mahkeme 2018/359 E. 2024/320 K.

T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/359 Esas
KARAR NO : 2024/320

DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 14/05/2014
KARAR TARİHİ : 21/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; davalı ... AŞ nin maliki olduğu, tapu sicilinde ... İlçesi ... Köyü ... Mevkiinde bulunan ve tapu sicilinde ... Pafta, 1002 ada, 69 parsel sayıda kayıtlı bulunan depolama tesisinin "alt kira sözleşmesi" ile müvekkilinin yönetici ortağı olduğu ... Akaryakıt Ortaklığına kiralandığını, müvekkilinin kiralanan yerde büyük çapta zorunlu ilave ve faydalı yatırımlar yaptığını ve atıl durumda bulunan depolama tesisini bugünkü işler haline getirdiğini, 03.11.2006 tarihinde kira sözleşmesine konu taşınmazın eski malik ... AŞ tarafından (... AŞ) davalılardan ...AŞ ne satıldığını, yeni malik ile yapılan görüşmeler sonucunda yatırım bedellerinin kendileri tarafından ödeneceğinin bildirildiğini ve bu kapsamda taraflar arasında 28.12.2006 tarihli protokolün bağıtlandığını, yatırımlara ait sabit ve sökülebilir tüm malzemelerin 31.12.2006 tarihinde ... e teslim edildiğini, eski malik ... ın 10.11.2006 tarihli yazılı talebi ile teslimin gerçekleştirildiğini, davalı ... in protokoldeki yükümlülüğüne rağmen ödemede bulunmadığını, bunun üzerine ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.İş sayılı dosyasında delil tespiti yolu ile alınan bilirkişi raporunda; "faydalı yatırım kapsamında değerlendirilen malzeme - teçhizat- yatırımların mevcut durumu tespit edilerek piyasa bedelleri toplamının değerlerinin 1.026.095.00 -USD olduğunun" tespit edildiğini, müvekkili tarafından tesisten alınan telsizlerin bedeli olan 1.188,00 -USD düşüldükten sonra ... Yatırımları bedeli 824.870,00 -USD ile, ... + ... Yatırımlarının 1/2 si olan 100.612,50-USD den kalan 924.294,50 -USD nin 3 gün içinde ödenmesi konusunda davalıya ihtarname keşide edildiğini, buna rağmen ödeme yapılmadığını, bu durumun iyi niyet kurallarına ve sözleşmeye aykırılık ilkesine aykırı olduğunu, davacı şirketin talep ettiği hususların tamamen kiralananın ilave ve faydalı gider niteliğinde olduğunu, tahliye sonucunda kiralayanın bunları benimsediğinden kiracı aleyhine sebepsiz zenginleşme meydana geldiğini, bu nedenle bedelini siteme hakkının bulunduğunu, davanın sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayalı alacak davası olduğunu, davacı kiracının eski malikten de zorunlu faydalı giderlerin ödetilmesini isteyebileceğini belirterek 924.294,50 -USD nin yabancı paraya uygulanacak faizi ile birlikte eski ve yeni malik olan davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.
SAVUNMA /
Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde ve özetle; kira konusu taşınmazın 31.12.1999 tarihinde ...AŞ ne satıldığını, bu durumun 04.01.2000 tarihinde davacıya bildirildiğini, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, ilave tesislerin ... tarafından yapıldığını, davacının zorunlu ve faydalı giderlerin kendisi tarafından yaptırıldığı iddiasının doğru olmadığını, davacı ile ...arasında bağıtlanan sözleşme uyarınca 16.06.2006 tarihinde kira ilişkisinin sonlandırıldığını ve terminali 31.12.2006 tarihinde ... e devredildiğini, davacının yazılı fesih bildiriminde istemediği malzeme bedellerini iş bu dava ile talep edemeyeceğini, diğer davalı ile bağıtlanan protokol ile ilgilerinin bulunmadığını, faydalı yatırımın davacı tarafından yapılmasına ne müvekkilinin ne de ... ün yazılı muvafakatlarının bulunmadığını belirterek davanın haksızlığını savunmuş ve reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde ve özetle; müvekkilinin taşınmazı 03.11.2006 tarihinde satın alma yolu ile ... den devraldığını, bu nedenle davada taraf sıfatının bulunmadığını, 1999 ile 2006 yılları arasında malik olan ... ün sorumlu tutulması gerektiğini belirterek adı geçen şirkete davanın ihbarını istemiş, ayrıca zorunlu ve faydalı giderlerin eski malikten istenebileceğini 03.11.2006 tarihinden önce yapılan giderler için kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin iyi niyetli yeni malik olduğunu, davacıya herhangi bir taahhütte bulunulmadığını, ne protokol ne de devir teslim tutanağında böyle bir taahhütün mevcut olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE /
Dava; sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir.
Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, kira sözleşmesi, protokol, devir teslim tutanağı, yazışma ihtarname örnekleri, ... Sulh Hukuk Mah.nin ... D.İş sayılı dosyası örneği getirtilerek dosya içine alınmış ve yapılan yargılama sonucunda davacı şirketin davalılardan ... AŞ ile olan ilişkisinin 31.12.1999 tarihine kadar sürdüğü, 19.01.1998-31.12.1999 tarihleri arasında kiracı sıfatı ile yapmış olduğu zorunlu ve faydalı yatırım giderlerinin 1/2'sini bağıtlanan kira sözleşmesinin 8. maddesi uyarınca adı geçen davalıdan isteyebileceği, bu dönemde davacının faturalı giderlerinin toplam 227.301,00- TL olduğu, 1/2'si olan 113.650,50 -TL 'nin davalı ... AŞ'den tahsili gerektiği, diğer davalı ... AŞ'npin malik olduğu dönemde dava konusu taleple ilgili olarak herhangi bir borç yükümlülüğü altına girmediği, adı geçen şirkete husumet yönetilemeyeceği sonucuna varılarak hüküm kurulmuştur.
Mahkememizin kararı davacı ve davalılardan ... AŞ tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 28.05.2013 tarihli 2013/5304-9309 sayılı kararı ile bozulmuştur.
Yargıtay bozma ilamında “Davacı vekili dava dilekçesinde; ...A.Ş tarafından davalı .... AŞ’ne kiralanan davaya konu tesisin 19.01.1998 tarihinde akdedilen alt kira sözleşmesi ile müvekkiline kiraya verildiğini, kira sözleşmesinin ardından tesise büyük çaplı yatırımlar yaptıklarını, sonraki süreçte malik ... AŞ ile kiraya veren ... AŞ nin birleşerek ... AŞ adını aldığını, taşınmazın 03.11.2006 tarihinde davalı ... AŞ’ne satıldığını, yeni malik ile yapılan görüşmelerde, tesise yapılan ilave yatırımların bedelinin ödeneceğinin kabul edilerek bu kapsamda 28.12.2006 tarihli protokolün imzalandığını, protokol çerçevesinde tesisin, ilave yatırımlar ile birlikte yeni malik ... AŞ’ne teslim edildiğini ancak protokol kapsamında ödenmesi gereken teçhizat ve ekipman bedellerinin ödenmediğini belirterek 924.294,50 Usd nin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı ... AŞ cevabında; taşınmazın mülkiyetinin kendilerinde olmadığını, taşınmazı 31.12.1999 tarihinde ... AŞ’ne sattıklarını, satış tarihinden taşınmazın diğer davalı ... AŞ’ne satışına kadar geçen süreçte kira bedellerinin davacı taafından ... AŞ’ne ödendiğini bu sebeple husumetin kendilerine değil... tevcih edilmesi gerektiğini, davacının taleplerinin sözleşmenin ekindeki yatırımlar listesine uygun olmadığını, sözleşmenin 15/c maddesi uyarınca yatırım bedellerinin istenemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı ... AŞ cevabında ise; kiralananı üzerindeki menkul gayrimenkul bütün ekleriyle birlikte dava dışı ... AŞ’den 03.11.2006 tarihinde satın aldığını, taşınmazın iyi niyetli maliki olduklarını, eski malik tarafından kiracıya ait olduğu bildirilen iki adet katık tankı ve iki adet katık pompası dışında kendilerine her hangi bir bilgi verilmediğini, davacının 28.12.2006 tarihli protokole ilişkin iddialarının doğru olmadığını, tesisteki demirbaşların bedelinin davacıya ödeneceğine ilişkin taahhütte bulunmadıklarını, keza kira sözleşmesinin hiçbir yerinde davacının tesisi tahliye ederken yaptığı ilaveleri söküp götürebileceği veya bedelini isteyebileceğine ilişkin hüküm bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulüne 113.650,50 TL nin tahsiline, davalı ... hakkındaki davanın ise pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Davada dayanılan ve hükme esas alınan 19.02.1998 tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda uyuşmazlık yoktur. Sözleşmeye konu tesis, kiracı ... AŞ tarafından davacıya alt kiraya verilmiştir. Sonraki süreçte taşınmaz maliki ... AŞ ile alt kiraya veren ... AŞ birleşerek ... AŞ adını almış, kiralanan 31.12.1999 tarihinde dava dışı ... AŞ’ne ve 03.11.2006 tarihinde de davalı ... AŞ’ne satılmıştır. ... AŞ’nin satım tarihinden önce kiracı ile düzenlediği 16.06.2006 tarihli fesih protokolünde; kiralananın en geç 31.12.2006 tarihinde tahliye ve teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Kararlaştırma doğrultusunda tesis kiracı tarafından yeni maliki ... AŞ’ne teslim edilmiştir. Davacı kiracı; kira ilişkisinin devamı süresince tesise büyük çaplı zorunlu ve faydalı yatırımlar yaptıklarını belirterek yatırım bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemektedir. Konuya ilişkin sağlıklı sonuca varılabilmesi için kira sözleşmesinin uyuşmazlıkla ilgili hükümlerinin incelenmesinde fayda bulunmaktadır. Sözleşmenin “ilave yatırımlar” başlıklı 8.maddesinde; tesise yönelik bir takım yatırımlar yapılması konusunda tarafların mutabık oldukları, sözleşme ekindeki listede belirtilen bu yatırımların bedelinin taraflarca yarı yarıya karşılanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin 2.fıkrasında iyileştirme ve kapasite artırımına ilişkin kiracının yapacağı ilave yatırımların 100.000 USD’ı aşması durumunda önceden kiralayanın yazılı onayının alınması gerektiği kararlaştırılmıştır. “kiranın sona ermesi” başlıklı 15/C maddesinde ise kira akdinin fesih veya her hangi bir nedenle sona ermesi halinde ...’nin mecuru olağan aşınma ve yıpranma hariç sözleşmeye uygun olarak yapılan tadilat ve tevsilere tabi olarak sözleşme başlangıcında olduğu gibi aynı durumda iade edeceği, normal kullanım dışındaki hasar ve zararların ... tarafından giderileceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 8.maddesinin birinci fıkrası, kiracının “yatırım planı” kapsamında gerçekleştireceği imalatlar hakkında olup bu fıkra hükmü uyarınca gerçekleştirilen yatırım bedellerinden kiraya veren olarak davalının sorumluluğu sözleşmede %50 olarak tespit edilmiştir. Bu kapsamda gerçekleştirilen yatırımların yarısının davalıdan istenebileceğinde tereddüt yoktur. Ancak mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; “yatırım planı” dışında kalan diğer bir çok zorunlu ve faydalı masraflara da yer verilmiştir. Sözleşmenin 8.maddesinin 2.fıkrası kapsamında gerçekleştirilen bu yatırımlar 1.fıkra hükmünden ayrık olarak genel hükümler dairesinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalı kiralayandan istenilmesi gerekir. Söz konusu yatırımların kira süresi sonunda davalı kiralayana bedelsiz terkine dair sözleşmede açık bir hüküm bulunmamaktadır. O halde mahkemece sözleşmenin 8/2.maddesi kapsamında gerçekleştirilen yatırımların aynı maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırımlardan ayrık düşünülerek, satış tarihi de nazara alınmak suretiyle genel hükümler dairesinde davalıdan tahsiline karar verilmesi zorunlu iken bilirkişi raporundaki gibi yarı bedeline hükmedilmesi doğru değildir. Davalı ... AŞ hakkında verilen hükme gelince, somut olayın gelişimi itibariyle davalının 28.12.2006 tarihli protokol ile davacının talep ettiği yatırım bedelini ödemeyi taahhüt ettiği sonucuna varılamayacağına yönelik mahkeme gerekçesi ve varılan sonuç esas itibari ile doğrudur. Ne var ki davaya konu iki adet katık tankı ve iki adet katık pompası yönünden davalının kabulü bulunmakta olup söz konusu talepler yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın davalı ... yönünden reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.” denilmiştir.
Yargıtay bozma ilamı yerinde görülerek uyulmasına karar verilmiş ve bu doğrultuda yargılamaya devam edilmiştir.
Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda davalı ... AŞ ile davacı arasındaki 19.02.1998 tarihli kira sözleşmesinin 8/2 maddesi kapsamında davacı kiracı tarafından gerçekleştirilen yatırımların 1. fıkrada belirtilen yatırımlardan ayrık düşünülerek yatırım planı dışında kalan diğer birçok zorunlu ve faydalı masraflara da yer verildiğinden, bu yatırımların satış tarihi de nazara alınmak suretiyle tespiti yönünden ve davaya konu 2 adet katık tankı ve 2 adet katık pompasının davalı ... AŞ'nin kabulü doğrultusunda adı geçen davalıdan istenebileceği kabul edilmek suretiyle hesaplama yapılması yönünden ek bilirkişi raporu alınmıştır.
01.02.2015 tarihli ek bilirkişi raporunda; 2 adet katık tankı ve 2 adet katık pompasının dava tarihi itibariyle rayiç değerlerinin 55.000,00 -USD olduğu belirtilmiş ancak yatırım planı dışında kalan diğer zorunlu ve faydalı giderlerin satış tarihindeki değerleri yönünden bir hesaplama yapılmamıştır.
Daha önce yapılan yargılama aşamasında alınan kök bilirkişi raporunda; yatırım planı dışında kalan diğer zorunlu ve faydalı masraflar yönünden hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle yeniden ek rapor alınmasına gerek görülmemiş ve kök rapordaki hesaplamalar dikkate alınmıştır.
29.03.2011 tarihli bilirkişi kurulu raporunda; 1998 -2006 yılları arasında gerçekleştirilen davacı yatırımlarının dava tarihi itibariyle değeri belirlenmiştir. Taraflar arasındaki kira sözleşmesine göre davalı ...'ın kiralayan sıfatı 31.12.1999 tarihine kadar devam etmiş olduğundan davacının 1998-1999 yıllarındaki yatırımlarının kira sözleşmesinin 8. maddesine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Kira sözleşmesinin 8.1 maddesi uyarınca davacı tarafından yapılan faturalı giderler toplamı olan 227.301 TL'nin 1/2'si olan 113.650,50 -TL'nin davalı ... AŞ tarafından davacıya ödenmesi gerektiği sabittir. Ayrıca kira sözleşmesinin 8/2 maddesi kapsamında davacının yatırım planı dışında kalan diğer zorunlu ve faydalı giderlerinin de sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalı kiralayandan istenilmesi gerekmektedir. Kök bilirkişi raporunun 14. sayfasında 1998 yılında davacının gerçekleştirdiği yatırımların dava tarihindeki karşılığı 60.239,00 -USD, 1999 yılındaki yatırımların dava tarihindeki karşılığı 130.771,00 -USD olup toplamı olan 191.010,00 -USD'nin de sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında davalı kiralayan ... AŞ tarafından davacıya ödenmesi gerektiği kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkememizin 16/02/2016 tarih ve 2014/172 Esas 2016/111 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın temyizi üzerine Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 17/01/2017 tarih 2017/251 Esas 2017/108 Karar sayılı ilamıyla:
1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı ... A.Ş. ve davacı ... AŞ vekilinin tüm davalı ... A.Ş. vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir
2-Davalı ... A.Ş.'nin bu bent kapsamında kalan temyiz itirazlarına gelince;
Davada dayanılan ve hükme esas alınan 19.02.1998 tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda uyuşmazlık yoktur. Sözleşmeye konu tesis, kiracı ... AŞ tarafından davacıya alt kiraya verilmiştir. Sonraki süreçte taşınmaz maliki ... AŞ ile alt kiraya veren ... AŞ birleşerek ... AŞ adını almış, kiralanan 31.12.1999 tarihinde dava dışı ... AŞ’ne ve 03.11.2006 tarihinde de davalı ... AŞ’ne satılmıştır. ... AŞ’nin satım tarihinden önce kiracı ile düzenlediği 16.06.2006 tarihli fesih protokolünde; kiralananın en geç 31.12.2006 tarihinde tahliye ve teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Kararlaştırma doğrultusunda tesis kiracı tarafından yeni maliki ... AŞ’ne teslim edilmiştir. Davacı kiracı; kira ilişkisinin devamı süresince tesise büyük çaplı zorunlu ve faydalı yatırımlar yaptıklarını belirterek yatırım bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemektedir.
Mahkemece, uyulmasına karar verilen Dairemizin 28.05.2013 tarihli bozma ilamı gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamının iki nolu bendinde "...Sözleşmenin “ilave yatırımlar” başlıklı 8. maddesinde; tesise yönelik bir takım yatırımlar yapılması konusunda tarafların mutabık oldukları, sözleşme ekindeki listede belirtilen bu yatırımların bedelinin taraflarca yarı yarıya karşılanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. fıkrasında iyileştirme ve kapasite artırımına ilişkin kiracının yapacağı ilave yatırımların 100.000 USD’ı aşması durumunda önceden kiralayanın yazılı onayının alınması gerektiği kararlaştırılmıştır. “kiranın sona ermesi” başlıklı 15/C maddesinde ise kira akdinin fesih veya her hangi bir nedenle sona ermesi halinde ...’nin mecuru olağan aşınma ve yıpranma hariç sözleşmeye uygun olarak yapılan tadilat ve tevsilere tabi olarak sözleşme başlangıcında olduğu gibi aynı durumda iade edeceği, normal kullanım dışındaki hasar ve zararların ... tarafından giderileceği kararlaştırılmıştır.
Sözleşmenin 8. maddesinin birinci fıkrası, kiracının “yatırım planı” kapsamında gerçekleştireceği imalatlar hakkında olup bu fıkra hükmü uyarınca gerçekleştirilen yatırım bedellerinden kiraya veren olarak davalının sorumluluğu sözleşmede %50 olarak tespit edilmiştir. Bu kapsamda gerçekleştirilen yatırımların yarısının davalıdan istenebileceğinde tereddüt yoktur. Ancak mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; “yatırım planı” dışında kalan diğer bir çok zorunlu ve faydalı masraflara da yer verilmiştir. Sözleşmenin 8. maddesinin 2.fıkrası kapsamında gerçekleştirilen bu yatırımlar 1.fıkra hükmünden ayrık olarak genel hükümler dairesinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalı kiralayandan istenilmesi gerekir. Söz konusu yatırımların kira süresi sonunda davalı kiralayana bedelsiz terkine dair sözleşmede açık bir hüküm bulunmamaktadır. O halde mahkemece sözleşmenin 8/2. maddesi kapsamında gerçekleştirilen yatırımların aynı maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırımlardan ayrık düşünülerek, satış tarihi de nazara alınmak suretiyle genel hükümler dairesinde davalıdan tahsiline karar verilmesi zorunlu iken bilirkişi raporundaki gibi yarı bedeline hükmedilmesi doğru değildir..." gerekçesi ile sözleşmenin 8/1 ve 8/2 maddesine göre ayrı ayrı faydalı masrafların hesaplanması gerektiği belirtilmesine rağmen bu hususta ek rapor alınmadan karar verilmiştir.
Sözleşmenin 8/1. maddesinde "...bu sözleşmenin eki sayılacak listede belirtilen..." denilerek sözleşmenin eki sayılan bir yatırım planı (İnvestment Plan) düzenlenmiş ve plan davacı ve davalı ... A.Ş. Tarafından imzalanmıştır. Hükme esas alınan 29.03.2011 havale tarihli bilirkişi raporunda; 100.611 TL lik yatırımın davacı ve davalı tarafından karşılandığı belirtildikten sonra, yatırım planı dikkate alınmadan 1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafından yapılan tüm faydalı yatırımlar birlikte hesaplanmıştır. Bozma ilamında belirtildiği üzere sözleşmenin 8/1 maddesi çerçevesinde, yatırım planı kapsamında yapılan ve davalı ... tarafından ödenmeyen faydalı masrafların, yapıldıkları tarih itibariyle ve yıpranma payları düşülmüş, değerinin 1/2'si yatırım planı kapsamı dışında (sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde) kalan faydalı masrafların ise tamamına hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde aynı faydalı masrafların (227.301 TLx1,19(dolar kuru)=191.010 USD) hem USD cinsinden değerine hem TL cinsinden 1/2 sinin değerine hükmedilerek eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm tesisi doğru değildir." gerekçesi ile mahkememiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bozma ilamı sonrası dosya 2018/359 esasa kaydı yapılarak yargılamaya devam edilmiştir.
İTÜ Makine Fakültesi ..., Akaryakıt ve LPG Sektörü Uzmanı Petrol ve Doğal Gaz Müh...., İnşaat mühendisi ..., İ.Ü. Hukuk Fakültesi ..., YMM. ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda; Sözleşmenin 8/i. maddesinde "bu sözleşmenin eki sayılacak listede belirtilen..." denilerek sözleşmenin eki sayılan bir yalıtım planı (investment Plan) düzenlenmiş ve plan davacı ve davalı ... AŞ. Tarafından imzalanmıştır. Hükme esas alınan 29.03.2011 havale tarihli bilirkişi raporunda; 100.611 TL'lik yatırımın davacı ve davalı tarafından karşılandığı belirtildikten sonra, yatırım planı dikkate alınmadan 1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafından yapılan ttlm faydalı yatırımlar birlikte hesaplanmıştır. Bozma ilamında belirtildiği üzere sözleşmenin 8/1 maddesi çerçevesinde, yatırım planı kapsamında yapılan ve davalı ... tarafından ödenmeyen faydalı masrafların, yapıldıkları tarih itibariyle ve yıpranma paylan düşülmüş, değerinin l/2'si'nin hesaplandığı, işbu hesaplamanın yapılması amacıyla taraflar arasında imzalanmış bulunan alt kira sözleşmesindeki maddeler ile yani Yatırım Planı ile Davacı tarafından gerçekleştirilen yatırımlara ilişkin tabloların beraberce değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmelerde hesaplamanın aşağodaki şekilde yapılması gerektiği değerlendirmesine varılmıştır. İşbu kapsamda taraflarca yatırım listesi kapsamında bulunan yatırımların yukarıdaki tabloda detaylar verilen toplam tutarı yatırım Planı Kapsamında 239378, 306.137,301.317 sayılabilecek kalemler, yatırım planı kapsamı dışında (sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde) kalan faydalı masrafların ise tamamının1,049,537,719,961,663,795 şeklinde olduğu, 21/06/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda; davacı tarafça yapılmış olan yatırım harcamalarının, yıpranma payı düşülmüş değerlerinin, bu konuda uzman bilirkişi tarafından tespit edilebileceği, sözleşmenin 8.1 maddesi kapsamında davacı tarafça yapılan harcamaların toplam tutarının 83.317 TL olduğu, sözleşme uyarınca %50 sinin davalı tarafça ödeneceği, 26.10.2007 dava tarihi itibariyle TCMB Efektif satış kurunun 1,1900 TL olduğu göz önüne alındığında, dava tarihi itibariyle davalı tarafça ödenmesi gereken tutarın (83.317/2) 41.658,50 TL karşılığı (41.658,5051,19) 35.007,14 USD olacağı, sözleşmenin 8.2 maddesi kapsamında davacı tarafça yapılan harcamaların toplam tutarının 143.984 TL olduğu, sözleşme uyarınca tamamının davalı tarafça ödeneceği, dava tarihi itibariyle davalı tarafça ödenmesi gereken tutarın 143.984 TL karşılığı (143.984-1,19) 120.994,96 USD olacağı belirtilmiştir.
Taraf itirazları nazara alınarak ve ibraz edilen rapor ve ek raporlarında denetime elverişli olmadıkları görülerek yeni bir bilirkişi heyetinden rapır alınmasına karar verilmiştir.
Mak. Yük.Müh. ..., Bağımsız Denetçi / SMMM ...., Nitelikli Hesaplama Uzmanı ..., Sektör Bilirkişisi ... 26/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Mahkemenizin 03.10.2023 tarihli inceleme ara kararı uyarınca Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2017/251 E. 2017/108k. 17.11.2017 tarihli ilamı kapsamında yapılan değerlendirmede,
Davacı ...'nin davalı ...'tan talep edebileceği yatirım bedelinin:
A-1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan yapılan yatirımlardan; sözleşmenin 8/1 maddesi çerçevesinde, yatirım planı kapsamında olup (03.11.2006 satin alma tarihinde) yıpranma payları düşülmüş 195.084.- USD, değerinin davalı ... tarafindan ödenmeyen faydalı masrafların % 50 si 97.542.- USD olacağı,
B-1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan yapılan yatirımlardan; sözleşmenin 8/2 maddesi çerçevesinde, yatirım planı kapsamı dışında (sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde) kalan faydalı masrafların ise 107.006 USD olduğu,
