mahkeme 2024/48 E. 2025/524 K.

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/48
KARAR NO : 2025/524

DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 21/10/2022
KARAR TARİHİ : 24/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyasında kurulan 18.10.2022 ara kararında: "1-T.T.K.'nun 818/1-s bendi yollamasıyla aynı yasanın 763. Maddesi gereğince, Dava konusunu iptalini talep ettiğiniz dava konusu çeklerden biri olan... Bankası A.Ş....şubesine ait, keşidecisi ...Şti. olan, ... tarih ... seri nolu 250.000,00 TL bedelli çeki bankaya sunan 3.kişi "... A.Ş."ne karşı iş bu davetiyenin tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde iade (istirdat) davası açmanız, aksi halde dava konusu çekle ilgili verilmiş ödeme yasağına dair ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ve açılan işbu zayi nedeniyle iptal davasınında reddine karar verileceğinin ihtarına, davacı vekiline bu konuda ihtaratlı ve meşruhatlı davetiye çıkarılmasına," karar verildiğini, eldeki davanın ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesi taleplerinin bulunduğunu, ...Ticaret Limited Şirketi tarafından ... Bankası A.Ş.'nin ...Şubesine ait, ... seri nolu, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. Olan çeki elinde bulunduran lehdarı-hamili ... Ltd. Şti. olan, keşide yeri İstanbul olan, 05.09.2022 keşide tarihli, 250.000,00-TL değerindeki çek ve ...Bankası A.Ş.'nin ...Şubesine ait, ... seri nolu, keşidecisi .. Ltd. Şti. olan çeki elinde bulunduran lehdarı-hamili ... Ltd. Şti. olan, keşide yeri ... olan ve 05.11.2022 keşide tarihli, 250.000,00-TL değerindeki çeklerin keşide edilerek müvekkili şirkete teslim edildiğini, 500.000,00-TL'lik çekin aralarındaki anlaşma gereği müvekkili tarafından cirolanarak ... Şirketi'nin ...'de bulunan adresine ... Kargo ile gönderildiğini, kargo paketinin takip numarasının ... olduğunu, anılan çekleri ihtiva eden kargonun ... Ltd. Şti.'ye ulaştığında kargo paketinin ve kargo paketi içindeki zarfın daha önce açılmış olduğunun görüldüğünü ve bu durumun müvekkiline bildirildiğini, kargo şirketinden çeklerin akıbetinin sorulduğunu, kargo şirketinden dağıtıma çıkan şoför tarafından çeklerin çalındığı bilgisinin verildiğini, şüpheliler hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığına 13.10.2022 tarihinde suç duyurusunda bulunduklarını, bu çeklerin iptali için ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çekin iptali ve ödeme yasağı konulması için talepte bulunduklarını ve çeklerin mahkemeye ibrazı için Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan yapıldığını, akabinde ... A.Ş.'nin kayıp çeklerin ellerinde olduğunu bildirdiğini, kargoda hırsızlanarak kaybolan ... seri numaralı çekin bu suretle ortaya çıktığını, müvekkili şirketin hiç tanımadığı, hiçbir ticari ilişkisi olmayan cirantalar tarafından çeklerin cirolandığını, bu suretle davalı tarafından müvekkilinin zarara uğratılmaya çalışıldığını, davalı şirketin çek iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğunu, davalı şirketin kendisinden önceki cirolar ve şirketler hakkında basiretli bir tacir olarak yapması gereken yeterli araştırmayı yapmadığını, davalı şirket ile kendisinden önceki ciranta arasında ticari ilişki bulunmadığını, ayrıca müvekkili şirketten sonra ilk cirosu bulunan şirket ve müvekkil şirket arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, davalı şirketin basit bir incelemeyle dahi anlaşılacak paravan şirketlerden kaybolduğu yasal olarak ilan edilmiş olan çekleri alarak sırf müvekkilini zarara uğratmak maksadıyla hareket ettiğinden bahisle davanın kabulü ile öncelikle müvekkili şirketin telafisi mümkün olmayan zararlara uğramaması müvekkili ve diğer borçlular hakkında başlatılacak olan takibin (başlatılması halinde) HMK'nun 389. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı ile teminatsız olarak durdurulmasına, aksi kanaat halinde uygun görülecek teminat karşılığında durdurulmasına,... Bankası A.Ş.'nin ...Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, keşidecisi ... Ltd. Şti., keşide yeri İstanbul olan, 250.000,00-TL değerindeki çekin ...Şirketi'ne iade edilerek çekin istirdatına, kötü niyetli davalı şirketin takip tutarının %40'ından aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, müvekkili ...Şirketi'nin ... Bankası A.Ş.'nin... Şubesine ait, ... seri numaralı, 250.000,00-TL değerindeki çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli davalı şirketin takip tutarının %40'ından aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, ... Bankası A.Ş.'nin...Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, keşidecisi ...