mahkeme 2024/484 E. 2025/383 K.

T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/484 Esas
KARAR NO : 2025/383

DAVA : Sözleşmenin İptali
DAVA TARİHİ : 14/08/2024
KARAR TARİHİ : 17/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından ibraz edilen 14/08/2024 Tarihli dava dilekçesinden özetle; ...Limited Şirketi arasında ... Noterliğinin... tarihli ve ... yevmiye no ile onaylanmış olan ... Sözleşmesinin 5.maddesi ile İşletmecinin Sorumluluklarının belirlenmiş olduğunu ve davalının sözleşmede yer alan sorumluluklarını yerine getirmediğini, Buna ilişkin sözleşmenin; 5.1.maddesinde belirtilen devlet hakkı, orman tahsis bedeli, işçi ücretlerinin zamanında ödenmesi gibi yükümlülükleri yerine getirmediği, 5.2.maddesinde yer alan, sahada sürekli nezaretçi bulundurma yükümünü yerine getirilmedi; 5.3.maddesinde yer alan devlet hakkı ödemelerini davalının yapması gerekli iken söz konusu ödemeler yapmadığı, 5.4. maddesinde belirtilen sevk fişleri kullanılmadan yasal olmayan üretim ve sevkiyat gerçekleştirdiği, 5.5. maddesinde belirtilen ... sözleşmesindeki koordinatlar dışında faaliyet gösterildiği, izinsiz ve ruhsat alanı dışına pasa döktü 5.7.maddesine göre ruhsat için çalışılacak alana ilişkin tüm izinlerin alınması yükümünün davalıya ait olmasına karşın, bu yükümlülük yerine getirilmemiş olduğunu, faaliyet sürecinde izinler alınmaksızın ve yasal esaslara aykırı faaliyet sürdürüldüğünü, 5.8.maddesinde yer alan; ... alanına ilişkin her türlü masrafı yapması ve giderlerin karşılanması yükümü davalıya ait olmasına karşın, bu yükümlülük davalı tarafından yerine getirilmediği, 5.9.maddesinde yer alan, işçi sağlığı ve işçi güvenliği tedbirlerinin alınmadığı, 5.10.ve 5.12 maddesine aykırı olarak ruhsatlı ve tahsis edilen alan dışına pasaların ... sahası dışına atıldığı, 5.13.maddesinde belirtilen ...'e yapılması gereken bildirimlerin yasal esaslara göre yapılmadığı, 5.14.maddesinde yer alan; ruhsat sahibinin çalışmasını engellememe yüküml ihlal edilerek, davacı Şirket'in ... hakkı tanıdığı poligonlar dışında yapacağı çalışmaları fiilen engellediğini, 5.13.maddesinde belirtilen üst üste iki yıl çalışmama halinde, sözleşmenin kendiliğinden fesih edileceğine ilişkin hüküm gereğince, üst üste iki yıl çalışma yapılmayarak, sözleşmede yer alan söz konusu kendiliğinden fesih halinin gerçekleşmiş olduğu belirtildiğini,5.16.maddesinde yer alan; orman ve ağaçlandırma bedellerinin davalı tarafından ödenmesinin gerekli olmasına rağmen gerekli ödemelerin yapılmadığı, 5.17.maddesinde yer alan; mali yükümlülükleri hiç yerine getirilmediği ve davacıya ödenmesi gereken ... bedellerinin ödenmediği, 5.18.maddesine göre; ruhsat ve sahanın hukuki olarak %50'sinin davalı tarafından ödenmesi gerekirken ödenmediğini, 5.21.maddesinde yer alan; sigortasız işçi çalıştırmama yül yerine getirmediği, 5.22. maddesinde yer alan tonaj şartlarına aykırı hareket edilmesi yasağının davalı tarafından ihlal edilerek saha içi yollara zarar verildiği, 5.23.maddesinde yer alan; ruhsatı tehlikeye sokacak faaliyetlerde bulunmama yükümlülüğünün davalı tarafından ihlal edildiğini, 5.24.maddesine göre faaliyet raporlarının her yıl düzenli olarak ...'e vermediği belirtilerek ... Sözleşmesi'nin davalının yukarıda yazılı olan sözleşme ihlalleri sebebiyle feshine ilişkin davalıya ... 10.Noterliği'nin ...tarihli ihtarname gönderilerek ... sözleşmesinin feshi hususu bildirilmiş olduğunu, davalı tarafından söz konusu ihtara ... 9.Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye nolu cevabi ihtarında sunulan 05.05.2020 tarihli ek protokolün sonradan düzenlenmiş olduğundan bahisle ... sözleşmelerinin ... nezdinde tescilinin gerekli olduğunu ve taraflar arasında geçerli sözleşmenin ancak ...'e tescili halinde geçerlilik kazanacağına dair beyanda bulunarak ileri sürülen sözleşmenin hukuksal bir geçerliliğinin olmadığını, ayrıca, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... ve .... sayılı dosyalarla ilgili mahkeme kararında ve bilirkişi raporunda imza sahibinin söz konusu sözleşme ve benzer sözleşmeleri imzalama yetkisinin bulunmadığını, ... Sözleşmesinin feshine, fesih