mahkeme 2023/602 E. 2025/778 K.

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/602 Esas
KARAR NO:2025/778

DAVA:Tazminat
DAVA TARİHİ:21/09/2023
KARAR TARİHİ:28/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 19/03/2023 günü, saat 11:55 sıralarında,... Mahallesi mevkiinde, dava dışı sürücü ... (...) yönetiminde, D-380-02 kontrol kesim no.lu, iki yönlü devlet yolunu takiben, ..., ... istikametine seyretmekte olan, ... plaka numaralı, ... marka, 2018 model, açık kasalı, davalı ... Sigorta A.Ş.'ye Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası poliçesi ile sigortalı kamyonetin ön kısmı ile, Km:30+400'de, dava dışı sürücü ... (1979) sevk ve idaresinde, karşı yönden gelmekte olan, çekicisi ... plaka numaralı, ... marka, 2014 model, dorsesi (yarı römorku) ... plaka numaralı olan TIR kamyonunun çekicisinin ön kısmı arasında çarpışma vuku bulmuş, çarpışmadan sonra, her iki araç, kendi seyir yönüne göre, sağ şarampole devrilmiş, olay sırasında, kamyonet yolcularından, davacıların murisi ... (1997) ölmüş, TIR kamyonu sürücüsü ve kamyonetin dava dışı yolcuları yaralanmışlardır. Davacılar, ...'ın ölümü sebebiyle, davalı sigorta şirketinden tazminat talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı, kendisine tebliğ edilen dava dilekçesi üzerine süresi içinde cevap dilekçesini sunmuş olup, 19.03.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ... plakalı aracın sigortalısı olan müvekkil şirketin sorumluluğunun, sigortalı sürücünün kusuru ile sınırlı olduğunu ileri sürmektedir. Davalı, davanın usulden reddini, davacıların eksik evrakla başvuru yaptıklarından dosyanın tamamlanamadığını belirterek talep etmektedir. Esasa ilişkin olarak, kazaya karışan araçların kusur oranlarının Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden alınacak kusur raporu ile tespit edilmesini istemekte; kazada 8 kişinin bulunduğu ve aracın ruhsatında belirlenen istiap haddinin 3 olduğu gerekçesiyle davacıların ağır kusurlu olduğunu ve müterafik kusur indirimi uygulanması gerektiğini savunmaktadır. Ayrıca, davacıların gerçek gelirinin tespit edilmesini, hatır taşınması nedeniyle tazminattan %20 indirim yapılmasını, temerrüt tarihinden itibaren avans faizi talebinin reddini, haksız fiilden kaynaklanan taleplerde yalnızca yasal faiz uygulanması gerektiğini ve uzlaşma süreci kapsamında soruşturma ve kovuşturma dosyalarının celbini talep etmektedir. Davalı, sigorta şirketinin yalnızca sigortalı aracın kusurlu olması hâlinde sorumlu olacağını, aksi takdirde rücu hakkı bulunduğunu, ayrıca müvekkil şirketin dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüştür. Sonuç olarak, davalı; davanın reddi, eksik evrak nedeniyle dava şartı yokluğundan reddi, kusur raporu alınması halinde müterafik kusur, hatır taşınması ve istiap haddine göre tazminat indirimi yapılması, avans faiz talebinin reddi, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmektedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, 27/07/2023 tarihli trafik kazasından kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış trafik kayıtları, tramer kayıtları, hasar dosyası ve Mahkememizce 06/02/2024 tarihli ara karar ile dosyanın kazada tarafların kusur durumunun tespiti için dosyanın ATK'ya gönderilmesine karar verilmiştir.
02/05/2024 tarihli Adli Tıp Kurumu raporunda; özetle; hususlar muvacehesinde olayda; 1.Durum: Kazanın; sürücü ...'ın ifadesinde ve kaza tespit tutanağında belirtildiği şekliyle meydana geldiğinin kabulü halinde, A)-Sürücü ...’ın, %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, B)-Sürücü ...’ın, kusursuz olduğu, 2.Durum: Kazanın; sürücü ...'ın ifadesinde belirttiği şekliyle meydana geldiğinin kabulü halinde, A)-Sürücü ...’ın, %15 (yüzde on beş) oranında kusurlu olduğu, B)-Sürücü ...’ın, %85 (yüzde seksen beş) oranında kusurlu olduğu kanaatini bildirir müşterek rapordur.
Mahkememizce 11/07/2024 tarihli ara karar ile dosyanın ... trafik kürsüsünden oluşan heyete tevdii ile kusura ilişkin dosyada bulunan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin kusur raporundaki çelişkinin giderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
28/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı ... Sigorta A.Ş.'ye Trafik sigortalı, ... plaka numaralı kamyonetin dava dışı sürücüsü ...'ın hatalı sevk ve idaresinin, birinci (asli) derecede ve % 50 (yüzde elli) oranında etkili bulunduğunun, II- TIR kamyonu (çekicisi ... plaka numaralı, dorsesi ... plaka numaralı) sürücüsü, dava dışı ...'ın hatalı sevk ve idaresinin de, birinci (asli) derecede ve % 50 (yüzde elli) oranında kusurlu olduğunun kabul edilmesinin uygun olacağı, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce 21/10/2024 tarihli ara karar ile dosyanın aktüer bilirkişiye tevdi ile tüm dosya kapsamı hakkında rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
02/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Trafik Kazası sonucu 19.03.2023 tarihinde hayatını kaybeden ...'ın Hak sahiplerinin destekten yoksun kalma tazminatları; Hak Sahipleri DYK Tutarı Eş ...'ın DYK Tutarı 1.632.008.25 Annenin DYK Tutarı 1.630.595,39 Babanın DYK Tutarı 806.093.81 X çocuğun DYK Tutarı 667.463,36 Kızı ...in DYK Tutarı 678.454,85 Toplam DYK Tutarı 5.414.615,66 Olabileceği, D- Davacılar için hesaplanan toplam destekten yoksun kalma tazminatı Sigorta şirketinin kişi başı teminat limitini aşması nedeni ile gareme hesabı yapıldığında, davacılar ve dava dışı kızı ...'in teminat limiti dahilinde DYK tutarları; Davacıların Teminat Hak Sahipleri Limitiyle Sınırlı DYK Tazminatları Annenin DYK Tutarı 628.129,69 Babanın DYK Tutarı 310.519,37 Dava dışı Kızı ...'in DYK Tutarı 261.350,94 Toplam DYK Tutarı 1.200.000,00 Olacağı, E- Davacı vekilinin başvuru tarihinden sonraki 8 iş gününün 26.07.2023 tarih olduğu, F- Sorumluluk, temerrüt tarihi ve faiz türü gibi hukuki olgular konusunda takdir tamamen Sayın Mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememizce 17/04/2025 tarihli ara karar ile dosyanın sunulan taraf itirazları, Garame hesabı ve ödeme hususuna ilişkin dosyanın yeniden ek rapor aldırılması için aktüer bilirkişiye tevdine karar verilmiştir.
26/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Trafik Kazası sonucu 19.03.2023 tarihinde hayatını kaybeden ...'ın Hak sahiplerinin destekten yoksun kalma tazminatları; HAK SAHİPLERİ DYK Tutarı Eş ...'ın DYK Tutarı Annenin DYK Tutarı Babanın DYK Tutarı X çocuğun DYK Tutarı Kızı ...'in DYK Tutarı 678.454,85 Toplam DYK Tutarı 54414.615,66 Olabileceği, D- Davacılar için hesaplanan toplam destekten yoksun kalma tazminatı Sigorta şirketinin kişi başı teminat limitini aşması nedeni ile gareme hesabı yapıldığında, davacılar ve dava dışı Hak sahiplerin teminat limiti dahilinde DYK tutarları; Davacıların Teminat HAK SAHİPLERİ il Eş ...'ın DYK Tutarı 412.54415 Annenin DYK Tutarı 412.187,00 Babanın DYK Tutarı 203.766,91 Kızı ...'in DYK Tutarı 171.501,94 Toplam DYK Tutarı 1.200.000,00 Olacağı, E- Davacıların/ dava dışı hak sahiplerin Teminat Limitiyle Sınırlı DYK Tazminat tutarlarında eş ... ... ve kızı ... ... için ödenen tutarların tenzili sonrası hak sahiplerin bakiye destekten yoksun kalma tazminatları; hak sahipleri bakiye DYK Tutarı Eş ...'ın DYK Tutarı 62.544115 Annenin DYK Tutarı 412.187,00 Babanın DYK Tutarı 203.766,91 Kızı ...'in DYK Tutarı -78.498.06 Olduğu, F- Davacı vekilinin başvuru tarihinden sonraki 8 iş gününün 26.07.2023 tarih olduğu, G- Sorumluluk, temerrüt tarihi ve faiz türü gibi hukuki olgular konusunda takdir tamamen Sayın Mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Davacılar 6098 sayılı TBK m. 53'e göre ortak murislerinin ölümü sebebiyle ve destekten yoksun kalan üçüncü kişi olarak destekten yoksun kalma tazminatı talep etmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 92'de mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında kalan durumlar sayılmış olup bunların içinde destekten yoksun kalma tazminatı bulunmamaktadır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Tanımlar" başlıklı A.2 maddesinin (d) bendinde; "Zarar: Motorlu bir aracın işletilmesi ile oluşan bir trafik kazası sonucunda üçüncü şahısların ekonomik değeri olan mal varlığında doğrudan azalma olmasına veya vücut bütünlüğünde eksilmeye, sürekli sakatlığa veya ölümüne sebebiyet verilmesi sebebiyle ilgililerin uğradıkları bu Genel Şartlar ile içeriği belirlenen maddi kayıpları," şeklinde tanımlanmış; "Kapsama Giren Teminat Türleri" başlıklı A.5 maddesinde de "Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı: Üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere bu genel şart ekinde yer alan esaslara göre belirlenecek tazminattır. Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınır." hükmü getirilmiştir. Bu nedenle davalı sigorta şirketi poliçe limiti dahilinde davacıların destekten yoksun kalma tazminatını karşılamakla yükümlüdür.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 90’a göre; “Maddi tazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminat konularında Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.” Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri ise m. 49’da düzenlenmiştir. Bu maddeye göre “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.”
Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; 19/03/2023 tarihli trafik kazası nedeniyle davalı ... Sigorta A.Ş.'ye trafik sigortalı, ... plaka numaralı kamyonetin dava dışı sürücüsü ...'ın hatalı sevk ve idaresi nedeniyle ölümlü trafik kazasının meydana geldiği, mahkememizce aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuyla ... plaka numaralı kamyonetin dava dışı sürücüsü ...'ın hatalı sevk ve idaresinin, birinci (asli) derecede ve % 50 (yüzde elli) oranında etkili bulunduğunun, II- TIR kamyonu (çekicisi ... plaka numaralı, dorsesi ... plaka numaralı) sürücüsü, dava dışı ...'ın hatalı sevk ve idaresinin de, birinci (asli) derecede ve % 50 (yüzde elli) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, kusur oranına göre aldırılan aktüer bilirkişi raporuyla davacı annenin destekten yoksun kalma tutarı 412.187,00 TL ve davacı babanın destekten yoksun kalma tutarı 203.766,91 TL destekten yoksun kalma tazminat tutarı hesaplanmış olup; hüküm kurmaya elverişli iş bu rapora itibar edilerek; 07/07/2025 tarihli talep arttırım dilekçesi dikkate alınmak suretiyle karar vermek gerekmiştir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 02/11/2022 tarih, 2022/1270 Esas ve 2022/13660 Karar sayılı ilamıyla "Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması TBK.’nun 51 ve 52 maddelerinde düzenlenmiştir. TBK’nın 51. maddesine göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyecektir. Bu madde uyarınca hakim, öncelikle zarar gören kişinin/kişilerin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit edecek ve bundan birlikte kusuruna isabet eden kısmı çıkaracaktır. Daha sonra Karayolları Trafik Kanunu’nun 87.maddesi gereğince eğer yaralanan kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa gerek öğreti gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere TBK’nın 51. madde uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapacaktır. Son olarak da zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK’nın 52. maddesine göre, tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 14.03.2012 2011/4-824 E., 2012/134 K.; Yine HGK 16.03.2016 Tarih 2014/1018 E., 2016/326 K.).
Yani, TBK’nın 51 ve 52. maddelere göre nihai tazminatı belirlemedeki indirimler; 1-Trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa (birlikte kusur) bu oranda indirim yapılması, 2-Hatır taşıması varsa TBK 51 ve KTK 87. maddeleri uyarınca indirim yapılması, 3-Zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasında kusuru varsa (müterafik kusur) kalan tazminattan bu sebeple indirim yapılması biçiminde olmalıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Somut olayda hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yönünden davacının davacıların murisi ...'ın, yolculuk sırasında emniyet kemeri takıp takmadığı ve nizamlara aykırı şekilde yolculuk yapıp yapmadığı hususunda yolculuk yapılan aracın kamyon olması ve kamyonda yolculuk yapılmasının zararın oluşmasına sebebiyet vereceği, olayda kayın pederin kamyonunda yolculuk yapmak suretiyle olayda hatır taşınması olduğu ve kazazedenin emniyet kemeri takmadığı kanaatine varılmış ve bu nedenle hatır taşıması ile müterafik kusur indirimi yapılmıştır. Neticeden; davanın kısmen kabulü ile; davacı... için 412.187,00-TL, davacı ... için 203.766,91-TL toplam 615.953,91-TL destekten yoksun kalma tazminatından % 20 hatır taşınması ve % 20 müterafik kusur indirimi de yapılmak suretiyle 369.572,35-TL destekten yoksun kalma tazminatının davacının davalı sigorta şirketine başvuru tarihini izleyen 8. İş günü sonu olan 26/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yine TBK'nun 52. maddesi gereği hatır taşıması ve müterafik kusur nedeniyle tazminattan indirilen miktar, yasal düzenlemelerden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirim mahiyetinde olduğundan, davalılar lehine bu kısım üzerinden vekalet ücreti takdir edilemez. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/10536 Esas - 2019/4385 Karar, 2016 /18287 Esas - 2019/7224 Karar sayılı ilamları).
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
Davacı... için 412.187,00-TL, davacı ... için 203.766,91-TL toplam 615.953,91-TL destekten yoksun kalma tazminatından % 20 hatır taşınması ve % 20 müterafik kusur indirimi de yapılmak suretiyle 369.572,35-TL destekten yoksun kalma tazminatının davacının davalı sigorta şirketine başvuru tarihini izleyen 8. İş günü sonu olan 26/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 25.245,49 TL nispi karar harcının,Peşin Harç 341,55-TL, Islah Harcı 1.878,53-TL toplam 2.220,08-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 23.025,41-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı Nezete Altınışık yönünden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 39.569,95-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı Nezete Altınışık yönünde reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 22.783,12-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı ... yönünden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı ... yönünden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 11.262,97 -TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan dava açılarken yatırılan toplam 2.524,73-TL (Vekalet Harcı 38,40-TL, Başvurma Harcı 269,85-TL, Peşin Harç 341,55-TL, Islah Harcı 1.878,53-T) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 20.391,75-TL (391,75-TL tebliğler ve posta, 20.000,00-TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre hesaplanan 11.594,20 -TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına,
11-Arabuluculuk ücreti olan 3.200,00-TL’nin davadaki kabul ve red oranına göre; 1.380,57-TL ‘sının davacıdan, 1.819,43-TL’sının davalıdan alınarak, hazineye GELİR KAYDINA,
12-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/10/2025

Katip ...

Hakim ...