Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/204 Esas
KARAR NO : 2025/38

DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan), Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/10/2020
KARAR TARİHİ : 13/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan), Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde;Müvekkilinin 2013 yılından bu yana tekstil ürünleri ithal ve ihraç etmek, satış işlerini gerçekleştirmek ve buna ilişkin hizmetleri sağlamak amacıyla kurulmuş, hem yurt içinde hem de yurt dışında tescilli marka ve tasarımlar ile dünya çapında tanınan bir firma olduğunu, ... markası TPMK nezdinde ... tarih ve ... tescil numarasıyla ... sınıflarda tescilli olup müvekkilinin ürünlerinde kullanmakta olduğu kumaş desenleri de yine TPMK nezdinde ...ve ... tescil numaraları ile tescilli olduğunu, davalı şirketin, müvekkiline ait Türk Patent Enstitüsü nezdinde tescilli tasarımları kullanarak, müvekkiline ait ... markası ile üretmekte olduğu ürünler ile ayırt edilemeyecek kadar benzer ürünler üretmekte müvekkil şirkete ait tescilli tasarımlardan doğan tasarım haklarına tecavüz teşkil edecek nitelikte üretilen bu ürünleri piyasaya arz ettiğini, davanın haksız kazanç elde ettiğini, müvekkilinin tasarım haklarının ihlali anlamına gelmesinin yanı sıra haksız rekabete neden olacak nitelikteki faaliyetlerinin müvekkil şirket tarafından öğrenilmesi akabinde, işbu husus davalı şirketin ürünlerini piyasaya arz eden e ticaret sitesi ve firmalara ... 48. Noterliği'nin ..., ..., ..., ... yevmiye numaralı ve 06.08.2020 tarihli ihtarnameleriyle bildirildiğini, akabinde davalı şirket tarafından müvekkiline ... 40. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ve ... tarihli ihtarnamesi gönderildiğini, ihtarname kapsamında müvekkili şirketin tasarım haklarının ihlal edildiği hususu reddedildiğini, müvekkilinine ait tasarım hakkına tecavüz teşkil eden kumaş desenleri ile ürünler üretmeye başlamış olup bu ürünler ".../" isimli internet sitesinin yanı sıra ülkemizde "..., ..., ..., ..., ..., ... gibi çok çeşitli firmalara ait mağaza ve e-ticaret sitelerinde tüketiciye sunulduğunu, ürünlerindeki tasarımlar ile birebir aynı şekilde benzer olup müvekkiline ait tescilli tasarımlar ile davalıya ait ürünler arasındaki ortak unsurlar sadece aynı hayvanların kullanılması değil, bu hayvanların karikatürize edilme şekilleri, renk kombinasyonları, kullanılan varyant neredeyse tıpa tıp aynı olup taraflara ait tasarımlar birbirleri ile ayırt edilemeyecek kadar benzerlikte olduğunu, davalı şirketin kötü niyetli olduğunu beyan ve gerekçelerle...Şirketi'nin müvekkili şirketin tescilli tasarım haklarına tecavüz niteliğindeki eylemlerinin durdurulmasına, davalı şirketin işbu dava konusu tasarımlar ile üretilen ürünlerin piyasadan kaldırılmasına, bir daha piyasaya sunulmasının önlenmesine, davalı şirketin bu eylemleri nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı zararların tazmini anlamına gelmek üzere, davalı firmanın işbu dava konusu tasarımları kullanarak ürettiği ve satışa sunduğu ürünlerden elde ettiği kazancın tespit ettirilerek, bu bedelin müvekkil şirkete ödenmesi açısından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00-TL belirsiz alacak davamızın kabulüne, söz konusu talebimiz kapsamında yargılama devam ederken müvekkil şirketin telafisi mümkün olmayan zararlardan korunabilmesi adına davalı ... Şirketi'nin dava konusu tasarımlar ile üretilen ürünlerinin satışının işbu dava konusu uyuşmazlık sonuçlarak kararın kesinleşmesine kadar tedbiren durdurulmasına, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde;Müvekkilinin