Sözleşmenin 8. Maddesi uyarınca yapılacak yatirımların bedelleri yarı yarıya kiracı ... ile davalı ... arasında paylaştirılacaktir. Başka bir anlatimla; sözleşmeye ekli 3 no'lu listede belirtilen yatirımların davacı tarafindan yapılması halinde, bunların bedellerinin yarısının davalı ... tarafindan ödeneceği kararlaştirılmıştir. Yatirım bedellerinin 100.000 -USD ni aşması halinde malik Tabaş a haber verilerek izni alınacaktir hükmü gereğince 8/2 madde kapsamındaki tutarın 100.000.- USD olarak alınması gerektiği,
C-1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan Sözleşme kapsamında kalan faydalı masrafların Dava tarihi itibari ile Toplam Değerin (97.542.- USD + 100.000.- USD=) 197.542.- USD olacağı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller,, dosya kapsamına ibraz edilen ve hükme esas alınan Mak. Yük.Müh. ..., Bağımsız Denetçi / SMMM ..., Nitelikli Hesaplama Uzmanı Doç Dr. ..., Sektör Bilirkişisi ... tarafından ibraz edilen 26/03/2024 tarihli bilirkişi raporu ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu, kiralanana yapılan zorunlu ve faydalı masraf bedellerinin davalılardan tahsili istemine ilişkin olup;
... ... İlçesi ... Köyü ... Mevkii 19.J.4.D Pafta, 1002 ada, 69 parsel sayıda kayıtlı bulunan depolama tesisinin malik ...' ın izni alınarak 19.12.1997 tarihli "alt kira sözleşmesi" ile davacının yönetici ortağı olduğu ... Akaryakıt Ortaklığına kiralandığı, 01.10.1999 tarihinde malik ... ve kiracı ... şirketleri ... ünvanı altinda birleştiği ve kiralanan taşınmaz 31.12.1999 tarihinde, dava dışı ihbar olunan ... ve Rafineri İşleri AŞ ne satıldığı, davacının kira ilişkisi bundan sonra yeni malik ... AŞ ile sürdürülmüş ve 31.12.2006 tarihinde sözleşmenin feshi konusunda taraflar anlaştığı ve bu fesih anlaşmasının ardından 31.11.2006 tarihinde kiralanan taşınmaz davalı ...' e satıldığı, dava dışı ... A.Ş.nin 5 Haziran 2008 tarihli T. Ticaret Sicil Gazetesinin 7077 sayısı ile 2.6.2008 tarihinde "... Enerji Holding A.Ş." olarak ünvan değişikliği yapıldığı ,... A.Ş. den kiralanan yerin alındığı ve 01.01.2000 tarihinden itibaren alt kira sözleşmesinin aynı şartlarla devam ettiği dosya kapsamından anlaşılmıştır.
Yargıtay bozma ilamı kapsamında 1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan yapılan yatirımlardan; sözleşmenin 8/1 maddesi çerçevesinde, yatirım planı kapsamında olup ve davalı ... tarafindan ödenmeyen faydalı masrafların, yapıldıkları tarih itibariyle ve yıpranma payları düşülmüş değerinin 1/2'sinin, yatirım planı kapsamı dışında (sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde) kalan faydalı masrafların ise tamamının hesaplanması gerekmekte olup, Davalı ... A.Ş. nin maliki olduğu .... İlçesi ... Köyü ... Mevkii 19.J.4.D Pafta, 1002 ada, 69 parsel sayıda kayıtlı bulunan depolama tesisinin 19.12.1997 tarihli "alt kira sözleşmesi" ile davacının yönetici ortağı olduğu ... Akaryakıt Ortaklığına kiralandığı, Alt kira sözleşmesinin 3. maddesinde, "kiralanan depolama tesisinde yapılacak olan her türlü tadilat ve iyileştirmelerin kira sözleşmesi yasal hükümlerine tabi olduğu" hususunun belirtildiği, Sözleşmenin 8. Maddesinde ise; " yapılacak yatirımların bedelleri yarı yarıya kiracı ... ile davalı ... arasında paylaştırılacaktır" hükmünü içerdiği, bu kapsamda sözleşmeye ekli 3 no'lu listede belirtilen yatirımların davacı tarafindan yapılması halinde, bunların bedellerinin yarısının davalı ... tarafindan ödeneceği, yatırım bedellerinin 100.000 -USD ni aşması halinde malik Tabaş a haber verilerek izni alınacağı hususunun kararlaştırıldığı sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde yer alan yatirımlar için davacının, davalı taraftan "yazılı" izni olmadığından sözleşmenin bu maddesine istinaden en fazla 100.000.- USD olabileceği anlaşılmıştır.
Anılan durum karşısında ; Davacı ortaklık kiralananda yapmış ilave ve faydalı yatırım giderlerinin kiralayan ... AŞ ve yeni malik ... AŞ tarafindan ödenmesini istediği, Sözleşmenin 8/1. maddesinde "...bu sözleşmenin eki sayılacak listede belirtilen..." denilerek sözleşmenin eki sayılan bir yatırım planı davacı ve davalı ... A.Ş. tarafından imzalandığı ,Yatırımlar ile ilgili her türlü idari, teknik ve inşai işlemler ... tarafından yürütüleceğinin kararlıştırıldığı, sözleşmenin 8/1 maddesi yatırım planı kapsamında olan ve davalı ... taraflndan ödenmeyen kalemlerin,1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan yapılan yatirımların yatırım planı kapsamında olup (03.11.2006 satin alma tarihinde) yıpranma payları düşülmüş 195.084.- USD değerinin davalı ... tarafindan ödenmeyen faydalı masrafların % 50'sinin 97.542.- USD olduğu,1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan yapılan yatırımlardan; sözleşmenin 8/2 maddesi çerçevesinde, yatırım planı kapsamı dışında (sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamı içinde) kalan faydalı masrafların ise 107.006 USD olup toplam değerin (97.542.- USD + 107.006.- USD=) 204.548.- USD olmakla beraber ,Sözleşmenin 8. Maddesi uyarınca yapılacak yatirımların bedelleri yarı yarıya kiracı ... ile davalı ... arasında paylaştırılacağı hususu kararlaştırıldığından sözleşmeye ekli 3 no'lu listede belirtilen yatırımların davacı tarafindan yapılması halinde, bunların bedellerinin yarısının davalı ... tarafindan ödeneceğinden yatirım bedellerinin 100.000 -USD ni aşması halinde malik Tabaş a haber verilerek izni alınacaktir hükmü gereğince ve yazılı izninde mevcut olmadığından 8/2 madde kapsamındaki tutarın 100.000.- USD olarak alınması gerektiği kanaatine varılmış, bu kapsamda; 1998 ve 1999 yıllarında davacı tarafindan sözleşme kapsamında kalan faydalı masrafların dava tarihi itibari ile 97.542.- USD + 100.000.- USD= 197.542.-USD olduğu anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ... A.Ş hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile;
A-Sözleşmenin 8/1 maddesi kapsamında 97.542-USD 'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4a maddesi uyarınca USD cinsi mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B-Sözleşmenin 8/2 maddesi kapsamında 100.000 USD nin dava tarihinden itabern 3095 sayılı yasa 4a maddesi uyarınca USD cinsi mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin REDDİNE,
2-Mahkememizin 2014/172 E - 2016/111 K sayılı kararı ile "Davalı ... A.Ş ( ... A.Ş) hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile 55.000-USD nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4a maddesi uyarınca USD cinsi mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine " dair verilen karar Yargıtay 3 Hukuk Dairesinin 2017/151 - 2017/108 E/K sayılı bozma ilamı kapsamı dışında bırakıldığından BU HUSUSTA YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA YER OLMADIĞINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 16.203,71-TL nispi karar ve ilam harcından 14.983,60-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 1.220,11-TL nispi karar ve ilam harcının davalı ... A.Ş'den tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yatırılan 14.983,60-TL peşin harcın davalı ... A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 37.581,26-TL nispi vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 125.995,28-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ne verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 21.754,30-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre %22'sinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı ... A.Ş''ne tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 10.339,80-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre % 78'inin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
9-Davalı tarafından dosya üzerinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından ve yatırılan gider avansı olmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
10-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
11-Davalı ... A.Ş tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde adı geçen davalıya iadesine,
12-Davalı Davalı ... A.Ş ( ... A.Ş) tarafından yatırılan gider avansından bakiye avans kalmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
Dair, davacı ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren yasal süresi içeresinde Yargıtay ilgili dairesinden temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/05/2024

Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır

HARÇ BEYANI /
16.203,71-TL KARAR HARCI
14.983,60-TL PEŞİN HARÇ /
1.220,11-TL KALAN HARÇ

DAVACI GİDERİ /
3.734,30-TL İLK BOZMA ÖNCESİ MAS.
12.600,00-TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ
5.420,00-TL POSTA MAS. /
21.754,30-TL TOPLAM

DAVALI ... GİDERİ /
56,00-TL BOZMA ÖNCESİ MAS.
10.000,00-TL BİL.ÜCR.
283,80-TL POSTA MAS. /
10.339,80 TL TOPLAM