kararının bir örneğinin mahkeme aracılığı ile ... e gönderilmesini dava neticelenene kadar uygulanmasının durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı usulüne göre tebliğ edilmiş olup, davalı tarafından ibraz edilen ... tarihli cevap dilekçesinde; ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ... Sözleşmesine ilişkin 05/05/2020 tarihli ek protokolün bir suretini sunarak ... Şirketi'nin ... sözleşmesi gereği faaliyette bulunması için gereken çalışmaların davacı şirket tarafından gerçekleştirilmediğini, ... Şirketi'nin, ruhsat sahibinin yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı çalışamaz hale getirilmiş olduğunu belirterek ... sözleşmesi hükümlerine göre ruhsat sahibnin engelleri ortadan kaldırılarak işletmeciye derhal yazılı olarak bildirmesi gerekmekte iken ... olduğu maden sahasında çalışmasına imkan verilmediğini, bununla ilgili olarak ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ...tarihli İdari Yaptırım Kararı'nı sunulduğunu, davacı şirketin hem ... sözleşmesine hem de ek protokole aykırı davranarak ...vermiş olduğunu, davacı şirketin ... sözleşmesi ve ek protokol gereği kendi yükümlülüklerini yerine getirmemiş olduğunu...Şirketi'nin maden ocağında çalışmasının engellenmiş olduğunu ve bu durumda sözleşmeyi ihlal ettiğinin ileri sürülemeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki ... Noterliğinin...tarih ve ... yevmiye numaralı ... Sözleşmesinin feshi istemine ilişkindir.
HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlenmiştir.
Somut olayda, ... sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlık mevcuttur. Ürün kirasının bir türü olan ... sözleşmesi, tam iki tarafa borç yükleyen atipik bir özel hukuk sözleşmesi olup; maden işletme hakkı (ruhsat) sahibinin, işletme ruhsatı sahasının tamamının veya bir kısmının belirli süreliğine işletme hakkını devretmeyi taahhüt ettiği, devralanın da bunun karşılığında ruhsat sahasında belirli miktarda üretim yapmayı ve bu üretim karşılığında ürettiğinin belli bir miktarı üzerinden ... bedeli ödemeyi taahhüt ettiği bir özel hukuk sözleşmesidir. ... sözleşmesi ile maden ruhsat devri değil, bu ruhsatta mündemiç olan hakkın ... bedeli karşılığında bir başkasına belirli bir süre ile kullandırılması amaçlanır. ... sözleşmelerinde, sözleşme hükümlerinin, sözleşmede hüküm bulunmazsa Maden Kanununun, Maden Kanunununda da hüküm bulunmaması halinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde TBK m. 357 ile m. 378 arasında düzenlenen ürün kirasına ilişkin hükümlerin uygulanacağı Yargıtay kararlarında kabul edilmektedir.
Yargıtay 11. HD 04/03/2002 T. ... E. ... K. “... sözleşmeleri, kendine özgü bir sözleşme tipi olmakla birlikte, BK’nun 270. vd. maddelerinde düzenlenen hasılat kirasına yakın özellikler göstermektedir. Kaynağını 3213 sayılı Maden Kanunu'ndan alsa da, o kanunda sözleşmenin yapısı, özellikleri ve sonuçları düzenlenmemiştir." , Yargıtay 3. HD'nin 23/05/2022 tarih ve... E.- ... K. "Davacı ve davalı ...Şti. Şti. arasında ... sözleşmesi bulunmakta olup uyuşmazlık, ... sözleşmesinden kaynaklanan el atmanın önlenmesi ve alacak istemine ilişkindir. Dava, 27/01/2012 tarihinde açılmış olmakla dava tarihinde yürürlükte olan HMK'nın 4/1-a maddesi gereğince davaya bakma görevi sulh hukuk mahkemesine aittir." kararlarında da belirtildiği üzere davada sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğundan, mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Mahkememizin görevsizliğine, görevsizlik nedeniyle davanın usulden REDDİNE,
2-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-HMK' nun 331/2 maddesi gereğince görevsizlik ve yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretlerinin o mahkemenin hükmedeceği, gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkemenin dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum edeceği ön görüldüğünden yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretleri konusunda bu aşamada bir karar verilmesine yer olmadığına,
Dair; tarafların yüzlerine karşı , gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 17/06/2025

Katip
E- imzalıdır.

Hakim
E- imzalıdır.