şirket adresinin ... ilçesinde olması nedeniyle yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin giyim sektöründe faaliyet gösterdiğini, 2012 yılından buyana iç ve dış piyasada; erkek çorap, boxer, mayo, şort ve son zamanlardaki taleplerle t-shirt, sweatshirt, plaj havlusu ve tayt ürünlerine ilişkin faaliyet gösterdiğini, TPMK nezdinde ... tarih ve ... numarası ile markasını tescil ettirdiğini, ilgili markanın çok daha önceden müvekkili şirket yetkilisi ... adına... tarih ve ... tescil numarası ile tescilli olduğunu, markanın doğuşunun 2009 yıllarına kadar dayandığını, yeni moda trendleri dijital baskı ile üretilmiş ürünler üzerinden ilerlediğini, bu haliyle giyim üzerine çalışan tüm firmaların doğal olarak bu tarz desenlerle ürün ürettiğini ve pazarladığını, kamuflaj deseninin temelini 1.dünya savaşına kadar uzadığını, kamuflaj tasarımının davacı tarafından tasarladığını iddia etmenin akla ve mantığa aykırı olduğunu, müvekkili tarafından kullanılan hiçbir görselin davacı tarafından sunulmuş olan ürünlerdeki görseller ile benzeşmediğini, bu haliyle iddialarının mesnetsiz olduğunu, müvekkilinin tasarımlarını ücret karşılığında tasarlattığını beyan ve gerekçelerle öncelikle mahkememizin yetkisizliği ile Bakırköy mahkemelerinin yetkili olduğunun tespitine, mahkememizin aksi kanaatte olması halinde öncelikle ihtiyati tedbir talebinin reddine, devamında huzurdaki davanın haksız ve mesnetsiz olması nedeniyle reddine yargılama. giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında davacı vekilinin dava dilekçesinde;Müvekkili şirketin uzun yıllardır giyim sektöründe iç ve dış piyasada deniz giyimi, iç giyim ve çorap ürünlerinde faaliyet gösterdiğini, tamamı kendi tasarımı olan ürünler ile ilgili olarak tasarımı taklit edildiğini, müvekkiline karşı bir kısım davalar açıldığını, ilgili ürünlerin tasarımlarının bir moda akımı haline gelmiş olmasına rağmen davalı tarafça haksız bir şekilde tescil edilerek, bu tescillere dayanarak müvekkiline davalar açıldığını, davalının yenilik getirmeyen, ayırt ediciliğe sahip olmayan, anonim varlıklar içeren desenlere tescil ile koruma sağlanması halinde Sınai Mülkiye Kanunu'nun sağladığı korumadaki amacın fazlasıyla aşılarak davalıya bu desenlerdeki hayvan ve nesne görselleri kapsamında tekel hakkı sağlanmış olacağı, oysa herkes tarafından bilinen, doğada mevcut bir hayvanın veya nesnenin tasarımda kullanılması halinde, bunların kimsenin tekeline verilemeyeceği, sadece yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların tescil edilebileceği, bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının tescil başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerektiğini, davalı tasarımlarının yeni ve ayırt ediciliğini incelemek üzere sosyal medya ve internet üzerinden yapılan araştırmalar neticesinde ... markasına ait TPE nezdinde ETTB ile tescilli 17.07.2018 tarih ... A.Ş'ye ait Locarno sınıfı ... çoklu desen tasarımlarından ... tasarımı şortunun firmanın resmi ... hesabından yapılan paylaşımında görülen tarih 18 Ocak 2015 ve 9 Mart 2015 yılında piyasada satışının gerçekleştiğini, bu durum kamuya sunumun yapılmasından itibaren üzerinden üç yılı geçmiş yenilik vasfını taşımayan bir ürünün tescil edilmiş olduğunu gösterdiğini beyan ve gerekçelerle öncelikle davalının iş bu tasarım tescillerini bir başkasına devrederek yargılamanın devamını imkansız kılabileceğinden ... ve ... tasarım tescil numaralı tescilleri için 3. şahıslara devrinin önlenmesi adına ihtiyaten tedbir konulmasına, davalının iş bu tasarım tescilinden kaynaklanan haklarını müvekkil şirkete karşı kullanmasının engellenmesi adına bu haklarını kullanmasının engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir konulmasına davalıya ait... ve ...Tescil numaralı tasarımların tescillerinin başvuru tarihinden itibaren hükümsüzlüğüne, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 1.FSHHM'nin .. esas sayılı dosyasında davacı vekilinin dava dilekçesinde; Müvekkilinin Türkiye'nin önde gelen tekstil firmalarından olan ve 45 yıldır faaliyet gösteren Türkmen Holding bünyesindeki şirketlerden biri olduğunu, 2013 yılından bu yana tekstil ürünleri ithal ve ihraç ettiğini, TPMK nezdinde ... tarih ... tescil numarası ve ... tarih ve... tescil numarası ile tescillenmiş ve müvekkilinin tanınmışlığı doğrultusunda sahip olduğu müşteri kitlesine satışa sunulduğunu, davalı şirket, müvekkilinin kumaş deseni tasarımlarını kullanarak haksız kazanç elde etmek ve karıştırılmaya yol açmak gayesiyle müvekkilinin ürünlerine ayırt edilemeyecek derecede benzer ürünler üretmekte ve bunları hukuka aykırı şekilde satışa sunduğunu, söz konusu eylemler haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı şirketin tazminat sorumluluğu oluştuğunu, davalı şirket müvekkilin tescilli tasarımlarının iltibas oluşturacak nitelikte benzerlerini piyasaya sürmekte ve TTK m 54 uyarınca dürüstlük kuralına aykırı şekilde müvekkilinin büyük emeklerle ürettiği tasarımlarından yara sağlayarak haksız rekabete sebebiyet verdiğini, davalı ...Ltd. Şti. Firmasının müvekkilinin tescilli tasarım haklarına tecavüz niteliğindeki eylemlerin durdurulması, ürünlerin piyasadan kaldırılması ve müvekkil şirkette oluşan zararların giderilmesi için ... 2.Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi ...Esas sayılı dava ikame edilmiş dava derdest durumda olduğunu beyan ve gerekçelerle ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...Esas sayılı dosya ile birleştirilmesine; huzurdaki haklı davamızın kabulü ile; haksız rekabet teşkil eden eylemlerin haksız rekabet olduğunun tespit edilerek men'ine, davalı şirketin haksız rekabet teşkil eden eylemleri nedeniyle elde ettiği karın bilirkişi elilyle hesaplattırılarak fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00- TL'nin davalı şirket tarafından ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde; Davacı taraf TTK uyarınca haksız rekabet nedeniyle tazminat davası açmış Olmakla, iş bu davalara bakmakla görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olduğu, bununla birlikte davacı tarafından dilekçesinde de belirtmiş olduğu üzere davacının aynı ürünlere ilişkin olarak açmış olduğu ... 4. fshhm ... e. sayılı dosyası bulunmakla, aslen huzurdaki dava aynı taleplerin farklı bir kanuni dayanak üzerinden zuhur etmiş hali olduğu, bu nedenle davacı talepleri ile ilgili derdestlik itirazında bulunduğu, müvekkilinin, uzun yıllardır giyim sektöründe faaliyet gösterdiği, müvekkilinin 2012 yılından beri iç ve dış piyasada; erkek iç giyim ve erkek çorap ürünlerine ilişkin faaliyeti bulunduğu, ... markası ile türkiye’de bilinir bir marka haline geldiğini belirtip, öncelikle mahkemenin görevsizliği ile görevli mahkemelerin asliye ticaret mahkemeleri olduğunun tespitini, mahkemenizin aksi kanaatte olması halinde
mahkemenizin yetkisizliği ile bakırköy mahkemelerinin yetkili olduğunun tespitini, derdestlik itirazı doğrultusunda huzurdaki davanın derdestlik nedeniyle usulden reddini devamında davacının davasının kötüniyetli, haksız ve mesnetsiz