Şti., keşide yeri ... olan, 250.000,00-TL değerindeki çekin tahrif edilmiş olması veya ikiz çek olması nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiğinden çekin iptaline, 1 numaralı taleplerinin kabul edilmemesi halinde çek bedelinin davalıdan alınarak temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte müvekkili şirkete verilmesine, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davacı vekilinin davalı banka ile arasında vekalet ilişkisinin bulunduğunu, dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadığını, davaya konu olaya ilişkin davacının yapmış olduğu savcılık şikâyetinin ve akabinde açılması muhtemel olan ceza davasının bekletici mesele yapılmasını, davalı banka ile dava dışı ...A.ş. arasında imzalanan Bankacılık Hizmetleri Çerçeve Sözleşmesi Ön Bilgi Formu ile Bankacılık Hizmetleri Çerçeve Sözleşmesi, 09.10.2022 tarihinde 1.000.000-TL kredi limiti ile Genel Kredi Sözleşmesi Ön Bilgi Formu ve Genel Kredi Sözleşmesi, imzalandığını ve davacı şirketin yazılı kredi kullanım talepleri çerçevesinde farklı tarihlerde krediler kullandırıldığını, dava konusu ... Bankası Aş'nin ... Şubesi ... seri nolu, keşidecisi ... Ltd. Şti, lehdarı ... Tic Ltd Şti olan, keşide yeri ..., 05.09.2022 (Davacı taraf 05.11.2022 olduğunu iddia ettiğini) keşide tarihli, 250.000,00 TL değerindeki çek de dava dışı ... A.ş.'den temlik cirosu yoluyla teslim alındığını, 17/05/2020 tarihli Çek Tevdi Bordrosu ile dava dışı ...Ltd. Şti, tarafından keşide edildiğini, dava konusu ... Bankası Aş'nin ... Şubesi ... seri nolu, 05.09.2022 (Davacı taraf 05.11.2022 olduğunu iddia ediyor) keşide tarihli 250.000.-TL bedelli çek, yine dava dışı ... A.ş. tarafından kredi borçlarının ifası uğruna ve çek bedeli tahsil olduğunda kredi borçlarından mahsup edilmek üzere temlik cirosuyla cirolanarak davalı ... A.Ş. ye teslim edildiğini, evvelemirde dava şartı eksikliği itirazları dikkate alınarak davacının huzurdaki davasının HMK madde 115 uyarınca dava şartı eksikliğinden usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte olur ise yetki itirazları uyarınca mahkemece yetkisizlik kararı da verilmesini davacı vekili avukat ... ile davalı banka ile arasında vekalet ilişkisi bulunduğundan menfaat çatışması söz konusu olacağından davacı vekiline makul bir süre verilerek hangi müvekkili ile devam etmek istediğini bildirmesi ve diğer tarafın vekilliğini sona erdirmesinin talep edilmesini, davacının terditli olarak davalı Banka aleyhine ikame ettiği huzurdaki dava, yasal düzenlemeler uyarınca terditli dava açılması için gereken şartları taşımadığından davanın usulden reddine, dava Dilekçesinde davacının çekin çalındığını iddia etmesi ve huzurdaki davanın neticesinden diğer cirantalar da etkileneceğinden huzurdaki davanın dava konusu çekin diğer cirantalarına HMK. madde 61 hükmü çerçevesinde ihbar edilmesine, davaya konu olaya ilişkin davacının yapmış olduğu savcılık şikâyetinin ve akabinde açılması muhtemel olan ceza davasının HMK m.165/f. Uyarınca huzurdaki uyuşmazlık bakımından bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini, dilekçede ayrıntılı belirtilen esasi savunmaları çerçevesinde davacı tarafın tüm taleplerini kapsar şekilde davanın reddine, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin davacıya bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER;... Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılarak ... ve ...soruşturma sayılı dosyalarının hangi aşamada olduğu, iddianame düzenlenip düzenlenmediğinin ya da KYOK verilip verilmediğinin, iddianame düzenlenmiş ise dosyanın hangi mahkemeye gönderildiğinin KYOK kararı verilmiş ise kararın bir örneği, ... Anonim Şirketi ... Şubesine müzekkere yazılarak ...Bankası ... Şubesine ait keşide yeri ... olan, 05/09/2022 tarihli, 250.000,00 TL bedelli ... çek seri numaralı çek aslı, ... Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılarak ... soruşturma sayılı dosyasında KYOK kararının kesinleşip kesinleşmediği hususunda mahkememize bilgi verilmesinin ve karar örneği celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 09/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;İnceleme konusu, çekte daha önceden yazılı olan şube adı, basım tarihi, vergi numarası, çek numarası, İBAN no.su ve keşideci adına ait yazıların ve rakamların fiziksel olarak kazınarak silinmesi ve yerlerine çekte halen bulunan yazı ve rakamların yazılması suretiyle çekin mevcut haline getirildiği dolayısıyla “tahrifat” içerdiği ve sahte olduğunu belirtmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, İİK 72. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit ve 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir.
