Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/85
KARAR NO : 2024/168

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/03/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, 2004 yılında kırtasiye ürünleri toptan ticareti üzerine İstanbul'da kurulduğunu, davacının, toptan ve perakende satış sektöründe kendisine ait markalarla özellikle hediyelik, züccaciye, hırdavat, tekstil, kırtasiye, tekstil ürünleri gibi gıda dışı ürünler özelinde faaliyet gösteren ve 30.000 çeşidin üzerindeki gıda dışı ürünlerini satış mağazası başta olmak üzere çeşitli mecralar üzerinden satışa sunan, yıllardır vermiş olduğu uzun uğraşe çabalar sonucu faaliyet göstermiş olduğu sektörde tanınan ve yer edinmiş bir şirket olduğunu, ... markasının müvekkili tarafından 2007 tarihinde tescil edildiğini, davalı şirketin ise ... adı ile 2011 yılında sektöre girdiğini, plastik ürünler üretimi yaptığını, dolayısıyla, müvekkili şirket ile davalı yanın faaliyet konuları, içerisinde yer aldıkları sektör ve satışını yaptıkları ürün yelpazesi davalı tarafından tescile elverişli olmayan fakat tasarım tescili alınmış olan askı ürünleri sebebiyle birbirlerine rakip firmalar olduklarının açık olduğunu, davalı tarafından, müvekkiline hukuka aykırı şekilde tasarım tescili alınmış olunan askı ürünü sebebiyle tasarım hakkına tecavüze ilişkin dava açıldığını, davalı tarafından öncelikle tespit talebi ile ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...D.iş sayılı dosyasından bilirkişi raporu alındığını, bilirkişi tarafından müvekkil şirkete gidildiğini, numune incelemesi yapıldığını ve tescile elverişliliği bulunmayan tasarım tescili sebebiyle davacının repütasyon kaybına uğradığını, yapılan tespitin usul ve yasaya aykırı şekilde yapıldığını, bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olsa da akabinde davalı tarafından arabuluculuk sürecinin başlatıldığını ve anlaşamama neticesi üzerine ... 1. Fikri ve Sinavi Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile maddi tazminat davası açıldığını, davalının askı tasarımı tüm dünyada var olan, kamuya mal olmuş ürünler olması sebebiyle yenilik ve ayırt edicilik unsurunu taşımadığından, davacının tekelinde tutulamayacak olduğunu, tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, işbu dosyanın ... 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini belirterek, haklı davalarının kabulü ile davalı tarafından tescil edilen 2013 01202 tescil numaralı tasarımın 6769 sayılı yasa hükümleri uyarınca hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine ve işbu dosyanın ... 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinin sektöründe öncü konumda olan saygın bir firma olduğunu, bu kapsamda ar-ge departmanı vasıtasıyla pekçok tasarım yapmış ve tasarımlarını tescil ettirdiğini, müvekkili tarafından özgün bir şekilde geliştirilen ve hukuka uygun bir şekilde tescil ettirilen tasarım hakkı davacı tarafından ihlal edildiğini ve üzerine müvekkillinin gerekli tespitler yaptırılmış ve tazminat davası açıtığını, davacı da söz konusu tasarımın müvekkilleri tarafından geliştirildiğini, yıllardır bilmesine ve müvekkilinden ürün satın almasına rağmen tarafımızca açılan tazminat davasından dolayı işbu davayı huzura getirdiğini, davacı tarafından taklit tasarımlar sebebiyle müvekkilline zarar verildiği fark edildikten sonra söz konusu ihlalin durdurulması ve zararın tazmini amacıyla tarafımızca tazminat davası açıldığını, davacının tüm taleplerinin ve işbu davanın reddini, bu dava nedeniyle ticari itibarı zedelenen ve müşteri kaybeden müvekkillerinin hakkında re'sen maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Mahkememize sunulan 05/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; İddia, savunma, davacı ve davalı tarafların yazılı beyanları ve dosyada bulunan delil olarak sunulan ürünler ile benzerlik ilişkisi konusunda iddia edilen Tescilli Tasarımlar ile dava dosyasının incelenmesi dava dosyası içeriğinde yer alan dilekçeler, içtihat, tutanaklar, tanıkların beyanları, sunulan/internet üzerinden yapılan araştırma sonucu ürün, resim ve belgeler ile ilişkin diğer dokümanlar dahil tüm sunulan emanette muhafaza edilen taraflara ait ürün delilleri üzerinde inceleme yapıldığını, dava dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı TPE İnternet üzerinden yapılan araştırma-inceleme sonucu ve Davalı; ... Şirketi (TPE Kod: ...)’ya ait; ... no ve 15.02.2013 tarih ile “...” Endüstriyel Tasarım Tescili... sınıfında 17.10.2022 tarihli Yenileme Başvurusunun kabulü üzerine 15.02.2028 tarihine kadar tescili devam eden 3 nolu Tasarım/ Resim,SMK kapsamında koruma altında olduğu tespit edildiğini, davalı tarafa ait 15.02.2013 başvuru tarihli ...no. Tescilli Tasarımın Hükümsüzlüğü talepli , davacı tarafın delil olarak sunduğu; Bütünsel Bakış ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde bırakacağı genel izlenimde yaratacağı algı ve iltibas değerlendirmesi ile;1 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu , ... Faydalı Model ... nolu Tescilli Tasarım/Ürün Esinlenme mevcut olarak farklı olduğunu, 2 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu ,... nolu Tescilli Tasarım/Ürün Esinlenme mevcut olarak farklı olduğunu, 3 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu , ... nolu Tescilli Tasarım/ÜrünEsinlenme mevcut olarak farklı olduğunu, ... nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu (Syf.7), ...YılıÜrün Kataloğu nda yer alan ilgili Ürün Modelinin Esinlenme mevcut olarak farklı olduğunu, 6 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu ,dava dışı ... Ltd Şti’ne(...) ait askı başlığı ... nolu Tescilli Tasarım/Ürün Modelinin farklı olduğunu, davalı tarafa ait 15.02.2013 başvuru tarihli ... no. Tescilli Tasarımın s Hükümsüzlüğü Talepli , davacı tarafın delil olarak sunduğu; Bütünsel Bakış ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde bırakacağı genel izlenimde yaratacağı algı ve iltibas değerlendirmesi ile; 4 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu; ... nolu Tescilli Tasarım/Ürün Modelinin 22.01.1998 tarihli olarak, davalı tarafın tescill tasarımından 5 yıl önce tescil edildiğini, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan İç/Dış Giysiler için“işlevsel/Fonksiyonel eklentiler” de benzerlik/ esinlenme mevcut olduğunu, aynı ürün ailesinin bir ürünü olarak iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılanacağını, Hükümsüzlük Koşullarının oluştuğunu , 7 nolu Karşılaştırma ve İnceleme Sonucu; Davadış...Ltd Şti’ne( (...) ait Askı başlığı... nolu Tescilli Tasarım/Ürün Modelinin, 30.09.2010 tarihli olarak, davalı tarafın Tescilli Tasarımından 2 yılı aşkın önce tescil edildiğini, davalı tarafın Tescilli Tasarımında, Tasarımcının Seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan İç/Dış Giysiler için “işlevsel/fonksiyonel eklentiler” de benzerlik/esinlenme mevcut olduğunu, iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılanacağını, hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu , 8 nolu karşılaştırma ve inceleme sonucu; davadışı ...şirketi’ne (...) ait askı başlığı ...tasarım tescili ...sınıfında 12.08.2021 trh. yenileme bşv. 12.08.2026 trh. kadar SMK koruma altında bulunan, tescilli tasarım/ürün modelinin, davalı tarafın tescilli tasarımından 1 yılı aşkın önce tescil edildiğini, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan iç/dış giysiler için“işlevsel/fonksiyonel eklentiler” de benzerlik mevcut olduğunu, aynı ürün ailesinin bir ürünü olarak iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılanacağı ve hükümsüzlük koşulları oluştuğunu, özellikle 1, 2 ve 4 nolu karşılaştırmalı incelemede , “işlevsel/fonksiyonel eklentiler” bazında farklılıklar tespit etmemiz sonucu farklı kanaat sunduğumuz, askı telin başlık ve mukavemet birleşim noktası/ parçası ile aynı konum/şekil içermesinden kaynaklı esinlenme görüldüğünü, benzer sonuca vardığımız ... nolu karşılaştırmalı incelediğimiz tasarım/ ürünlerin “işlevsel/fonksiyonel eklentiler”ini kombine tasarım haline getirerek, yeni bir tasarım/ürün gibi tpe nezdinde tescil başvurusu yapılan ... no. tescilli askının yeni ve ayırt edici özellik taşımadığının görüldüğünü, uyap ve dosya içeriğinde yer alan... Esas nolu Bakırköy nolu dosya için Mahkemenizin, 19.12.2023 tarihli Ön İnceleme Tutanağı kararına göre kararına göre birleştirilmediği için bu konuda rapor hazırlanmamış ve Endüstriyel Tasarıma Tecavüz konusunda çalışmaya yer verilmemiştir şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirdiği anlaşılmıştır.
KANAAT VE GEREKÇE
Uyuşmazlığın; davalı tarafından tescil edilen ... tescil numaralı tasarımın 6769 sayılı yasa hükümleri uyarında hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı 24/03/2023 tarihli görevsizlik ilamı ile Mahkememize gönderildiği görülmüştür.
Huzurdaki davanın davalı adına tescilli ... tescil numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olduğu, davanın birleştirme talepli olarak ikame edildiği, tensip zaptı ile celbine karar verilen dosyanın bu aşamaya kadar celbedilmediği duruşma gününe yakın tarihte dosyanın incelenmesi sonucunda celbi için müzekkere yazıldığı ve ... 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas nolu dosyasının celbedildiği, ilgili dava dosyasının ise tasarıma tecavüzden kaynaklı tazminat istemine ilişkin olduğu görülmekle; ... 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas nolu dosyasında mahkemece Mahkememiz dava dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verildiği, birleştirilmesi talep edilen dava dosyasında Mahkememiz dava dosyası bekletici mesele yapıldığından bu aşamada birleştirme kararı usul ekonomisine hizmet etmeyeceğinden birleştirme talebinin reddine, karar verilerek açık yargılamaya devam olunmuştur.
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 58. maddesi “Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:
a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.
b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.
c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu özellikleri.
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
Somut olaya dönüldüğünde, TPMK kayıtlarına göre Davalıya ait; 2013 01202 no ve 15.02.2013 tarih ile “...” Endüstriyel Tasarım Tescili ... sınıfında 17.10.2022 tarihli Yenileme Başvurusunun kabulü üzerine 15.02.2028 tarihine kadar tescili devam eden 3 nolu Tasarım SMK kapsamında koruma altında olduğu tespit edilmiştir.
Hükümsüzlük Talepli Davalı Tarafa ait ... no. Tescilli Tasarım ile;
Davacı tarafın delil olarak öne sürdüğü ... nolu tescilli ürün modelinin 22.01.1998 tarihli olarak, davalı tarafın tescilli tasarımından 5 yıl önce tescil edildiği, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan iç/dış giysiler için “işlevsel/fonksiyonel eklentiler” de benzerlik/ esinlenme mevcut olduğu, davacı tarafın delil olarak öne sürdüğü ... nolu tescilli tasarım/ürün modelinin, 30.09.2010 tarihli olarak, davalı tarafın tescilli tasarımından 2 yılı aşkın önce tescil edildiği, davalı tarafın tescilli tasarımında, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan iç/dış giysiler için “işlevsel/fonksiyonel eklentiler” de benzerlik mevcut olduğu; davacı tarafın delil olarak öne sürdüğü ... nolu tescilli tasarım/ürün modelinin, davalı tarafın tescilli tasarımından 1 yılı aşkın önce tescil edildiği, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında gövde üzerine genel geometrisi ve kütle formu içinde konumlanan iç/dış giysiler için “işlevsel/fonksiyonel eklentiler” de benzerlik mevcut olduğu; gövdenin alt eteklik eklentisiz oluşu ve gövde içi eklentisizlikten kaynaklı farklılıklara rağmen, askı telin başlık ve mukavemet birleşim noktası/ parçası ile gövdenin her iki ucundaki radyuslu açık kancaların aynı konum/şekil içerdiği ve esinlenme’nin, bütünsel bakış ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde bırakacağı genel izlenimde aynı ürün ailesinin bir ürünü olarak iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılanacağı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır.
Dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar bu haliyle ... nolu Karşılaştırmalı olarak dosya kapsamındaki bilirkişi raporunda incelenen tasarım/ ürünlerin “işlevsel/fonksiyonel eklentiler”ini kombine tasarım haline getirerek, yeni bir tasarım/ürün gibi tpe nezdinde tescil başvurusu yapılan... no. tescilli askının yeni ve ayırt edici özellik taşımadığına yönelik bilirkişi rapor tespitlerinin denetime açık olduğu, incelemede bir eksiklik tespit edilemediği görülmekle; tasarımın benzerlerinin başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu, anlaşılmakla tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davaya konu davalı adına tescilli tasarımların yeni ve ayırt edici niteliği bulunmadığına bu nedenle hükümsüzlük koşulları oluştuğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ İLE;
TPMK nezdinde davalıya ait ... tescil numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve tasarım sicilinden terkinine;
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 427,60 TL karar harcından peşin yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile kalan 247,70 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına hesap olunan 25.500,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan: 6.000,00 TL bilirkişi ücreti, 866,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 6.866,00 TL ve 359,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 7.225,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/10/2024

Katip
¸

Hakim
¸