olması nedeniyle esastan reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişiler Endüstriyel Tasarım Uzmanı ..., Mali Müşavir ...ve FSEK Uzmanı ...tarafından sunulan 26/04/2022 tarihli kök raporda;"Davacı tarafın ...tarih ve ... tescil numaralı desen ... ve... tasarımları ile davalının ürünlerindeki desen tasarımlarının genel izlenim itibariyle farklılık göstermekte olduğu, ... tarih ve ... tescil numaralı desen ... tasarımları ile davalının ürünlerindeki desen tasarımlarının genel izlenim itibariyle farklılık göstermekte olduğu, davacıya ait İnstagram hesabının geçmişe dönük incelenmesinden, ... tarih ve ... numaralı çoklu tasarım tescili içinde sadece içinde ... bulunan desenin 29 Mart 2018 tarihli olduğu ve kamuya sunulmasından itibaren 12 ay geçmeden tescil edilmiş olduğu, ancak diğer içinde ..., ..., ... ve ... bulunan desenlerin 12 aylık kamuya sunma süresi geçtikten ve yenilik vasfını kaybettikten sonra tescil edilmiş olduğu,...tarih ve...nolu çoklu tasarım tescili içinde ise içinde ... desen bulunan tasarımın 5 Nisan 2019 tarihli olduğu ve kamuya sunulmasından itibaren 12 ay geçmeden tescil edilmiş olduğu, bu tescil içindeki ... desenli tasarım 14 Nisan 2016 tarihinde kamuya sunulmuş olup, yeni olma vasfını kaybettikten sonra tescil edilmiş olduğu, her ne kadar yukarıda zikredilen çoklu tasarımlar içindeki iki desenin kamuya sunulmasından itibaren 12 aylık süre içinde tescilleri yapılmış olsa da, davacı ve davalıya ait tüm tasarımlarının genel izlenim itibariyle birbirinden farklı olduğu, bu nedenle de davalı tarafından kullanılan desenlerin davacının tescilli desenlerine tecavüz oluşturmadığı, davalının tutulması zorunlu ticari defterlerinin, TTK hükümlerine göre usulüne uygun olarak tutulduğu, sadece 2019 yılı envanter defterinin açılış tasdikinin yasal süresinden sonra yapıldığı, diğer defterlerin açılış tasdiklerinin yasal süresinde yapıldığı, e-defter beratlarının GİB sistemine yasal süresinde yüklendiği, takdir Sayın mahkemeye ait olmak üzere defterlerin sahipleri lehine takdiri delil niteliğine haiz olduğu, davacı tarafın dilekçelerinde; davalının satışa sunduğu ürünlerden elde edilen kazancın tespiti talep edildiğinden, davacı kayıtları üzerinden hesaplama yapılmadığı, davalının dava konusu ürün satışından elde ettiği kazancın 29.556,63-TL. olabileceği" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler Endüstriyel Tasarım Uzmanı ..., Mali Müşavir ... ve FSEK Uzmanı ... tarafından sunulan 22/03/2023 tarihli 1.ek raporda;"Heyetimizin tescilden önceki 12 aylık süreden önce kamuya sunularak yenilik vasfını kaybeden aşağıdaki desenlerin hükümsüzlük şartlarının oluştuğu sonucuna ulaştığı, ...nolu çoklu tescil kapsamında, ... nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen, ...nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen,... nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen,... nolu desen ... nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen ...nolu desen, ... nolu desen, ... nolu desen ... nolu desen, ... nolu desen, ...nolu desen... nolu desen, ... nolu desen,...nolu desen ... nolu desen,... nolu desen, ... nolu tescil kapsamında: ...nolu desen,... nolu desen, ... nolu desen ...nolu desen. esas davaya yönelik itirazlar bakımından, tasarımların detaylı incelemesinin kök raporda yapılmış olduğu ve desen incelemesi sonucu varılan kanaatin kök raporda belirtilmiş olduğu, kök raporda desen tasarımları için belirtilen inceleme yöntemleri uzmanlığa dayalı olarak yapılmış olup, bu konudaki görüşlerimizin değişmediği, aynı kanaat ve yöntemlerin bu rapor için de geçerli olduğu, kök rapora yapılan diğer itirazlara yukarıda karşılanmış olduğu, hesaplama sonucunda, brüt satış karı kaleminden elde edilen kar marjının dava konusu ürün satışına uygulanması sonucu talep edilebilecek tazminat miktarının kök raporda hesaplandığı üzere 29.556,63-TL olabileceği görüşünün aynen korunduğu" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler Endüstriyel Tasarım Uzmanı ..., Mali Müşavir ...ve FSEK Uzmanı ...tarafından sunulan 24/11/2023 tarihli 2.Ek raporda;"Satışlardan kaynaklanan karın 29.556,63-TL olarak hesaplanmış olduğu, ancak dava konusu ürünler tekstil ürünü olup, seri üretim şeklinde belli bir kalıpla belli bir pastal üzerinden üretimi yapılacağı, satışların; üretim miktarının tamamı olmayabileceğinin Sayın Mahkemece takdiri halinde talep edilecek yoksun kalınan kar miktarının TBK 50.madde kapsamında Mahkemenin takdirinde olabileceği, kök raporda ve daha sonraki ek raporumuzda somut olaya ilişkin çok ayrıntılı incelemeler ve açıklamalar yapılmış olduğu, aynı kanaat ve yöntemlerin bu rapor için de geçerli olduğu, dolayısı ile de dava konusu olaya ilişkin başkaca bir değerlendirme yapmamızın söz konusu olmadığı" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler Endüstriyel Tasarım Uzmanı ..., Mali Müşavir ...ve FSEK Uzmanı ... tarafından sunulan 23/09/2024 tarihli 3.Ek raporda;"Davacıya ait ... hesabının geçmişe dönük incelenmesinden, ... tarih ve ... numaralı çoklu tasarım tescili desenlerin çoğunun kamuya sunulmasından itibaren 12 ay geçmeden tescil edilmiş olduğu, ancak sadece ...nolu desen: (Kamuya sunma tarihi 10.04.2017) ile ... nolu (Kamuya sunma tarihi 20.03. 2017) desenlerin 12 aylık kamuya sunma süresi geçtikten ve yenilik vasfını kaybettikten sonra tescil edilmiş olduğu, yine davacıya ait ... hesabının geçmişe dönük incelenmesinden, 20.12.2019 tarih ve... nolu çoklu tasarım tescili desenlerin çoğunun kamuya sunulmasından itibaren 12 ay geçmeden tescil edilmiş olduğu, ancak sadece... nolu desen (Kamuya sunma tarihi 24.02.2018) ile ... nolu desen (Kamuya sunma tarihi 06.06.2017) 12 aylık kamuya sunma süresi geçtikten ve yenilik vasfını kaybettikten sonra tescil edilmiş olduğu, koruması talep edilen tasarımın yeni olarak kabul edilebilmesi için daha önce kamuya sunulmamış olması gerektiği, kamuya sunmanın tasarımın yeniliğini ve ayırt ediciliğini ortadan kaldırdığı, kamuya sunma tarihi tespit edilemeyen desenler konusunun mahkemenin takdirinde olduğu" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
...1.FSHHM'nin ... tarih, ... E.-K. sayılı kararı ile HMK 166.maddesi gözetilerek davalar arasında hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeniyle birleştirilme kararı verilerek Mahkememizin işbu dava dosyamız içerisine gönderildiği görüldü.
... 4.FSHHM'nin ... tarih, ... E.-K. sayılı kararı ile HMK 166.maddesi gözetilerek davalar arasında hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeniyle birleştirilme kararı verilerek Mahkememizin işbu dava dosyamız içerisine gönderildiği görüldü.
KANAAT VE GEREKÇE:
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma ....
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
SMK 78.maddesi "1) Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir.(2) Tasarımın hükümsüzlüğü, 77 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi; 70 inci ve 73 üncü maddelere göre ise ancak tasarım hakkına sahip kişiler tarafından ileri sürülebilir.(3) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir.(4) Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır.(5) Tescilsiz tasarımlarda hükümsüzlük davası, hak sahibi olduğunu iddia eden kişiye karşı açılır." belirtilmiştir.
