mahkeme 2024/507 E. 2025/255 K.

T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/507 Esas
KARAR NO : 2025/255

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/08/2024
KARAR TARİHİ : 08/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda;
TALEP:
Davacı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Şirketimiz ..., Hızlı Servis Restoranları (...) alanındaki faaliyetlerine 1995 yılında dünyada sektörün öncülerinden biri olan ...'in ana lisans, geliştirici ve üretici haklarını alarak başladı. Bugün ..., ..., ..., .... ve... ile beş global, ... Ve ... ile iki ulusal olmak üzere toplam altı markası ve Türkiye'nin hemen hemen her yerinde 1.800'e yakın restoranıyla sektör lideri konumundadır. Kuruluşundan bu yana gida güvenliğinin ve kalite standartlarının korunması öncelikli hizmet anlayışını düstur. edinen...; sektörel deneyimi, franchising tecrübeleri ve kalite standartlarını sağlamak için inovatif yaklaşımı ile franchise denildiğinde akla ilk gelen şirketler arasındadır. Şirketimiz son olarak 1 Ekim 2022 tarihi itibariyle ... Markasının Türkiye'deki münhasır ana lisans hakkı sahibi olmuştur ve bu tarihten itibaren Türkiye'deki ... lisans sözleşmelerinin halefi sıfatıyla faaliyetlerine devam etmektedir. Şirketimizin Subwaye markasının inhisari lisans haklarına sahip olduğu ve ... markasını korumak amacıyla Türkiye sınırları içerisinde gerekli işlemleri yürütmekle yetkilidir, Şirketimizin Türkiye'de münhasır ana lisans hakkı sahibi olduğu global markaları arasına 2022 yılında eklediği ..., dünyanın en büyük hızlı servis restoran markalarından biridir. Türkiye'de 120'ye yakın restoranla hizmet veren ..., 100'den fazla ülkede bulunan 37.000'i aşkın restoranıyla her gün milyonlarca ziyaretçiye siparişe göre taze olarak hazırlanmış sandviçler, dürümler ve salatalar sunmaktadır. Taraflar arasındaki hukuki münasebet; basiretli tacir Davalı'nın yukarıda bahsettiğimiz Alt Lisans Alan olarak Şirketimizin master franchise haklarına sahip olduğu ... restoranı işletmekte iken bunu sürdürememesinin akabinde Şirketimizce ... ... tarih, ... yevmiye e feshedilmesi ve bu lisans kapsamında davalının ifa etmemiş olduğu borçlarına dayanmaktadır. Akde ağır aykırılık teşkil eden davranışları neticesinde Davalının lisans sözleşmesi münfesih hale gelmişse de nezdinde doğmuş olan fatura alacaklarını Bulunmaktadır. Dolayısıyla, Davalının ödemekle yükümlü olduğu bedellerin tahsili için ... 12. İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı icra takibine Davalı tarafından haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli bir şekilde edilmiş olması nedeniyle Davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ve muhtacı muhakeme Şirketimiz ...,... ile imzaladığı 01.10.2022 yürürlük tarihli “...” ) ile ... markasının Türkiye'deki münhasır ana lisans hakkı sahibi olmuş ve anılan tarihten itibaren ...'nin Türkiye'de akdetmiş olduğu alt lisans sözleşmelerinin de halefen Lisans Veren'i haline gelmiştir. Ana Franchise Sözleşmesinin 12/A maddesi kapsamında Şirketimizi ...ve İştiraklerinin ... markaları ile ilgili tüm haklara sahip olduğu kabul edilmiştir. Nitekim Şirketimizin, Davalı ... gibi 1 Ekim 2022'den önce alt franchise hakkı alan alt lisans alanların da lisans vereni olduğu, bu anlamda lisans veren sıfatıyla önceki alt lisans alanların sözleşmesinin de halefi olduğu ve Türkiye'de inhisari yetkili ana lisans alan (...) olduğu Dolayısıyla Davalı'nın, Şirketimiz'in inhisari ana lisans hakkı sahibi olduğunu bilmediğine yönelik mesnetsiz savunmalar ileri sürmesi halinde bunların dinlenmesi ve dikkate alınması mümkün değildir. Şirketimizin halefi olduğu, Davalı ile arasında Lisans Sözleşmeleri uyarınca Davalı Alt Lisans Alan, ... Restoranı'nı Alt Lisans Alan sıfatıyla işletmekteydi. Ancak Davalı Lisans Alan, restoranı Lisans Sözleşmeleri kapsamında mutabakata varılan hususlar doğrultusunda ... standartlarına uygun bir şekilde işletmemiş ve Lisans Sözleşmelerine aykırı davranmıştır. Şirketimiz Lisans Sözleşmeleri'nin yürürlükte kalması amacıyla Davalı Alt Lisans Alan'a birçok kez sözlü uyarıda bulunmuş olsa da herhangi bir olumlu sonuç alınamamıştır. Davalı aynı zamanda Şirketimize borçlarını da ödememiş ve yapılan uyarılara rağmen tüm bu ihlallerini devam ettirmekte ısrarcı olmuş, edim ve yükümlerini yerine getirmekten, borçlarını ödemekten imtina etmiştir. Akabinde; Şirketimizce Lisans Sözleşmeleri, ekte yer alan ... 31. Noterliğinin ...tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilmek suretiyle feshedilmiştir. İşbu Dava Dilekçemizin ekinde sunulan faturalar kapsamında Davalının borçlarını ekseriyetle aylarca süregelen bir süreç kapsamında ödemekten imtina bittir. Nitekim işbu husus Davalıya defaatle sözlü olarak bildirilmiş ve en nihayetinde ihtarname keşide edilmek suretiyle Lisans Sözleşmeleri feshedilmiş ve yeniden borç tutarını ödemesi gerektiği ihtaren bildirilmiştir. Tüm bu iyiniyeti ve dostane yaklaşımlarına rağmen borcunu eden Davalı hakkında icra takibi başlatma zorunluluğu hasıl olmuş ve Davalı aleyhine ... 12. İcra Müdürlüğü... E. Sayılı dosyası ile icra takil miştir. Kendisine başlatılan icra takibine Davalı tarafından haksız bir şekilde itiraz edilmiş olup en nihayetinde Şirketimizce işbu davayı açma gerekliliği doğmuştur. Bu doğrultuda takibin asıl alacak ve ferileri yönünden devamını talep etmekteyiz. Arz ve izah etmeye çalıştığımız nedenler, hukuki menfaat ve gerekçeler, dermeyan hakkı tarafımızdan saklı tutulan sebepler ve Sayın Hakem Heyeti takdirindeki tüm nedenlerle; Şirketi in mali, cezai, hukuki ve idari her türlü yasal müracaatta bulunma ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile; Davanın kabulüne Borçlu Davalının ... 12. İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosyasına yapmış olduğu haksız borç itirazının iptaline karar verilmesini" talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Davacı, Müvekkil ile .... arasında akdedilen 15 Temmuz 2016 yürürlük tarihli Franchise anlaşmasında lisans veren firmanın Türkiye bölgesindeki lisans haklarını 01.09.2022 tarihinden itibaren alarak Franchise Verenin sözleşmedeki sorumluluklarını üstlenmiştir. Müvekkil, Franchise Sözleşmesi uyarınca ...adresinde bulunan işyerinde ... restoranı işletmekteydi. Müvekkil, Franchise Alan olarak, sözleşmeden doğan yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde yerine getirmesine rağmen, davacı tarafından devir tarihinden bu yana Franchise Alanların sözleşmeden doğan hakları ile ticari menfaatleri sistematik bir şekilde ihlal edilmektedir.01.09.2022 tarihinden bu yana, davacı tarafından Marka'ya herhangi bir yatırım yapılmadığı gibi, markanın pazar payına ait bir strateji, maliyet kontrolü ve politikası ile herhangi bir çalışma yapılmamış; dikkatsiz, liyakatsiz ve özensiz bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu sebeple, müvekkilin faaliyet alanı ve pazar payı önemli ölçüde azalmıştır. Müvekkil, Franchise Alan olarak ürün tedarikini davacının talep ve talimatları doğrultusunda ... A.Ş. üzerinden sağlamaktadır. Ancak ... firması üzerinden sağlanan ürün tedarikinde birçok aksaklık meydana gelmiş, müvekkilin bu hususta ileri sürdüğü hiçbir şikayet ve talebi dinlenmemiştir. ... firması tarafından yaz dönemi boyunca ekmek tedarik edilememiş; devam eden süreçte de bozuk ve kalitesiz ürünler tedarik edilmiştir. Tedarik edilen ürünler ile ilgili birim fiyat belirtilememiş; mutabakat sağlanmayan ve kabul edilmeyen fiyatlar üzerinden faturalandırma yapılmıştır. Bozuk ve kalitesiz ürünler ile ilgili ise; ürünlerin iade edilmesi kabul edilmemiş; tüm fatura tutarının tahsili yoluna gidilmiştir. Dağıtıcı firma tarafından sipariş edilmeyen ürünler promosyon olarak izah edilerek müvekkile gönderilmiş; ürünlerin teslim alınması ile birlikte ise ürünler müvekkile faturalandırılmıştır. Söz konusu ürünlerin iadesi de hiçbir şekilde kabul edilmemiştir. Ayrıca Franchise Sözleşmesinde Franchise Alanların brüt satışlarının %4,5'unun ...'na aktarılacağı ve bu miktarın yerel pazarlarda tanıtım amacıyla kullanılacağı belirtilmektedir. Her ne kadar haftalık olarak cironun %4,5 oranının reklam katkı payı olarak ödeneceği belirtilmekteyse de, davacı tarafından sözleşmede yer almayan şekilde %4 reklam katkı payı; %0,5 genel merkez destek payı tahsil edilmektedir. Yapılan tahsilat, anlaşma şartlarına açıkça aykırı olup, kabul edilir değildir. Davacı tarafından tahsil edilen reklam katkı payının da ne şekilde tasarruf edildiği ve Franchise Alan'ların menfaatine hangi faaliyetlerin yürütüldüğünün sözleşme uyarınca açıklanması gerekmekte olup, tarafımızca bu yönde ileri sürülen tüm talepler bugüne kadar karşılıksız bırakılmıştır. Yine, müvekkilin işletmekte olduğu restoranın ürünlerinin dijital platformlar üzerinden satışının sağlanması karşılığında davacı tarafından hizmet bedeli tahsil edilmektedir. Davacı ile ... ve ... ilçelerinden gelen siparişlerin müvekkil tarafından karşılanacağı hususunda mutabakat sağlanmış olmasına rağmen, online sipariş platformlarında bahsedilen bölgelerden gelen siparişlerde müvekkilin restoranı seçenek olarak sunulmamaktadır. Davacı söz konusu eylemleri ile pasif satış engellenmesi yasağını ihlal ettiği gibi, dijital platformlarda müvekkilin faaliyette bulunduğu bölgede rekabet yasağına aykırı davranmıştır. Ayrıca davacı tarafından... içerisinde ... Restoranı açılmış, işletmesi davacı tarafından bizzat yapılmıştır. Online satışlarda ve normal satışlarda ise bu restorana, bölge ve sipariş imtiyazı tanınmış; müvekkilin faaliyet alanı daraltılmıştır. Müvekkilin faaliyet bölgesinde Marka politikasına ve standartlarına uygun olmayan birçok işletme açılmış; söz konusu restoranlar için Sağlık Bakanlığı’ndan alınması gereken onaylar alınmamıştır. Söz konusu restoranlar; ...'ın uluslararası denetleme kuruluşu olan ... denetlemelerinde yeterliliği sağlayamayacak olmasına rağmen faaliyetini sürdürmektedir. Bu ihlaller müvekkil açısından katlanılmaz boyuta ulaşmış olup, müvekkilin ticari faaliyetlerini tamamen engellemektedir. Söz konusu ihlallerin başladığı tarihten bu yana müvekkilin ciro ve kârı; artan emtia fiyatlarına ve yüksek enflasyona rağmen geçen senelerdeki ciro ve kâr oranlarının yarısına ulaşamamıştır. Müvekkilin bu şartlar dahilinde ticari faaliyetini sürdürmesi olanaksız hale gelmiştir. Müvekkil, tüm bu aksaklıkları belirtmek suretiyle ekte de sunmuş olduğumuz ...tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnameyi davacıya göndermiştir. Bu ihtarnamenin tebliği ile birlikte davacı ile aralarındaki sözleşmeyi askıya almıştır. İhtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde müvekkilden tahsil edilen reklam katkı payı ödemelerinin ne şekilde tasarruf edildiğinin, %0,5 oranında Genel Merkez Destek payı adı altında yapılan tahsilatların ne amaçla kullanıldığının açıklanarak, sözleşmeye aykırı tahsil edilen ve amacı dışında kullanılan tutarların iadesini, haksız tahakkuk edilen destek payına ilişkin faturalandırmanın sona erdirilmesini ihtar etmiştir. Davacı ise ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile haksız bir şekilde taraflar arasındaki franchise sözleşmesini feshetmiştir. Bu haksız feshe ilişkin haklarımızı ve sözleşmeden kaynaklı alacak haklarımızı saklı tutmaktayız.
dava konusu edilen faturalar, haksız ve mesnetsiz oldukları için müvekkilce iade edilmiş ve iade faturaları düzenlenmiştir. Öncelikle belirtmek gerekir ki dava konusu faturalardan ..., ..., ... numaralı faturaların hiçbir hukuki açıklaması bulunmamaktadır. Şöyle ki;
Müvekkil, Franchise Alan olarak ürün tedarikini davacının talep ve talimatları doğrultusunda ... A.Ş. üzerinden sağlanmaktadır. Ancak davacı kendisine ait alacağı alabilmek adına müvekkilin ... hesaplarına 229.988,80 TL üzerinden "temlik" ile bloke koymuştur. Franchise sözleşmesinde bu şekilde bir alacak tahsil yetkisi olmamasına ve ... A.Ş. ile müvekkil arasında herhangi bir mutabakat ve anlaşma olmamasına rağmen davacı tamamen üçüncü şahıs konumunda olan ... A.Ş bünyesindeki hesaplara bloke koymuştur. Söz konusu temlik blokesinin hukuki ya da ticari hiçbir izahı olmayıp, yasalara aykırıdır. Bu blokeyi koyarken de davacı tarafından ihtarname masrafı ve damga vergisi ödenmiştir. ..., ..., ... numaralı faturalar da davacı tarafından ihtarname masrafı ve damga vergisi için kesilmiştir. Bu şekilde bir bloke yapılması hukuka aykırı olduğu gibi blokeyi ... A.Ş yapmışken faturalandırmanın davacı tarafından yapılması hukuka aykırıdır. Ayrıca ... numaralı fatura mükerrer kesilmiş olup ... numaralı fatura ile aynı tutar ve açıklama ile kesilmiştir. Bu nedenle bu faturalar müvekkilce iade edilmiştir. ..., ..., ... numaralı faturalar sözleşmeye aykırı olarak satış rakamı belirtilmeden düzenlenmiştir.
..., ..., ... numaralı faturalarda satış rakamı belirtilmemiştir. Bu şekilde bir faturalandırma kabul edilemez.
... numaralı fatura müvekkilin kayıtlarında bulunmamaktadır. neye ilişkin olduğu tarafımızca anlaşılamamıştır.
Kaldı ki dava konusu tüm faturalar müvekkilin sözleşmeyi askıya aldığı ihtarnameden sonra düzenlenmiş olup faturalandırmaya konu herhangi bir işlem yapılmamıştır. kabul anlamına gelmemek üzere dava konusu alacak belirli ve likit değildir.Dava konusu alacak muhakemeye muhtaç olmayan bir alacak değildir. Taraflar arasındaki hukuki ilişki bile irdelenmeye muhtaçken davacının alacağın belirli olduğu yönündeki iddiası kabul edilemez. müvekkil hakkında açılmış bulunan işbu itirazın iptali davasının esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini" talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacı ile davalı arasında lisans sözleşmesi akdedildiği, davalı tarafça lisans sözleşmesine aykırı davrandığı iddiasıyla davacı tarafından ... 31. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile lisans sözleşmesinin feshedilmiş olsa da fatura alacaklarının tahsili gayesiyle başlatmış olduğu icra takibine yapılan itirazın iptali istemli davadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. Maddesinde; "İlk itirazlar aşağıdakilerden ibarettir:
a) Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı.
b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 413. Maddesinde; "(1) Tahkim sözleşmesinin konusunu oluşturan bir uyuşmazlığın çözümü için mahkemede dava açılmışsa, karşı taraf tahkim ilk itirazında bulunabilir. Bu durumda tahkim sözleşmesi hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız değil ise mahkeme tahkim itirazını kabul eder ve davayı usulden reddeder.
(2) Tahkim itirazının ileri sürülmesi, tahkim yargılamasına engel değildir" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Davalı tarafından sunulan sözleşme tercümesinin incelenmesinde 10/b maddesine göre tarafların bir anlaşmazlığı hukuk mahkemelerine götürmeden önce tahkime götüreceğine dair anlaşmaya varıldığı tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 10/b maddesinde uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözüleceğine ilişkin anlaşma yapıldığı, davalı tarafından cevap dilekçesi ile tahkim ilk itirazının ileri sürüldüğü anlaşılmakla tahkim sözleşmesinin hangi kurallar çerçevesinde ve hangi tahkim merkezlerinde yapılacağının düzenlendiği de dikkate alınarak tahkim sözleşmesinin tesirli ve uygulanma imkanı bulunduğu da dikkate alınarak uyuşmazlığın tarafların anlaşmasına uygun olarak tahkim yolu ile giderilmesi gerektiği kanaati mahkememizde hâsıl olduğundan davalının ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Davalı vekilinin tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın HMK 413, HMK 116/1-b maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 427,60 TL harçtan mahsup edilerek 187,8‬0 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan her hangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte olan A.A.Ü.T. gereğince dava değeri olan 31.443,07 TL üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı davacı vekilinin yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 08/04/2025

Katip
e-imzalıdır

Hakim
e-imzalıdır