Dava konusu çek incelendiğinde, ... Bankası A.Ş'nin ... şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi ... Ltd. Şti, keşide yeri ..., 250.000,00 TL bedelli, lehtarı davacı ...Ltd. Şti olduğu, ...Ltd. Şti'nin, ... Ltd. Şti, ... A.Ş 'nin ciranta olduğu, çekin 05/09/2022 tarihinde bankaya ibraz edildiği, banka tarafından ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılmadığı şerhinin düşüldüğü anlaşılmaktadır.
Davacı vekilince, dava konusu çekin müvekkili tarafından cirolanarak ... Şirketi'nin ...'de bulunan adresine ... ile gönderildiğini, kargo şirketinden dağıtıma çıkan şoför tarafından çeklerin çalındığı bilgisinin verildiğini, şüpheliler hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığına 13.10.2022 tarihinde suç duyurusunda bulunduklarını, bu çeklerin iptali için ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyası ile çekin iptali ve ödeme yasağı konulması için talepte bulunduklarını, ... A.Ş.'nin kayıp çeklerin ellerinde olduğunu bildirdiğini, kargoda kaybolan ... seri numaralı çekin bu suretle ortaya çıktığını, müvekkili şirketin hiç tanımadığı, hiçbir ticari ilişkisi olmayan cirantalar tarafından çeklerin cirolandığını, bu suretle davalı tarafından müvekkilinin zarara uğratılmaya çalışıldığını, davalı şirketin çek iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğunu, davalı şirketin kendisinden önceki cirolar ve şirketler hakkında basiretli bir tacir olarak yapması gereken yeterli araştırmayı yapmadığını, davalı şirket ile kendisinden önceki ciranta arasında ticari ilişki bulunmadığını, ayrıca müvekkili şirketten sonra ilk cirosu bulunan şirket ve müvekkil şirket arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, davalı şirketin, sırf müvekkilini zarara uğratmak maksadıyla hareket ettiğinden bahisle davanın kabulü ile... Bankası A.Ş.'nin... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti., keşide yeri ... olan, 250.000,00-TL değerindeki çekin ... Şirketi'ne iade edilerek çekin istirdatına, müvekkili... Şirketi'nin ...Bankası A.Ş.'nin ...Şubesine ait, ... seri numaralı, 250.000,00-TL değerindeki çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine... Bankası A.Ş.'nin...Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, keşidecisi ... Şti., keşide yeri ... olan, 250.000,00-TL değerindeki çekin tahrif edilmiş olması veya ikiz çek olması nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiğinden çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
6102 sayılı TTK 790. maddesi uyarınca, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.
TTK 818/c maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak TTK 677. maddesinde "imzaların istiklali" prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, bu durumdan düzgün ciro silsilesinde yer alan diğer imzaların geçerliliği etkilenmez.
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde ise "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü bulunmaktadır.
Bu düzenlemelere göre çek istirdatı davasında ispat yükü, çekte yetkili hamil olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya aittir. Somut olayda, iddianın ileri sürülüş biçimi ve ilk cirantanın davacı olmasına göre, adı geçen davacının çekin yetkili hamili olduğunu ispatlaması gerektiği gibi davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması zorunludur. Aksi halde çek istirdatı isteminin kabulüne karar verilemez.
Dosya kapsamında, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında çek iptali davası açılmış olduğu, çek hamili davalının çeki iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunu ispata yarar nitelikte delil bulunmaması, istanbul ... CBS'nin ...soruşturma sayılı dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilip kararın kesinleşmiş olması anlaşıldığından davacı vekilin çekin istirdatı ve iptali taleplerinin ayrı ayrı reddine, karar verilmiştir.
Mahkememizce aldırılan 09/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;İnceleme konusu, çekte daha önceden yazılı olan şube adı, basım tarihi, vergi numarası, çek numarası, İBAN no.su ve keşideci adına ait yazıların ve rakamların fiziksel olarak kazınarak silinmesi ve yerlerine çekte halen bulunan yazı ve rakamların yazılması suretiyle çekin mevcut haline getirildiği dolayısıyla “tahrifat” içerdiği ve sahte olduğunu belirtmiştir.
Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenledir ki, borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde sahtekarlık (tahrifat) iddiası mutlak def’idir. (Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2015 gün ve ... E., ... K.) Dava konusu çekin sahte olduğu ve tahrifat içerdiği bilirkişi raporu ile sabit olduğu anlaşıldığından davacının ... Bankası A.Ş'nin ... şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi .... Ltd. Şti, keşide yeri İstanbul, 250.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş ve dosya kapsamından davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğuna kanaat getirilmediği için davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacı vekilin çekin istirdatı ve iptali taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
2-Davacının...Bankası A.Ş'nin ... şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi ... Ltd. Şti, keşide yeri ..., 250.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 17.077,50 TL nispi karar harcının peşin alınan 4.269,38 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 12.808,12 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 40.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 4.361,58‬ TL(80,70 TL BVH, 11,50 TL VSH, 4.269,38 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 7.317‬,00 TL (817‬,00 TL tebliğler ve posta, 6.500,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
7-Asli Müdahil tarafından yatırılan 4.269,38 TL peşin harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/06/2025

Katip
e-imzalıdır.

Hakim
e-imzalıdır.