SMK 79.maddesi "(1) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.(2) Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez:a) Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar.b) Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler.(3) İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir.(4) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur. Hükümsüzlük kararının kesinleşmesinden sonra mahkeme bu kararı Kuruma resen gönderir. Hükümsüz kılınan tasarım, Kurum tarafından sicilden terkin edilir ve Bültende yayımlanır." belirtilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin ...Esas ... Karar sayılı kararında "mahkemece karşı davada davacı - karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir. Hükümsüzlük kararı geriye etkili sonuç doğurduğundan, davalı-karşı davacının üretip satışını yaptığı ürünler nedeniyle davacı -karşı davalıların dayanabilecekleri bir hakları bulunmadığından mahkemece asıl davanın (tasarım haklarına tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat) reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, her iki taraf vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir." belirtilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin ...Esas ...Karar sayılı kararında "6769 sayılı SMK'nun 57/2.maddesi, ''Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.'' şeklindedir. Somut olayda, karşı davadaki hükümsüzlük talebi yönünden yapılan incelemede, her ne kadar dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında, tasarımların başvuru tarihi itibarı ile yenilik ve ayırt ediciliğinin bulunduğu, davalı karşı davacı tarafından piyasaya sunulan ürünlerin davacı karşı davalıya ait ... nolu tasarım tescili ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde belirgin farklılığının bulunmadığı, bu sebeple benzer algılandıkları yönünde değerlendirmelerde bulunulmuş ise de; son heyet raporunda yapılan inceleme ve değerlendirmeler dikkate alındığında, davaya konu tasarımın ilk olarak davacı karşı davalı tarafından 29/03/2015 tarihinde ürün görseli olarak ...'ta yayınladığı ve davalı karşı davacının iddiasını dayandırdığı 07/12/2015 sipariş tarihinden önce 31/03/2015 ve 21/04/2015 tarihlerinde Instagram ve 31/03/2015 tarihinde ... uygulamalarında paylaşmaya devam ettiğinin tespit edildiği, davaya konu tasarımın başvuru tarihinin 12/04/2016 olduğu dikkate alındığında 29/03/2015 tarihi paylaşım ile başvuru tarihi arasında SMK'nun 57/2. maddesi kapsamında belirtilen on iki aylık sürenin aşıldığı, şu hale göre tasarımın başvuru tarihi itibarı ile yenilik vasfının bulunmadığı, davaya konu tasarımın tescilli olması nedeniyle, tescilsiz tasarıma ilişkin yapılan açıklamaların somut olayda uygulama imkânı bulunmadığı, bu nedenle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, karşı dava yönünden verilen hükümsüzlük kararının yerinde olduğu, hale göre asıl davada ileri sürülen tecavüze ve tazminata ilişkin taleplerin de reddi gerektiği anlaşılmıştır." belirtilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar sayılı kararında " Somut olayda, davaya konu sabun ve ambalaj tasarımlarının davalı şirket ortağı tarafından davacı şirketin kurulmasından da önce Nisan 2006 tarihinde ilk olarak kullanıldığı, davacı tarafa ait tescilli bir ürün veya ambalaj tasarımının bulunmadığı, ayrıca davalı tarafça üretilen sabunların farklı bir marka kullanılarak piyasaya sunulduğu, bu nedenle ürünleri üreten işletmeler arasında bir karıştırılma ihtimalinin söz konusu olmayacağı dikkate alınarak ve yukarıdaki ilkeler doğrultusunda bir değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken mahkemece hatalı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiş ve hükmün bu nedenlerle davalı taraf yararına BOZULMASINA karar vermek gerekmiştir." belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, asıl dava yönünden davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davacı adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan ... sıra numaralı tasarımlar ile... numaralı tasarımda bulunan ... sıra numaralı tasarımlar yönünden davalının tecavüz oluşturan kullanımının bulunduğunun beyan edilerek tescilli tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, kaldırılması, durdurulması ve maddi tazminat talepli bu davanın açıldığı, birleşen mahkememizin 2022/12 Esas sayılı dosyası yönünden asıl dava davalısı tarafından asıl dava davacına karşı asıl davaya dayanak asıl dava davacısı adına tescilli ...numaralı ve ... numaralı tasarımlar yönünden yeni ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığının beyan edilerek asıl dava davacısı adına tescilli bu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepli bu birleşen davanın açıldığı, birleşen ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası yönünden asıl dava davacısı tarafından asıl dava davalısına karşı asıl davada tasarım hakkına tecavüz oluşturduğu iddia edilen kullanımlar yönünden asıl dava davalısının bu kullanımlarının haksız rekabet oluşturduğunun beyan edilerek haksız rekabetin tespiti, meni ve maddi tazminat talepli birleşen davanın açıldığı, asıl dava davalısı vekilince birleşen mahkememizin ...Esas sayılı dosyası ile asıl davaya dayanak tescilli tasarımlar yönünden hükümsüzlük talepli dava açıldığından öncelikle hükümsüzlük talebinin değerlendirilmesi gerektiği, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde... numaralı tasarımın asıl dava davacısı adına tescilli olduğu, bu tasarımın başvuru ve tescil tarihinin 20/12/2019 olduğu, bu tasarım çoklu tasarım olup 41 adet tasarımın bulunduğu, bu tasarımın kumaş deseni olduğu, ... numaralı tasarımın asıl dava davacısı adına tescilli olduğu, bu tasarımın başvuru ve tescil tarihinin 17/04/2018 olduğu, bu tasarım çoklu tasarım olup 46 adet tasarımın bulunduğu, bu tasarımın kumaş deseni olduğu, asıl dava davacısı birleşen dava davalısı adına tescilli tasarımlar yönünden hükümsüzlük koşullarının bulunup bulunmadığının teknik yönden tespitine ilişkin bilirkişi heyetinden 22/03/2023, 24/11/2023 ve 23/09/2024 tarihli raporların alındığı, bu raporlarda asıl dava davacısına ait sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımların incelendiği, yapılan incelemeler ve teknik yönden karşılaştırmalar neticesinde asıl dava davacısı tarafından aşağıda hükümde belirtilen ... numaralı tasarımda bulunan (...) sıra numaralı tasarımlar ile 2019/08340 numaralı tasarımda bulunan(...) sıra numaralı tasarımların başvuru ve tescil tarihlerine göre asıl dava davacısı tarafından 6769 sayılı SMK'nun 57/2 maddesinde düzenlenen 12 aylık süre aşılarak kamuya sunulduğu, asıl dava davacısı tarafından kamuya sunulmasına ilişkin paylaşımların tarihlerinin bilirkişi raporlarında açık bir şekilde de tespit edildiği, alınan bu raporların mahkememizce denetime elverişli ve uygun bulunduğu, asıl dava davacısı tarafından 6769 sayılı SMK'nun 57/2 maddesinde düzenlenen 12 aylık süre aşılarak kamuya sunulmuş olması nedeniyle yukarıda belirtilen bu tasarımların başvuru tarihi itibarı ile yenilik vasfının bulunmadığı, davaya konu bu tasarımların tescilli olması nedeniyle, tescilsiz tasarıma ilişkin hükümlerin somut olayda uygulama imkânı bulunmadığı, açıklanan nedenlerle somut olayda yukarıda belirtilen sıralı tasarımlar yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, asıl dava davalısı birleşen dava davacısı tarafından ... numaralı ve ... numaralı tasarımlarda bulunan tüm sıralı tasarımların hükümsüzlüğü talep edilmiş ise de yukarıda belirtilen tasarımlar dışında diğer tasarımlar yönünden yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığının, hükümsüzlük koşullarının bulunduğunun asıl dava davalısı birleşen dava davacısı tarafından somut ve yeterli delillerle ispat edilemediği anlaşıldığından hükümsüzlük talepli birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği, asıl dava yönünden asıl davaya dayanak ... numaralı tasarımda bulunan ... numaralı sıralı tasarımlar ile ... numaralı tasarımda bulunan 41 numaralı tasarımların birleşen davada hükümsüzlüğüne karar verilmiş olmakla 6769 sayılı SMK'nun 79/1 maddesi kapsamında hükümsüzlük kararının geriye etkili sonuç doğuracağı, hükümsüzlük kararıyla birlikte Kanun korumasının hiç doğmamış sayılacağı, bu tasarımlar yönünden davacı birleşen davalının dayanabileceği bir hakkı kalmadığından tasarım hakkına tecavüz talepli dava da açamayacağı, hükümsüzlük kararı verilmeyen asıl davaya dayanak ... numaralı tasarımın ...numaralı tasarımı ile ... numaralı tasarımın ...numaralı tasarımı yönünden ise alınan kök bilirkişi raporunda asıl dava davacısı adına tescilli davaya konu tasarımlar ile davalı kullanımlarının teknik yönden kapsamlı ve detaylı bir şekilde karşılaştırıldığı, yapılan incelemede davalı kullanımlarının genel görünüm itibariyle farlılık gösterdiğinin, karıştırılma ihtimalinin bulunmadığının tespit edildiği, alınan bu raporun mahkememizce denetime elverişli ve uygun bulunduğu, hükme esas alındığı, raporlarda yapılan tespitler ve yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde davalının davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturan kullanımının bulunmadığı bu nedenle asıl davanın reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası yönünden ise yukarıda açıklandığı üzere davalının davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturan kullanımının bulunmadığı, yine davalının kullanımlarının kendi marka ibaresi ile birlikte olduğu, davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturmayan davalının bu kullanımlarının haksız rekabet de oluşturmayacağı bu nedenle bu birleşen davanın da reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Asıl davanın REDDİNE,
2-Birleşen mahkememizin 2022/12 Esas sayılı dosyası yönünden davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacı birleşen davalı adına TPMK nezdinde tescilli ...-(...), ...-(...) sıra numaralı tasarımların hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-Birleşen ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden davanın reddine,
Asıl dava yönünden;
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40-TL karar harcından peşin yatırılan 85,39-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 530,01-TL bakiye karar harcının asıl dava davacısından tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen asıl davadaki tecavüz talepleri yönünden asıl dava davalısı yararına hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin asıl dava davacısından alınarak kendisini vekille temsil ettiren asıl dava davalısına verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen asıl davadaki maddi tazminat talebi yönünden asıl dava davalısı yararına hesap olunan 5.000,00 TL vekalet ücretinin asıl dava davacısından alınarak kendisini vekille temsil ettiren asıl dava davalısına verilmesine,
Birleşen ... 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası yönünden;
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40-TL karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 534,70-TL bakiye karar harcının birleşen dava davalısından tahsili ile hazineye irat kaydına,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca birleşen davacı yararına hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin birleşen davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren birleşen davacıya verilmesine,
Birleşen ... 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası yönünden;
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40-TL karar harcından peşin yatırılan 170,78-TL'den mahsubu ile eksik alınan 444,62-TL bakiye karar harcının asıl dava davacısı birleşen davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen haksız rekabet talebi yönünden davalı yararına hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin asıl dava davacısı birleşen dava davacısından alınarak kendisini vekille temsil ettiren asıl dava davalısı birleşen dava davalısına verilmesine,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen maddi tazminat yönünden davalı yararına hesap olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin asıl davacısı birleşen dava davacısından alınarak kendisini vekille temsil ettiren asıl dava davalısı birleşen dava davalısına verilmesine,
12-Asıl dava davalısı birleşen dava davacısı birleşen dava davalısı tarafından sarf edilen 400,00-TL posta gideri, 2.000,00-TL bilirkişi giderinin, 172,90-TL harç(başvurma+peşin+vekalet) olmak üzere toplam 2.572,90-TL'nin birleşen mahkememizin 2022/12 Esas sayılı dosyasındaki kabul red oranına göre hesaplanılan 1.286,45 TL'nin asıl dava davacısı birleşen dava davalısı birleşen dava davacısından alınarak asıl dava davalısı birleşen dava davacısı birleşen dava davalısına verilmesine,
13-Asıl dava davacısı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
14-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, HMK'nın 341 ve 345 maddeleri gereğince, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliyesi Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/02/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır