mahkeme 2021/48 E. 2023/159 K.

T.C.
İSTANBUL
3.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/48
KARAR NO : 2023/159

DAVA :FSEK - TECAVÜZÜN MEN'İ, MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
DAVA TARİHİ : 23/01/2017
KARAR TARİHİ : 19/10/2023

HSK’nın 04/11/2021 tarih ve 1111 sayılı kararı gereğince İstanbul 3. ve 4. FSHHM'nin 11/11/2021 tarihi itibarıyla faaliyete geçirilmesine, 1. FSHHM'de görülmekte olan tek esaslı dava, iş ve arşiv dosyalarının Mahkememize devrine karar verildiğinden; İstanbul 1. FSHHM'nin 2017/15 E. sayılı davası Mahkememize tevzi edilerek 2021/48 E. sırasına kaydı yapılmakla, taraflar arasında Mahkememizde görülmekte bulunan Asıl - Karşı Dava ve Birleşen Davaların yapılan açık yargılamasının sonunda.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVADA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin "...", "... ", "...", "..." adlı eserlerin eser sahibi olduğunu, bu eserlerin çok satanlar listesinde olup satışının yaklaşık 1,5 milyon civarında olduğunu, davalı yayınevi ile aralarında imzalanan ve dilekçe ekinde sunulan sözleşme gereği müvekkiline alınan bandrol sayısı üzerinden kitap başına 3,70 TL ödeme yapılması gerektiğini, ancak müvekkiline ait eserlerin davalı ...'ye ait farklı kitaplara ait bandrol yapıştırılmak sureti ile korsan olarak satıldığını tespit ettiklerini, buna ilişkin olarak da ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını, ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin... D.İş dosyasında yer alan 29.12.2016 tarihli bilirkişi raporunda; ... adresinde: 35 adet "..." Kitabının bandrol incelemesinde 12 adet ... ve ... ait "..." adlı kitabın bandrolleri yapıştırıldığı, 45 adet ayrı grup "..." kitabında 20 adet "..." kitabı bandrolünün yapıştırıldığı, 45 adet "..." kitabı üzerinde ... ve ...Yayıncılığa ait 8 adet "..." kitabı bandrolü ve 1 bandrolsüz kitap ve 1 adet "..." kitabı bandrolü, Diğer başka grup 45 adet "..." kitabırıda 1 adet "..." Kitabı ve 11 adet ... Kitabı bandrolü, 45 adet kitabın içinde 18 adet " ..." Kitabı bandrolü, 45 adet "... " kitabı üzerinde 20 adet "...", 56 adet bandrolsüz kitap, diğer kitaplarda "...", "...", "..." bandrolleri yer aldığını, ... Ltd. Şti. adresinde: 39 adet "... 2" üzerinde 9 adet "...", 7 adet "...", 1 adet "...", 33 adet "..." üzerinde 8 adet "...", 6 adet "...", 30 adet "..." üzerinde 9 adet "...", 12 adet "...", 2 adet "...", 30 adet "..." kitabında 22 adet "...", 14 adet "..." kitabında 9 adet "..." 3 adet "Menekşe Kokulu Hikayeler", Final Dağıtım adresinde 39 adet "..." kitabının 23 adedinde "..." , ...adresinde "..." kitabında 7 adet "...", "..." bandrolü yer aklığı belirtilmekte; 10.01.2017 tarihli D.İş ek bilirkişi raporunda; 452 kitap içinde 204 kitapta başka kitapların bandrolü bulunduğu, bunun ...oranı 9445 oranında bir rakama tekabül ettiği , 45 adetlik koli ile 6 kitabın bandrolsüz ve diğer kolide bir bandrolsüz, toplam oran ise 7/452 oranı il %1,5 oranında yüzeysel olarak değerlendirme yapılmıştır denmekte olduğu, değişik İş dosyasına davalı vekili 06/01/2017 tarihli itirazında: "..." kitabının çok satan bir eser olduğu, matbaada çalışan kişilerin karıştırmasının söz konusu olduğu, Yargıtay ve mahkeme uygulamalarında bandrol karışıklığının fazla baskı anlamına gelmediği burada kayıtların ve baskıların esas alınacağı şeklinde uygulamanın oturmuş olduğu belirtilmiş olduğu, 08/02/2017 tarihli itirazında ise usulsüz keşif yapıldığını ve bilirkişilerin belirsiz olduğunu, görevi kötüye kullanma olduğunu belirttiği, davacı tarafın belirtilen Değişik İş dosyası akabinde, davalıya ... 47. noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtamamesi ile fesih ihbarnamesi ilettiklerini, cevap olarak ... 4. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtan ile davalının müvekkilinin eserlerinin basım, dağıtım ve yayımına devam edeceklerini bildirdiklerinin belirtildiği, davacı vekilinin, "Satış adetleri toplamda 17.015 olan derleme kitaplar için toplamda... gibi çok yüksek rakamda bandrol alınması bu bandrollerin aslında bu kitaplar için alınmayıp müvekkiline ait eserlere basılarak satıldığını kanıtlamaktadır" demekte olduğu, perakende kitap piyasasında pazar payının çoğunluğuna sahip tüketici son satış firmalarına yazı yazılarak satış rakamlarının celbini talep ettiği, FSEK 68 maddesi ve ilgili hükümler gereğince 3 katı tutarında hesaplanacak maddi tazminatın şimdilik 3.700.000 TL eserlerin yayını tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte 500.000 TL manevi tazminatın ise dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekili cevap ve KARŞI DAVA dilekçesinde özetle: Müvekkili ... yönünden husumet itirazında bulunduklarını, sözleşmelerde belirtildiği üzere satış üzerinden telif ödemesi yapıldığını, satışların faturalı ve kurumsal olduğunu, sözleşmede basım adedi sınırı olmadığını, satışların ISBN üzerinden olduğunu, bandrol karışıklığının telife bir etkisi olmadığını, Değişik İş dosyasına itirazlarını sunduklarını, davacının kendi sunduğu belgelerden, davaya konu eserlere müvekkilinin 1 milyonun üzerinde bandrol alındığını belirttiğini, açıkladıkları nedenlerle asıl davanın reddine, karşı dava yönünden ise davacı tarafından müvekkili şirkete keşide edilen fesih ihbarının geçersizliğine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 1. FSHHM'NİN 2017/43 ESAS SAYILI DAVADA
Davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ. vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket tarafından sözleşmesi gereği, "... " ve "... " kitaplarının mali haklarını davalı ...'den aldığını ve sözleşmesi devam eden bu eserler ile ilgili olarak davalı ... tarafından basıldığını ve yayıldığını, bandrol alındığını, FSEK gereği mali hakları müvekkiline ait olan eserlerin davalılarca basımı ve yayımı yapıldığından tecavüzün refi ve muhtemel tecavüzün önlenmesi ile basımının ve yayımın durdurulması, yeni baskılara izin verilmemesi ve mevcut basılanların satışının ve dağıtımının engellenmesi için ihtiyari tedbir kararı verilmesini, davalı ...Yayıncılık şirketine kitapları basmamaları yönünde ... 4. Noterliğinden ... tarihli ... Yevmiye no'lu ihtamame göndermiş olduklarını, buna rağmen davalının 1 Mart itibari ile kitapları piyasaya sunduğunu, haksız rekabet yönünden; müvekkilinin elindeki sözleşmelere güvenerek baskılar yaptığını ve stokunda kitaplar Bulunduğunu, bu kitapların telifinin ödendiğini, müvekkilinin elinde kitaplar bulunmasına rağmen bu kitapların basılıp piyasaya sürülmesinin haksız rekabet olduğunu, tazminat hakkı ve sair taleplerinin saklı kalması kaydıyla tecavüzün refine, menine ve hükmün gazetede ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkilinin "...", "... ", "...", "..." adlı eserlerinin sözleşmeleri gereği, müvekkiline satışı yapılan barıdrol adedi üzerinden ödeme yapılmasının kararlaştırıldığını, ancak müvekkilinin eser sahibi olduğu bu kitaplara davacının ortağı ve yetkilisi ...'ye ait farklı kitaplara ait bandroller yapıştırılmak suretiyle kitaplarının korsan olarak satıldığının tespit edildiğini, bu hususa ilişkin olarak ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin... D.İş sayılı dosyasında delil tespiti talebinde bulunduklarını, bu tespite ilişkin bilirkişi raporunda bu kitaplara davalının kitaplarının bandrollerinin yapıştırıldığı, bir kısım kitapların da bandrolsüz olduğunun belirtildiğini, burun üzerine, tüm sözleşmelerin müvekkili eser sahibi açısından esaslı şekilde ihlal edildiğinden FSEK 58. madde uyarınca mehil tayinine lüzum görülmeden ... 47. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtamamesi ile fesih ettiklerini, ihtarnamenin davacıya 30.12.2016 tarihinde tebliğ edildiğini FSEK 58/3 maddesi gereğince "Cayma ihbarının tebliğinden itibaren 4 hafta geçtikten sorra caymaya karşı itiraz davası açılamaz hükmü gereğince" bu feshe karşılık davacının süresi içinde dava açmadığını, açıkladıkları nedenlerler davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
Davalı ... SAN. A.Ş. cevap dilekçesinde özetle: Davalı yazarın sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih ettiği, bu durumun Kültür Bakanlığına bildirildiği ve davacının bu bildirim üzerine Kültür Bakanlığından bandrol alma yetkisinin kalmadığını, dolayısıyla dava ehliyetinin bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte cayma hakkının fesih bildirimi olarak değerlendirilse dahi, haklı sebeple fesih beyanının muhataba ulaştıktan sonra sözleşme ilişkisinin derhal ortadan kalktığını, açıkladıkları nedenlerler davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 2. FSHHM'NİN 2017/119 ESAS SAYILI DAVADA
Davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ. vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin gerek yerli gerekse de çeviri eserler ile ülkenin kültürel mirasına katkılarda bulunmuş bir çok kitabı çok satanlar listesinde kendine yer bulmuş, yüzlerce seçkin eser yayınlamış bir yayınevi olduğunu, müvekkilinin daha önce sözleşme kapsamında davalı ... isimli yazara ait ..., ..., ..., ... isimli eserlerin gerekli editör incelemesini yaptırdığını, yazım hataları, imla hataları, dil bilgisi, kullanım veya metinsel hataları düzelterek kitaba son şeklini verdirdiğini, sayfa düzenini, dizgisini, mizanpajını, grafik çalışma ve iç tasarımını yaptırarak ve görsellerle ve çizimlerle zenginleştirerek yayınladığını, davalı yazarın kitapların haklarının müvekilinde iken sözleşmeyi hukuka aykırı olarak fesihle bu kitapları davalı şirkete götürdüğünü, hakların yazarda olduğunu gösterir tespit yapılmış bir mahkeme kararı olmamasına rağmen davalı şirketçe bu kitapların müvekkil zararına çoğaltılıp yayıladığını, uyuşmazlıkla ilgili dava ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...E. sayılı davada görüldüğünü, davalıların müvekkili zararına bu kitapları çoğaltıp yayarken sadece mali hakları ihlalle yetinmediklerini, kitapları müvekkilin yaptırdığı editöryel incelemeyle düzenlenmiş haliyle yayınlandığını, sayfa düzeni mizanpaj, grafik çalışma ve iç tasarımını ve kullanılan fotoğrafları da aynen kopyalama yoluna gittiklerini, davalıların büyük bir kurnazlıkla ve hiçbir emek de sarf etmeden müvekkile ait kitapları alarak tarama cihazından geçirerek çoğaltıp yaydıkları, müvekkil kitabının kopyalandığının bir başka somut göstergesi olduğunu, davalı yazar tarafından müvekkile gönderilmiş mailde de kitabın müvekkile editör incelemesi için bırakıldığını davalı yazarca müvekkilden önce kendisince yayınlanan kitapta da editöryel inceleme ile düzeltmeler bulunmadığını, ayrıca müvekkil tasarımı da bulunmadığını, bu kitap dışında diğer tüm kitaplarda aynen bu şekilde alındığını, karşılaştırmayı içerir kitap nüshalarının ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...E. sayılı dava dosyasına sunulduğunu, ilgili dosyada ayrı bir talep olarak bulunmaması ve birleştirme talebi suretiyle ayrı bir davaya konu edilmesi gerektiğini, davalının, müvekkilin dava konusu kitapları çoğaltıp yayınlarken ki editöryel incelemesi neticesindeki halini, sayfa düzenini, dizgisini, mizanpajını, grafik çalışma ve iç tasarımını ve kitapların içindeki görselleri aynen kopyalama yöntemiyle alarak kendi yayınladığı kitaplarda kullanması, kitapların dış kapaklarında da iltibas yaratan kullanım suretiyle haksız rekabetin tespitine ve men’ine haksız rekabet niteliğindeki tecavüzün refi’ini, davalının haksız rekabette bulunması sebebiyle haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte şimdilik 1000 TL maddi tazminatın davalılardan müteselsilen ve müştereken alınıp müvekkile verilmesini, haksız rekabet sebebiyle kitap başı 3.000 TL olmak üzere toplamda 12.000 TL manevi tazminatın da haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile verilmesini, tecavüz’ün men’ine, davalının dava konusu kitapların mevcut haliyle yeni baskılar yapması, çoğaltıp yayınlamasının önlenmesi, bu kitaplara bandrol alımının engellenmesi ve piyasada halihazırda bu şekliyle yayınlanan davalı kitaplarının görüldüğü her yerde toplatılarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, FSEK 83, 84. madde, 6769 sayılı SMK 55 ve devamı maddeleri ve TTK 54. ve devamı maddeleri gereği haksız rekabette bulunması sebebiyle davanın ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...Esas sayılı davası ile birleştirilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... ve ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının beyan - iddialarını kabul etmediklerini, dava konusu kitapların tasarımlarının ve iç çalışmalarının ... ve müvekkili eser sahibi ... olduğunu, ... tarafından yapılan çalışmaların müvekkiline devredildiğini, açıkladıkları nedenlerle davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.
... 2. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyası istenmiş, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nden; "...", "... ", "..." ve "..." isimli kitaplar için kaç adet bandrol alındığı, bandrol aralıkları, bondrol talep formu ve eser işletme belgelerinin gönderilmesi istenmiş, HMK'nın 266.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
17/09/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Yaptıkları incelemeler ve değerlendirme sonucunda; asıl dava, karşı dava, birleşen 2 dava kapsamında (fesih ihbarının) taraflar arasındaki sözleşmeler ve yayın sektörü uygulamaları dikkate alınarak öncelikle feshin doğru kullanılmadığı, geçersizliği tespitinin yerinde olduğu, asıl davada tecavüz olmadığını, birleşen davada haksız rekabetin mevcut olduğu, tedbirin şartlarının oluşmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
27/09/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: ASIL DAVA VE KARŞI DAVA YÖNÜNDEN; davaya konu kitapların FSEK 2/1 maddesi çerçevesinde ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının davaya konu kitapların FSEK 11.maddesindeki karine çerçevesinde eser sahibi olduğu, davacının yayın sözleşmelerini feshinin haklı olduğu bu çerçevede davalının karşı davadaki feshin haksızlığının tespiti talebinin yerinde olmadığı, davacının davaya konu kitaplar için talep edebileceği telif bedelinin 3.550.352,39 TL olduğu, FSEK 68.maddesi çerçevesinde 3 katı talebinin yerinde olmadığı, bu bedelin davacıya hiç bedel ödenmediği varsayımına göre yapıldığı, 17.09.2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda davacıya herhangi bir ödeme yapıldığı konusunda tespite rastlanmadığı, mahkemece taraflarına yerinde inceleme yetkisi verilmediğinden davalıya ait ticari defter incelemesi yapılamadığı, BİRLEŞEN 2017/43 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; davacının yaptığı feshin haklı olabileceği kanaatine ulaşılmakla yazarın fesihten sonra davaya konu kitapları başka bir yayınevinde basma hakkının olduğu bu çerçevede davacının bu davasındaki taleplerinin takdiri Mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde sayılmayacağı, BİRLEŞEN 2017/119 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; "..." ve "..." isimli kitap kapakları arasında renk, yazı karakteri, yazı ve resimlerin konumlandırılış biçimi dikkate alındığında iltibasa yol açabilecek derecede benzerlik söz konusu iken "..." ve "... " kitap kapakları arasında iltibas yaratacak bir benzerlik bulunmadığı, bununla birlikte davaya konu 4 kitap içeriğinde de daha önceki basıda yer alan fotoğrafların yeni basıya da olduğu gibi alındığının tespit olunmuş olup vaki şekildeki kullanımın da TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği, davacının daha önce basısını yaptığı kitapların kapaklarının 2 adedi ile kitapları içerisindeki fotoğrafları izinsiz iltibasa yor açabilecek şekilde kullanması nedeniyle davacının talep edebileceği maddi tazminatın ne olacağı hususunun taraf ticari defterlerinin incelenmesi ile tespitinin somut ihlalin niteliği dikkate alındığında mümkün olamayacağı, bu çerçevede de maddi zararın TBK 50 ve 51.maddeleri çerçevesinde takdir ve tespitinin gerektiği, bu doğrultuda davaya konu 2 adet kitap kapağının iltibasa yol açar şekilde kullanılması karşıtlığında ve yine davaya konu 4 kitap içerisindeki fotoğrafların de olduğu gibi kullanılması karşılığında talep edilebilecek maddi tazminatın 25.000 TL olabileceği, davacıdan izin alınmayarak iltibasa mahal verecek şekilde izinsiz "iş ürünleri"nin kullanılmasının, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle davacının manevi tazminat talep hakkının da mevcut olabileceği, manevi tazminatın türü ve miktarının tayin hakkının Mahkemenin takdirinde olduğu bildirilmiştir.
10/09/2020 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: ASIL DAVA VE KARŞI DAVA YÖNÜNDEN; Davaya konu kitapların FSEK 2/1.maddesi çerçevesinde ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının davaya konu kitapların FSEK 11.maddesindeki karine çerçevesinde eser sahibi olduğu, davacının yayın sözleşmelerini feshinin haklı olduğu bu çerçevede davalının karşı davadaki feshin haksızlığının tespiti talebinin yerinde olmadığı, davacının davaya konu kitaplar için talep edebileceği telif bedelinin 3.550.352,39TL olduğu, yukarıda belirtilen ödemelerin davacıya yapıldığının Mahkemece kabulü ihtimalinde davacının herhangi bir alacağının kalmayacağı, BİRLEŞEN 2017/43 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; davacının yaptığı feshin haklı olabileceği kanaatine ulaşılmakla yazarın fesihten sonra davaya konu kitapları başka bir yayınevinde basma hakkının olduğu bu çerçevede davacının bu davasındaki taleplerinin takdiri Mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde sayılmayacağı, BİRLEŞEN 2017/119 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; "..." ve "..." isimli kitap kapakları arasında renk, yazı karakteri, yazı ve resimlerin konumlandırılış biçimi dikkate alındığında iltibasa yol açabilecek derecede benzerlik söz konusu iken "..." ve "... " kitap kapakları arasında iltibas yaratacak bir benzerlik bulunmadığı, bununla birlikte davaya konu 4 kitap içeriğinde de daha önceki basıda yer alan fotoğrafların yeni basıya da olduğu gibi alındığı tespit olunmuş olup vaki şekildeki kullanımın da TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği, davacının daha önce basısını yaptığı kitapların kapaklarının 2 adedi ile kitapları içerisindeki fotoğrafları izinsiz iltibasa yol açabilecek şekilde kullanması nedeniyle davacının talep edebileceği maddi tazminatın ne olacağı hususunun taraf ticari defterlerinin incelenmesi ile tespitinin somut ihlalin niteliği dikkate alındığında mümkün olamayacağı, bu çerçevede de maddi zararın TBK 50 ve 51.maddeleri çerçevesinde takdir ve tespitinin gerektiği bu doğrultuda davaya konu 2 adet kitap kapağının iltibasa yol açar şekilde kullanılması karşılığında ve yine davaya konu 4 kitap içerisindeki fotoğrafların da olduğu gibi kullanılması karşılığında talep edilebilecek maddi tazminatın 25.000 TL olabileceği, davacıdan izin alınmayarak iltibasa mahal verecek şekilde izinsiz "iş ürünleri"nin kullanılmasının, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle davacının manevi tazminat talep hakkının da mevcut olabileceği, manevi tazminatın türü ve miktarını tayin hakkının Mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
17/05/2021 tarihli bilirkişi kurul raporunda özetle: 2017/15 E. SAYILI ASIL DAVA VE KARŞI DAVA YÖNÜNDEN; davacı-karşı davalının 3.700.000,00 TL ve FSEK 68. çerçevesinde 3 katı talebinin yerinde olmadığı, davacı-karşı davalının manevi tazminat talebinin de yerinde olmadığı ancak bu hususun Mahkemenin takdirinde olduğu, BİRLEŞEN 2017/43 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; davacı-karşı davalı tarafın yapmış olduğu sözleşmelerin feshinde haklı olabileceği, fesihten sonra davaya konu kitapları başka bir yayınevinde basma hakkının olduğu ve bu çerçevede davalı-karşı davacı ... Yayınlarının taleplerinin takdiri Mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde sayılmayacağı, BİRLEŞEN 2017/119 E. SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; "..." ve "..." isimli kitap kapakları arasında kolaj, renk, yazı karakteri, yazı ve resimlerin konumlandırlış biçimi ve "..." kelimesinin yazılış kaligrafisi dikkate alındığında iltibasa yol açabilecek derecede benzerlik söz konusu iken "..." ve "... 2" kitap kapakları arasında iltibas yaratacak bir benzerlik bulunmadığı, bununla birlikte davaya konu 4 kitap içeriğinde de daha önceki basıda yer alan fotoğrafların yeni basıya da olduğu gibi alındığının tespit olunmuş olup vaki şekildeki kullanımın da FSEK 83 ve TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği, davacı-karşı davalı tarafın daha önce davalı-karşı davacı ... Yayınlarının basısını yaptığı kitapların 2 adetinin kapakları ile kitaplar içerisindeki fotoğrafları izinsiz iltibasa yol açabilecek şekilde kullanması nedeniyle davalı-karşı davacı ... Yayınlarının maddi tazminat talep edebileceği bu kapsamda 27.09.2019 tarihli bilirkişi heyeti raporunda yer alan meblağ olan 25.000,00TL (Yirmibeşbinlira) maddi tazminat talebinin yerinde olabileceği, davalı-karşı davacı ... bu dosya kapsamında manevi tazminat talep hakkının da mevcut olabileceği, manevi tazminatın türü ve miktarını tayin hakkının Mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
03/10/2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Dosya kapsamında mevcut belge ve bilgiler ışığında Mahkemece verilen görevlendirme kapsamında yapılan incelemeler neticesinde, 17.05.2021 tarihli kök raporda yer alan ... ESAS SAYILI ASIL DAVA VE KARŞI DAVA YÖNÜNDEN; davacı-karşı davalının 3.700.000,00 TL ve FSEK 68.maddesi çerçevesinde 3 katı talebinin yerinde olmadığı, türü ve miktarını tayin hakkının Mahkemenin takdirinde olduğu, manevi tazminat talebinin de yerinde olmadığı, BİRLEŞEN 2017/43 ESAS SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; davacı-karşı davalı tarafın yapmış olduğu sözleşmelerin feshinde haklı olabileceği, fesihten sonra davaya konu kitapları başka bir yayınevinde basma hakkının olduğu ve bu çerçevede davalı-karşı davacı ... Yayınlarının taleplerinin takdiri Mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde sayılmayacağı, BİRLEŞEN 2017/119 ESAS SAYILI DAVA YÖNÜNDEN; " ..." ve "..." isimli kitap kapakları arasında kolaj, renk, yazı karakteri, yazı ve resimlerin konumlandırılış biçimi ve "..." kelimesinin yazılış kaligrafisi dikkate alındığında iltibasa yol açabilecek derecede benzerlik söz konusu iken "..." ve "... " kitap kapakları arasında iltibas yaratacak bir benzerlik bulunmadığı, bununla birlikte davaya konu 4 kitap içeriğinde de daha önceki basıda yer alan fotoğrafların yeni basıya da olduğu gibi alındığı tespit olunmuş olup vaki şekildeki kullanımın da FSEK 83 ve TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği, davacı-karşı davalı tarafın daha önce davalı-karşı davacı ... Yayınlarının basısını yaptığı kitapların 2 adetinin kapakları ile kitaplar içerisindeki fotoğrafları izinsiz iltibasa yol açabilecek şekilde kullanması nedeniyle davalı-karşı davacı ... Yayınlarının maddi tazminat talep edebileceği bu kapsamda 27.09.2019 tarihli bilirkişi heyeti raporunda yer alan meblağ olan 25.000,00TL (yirmibeşbinlira) maddi tazminat talebinin yerinde olabileceği, davalı-karşı davacı ... Yayınlarının bu dosya kapsamında manevi tazminat talep hakkının da mevcut olabileceği, manevi tazminatın türü ve miktarının tayin hakkının Mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce 17/05/2021 tarihli kök ve 03/10/2022 tarihli ek bilirkişi kurulu raporuna itibar edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
ASIL dava: Davacı ...'in "...", "...", "...", "..." kitapları üzerindeki hak sahipliği iddiasına dayalı; kitapların yayınının durdurulması, tecavüzün men'i, FSEK 68. maddesi kapsamında 3 katı tutarında hesaplanacak maddi tazminattan şimdilik 3.700.000 TL'nin eserlerin yayını tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle 500.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline ilişkindir.
KARŞI dava: ... tarafından yapılan fesih ihbarının geçersizliğinin tespitine ilişkindir.
Birleşen İstanbul 1. FSHHM'NİN 2017/43 E. sayılı dava: FSEK hükümleri gereği "...", "... ", "...", "..." isimli kitapların, mali hakları üzerindeki hak sahipliği iddiasına dayalı; tecavüzün men'i, ref'i, muhtemel tecavüzün önlenmesi, kitapların basımının ve yayımının durdurulması, yeni baskılara izin verilmemesi ve mevcut basılanların satışının - dağıtımının engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkindir.
Birleşen ... 2. FSHHM'nin ...E. sayılı dava: FSEK kapsamında haksız rekabet ve tecavüzün tespiti, men’i, ref'i, haksız rekabette bulunulması sebebiyle haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın ve kitap başı 3.000 TL olmak üzere 12.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili, dava konusu kitapların mevcut haliyle yeni baskılarının yapılması, çoğaltıp yayınlamasının önlenmesi, kitaplara bandrol alımının engellenmesi ve piyasada halihazırda bu şekliyle yayınlanan davalı kitaplarının görüldüğü yerde toplatılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkindir.
... 2.FSHC'nin ... E.... K. ve 21/01/2021 tarihli kararı incelendiğinde: Davacının K.H., katılanın ..., sanığın ..., suçun; Manevi veya Mali Haklara Tecavüz, suç tarihinin 28/12/2016 olduğu, 5846 sayılı yasanın 5728 sayılı yasa ile değişik 81/10 maddesi uyarınca sanığın cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği görülmüştür.
FSEK hükümleri, Mahkememizce itibar edilen 17/05/2021 tarihli kök/ 03/10/2022 tarihli ek bilirkişi kurulu raporları ve bütün dosya kapsamından:
2021/48 E. (ÖNCEKİ 1.FSHHM'NİN 2017/15 E.) SAYILI ASIL DAVADA:
... Şti.'nin; ...'ye ait kitaplar için alınan bandrolleri, ...'e ait kitaplara yapıştırarak sattığı, dolayısıyla ...'in telif hakları yönünden zarara uğratıldığı iddia edilmiştir.
"...", "... ", "...", "..." adlı kitapların FSEK 2/1 maddesi çerçevesinde ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacı ...'nin kitapların FSEK 11.maddesindeki karine çerçevesinde eser sahibi olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce itibar edilen 17/05/2021 tarihli bilirkişi kurulu raporunda belirtildiği üzere: Dava konusu uyuşmazlık; yayım sözleşmesinden kaynaklanmakta olup yayım sözleşmesine ilişkin hükümler Borçlar Kanunu ve Fikir ve Sanat eserleri Kanunu'nda düzenlenmektedir. Borçlar Kanunu'nun 487. maddesi gereğince yayım sözleşmesi, bir fikir ve sanat eseri sahibinin veya halefinin, o eseri yayımlanmak üzere yayımcıya bırakmayı, yayımcının da onu çoğaltarak yayımlamayı üstlendiği sözleşmedir. Türk İsviçre hukukunda yayım sözleşmesi rızai bir sözleşme olarak kabul edilmektedir.
...2. FSHHM'nin ... D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda; incelenen yaklaşık 497 adet kitabın 297 adedinin üzerinde farklı bandrol bulunduğu belirlenmiştir. Bu somut rakamlar %46'ya oranlanarak davacı-karşı davalı ...'in, davalı ...'ye ait basılan 1.778.070 adet kitabın da bir milyon adetinin esasında davacı-karşı davalıya ait kitaplar olduğu, ancak üzerine yapıştırılan bandrollerin davalı ...'ye ait bandroller olduğu için korsan veya hukuka aykırı biçimde satıldığı ve davacı- karşı davalının 3.700.000,00 TL ayrıca alması gereken telif hakkının ödenmemesi iddiasına dayanmaktadır. Tespit talep eden davacı-karşı davalı ...'e ait 497 adet kitabın 300 adetinde davalı ...'nin eserleri adına alının bandrollerin yer aldığı tespit edilmiştir.
... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...D. İş sayılı tespit raporunda kanuna aykırı olarak davalı ... adına alınan bandrollerin yapıştırıldığı kitapların oranı basılan toplam 1.778.070 adet kitaptan sadece 297 adetidir. ... 2. FSHHM'nin ...D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda belirlenen tespitlerle, uyuşmazlığın çözümlenemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Davacı-karşı davalı tarafın iddia ettiği gibi 1.000.000,00 (birmilyon) adet kitabı ilgilendiren büyük çaplı bir bandrol suçunun işlenmesi ve telif hakkı yolsuzluğu oluşması için yayıncı- matbaa-dağıtımcı ve satıcının birlikte hareket etmesi gerekir, ancak böyle bir durumun var olduğu ispatlanamamıştır.
Büyük çapta yapılacak olan bandrol yolsuzluğunun, İl Denetim Komisyonu/komisyonları tarafından da tespit edileceğini bilen ve aleyhlerinde ciddi mali ve cezai sonuçlar doğuracağının bilincinde olanların bu durumu/riski bilmemesinin mümkün olmadığı, bu anlamda 5846 sayılı yasaya muhalefetin söz konusu olmadığı, bu nedenle davacı ...'in maddi ve manevi tazminat taleplerinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığından, asıl davanın reddine karar verilmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 1. FSHHM'NİN 2017/43 ESAS SAYILI DAVADA:
FSEK kapsamında mali hakları ...Tic. Ltd. Şti.'ne ait olan eserlerin; ... ve ...A.Ş. tarafından basım ve yayımının yapıldığı iddia edilmiştir.
Dava konusu, ...'in eser sahibi olduğu "...", "... ", "...", "..." adlı kitaplardır. Bu eserlerle ilgili olarak, ... ile ...Şti. arasında; "..." adlı eser ile ilgili 17.07.2014 tarihinden itibaren 5 yıllık , "... " adlı eser ile ilgili 15.10.2014 tarihinden itibaren 2 yıllık, "..." adlı eser için 10.06.2015 tarihinden itibaren 2 yıllık, "..." adlı eser için 04.04.2016 tarihinden itibaren 2 yıllık olmak üzere dört ayrı "Eser Sahibi Telif Sözleşmesi" imzalanmıştır. Sözleşmelere göre "..." adlı eserin 17.07.2019, "... " adlı eserin 15.10.2016, "..." adlı eserin 10.06.2017 tarihinde, "..." adlı eserin ise 04.04.2018 tarihlerinde sözleşmeleri sona erecektir.
... tarafından, ...Ltd. Şti.'ne gönderilen ... 47. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin 1. maddesi: "Tarafınız ile müvekkil ...'in eser sahibi olduğu ... 1, ... 2, ... 1, ... kitaplarına ilişkin imzalanan tüm Eser Sahibi Telif Sözleşmelerin sözleşme şartlarına, eser sahibi müvekkilin telif haklarına ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilgili kanun hükümlerine aykırı haraketiniz sebebi ile müvekkil tarafından feshedilmiş olup tarafınıza ihtar olunur" denilerek feshin nedeni ve konusu izah edilmiştir. İhtarname, 30/12/2016 tarihinde ... Ltd. Şti.'ne tebliğ edilmiştir.
...Şti.'nin, ... 4. Noterliğinin ...tarih ...yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde ise; sözleşmeye aykırı bir eylem olmadığı gibi Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa aykırı bir durumun da söz konusu olmadığı, fesih ihbarını kabul etmediklerini, sözleşmelerin halen yürürlükte olduğu hususu ihbar ve ihtar edildiği bildirilmiştir. Ayrıca ...Ltd. Şti. tarafından ... 4. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ...A.Ş. ile ...'e gönderilen ihtarnamede; Yazar ... ile yapılan sözleşmelerin yürürlükte olduğu, ortada henüz bir yargı kararı olmadan bu hakların müvekkilinin izni dışında çoğaltılıp yayılmasının FSEK'te düzenlenen mali hakların ihlali niteliğinde ve FSEK 71. maddeye göre suç olduğunu, ayrıca tazminat gerektirdiğini, söz konusu eserlerin baskısının derhal durdurulması, baskı yapılmış nüshaların hiçbir şekilde piyasaya sürülmemesi, baskı miktarının müvekkiline bildirilmesi, aksi halde yasal girişimlerde bulunulacağı ihtar edilmiş, ihtarnameler muhataplarına 17.02.2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde: "Bu Kanunun amacı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve radyo - televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek, öngürülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmektir." ve "Kapsam" başlıklı 1/A maddesinde: "Bu Kanun, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını, bu haklara ilişkin tasarruf esas ve usullerini, yargı yollarını ve yaptırımları ile Kültür Bakanlığının görev, yetki ve sorumluluğunu kapsamaktadır." düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
"Cayma Hakkı" ve "Caymaya İtiraz Davası" 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 58.maddesinde düzenlenmiştir.
FSEK 58.maddesinde: Mali bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse, kararlaştırılan süre içinde ve eğer bir süre tayin edilmemişse icabı hale göre münasip bir zaman içinde hak ve salahiyetlerden gereği gibi faydalanmaz ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilirse eser sahibi sözleşmeden cayabilir.
Cayma hakkını kullanmak isteyen eser sahibi sözleşmedeki hakların kullanılması için noter vasıtasıyla diğer tarafa münasip bir mehil vermeye mecburdur. Hakkın kullanılması, iktisap eden kimse için imkansız olur veya tarafından reddedilir yahut bir mehil verilmesi halinde eser sahibinin menfaatleri esaslı surette tehlikeye düşmekte ise mehil tayinine lüzum yoktur.
Verilen mehil neticesiz geçerse veya mehil tayinine lüzum yoksa noter vasıtasıyla yapılacak ihbar ile cayma tamam olur. Cayma ihbarının tebliğinden itibaren 4 hafta geçtikten sonra caymaya karşı itiraz davası açılamaz.
İktisap edenin mali hakkı kullanmamakta kusuru yoksa veya eser sahibinin kusuru daha ağır ise hakkaniyet gerektiği hallerde iktisap eden, münasip bir tazminat isteyebilir.
Cayma hakkından önceden vazgeçme caiz olmadığı gibi bu hakkın dermeyanın iki yaldan fazla bir süre için meneden takyitler de hükümsüzdür. Hükmünün yer aldığı bilinmektedir.
FSEK 58.maddesi gereğince cayma hakkının kullanılabilmesi için şekle ilişkin ve esasa ilişkin şartların mevcut olması gerekmektedir.
a. Şekle İlişkin Şartlar
Cayma hakkını kullanmak isteyen eser sahibi karşı tarafla arasındaki sözleşmede belirtilen hakların kullanılması için noter vasıtasıyla diğer tarafa münasip bir mehil vermelidir. FSEK 58 maddesinde açık hükmü karşısında mehil verilmesinin noter marifetiyle yapılması gerekir, bu husus sıhhat şartıdır. Ayrıca ihtarnamenin şarta bağlı olmaması da gerekir
Noter vasıtasıyla verilen mehil neticesiz kalmalıdır,
Noter vasıtasıyla verilen mehil neticesiz kaldıktan sonra vasıtasıyla yapılacak bir ihbarın karşı tarafa varmasıyla cayma tamamlanmış olur. Ancak hakkı kullanmaya davet eden ilk ihbara, kullanmama halinde caymanın tamam olacağı yazılmışsa artık yeni bir ihtar göndermeye gerek yoktur.
b. Esasa İlişkin Şartlar
Eser sahibi ile karşı taraf arasında mali hakların devrine veya ruhsat( lisans) verilmesine ilişkin sözleşme yapılmalıdır ve bu sözleşme sona ermemiş bulunmalıdır.
Eser sahibinden bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse bu hak veya ruhsatı kullanmamış veya gereği gibi kullanmamış olmalıdır.
Kararlaştırılan sürenin veya halin gereğine göre münasip bir sürenin geçmiş olması gerekir.
Hakkın münasip sürede kullanılması neticesinde eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilmiş, yani eser sahibi bundan zarar görmüş olmalıdır.
Cayma için karşı tarafın kusurlu olması şart değildir. Kusur halinde eser sahibinin haksız fiil hükümlerine tevfikan tazminat talep etme hakkı vardır. Karşı tarafın kusuru yoksa veya eser sahibinin kusuru daha ağırsa, hakkaniyetin gerektirdiği hallerde karşı tarafta münasip bir tazminat talebinde bulunabilir. Ancak eser sahibi kusurlu ise cayma hakkından yararlanamaz.
...; ...ti.'nin daha az telif ödemek için kendi adına aldığı bandrolleri kendi kitapları üzerinde kullanıldığını, bu sebeplerle başka kitaplar için alınan bandrollerin davaya konu kitaplar üzerinde kullanımın çok sınırlı sayıda ve matbaacı hatası ile yapıldığını, bu çerçevede yapılan feshin geçersiz olduğunu ileri sürmektedir. Bu çerçevede temel nokta ...'in, ... Ltd. Şti. ile yaptığı yayın sözleşmesinin feshetmesinin haklı olup olmadığı hususunun tespiti önem kazanmaktadır. Somut olayda: Yapılan fesih FSEK 58 maddesi çerçevesinde cayma olamaz, zira FSEK 58.maddesi çerçevesinde caymanın söz konusu olabilmesi için mali hakkı devralanın bu hakkı hiç ya da yeterince kullanmaması gerekir. Davaya konu olayda mali hakkın hiç ya da gereği gibi kullanılmaması değil mali hak kullanıldıktan sonra telif bedeline ilişkin muaraza yaratılmasıdır. ... tarafından 29.12.2016 tarihinde noter marifetiyle yapılan feshin içerik itibariyle TBK çerçevesinde genel hükümlere göre yapılan fesih olduğu anlaşılmıştır.
Cayma hakkı, sözleşmeyi sona erdirme konusunda eser sahibine tanınan özel bir yetki olup, bu hakkın mevcudiyeti, eser sahibinin, Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde seçenekler olarak düzenlenen; "borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkını", "borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteme hakkını" ve "sözleşmeden dönerek, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini isteme hakkını" ortadan kaldırmamaktadır. Bir başka ifade ile eser sahibi, cayma hakkı yanında, koşulları mevcut ise fesih hakkına da sahiptir.
... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası, ... 2.FSHC'nin ...E. ... K. ve 21/01/2021 tarihli kararı, dosyada mevcut bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde: ...'in, dava konusu dört kitaba dair sözleşmeleri fesih hakkını kullanmasının yerinde olduğu kanaatine varıldığından, KARŞI DAVA ve BİRLEŞEN İstanbul 1. FSHHM'nin 2017/43 Esas sayılı davanın reddine karar verilmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 2. FSHHM'NİN 2017/119 ESAS SAYILI DAVADA:
... ve ... A.Ş.'nin "...", "...", "...", "... " isimli kitapları, ...Ltd. Şti.'nin yaptırdığı editöryel incelemeyle düzenlenmiş haliyle yayınlandığını, sayfa düzeni mizanpaj, grafik çalışma ve iç tasarımını ve kullanılan fotoğrafları da aynen kopyalandığını, kitapları çoğaltıp yayınlarken editöryel incelemesi neticesindeki halini, sayfa düzenini, dizgisini, mizanpajını, grafik çalışma ve iç tasarımını ve kitapların içindeki görselleri aynen kopyalama yöntemiyle alarak kendi yayınladığı kitaplarda kullanmasının, kitapların dış kapaklarırıda da itibas yaratan kullanım suretiyle haksız rekabetin tespiti, men'i haksız rekabhet niteliğindeki tecavüzün refi'i, davalıların haksız rekabette bulunması sebebiyle haksız fiil tarihinden tibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın ve kitap başı 3.000 TL olmak üzere 12.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili, dava konusu kitapların mevcut haliyle yeni baskılarının yapılması, çoğaltıp yayınlamasının önlenmesi, bu kitaplara bandrol alımının engellenmesi ve piyasada halihazırda bu şekliyle yayınlanan davalı kitaplarının görüldüğü yerde toplatılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiştir.
"B) Haksız Rekabet, I- Ad ve Alametler" başlıklı FSEK 83.maddesinde: "Bir eserin ad ve alametleri ile çoğaltılmış nüshaların şekilleri, itibasa meydan verebilecek surette diğer bir eserde veya çoğaltılmış nüshalarında kullanılamaz... Tecavüz eden tacir olmasa bile, birinci fikra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır. ll - İşaret, Resim ve Ses" başlıklı 84.maddesinde: "Bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarayan bir alet üzerine tespit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin üçüncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir. Tecavüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır. Eser mahiyetinde olmayan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tespit edilen resimler ve sinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU
Madde 54 "(1) Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.
(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır."
Madde 55 "(1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:
a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar
b) Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek;
c) Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak;
d) Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek;
e) İş şartlarına uymamak;
f) Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak."
Madde 56 "Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;
a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,
b) Haksız rekabetin men’ini,
c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilm esini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını,
d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,
e) Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir. "hükümleri yer almaktadır.
Haksız rekabet hükümlerinin amacı yasada "bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması" şeklinde tanımlanmıştır. Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabete ilişkin hükümlerinin uygulanması açısından varlığı gereken iyi niyet kurallarına aykırılık kriteri kaynağını Türk Medenî Kanunu’nun 2. maddesinde düzenlenmiş olan dürüstlük kuralından almaktadır. Bu iyiniyet kuralına aykırı hareketler iktisadi rekabetin kötüye kullanımıdır.
Genel anlamdaki haksız rekabet veya özel yasalar gereğince korunan haklara tecavüz nedeniyle bir zarar doğmuşsa veya henüz zarar doğmamış olmakla beraber doğabilecek ise hatta hiçbir zarar söz konusu olmamakla beraber, haklara tecavüz eden kişi bir kazanç elde etmiş ise hakları tecavüze uğrayanın tazminat hakkı vardır. Bu tazminat, T.T.K. 58. maddesinde açıklandığı üzere haksız rekabet yüzünden müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari işletmesi veya diğer iktisadi menfaatleri bakımından uğranılan zarar veya zarara uğrama tehlikesi varsa, tecavüz edenin elde etmesi mümkün görülen menfaatlerin karşılığı olarak verilebilir. T.T.K. 58/d. bendinde de açıkladığı gibi, haklara tecavüz eden, haksız rekabet sonucunda hak sahibinin esasen hiçbir zarara uğramadığını ileri sürerek tazminattan kurtulamaz. Asıl olan bir hakka tecavüzdür. Bu tecavüz varsa, tecavüze uğramayanın bundan ötürü mütecavizin eyleminin durdurulması, sonuçlarının önlenmesi ve zararının somut olaya göre incelenmesi ve takdir edilmesi gereklidir.
Bir yayıncının bir kitabı piyasaya sürerken kullandığı kapak o yayınevinin "iş ürünü" olup, kapağın aynısının veya benzerinin başka bir yayınevi tarafından kullanılması TTK 55/1-a 4 bendinin ihlali sayılabilecektir. Aynı şekilde yayıncının daha önce bastığı kitabın başka bir yayınevi tarafından yeni basısı yapılırken eski yayınavinden izin alınmaksızın aynı veya benzer kapakla basılması ya da kitap içeriğinde yazara ait olmayıp yayınevi tarafından kitabın içeriğine katılan fotoğrafların da yeni basıda olduğu gibi kullanılması da bu bent kapsamda ihlal sayılabilecektir. Bu bentte iltibas düzenlenmiştir. TTK 55/1-a bendinin 4 numaralı alt bendine göre; "başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya müsait önlemler almak haksız rekabettir." Bu hüküm bir haksız rekabet hali olan karıştırılmayı başka bir deyişle iltibası düzenlemektedir. Karıştırılma (iltibas), ticari alandaki faaliyetlerde, bir benzerliği veya karışımı ifade etmekte olup, satın alınan iki mal arasında veya kullanılan iki unvan arasında veya iş mahsullerinde birbirinden ayrılmayacak derecede benzerliğe istinat ettirilmesidir.
İltibas; dağrudan iltibas ve dolaylı iltibas olarak ikiye ayrılır. Karıştırılma (iltibas), aynen veya benzerini kullanma şeklinde de gerçekleşebilir. Serbest yararlanma ve benzetmenin, taklit ve halkı aldatıcı düzeydeki benzerlik boyutuna ulaşması ve bir işletmenin yıllar süren yatırımı ve özenli çalışması sonucunda oluşturduğu imajı simgeleştiren bir ürünün taklidi halinde haksız rekabet vardır.
Bilirkişi heyeti tarafından; davacı ... Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından daha önce basılan kitapların kapakları ile yeni basıyı yapan davalı ...Tic. ve A.Ş.'nin kitap kapaklarının karşılaştırılması sonucunda; "..." ve "... " isimli kitap kapakları arasında renk, yazı karakteri, yazı ve resimlerin konumlandırılış biçimi dikkate alındığında iltibasa yol açabilecek derecede benzerlik bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
"..." ve "..." kitaplarına ait kapak kolajlarını davalı tarafın, davacı tarafın bastığı kitaplara benzer şekilde tasarladığı, "..." kelimesini ise aynı biçimde yazdığı, aralarında uyuşmazlığın söz konusu olduğu bir dönemde davalı tarafın iltibasa neden olacak eylemlerden kaçınması gerekmekte iken, iltibas sonucunu doğuracak eylemde bulunduğu kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte davaya konu 4 kitap içeriğinde de daha önceki basıda yer alan fotoğrafların yeni basıya da olduğu gibi alındığı tespit edilmiş olup, vaki kullanımın da FSEK 83. madde ve TTK 55/1-a 4 bendinin ihlali sayılabileceği kanaatine varılmıştır.
... Ltd. Şti.'nin daha önce basısını yaptığı 4 ayrı kitabın, 2 tanesinin kapakları ile kitapların içerisindeki fotoğrafların izinsiz iltibasa yol açabilecek şekilde kullanması nedeniyle ... Ltd. Şti.'nin maddi ve manevi tazminat talep edebileceği kanaatine varıldığından, Birleşen ... 2. FSHHM'nin ... E. sayılı davanın kabulüne; davalıların eyleminin; haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men'ine, ref'ine, maddi tazminat talebinin kabulüne; 1.000 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 16/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat talebinin kabulüne; 12.000 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 16/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere
ASIL DAVANIN REDDİNE
1-Alınması gereken 269,85 TL ilam harcının peşin harçtan mahsubu ile fazla 71.455,65 TL harcın davacı ...'e iadesine,
2-Maddi Tazminat talebinin reddi nedeniyle; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak, davalılar ... LTD. ŞTİ. ile ...'ye verilmesine,
3-Manevi Tazminat talebinin reddi nedeniyle; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak, davalılar ...ŞTİ. ile ...'ye verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
KARŞI DAVANIN REDDİNE
1-Alınması gereken 269,85 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 238,45 TL harcın davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'den alınarak hazineye gelir kaydına,
2-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'den alınarak davalı ...'e verilmesine,
BİRLEŞEN İSTANBUL 1. FSHHM'NİN 2017/43 E. SAYILI DAVASININ REDDİNE,
1-Alınması gereken 269,85 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 238,45 TL harcın davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'den alınarak hazineye gelir kaydına,
2-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'den alınarak davalılar ... ile ... A.Ş.'ye verilmesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
BİRLEŞEN İSTANBUL 2. FSHHM'NİN 2017/119 E. SAYILI DAVASININ KABULÜNE,
1-Davalıların eyleminin; haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men'ine, ref'ine,
2-Maddi Tazminat talebinin kabulüne; 1.000 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 16/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
3-Manevi Tazminat talebinin kabulüne; 12.000 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 16/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
4-Alınması gereken 888,03 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 666,02 TL harcın davalılar ... ile ...A.Ş.'den alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i, Ref'i, talepleri yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... ile ...A.Ş.'den alınarak davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'ne verilmesine,
6-Maddi tazminat talebinin kabulü nedeniyle; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.000 TL vekalet ücretinin davalılar ... ile ... A.Ş.'den alınarak davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'ne verilmesine,
7-Manevi tazminat talebinin kabulü nedeniyle; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 12.000 TL vekalet ücretinin davalılar ... ile ...A.Ş.'den alınarak davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'ne verilmesine,
8-Davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvuru harcı, 222,01 TL peşin harç olmak üzere toplam 253,41 TL harcın davalılar ... ile ... A.Ş.'den alınarak davacı ... HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.'ne verilmesine,
9-Asıl dava, karşı dava ve birleşen davalar yönünden artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK 345/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve İstinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.19/10/2023

Katip ... Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır