil edilen ... ... şubesine ait olan ... seri numaralı 23.04.2020 tarihli keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çekin bedelinin haksız kazanım sebebiyle zimmet tarihlerinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve taraflarına ödenmesine, davalının, eldeki bu davanın açılmasına kötü niyetiyle sebebiyet vermiş olduğundan HMK 329/1 göre müvekkilinin taraflarına ödemekle yükümlü olduğu vekalet ücretini ödemeye ve ayrıca yine kötüniyetli davalının HMK 329/2 ye göre disiplin para cezasına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
S A V U N M A /
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiline karşı açılmış bulunan işbu çek iade davası haksız ve kötü niyetli olup haksız kazanç elde etme çabasından ibaret olduğunu, davacının taraf sıfatı yokluğu nedeni ile dava ehliyetinin olmayışı ve aynı zamanda dava açmak için gereken süreleri geçirmiş olması nedeni ile işbu davanın usul hukukuna göre esas incelemesi yapılmaksızın reddi gerekmekte olduğunu, ancak usule ilişkin itirazlarımızla birlikte esas yönelik itirazlarını da beyan ettiklerini, davacının dilekçesinde beyan ettiği hususların hiçbirisi maddi gerçeği yansıtmadığı gibi müvekkilini maddi ve manevi zarara uğratmakta olduğunu, kabul anlamında olmamakla birlikte söz konusu çeklerin gerçekten çalınmış olması durumunda davacı yalnızca müvekkilinin uhdesinde bulunan çekler için dava açmışken ya da suç duyurusunda bulunmuşken ... ... Şubesine ait olan ... seri numaralı 23/05/2020 tarihli Keşidecisi ... olan 25.000,00 TL bedelli çek için hiçbir girişimde bulunmuyor oluşu kötü niyetinin ve aslında söz konusu çeklerin kendisine asla ait olamadığının tarafınca kanıtı niteliğinde olduğunu, işbu haksız ve hukuka aykırı açılmış davanın usulden veya esastan reddine, dava dahilinde istirdatı talep edilen tüm hususların reddine, davaya konu çekler üzerindeki tedbirlerin kaldırılmasına, çek iptali ve çek istirdat davaları nedeni ile müvekkilimin uğramış olduğu zararların ve çekler üzerindeki tedbirler nedeni ile uğranılan zararların ticari temerrüt faizi ile birlikte davacıdan tahsiline ve taraflarına ödenmesine, haksız ve hukuka aykırı olarak kazanç elde etme çabası ile işbu davayı açan davacının disiplin para cezasına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E /
Dava konusu uyuşmazlık, 3 adet çek yönünden çeklerin istirdatı 1 adet çek yönünden bedel istirdatı şartlarının ve dava konusu 4 adet çek nedeniyle menfi tespit şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.
Taraf delilleri toplanmış, .... ASHM'nin ... Esas sayılı, ... ATM'nin ... Esas sayılı, ... CBS'nin ... Soruşturma sayılı, ... CBS'nin ... Soruşturma sayılı, İstanbul CBS'nin ... Soruşturma sayılı dosyasının UYAP kayıtları celp edilmiş, dava konusu çeklerin ibraz bilgileri sorulmuş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
SMMM bilirkişi ...'den alınan 18/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
... CBS'nin ... soruşturma sayılı 2020/11009 karar nolu kararında, müştekinin alınan ifadesinde şüphelinin kendisine tehdit ve hakaret ettiğinden bahisle şikayetçi olmuş ise de şüphelinin suçu kabul etmemesi, olaya ilişkin görgüye dayalı tanık bulunmadığını, iddianın soyut olduğunu, yeterli delil olmaması nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği mevcut olduğunu, Borç Alacak Hususunda İncelemeler : Davacı tarafindan çekin rızası nilafına elinden çıktığını bildirerek, davada taraf olmayan dava dışı... tarafından çalındığını, kayıp çekler hakkında çek iptal davası açıldığını, iş bu davaya konu çeklere ilişkin ...'ın müdahil olduğunu ve çekleri elinde bulunduğunu bildirdiğini; mahkemece istirdat davası açılması için süre verilmesi sebebiyle iş bu davanın açıldığını, davalı ... ile bekleri çaldığını itiraf eden...'ın kıymetli “ akta sahtecilik yaparak ciro silsilesinin bozulduğunu, bu durumun bankaya ibrazda ortaya çıktığını, 29.04.2022 tarihinde banka tarafından ... nolu çek için şerh konulduğu ve ciro silsilesinde ... Tekstil'den sonra ...'ın geldiğini ancak tedbirin kaldırılmasından sonra çekin tahsili için bankaya verildiğinde araya...'ın eklendiğini, görüldüğü üzere tedbir konulduğunu bilmeden bankaya giden ...'ın...'dan hukuka aykırı blarak çekleri aldığı ve ciro silsilesinin bozulmuş olmasının kötü niyetin bir göstergesi olduğunu ve diğer hususları bildirerek, ... , ..., ... nolu çeklerin istirdatına, ... nolu 25.000 TL bedelli çekin ise Bankadan davalı tarafından tahsili sebebiyle zimmet tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile tahsiline ve ödenmesini talep ettiği mevcut olduğunu, davacının bildirdiği ... nolu ödenen çek ile ilgili dosyadaki çek suretlerinde ... nolu çek ile ilgili şirket kaşesi ile ... arasında... isim ve imzası olan suret ile... olmaksızın ... Tesktil ... cirosu olduğu halde dosyada mevcut olduğu görüldüğünü, Mahkemece davacının dosyaya sunmuş olduğu sefahat kapsamında 17.04.2020 tarihinde çek iptali davası açmış olması,14.04.2020 ve 22.07.2020 tarihli ifade tutanakları uyarınca davacının yetkili hamil olduğunun değerlendirilmesinde hukuki tavsifin Mahkemeye ait olduğu belirlendiğini, davacının çekin çalıntı olduğuna ilişkin belirttiği vakalar ile ilgili... tarafından bu yönde ikrarda bulunduğu bildirildiğini, bu husustaki kovuşturmayla ilgili akıbetin belirlenmesi ve beklenmesine ilişkin takdir Mahkemeye ait olduğunu, SONUÇ : Dosya içeriği, toplanan deliller yukarıdaki şekilde incelenmiş olup, taraflarca ticari defter belge sunulmadığını, Mahkemece davacının dosyaya sunmuş olduğu sefahat kapsamında 17.04.2020 tarihinde çek iptali davası açmış olması, 14.04.2020 ve 22.07.2020 tarihli ifade tutanakları uyarınca davacının yetkili hamil olduğunun değerlendirilmesinde hukuki tavsifin Mahkemeye ait olacağını, davacının çekin çalıntı olduğuna dair dava dışı...'ın ikrarı bulunduğuna ilişkin belirttiği husus ile soruşturma akıbeti ve ciro silsilesindeki belirtilen vakalar ile ilgili çeklerin çalıntı olduğuna dair kanaat oluşması halinde davalının yetkili hamil olmadığı değerlendirmesi yapıldığı durumda ..., ..., ... nolu 3 adet çekin istirdatının kabulünde ve bankadan tahsil edildiği
bildirilen ... nolu çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren faizi ile tahsili hususunda nihai hukuki tavsifin
Mahkemeye ait olacağı bildirilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller, tanık beyanları, ilgili dava ve savcılık dosyaları ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Davacı tarafça dava dilekçesi ile, dava konusu olan " ... ... şubesine ait olan ... seri numaralı 23.04.2020 tarihli keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek, ... ... Şubesi’ne ait 20.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 50.000 TL bedelli çek, ... ... Şubesine ait olan 23.06.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek ve ... ... Şubesine ait olan 23.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çek" bu çeklerin elinden rızası dışında çıktığı, dava dışı... tarafından çalındığı, davalı tarafından kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak çeklerin iktisap edildiği, davalının yetkili hamil olmadığı ileri sürülerek, dava konusu olan bu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti, ... ... Şubesi’ne ait 20.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 50.000 TL bedelli, ... ... Şubesine ait olan 23.06.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli ve ... ... Şubesine ait olan 23.07.2020 tarihli ... seri numaralı keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çeklerin istirdatı, ... ... şubesine ait olan ... seri numaralı 23.04.2020 tarihli keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çekin bedelinin istirdatı talep edilmiştir.
Davalı tarafça cevap dilekçesi ile, davacının aktif dava ehliyetinin olmadığı, davanın TTK'nın 763. Maddesi kapsamında çek iptal davasını gören mahkemece davacıya verilen 15 günlük sürede açılmadığı, açılan davanın haksız olduğu, çeklerde davacının adının geçmediği, davalının dava konusu çeklerin yetkili hamili olduğu savunularak davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Öncelikli olarak, dava şartları, ilk itirazlar ve süreler yönünden değerlendirme yapılması gerekmiştir;
Davalı taraça, davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davacı tarafça iş bu davanın çek iptal davasının görüldüğü .... ASHM'nin ... Esas sayılı dosyasında verilen süre ve yetki kapsamında açıldığından, davacının aktif dava ehliyetinin olduğu değerlendirilerek davalının bu savunmasına itibar edilmemiştir.
Davalı tarafça, davanın TTK'nın 763. Maddesi kapsamında çek iptal davasını gören mahkemece davacıya verilen 15 günlük sürede açılmadığı ileri sürülmüş ise de, esasen mahkemece verilen bu sürenin çek iptal davasına ilişkin olduğu, mahkememizi bağlayan bir süre olmadığı, kaldı ki çek iptal davasını gören mahkemecede 30.06.2020 tarihli ara kararda da belirtildiği üzere işbu davanın 15 günlük sürede açıldığı anlaşıldığından davalının bu savunmasına da itibar edilmemiştir.
Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek başkaca bir ilk itiraz veya süreler yönünden itiraz olmadığı anlaşıldığından davanın esasına geçilmiş, deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz.
Her ne kadar çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu ispat edememiş olması nedeniyle yani ciro zincirinde kopukluk olması durumunda kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye gidemez ise de, 6102 sayılı TTK’nın 677. maddesinde ki; “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” düzenlemesi karşısında “imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesi” gereği ciro zincirinin kopmasından sonraki cirantalara başvurabilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir.
Somut olay değerlendirildiğinde; Davacı tarafından, .... ASHM'nin ... Esas sayılı dava dosyası ile dava konusu çeklerin de arasında bulunduğu 5 adet çekin zayi olduğundan bahisle hasımsız kıymetli evrak iptal davası açıldığı, iş bu dava konusu çeklerin davalı elinde olduğunun ortaya çıkması üzerine, mahkemece davacıya iş bu istirdat davasını açmak üzere 15 günlük süre verildiği, davacı tarafça iş bu davanın açıldığı, çek iptali davasına ilişkin dava dosyasının ... ATM'ye devredildiği ve ... ATM' nin ... Esas sayılı dosyasına kaydedildiği, iş bu davamızda dava konusu olan çekler yönünden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği; Davacı tarafın şikayeti üzerine, ... CBS'nin ... Soruşturma sayılı dosyasının açıldığı, dosyada hırsızlık suçundan dolayı şüphelinin..., hakaret ve tehdit suçlarından dolayı ise şüphelinin iş bu dosyamız davalısı ... olduğu, soruşturma sonunda ... hakkında hakaret ve tehdit suçlarından Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair karar verildiği, Serdal Duman yönünden ise tefrik kararı verilerek dosyanın ... CBS'nin ... Soruşturma sayılı dosyasına kaydedilerek yetkisizlik kararı verildiği, yetkisizlik kararı üzerine soruşturmaya İstanbul CBS'nin ... Soruşturma sayılı dosyası üzerinden devam edildiği ve... hakkında hırsızlık suçundan dolayı Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair karar verildiği; Taraflarca dosyamıza ve bilirkişi incelemesine ticari defter ve kayıt sunulmadığı; Alınan bilirkişi raporunda, dosya kapsamı bir kısım delillerin değerlendirildiği, takdirin mahkemeye bırakıldığı; Dinlenen davacı tanığı ...'nın beyanlarında, dava konusu ekler ile direkt olarak bilgi sahibi olmadığı, dava dışı... ile davacı arasındaki kamyon satışından, bu satışa ilişkin bir kısım ödemelerin çekle yapılacağından ve... tarafından ayrıca teminat amacıyla senet istendiğinden, kendisininde iki adet teminat senedine imza attığından bahsedildiği; Dava konusu çeklerde, davacının adının geçmediği, ciro silsilesinde şeklen bir kopukluk olmadığı, ... ... şubesine ait olan ... seri numaralı 23.04.2020 tarihli keşidecisi ... olan 25.000 TL bedelli çekin dosyaya sunulan iki farklı fotokopisinin (ciro silsilesinde... adının geçtiği ve geçmediği haliyle) bulunmasından, Serdal Duman isminin sonradan eklendiğinden davalının haberdar olduğuna dair dosya kapsamında bir delil bulunmadığı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; Davalının çeklerin iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğuna dair bir delil ve ispat bulunmadığı, dava konusu çeklerin ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, davalının dava konusu çeklerin yetkili hamili olduğu, davalının çekleri veya bedelini iade yükümlülüğünün olmadığı, davacı tarafın davasını ispatlayamadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Bu nedenler ile, davacı tarafça açılan davanın reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı Tarafça Açılan Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.134,69-TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 1.707,09‬-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı tarafından masraf yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA,
5-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 30.000,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
7-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.
10/12/2024

Katip ...
 e-imzalıdır

Hakim ...
 e-imzalıdır