mahkeme 2023/281 E. 2024/197 K.

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/281
KARAR NO :2024/197

DAVA:Çek İptali
DAVA TARİHİ:27/04/2023
KARAR TARİHİ:19/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Çek İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket yetkilisi kullanmış olduğu, Keşidecisi ... Nakliyat San.Ve Tic.Ltd.Şti.olan, ... Bankası'nın ... Şube'sine ait ... hesap nolu, aşağıda dökümü yazılı çekleri bütün aramalarına rağmen bulamadığı için bankaya iade edemediğini, davacı şirkete ait bu çeklerin kaybolmuş olduğunu düşündüğümüz için iptalleri için dava açılması zarureti hasıl olmuştur. Keşidecisi ... Nakliyat San.Ve Tic.Ltd.Şti.olan, ... Bankası'nın ... Şube'sine ait ... hesap nolu, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 21.04.2012 olan 39.456,62 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 24.04.2012 olan 30.000,00 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 22.05.2013 olan 30.000,00 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 26.06.2013 olan 30.000,00 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 03.10.2018 olan 57.570,72 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 15.04.2019 olan 47.897,24 TL, Çek No: ...,Keşide Tarihi: 23.03.2019 olan 60.642,31 TL Bedelli çeklerin, iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;Dava, kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çek hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 759. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. TTK'nun 760. maddesine göre mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Aynı Yasa'nın 764. maddesine göre ise elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.
Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.
Çek iptal işlemleri öncelikle mahkemeye bir dilekçe verilmesi ile başlamaktadır. İptal ve ödemeden men talebinde bulunan kişi, zayi olan çekin zilyedi olduğunu gösterir delillerini mahkemeye sunmalıdır. Örneğin; çekin önü ve arkasının yer aldığı bir fotokopisi önemli bir ispat aracıdır. Çek fotokopisinin bulunmaması halinde ise çek bedeli, muhatap banka ticari ünvanı, ödeme yeri, keşide yeri, keşide tarihi ve keşidecinin adının iptal talepli dilekçede gösterilmesi gerekir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.
Bu yasa hükümleri kapsamında dava irdelendiğinde ve dava dilekçesi incelendiğinde; dava konusu çeklerde davacının keşideci ve hesap sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Davacı açtığı dava ile keşidecisi olduğu çeklerin iptalini talep etmektedir. 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çekler hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 757 ve devam eden maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptal davası açma hakkı hamile tanınmış bir hak olup keşidecinin bu hükme dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı da ihtilaf konusu çeklerin keşidecisi ve hesap sahibi olup 6102 sayılı TTK'nın 757 vd. maddelerine dayanarak çek iptali davası açamayacağından ve dava dinlenebilir olmadığından reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE;
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 179,90 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.19/03/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır