mahkeme 2023/209 E. 2025/243 K.

T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/209 Esas
KARAR NO : 2025/243

DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 05/11/2021
KARAR TARİHİ : 08/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "Kanun gereği dava şartı olduğundan 26/03/2021 tarihinde arabulucuya başvurulmuş ve 21/04/2021 tarihinde anlaşılamadığına ilişkin son tutanak tutulmuştur. Davalı ... adına kayıtlı olan ... plakalı aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesi müvekkil şirket tarafından ... no’lu poliçe ile düzenlenmiştir.Sigortalı araç dava-dışı ... sevk ve idaresinde iken 20.02.2019 tarihinde Karadedeli mahallesinden çıkış yaparak Silifke ilçesi istikametine seyir halindeyken aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek yol üzerinden kayıp yaya kaldırımına aracın sağ ön lastik kısmı ile çarparak maddi hasarlı, ölümlü - yaralamalı trafik kazası meydana gelmiştir. KAZA TEK TARAFLIDIR. Kazada sigortalı araçta yolcu olan ... ve ... vefat etmiş olup ambulansla sevk edildikleri ... Devlet Hastanesinde Ölü Adli Muayeneleri yapılmştır. Kaza nedeni ile tanzim edilen ekte sunduğumuz Trafik kaza tespit tutanağı, ekteki ifade tutanağı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı ...soruşturma numaralı dosya incelendiğinde sigortalı araç sürücüsünün ... olduğu anlaşılmaktadır.
Müvekkil şirkete sigortalı araç sürücüsü ... 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak" başlıklı 52/1-b maddesini ihlal etmiştir. Hesaplamalarda %100 olarak kusurlu olduğu dikkate alınmıştır. Söz konusu kaza nedeniyle vefat eden ... ve ...'ın hak sahibi yakınlarına Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesi kapsamında toplam 174,483.58TL ödeme yapılmıştır. Müvekkil sigorta şirketi en uygun tazminatın ödenmesi konusunda üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmiştir. İlgili hasar dosyası ekte sunulmuştur.
Anılan kazada araç sürücüsü, ... marka koltuk adedi 24 olan midibuste 27 kişi taşımak suretiyle İstiap haddini aşmıştır. Bilirkişi raporuna göre aracın uygunluk belgesi ve güzergah belgesi de yoktur. Kazanın oluş şekli itibari ile aracın teknik özellikleri taşımaması ve istiap haddini aşmış olması kazanın temel sebebidir. Yerlerin KURU, ve kazaya etki edecek başka nedeninin olmadığı raporda belirtilmiştir. Poliçe genel şartları gereğince bu durum rücu nedenidir.
Koltuk sayısından fazla yolcu taşınması, emniyet kemeri takma ve güvenli yolculuk yapma güvencesini ortadan kaldırmaktadır. Kullanılan aracın trafikte izin verilen hızı ve o hız ile yapacağı kazada -güvenlik önlemi almak istiap aşımında mümkün olmadığından- ölümlü kaza riskinin en yüksek seviyede olması sigortalının kusurudur. İnsan hayatının ve güvenliğinin hiçe sayıldığı fiillerin korunması mümkün değildir. Sigorta şirketi kanun ve poliçe sınırlarındaki riskten sorumlu olup 3 kişi fazla taşınan yolcudan sorumlu tutulamaz.
İstiap haddi sınırının belirlenmesi yaşam hakkını ve güvenliği sağlamak içindir. Sınırın aşılması ağırlığı artırmaktadır. Ağırlığın fazlalığı araç lastiklerindeki basıncı etkilemektedir. Bu da yol tutuşunu ve direksiyon hakimiyetine etki etmektedir ki kaza direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi sonucu olmuştur.
sigorta poliçesi genel şartları gereği, sigortalı gerekli tüm önlemleri almakla yükümlü olup iyiniyet gereği aracı hukuki ve fiziki imkanlar dahilinde kullanmakla yükümlüdür. davalı/sigortalı dikkat,özen ve tedbir alma görevlerini yerine getirmemiş ve ağır kusuru neticesinde 4 ölümlü 19 yaralamalı (4 kişi de tedavi gerektirmeden) kazayı gerçekleştirmiştir.
Üçünkü kişi olan mağdur ile maktüllerin yakınlarına karşı sorumluluğu devam etmekte olduğu için ödeme yapılmıştır. Bu ödemeler, sigortalının belirtilen ağır kusuru nedeniyle rücu kuralları kapsamındadır. Bu nedenle davanın kabulünü ..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalılar vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle; "Davaya konu icra takibinde, ödeme emrine 30.07.2020 tarihinde itiraz edilmiş olup, işbu davanın açıldığı tarih itibariyle kanunda öngürülen 1 yıllık hak düşürücü süre geçmiş olduğundan davanın usulden reddi gerekmektedir. Davacı, koltuk adedi 24 olan araçta 27 kişi taşınmak suretiyle istiap haddinin aşıldığını iddia etmiştir. Trafik kaza tespit tutanağındaki aleyhe hususları kabul anlamına gelmemek kaydıyla; tutanakta istiap haddi aşım miktarı 3 olarak belirtilmiş ise de yaya/yolcu adı soyadı listesinde 22 yolcu olmak üzere sürücü ... dahil olmak üzere 23 kişi bulunduğu sabit olduğundan istiap haddinin aşıldığı iddiası iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
Kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması nedeniyle meydana gelmediği için davacının rücu talep hakkı bulunmadığı savunmamızdan vazgeçmemek kaydıyla davacının vefat eden yolcuların hak sahiplerine fahiş tazminat ödemesi yapmış olup, kaza tarihi itibariyle hak sahiplerine ödenecek tazminat miktarlarının uzman bilirkişilerce hesaplanması gerekmektedir. Davacı %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi talep etmiştir. Davaya konu icra takibinin ödeme emrinde borcun sebebi olarak 20.02.2019 tarihli kaza nedeniyle ... adına ödenen tazminatın ve ... için yapılan ödemenin rücu talebi şeklinde açıklama yer almakta ise de, tazminat miktarının ne surette belirlendiği, ödeme yapılıp yapılmadığı, ödeme yapılmış ise müvekkilden ne oranda rücu talep edildiği ve ödemenin tamamı için rücu talep edildiği takdirde yapıldığı iddia edilen ödemenin tamamının rücu edilebilir olup olmadığı tarafımızca bilinmediği gibi tüm bu hususlar yargılamayı gerektirdiği, likit olmayan alacak talebi yönünden icra inkar tazminatına hükmedilmesi mümkün olmadığı gözetilerek icra inkar tazminatı talebinin reddi gerekmektedir.
Davaya konu kaza, sigortalı araç ... tarafından kullanılmakta iken meydana gelmiş olduğundan davanın sürücü ...'a ( TC ...) ihbarını talep zorunlu olmuştur.
Davacı, müvekkilin mal varlıklarına borca yeter miktarda tedbir konulmasını talep etmiş ise de koşulları oluşmadığından tedbir talebinin reddine karar verilmesi..."talep etmiştir.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
... 11. Tüketici Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
... 28. İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyasının mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Dava konusu araca ilişkin tramer kayıtlarının ve trafik tescil kayıtlarının araştırılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı sigorta şirketine müzekkere yazılarak dava konusu araca ilişkin poliçe, hasar dosyası ve ilgili tüm bilgi ve belgelerin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... CBS'nin ...soruşturma sayılı dosyasının mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davanın görevsizlik nedeni ile reddine, dosyanın kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde talep halinde görevli ve yetkili ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
Dilekçe teatileri tamamlanmış olduğundan dosyanın duruşmalı olarak ele alınarak taraflara duruşma günü ve saatini bildirir tebligat çıkartılmasına karar verilmiştir.
Dosyanın sigorta hukuku ve kusur alanında uzman bilirkişilere tevdi edilerek, davacının dava dilekçesinde bildirdiği tazminat talebinde rücuen hakkı olup olmadığı, tarafların itirazları ve beyanları tek tek irdelenmek suretiyle rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişiden alınan 16/04/2024 tarihli bilirkişi raporu özetle şöyledir; " 20/02/2019 tarihinde meydana gelmiş Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazasında; kazaya karışan ... plakalı, ... marka, ... tipi, 1994 model otobüsün kapasitesinin üzerinde yolcu taşınmasının kazanın oluşumunda etken olmadığı, kazanın sürücü ...'ın yola gereken özeni ve dikkati göstermemesi ve bağlı olarak sevk ve idaresindeki aracın yönlendirme hakimiyetini kaybetmesi neticesinde oluştuğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52. maddesinin VB bendini ihlal ettiği ve dava konusu kazanın oluşumunda ASLİ ve TAM kusurlu olduğu, davalı sigortalıya ait araçta kaza esnasında tespit edilen istiap haddi aşımı ile kazanın meydana geliş sebebi arasında illiyet bağının bulunmaması nedeni ile Davacı sigorta şirketi ve Davalı sigortalı arasında rücu şartlarının oluşmadığı..." rapor edilmiştir.
Davacı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile heyete alanında uzman akademisyen trafik bilirkişisi eklenmek suretiyle ek rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişiden alınan 23/12/2024 tarihli bilirkişi ek raporu özetle şöyledir; " Davalının maliki olduğu ... plaka sayılı otobüs si ...'ın kazanın oluşumunda 0100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, müteveffa yolcular ... ve ...'ın otobüste yolcu konumunda bulundukları anlaşılmakla, kazayı önlemek bakımından alabilecekleri herhangi bir önlemleri bulunmadığından, kazanın oluşumunda her birinin kendi adına ayrı ayrı kusursuz olduğu, müteveffa yolcular ... ve ...'ın (Kolluk Görevlilerinin tespitlerine göre) Araçta bulundukları yer 2(Ara/koridor) olarak işaretlenmiş olup, müteveffa yolcuların otobüste ara-koridorda yolculuk yaptıklarının Sayın Mahkemece de kabulü halinde, koridorda nizamlara aykırı yolculuk yaparak can güvenliklerini tehlikeye düşürdükleri ve kendi yaralanmalarında her birinin kendi adına ayrı ayrı müterafik kusurlu olduğu görüşüne varılmış olup, müterafik kusur indirimi ile ilgili nihai kararın elbette Sayın Mahkemede olduğu, (Kusur durumu ile ilgili sadece teknik görüş bildirilmiş olup; kusur oranları ile ilgili hukuki değerlendirme ve nihai kararın elbette Sayın Mahkemede olduğu) trafik Kazası Tespit Tutanağındaki istiap haddi aşılma miktarı (3 yolcu) olarak işaretlendiğinin kabulü halinde dahi koltuk kapasitesinden fazla yolcu taşınmasının aracın teknik özelliklerini azaltıcı yönde etki etmeyeceği, izin verilen tolerans değerinin altında kaldığı ve münhasıran kazanın oluşumunda etken olmadığı, kaza ile istiap haddi aşımı arasında illiyet bağı bulunmadığı da dikkate alındığında, davacı sigorta şirketi ve davalı sigortalı arasında rücu şartlarının oluşmadığı..." rapor edilmiştir.
Bilirkişi ek raporunun taraflara tebliğine, rapora beyanda bulunmaları için tebliğden itibaren taraflara iki haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir.
... 12. Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ...E.,...karar sayılı kararlarının kesinleşip kesinleşmediği hakkında mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; 20/02/2019 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle araç içinde vefat eden ... ve ...'ın mirasçılarına ödenen destekten yoksun kalma tazminatının rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vakii itirazın İİK.m.67 hükmü doğrultusunda iptali istemine ilişkindir.
İstanbul BAM 9. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... 2918 sayılı KTK'nın 65.maddesinde, taşıma sınırı üstünde yolcu ve yük alınması, gabari dışı ve dingil ağırlıklarını aşacak şekilde ve yol koşulları dikkate alınmadan yükleme yapılması yasaklanmıştır. Genel Şartlar B.4 maddesi (e) bendinde de "yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması" rücu nedenleri arasında yer almış ise de, Yargıtay kararlarına göre, sırf yükleme (istiap) sınırının aşılmış olması, sigortacıya dönme (rücu) hakkı vermez. Ayrıca, kazanın oluşu ile yükleme sınırının aşılması arasında "nedensellik bağı" kurulabilmelidir. Başka bir deyişle, kaza, yükleme sınırının aşılması yüzünden meydana gelmiş olmalıdır. Taşıtın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı kabul edilebilmesi için, riziko ile istiap haddinden fazla yük yada yolcu taşıma arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve kazanın salt bu nedenle meydana gelmesi gerekir. Başka bir anlatımla, sadece istiap haddinin aşılmış olması, rizikonun teminat dışı olduğu sonucunu doğurmaz. Ayrıca, bu hususun davacı sigorta şirketince kesin bir şekilde kanıtlanması gerekir. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçeler usul ve kanuna uygun olup, istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edilebilmesi için kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması gerektiği gözönünde bulundurularak, konusunda uzman bilirkişi tarafından düzenlenen raporda istiap haddi aşımının kazada tek etken olmadığının dosya kapsamına uygun biçimde tespit edildiği de dikkate alındığında davanın reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmamaktadır...".
Davacı sigorta şirketi, davalı adına kayıtlı, ... plaka sayılı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olup, 20/02/2019 tarihinde dava dışı ... sevk ve idaresindeki aracın tek taraflı trafik kazasına karıştığı, kaza nedeniyle araçta yolcu konumunda bulunan ... ve ...'ın vefat ettiği, davacı tarafından ... ve ...'ın hak sahibi yakınlarına toplam 174,483.58TL ödeme yapıldığı, kaza sırasında sigortalı aracı kullanan dava dışı sürücünün istiap haddinin aşılarak yolcu taşıması sebebiyle oluşan zarardan davalının sorumlu olduğu iddiası ile davacı, poliçe kapsamında ödediği tazminatın davalı/sigortalıdan rücuen tazmini amacıyla icra takibi başlatmış, davalı tarafça icra takibine itiraz edilmesi üzerine işbu itirazın iptali davası ikame edilmiştir.
Sigortacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95/2. maddesi gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin halleri üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nın 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. ZMSS Poliçe Genel Şartları'nın 4. maddesinde düzenlenen ağır kusur veya kasıt hali, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işleteninin kusuru gibi haller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere rücu hakkının doğduğunun ve maddede sayılan bu hallerin mevcut olduğunu ispat yükü sigorta şirketine aittir; sigorta şirketinin somut delillerle genel şartlar B.4. maddesinde sayılan hallerin gerçekleştiğini ispat etmesi gerekir. Somut olayda, sigortacının, sigortalısına rücu edebilmesi için rücuya konu kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması sonucu meydana gelmesi gerekmektedir.
Mahkememizce dosya, davacının dava dilekçesinde bildirdiği tazminat talebinde rücuen hakkı olup olmadığına ilişkin rapor düzenlemek üzere sigorta hukuku ve kusur alanında uzman bilirkişiler ile alanında uzman akademisyen trafik bilirkişisine tevdi edilmiş; bilirkişi heyeti 23/12/2024 tarihli raporunda trafik kazası tespit tutanağındaki istiap haddi aşılma miktarı (3 yolcu) olarak işaretlendiğinin kabulü halinde dahi (sürücü dahil 27 kişi) koltuk kapasitesinden fazla yolcu taşınmasının aracın teknik özelliklerine azaltıcı yönde etki etmeyeceği, izin verilen tolerans değerinin altında kaldığı ve münhasıran kazanın oluşumunda etken olmadığı, kaza ile istiap haddi aşımı arasında illiyet bağı bulunmadığı, kolluk görevlileri tarafından hazırlanan ölümlü-yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağında; “hava açık, yüzey kuru, zemin asfalt, yatay güzergah düz, düşey güzergah eğimsiz olduğu, kazaya etken yol sorunu yok (8), kazaya etken araç aksamı yok (-), araç lastik durumu uygun (1), lastik türü/diş derinliği mts (3mm>1,6 mm yasal alt sınır) (çamur*kar!kış lastiği), olarak işaretlenmiş olduğu, 20/02/2019 tarihli Olay Yeri İnceleme Raporunda da; “Aracın lastiklerinin sağlam olduğunun" belirtildiği anlaşılmakla, lastiklerin kazaya etken olduğuna dair teknik bir tespit, somut bir veri bulunmadığı yönünde tespitte bulunulduğu görülmüştür. Gereken dikkatini yol vermeyen, mahal şartlarını, aracının teknik özelliklerini, hava-yol özelliklerini dikkate alarak uygun viteste şeridini takiben kontrollü şekilde seyrine özen göstermeyen, sevk ve idare hatası sonucu yol dışı kalarak devrilen ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın dava konusu kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu, istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edilebilmesi için kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması gerektiği, dava konusu kazanın münhasıran istihap haddinin aşılmasından kaynaklanmadığı, ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın kural dışı davranışlarının kaza oluşumda etken olduğu, davacı sigorta şirketi tarafından dava konusu kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklandığının yöntemince ispat edilemediği anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40TL harçtan peşin alınan 2.080,94TL'nin mahsup edilerek 1.465,54TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerinin kendi üzerinden bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 330,00TL tebligat-posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT m. 13/4 gereğince maktu 30.000,00 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı karar verildi. 08/04/2025

Katip
E-imzalıdır

Hakim
E-imzalıdır