Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/120
KARAR NO : 2025/39

DAVA : Patent (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 04/09/2020
KARAR TARİHİ : 18/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Patent (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sektörü itibariyle çok sayıda sanayiye uygulanabilir buluş gerçekleştirdiğini, Türk Patent ve Marka Kurumu olmak üzere sair tescil ofislerinde koruma altına aldığını, davalının ihlal ettiği patent ... kod numaralı “Katlanabilir masalarda kullanılan merkezleme ve kilit sistemini AR- GE çalışmaları ile geliştirerek tescil altına aldığını, Türk Patent nezdinde yapılan başvurunun akabinde 01/30/2015 tarihinde incelemesiz patentin incelemeliye dönüşümünün talep edilmiş olduğu daha sonra ... Sayılı Karar ile 551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 62. maddesi uyarınca incelemeli patent verilmesine karar verildiğini, müvekkilinin dava konusu edilen katlanır kasaları yaratıcı ev düzenlemesi ve depolama amaçlı olarak dizayn ettiğini, farklı ölçü alternatifleri fonksiyonel olarak uygun kullanım, farklı renk alternatifleri ile de müşterileri ile buluşturduğunu, bir patentin tescil edilebilmesi açısından taşıması gereken yenilik ve buluş basamağı unsurlarının olduğunu, davalının müvekkiline ait tescilli patent haklarını ihlal ettiğini, davalı tarafın müvekkili adına tescilli bulunan ... kod numaralı patenti taklit ederek ürettiğini ve satışını gerçekleştirdiğini, işbu eylemin de mevzuatta açık bir şekilde patent hakkına tecavüz olarak kabul edildiğini, müvekkilinin patent haklarının ihlal edilmesi sebebiyle maddi ve manevi tazminat talebinin söz konusu olduğunu, davalı tarafından ''..., ...'' gibi mağazalarda da müvekkiline ait tescilli patentin taklit edilerek, davalı tarafından satışa sunulduğunun tespit edildiğini, davalı ile müvekkili adına tescilli bulunan patenti taklit ederek üretmesi ve satışını gerçekleştirmesi sebebiyle Arabuluculuk görüşmesinin gerçekleştirildiğini, ancak iki tarafın da anlaşmaya varamadığını, 1000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat taleplerinin olduğunu, müvekkiline ait tescilli bulunan patent haklarına ilişkin tecavüz ve haksız rekabet meydana getirecek tüm kullanımlarının önlenmesi gerektiğini, müvekkiline ait patent ve faydalı model ile benzerlik içerisinde bulunan ürünlerin satışının durdurulması, toplanmasına ilişkin olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, müvekkiline ait tescilli patent ile benzerlik arz eden ürünlerin ve makinelerin kullanılmasının sınırlandırılmasını ve satışının önlenmesini, bu şekilde bastırılmış olan materyalin dahi bulundukları yerden toplanarak imha edilmesini, davalının müvekkilinin patent haklarını ihlal ettiğini ve haksız rekabet işlediğinin tespiti ve önlenmesine ilişkin verilecek kararın masrafının davalılardan alınarak Türkiye çapında tirajı yüksek olan üç gazeteden birinde ilanını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ''...'' adresinde yerleşik ve faaliyette olması sebebi ile işbu davanın ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemesi'nde ikame edilmesi gerektiğini, maddi ve manevi tazminat nedeni ile zaman aşımı def'inde bulunduklarını, zaman aşımı süresinin 2 yıl olduğunu, maddi tazminat talebinin dayandırıldığı herhangi bir rakamsal ve ticari veri bulunmadığını, ihtiyati tedbir talebinin reddinin gerektiğini, ara buluculuk anlaşamama tutanağının aslının sunulmadığını, patent tescilinin ispatının şartının gerektiğini, davacı firma adına dava konusu ürüne ilişkin olarak herhangi bir patent ya da faydalı model tesciline tesadüf edilemediğini, tespit edebildikleri tek başvurunun 14.12.2006 tarih, ... başvuru numaralı ve kasa konulu tasarım tesciline ilişkin olduğunu, bu tescilin sonrasında bir yenileme gözükmediğini, davacı firma adına dava konusu ürüne ilişkin olarak herhangi bir patent ya da faydalı model tesciline tesadüf edilmediğini, dava konusu edilen ürün hakkındaki patent tescili iddiasının kadri maruf olmadığını ortaya koyabilmenin mümkün bulunmadığını, davacı şirket adına kayıtlı bulunan patente konu ürünün ayırt edici ve yenilik özelliğinin haiz olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu, bu iddianın mahkemeyi yanıltma amacı taşıdığını, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin yerteşmiş içtihatları dikkate alındığında davaya dayanak yapılan incelemeli patent tescilinin ürünün harcıalem olduğunun tespiti halinde iptalinin gerekeceğini, ne türden bir ihlal ve benzerlik olduğu yönünde en ufak bir izahat yer almadığını, bunun yanında taraflarınca TPE nezdinde yapılan araştırmada iddia konusu tescilin nasıl bir incelemeye dayalı olarak gerçekleştirildiği yönünde bir tespite tesadüf edilmediğini, harcıalem vasıf taşıyan bir ürüne ilişkin tescillerin ihlalinin haksız rekabet teşkil etmeyeceğinin Yargıtay içtihatları gereği olduğunu belirterek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde özetle; Taraflarınca açılan davada usuli açıdan herhangi bir eksiklik ve hatanın söz konusu olmadığını, davalının usul itirazları ve yetki itirazının mesnetsiz olduğunu, müvekkilinin adresinin Levent/Beşiktaş olduğunu ve ... Adliyesine bağlı olduğunu, işbu davanın yetkili mahkemede açıldığını, yetki itirazının reddinin gerektiğini, zaman aşımı defısinde de haksız olduğunu, maddi tazminatın ne kadar olduğu şeklinde bir talebin ortaya konmasının taraflarınca da mümkün olmadığını, müvekkilinin adına kayıtlı bulunan patentin yeni, ayırt edici olduğunu ve tescilli olduğunu, davalı tarafın müvekkili adına tescilli bulunan ...kod numaralı patenti taklit ederek ürettiğini ve satışını gerçekleştirdiğini, ürünlerin yanı sıra davalı tarafından ''..., ...'' gibi mağazalarda da müvekkiline ait tescilli patentin taklit edilerek davalı tarafından satışa sunulduğunu beyan ederek müvekkiline ait patent ve faydalı model ile benzerlik içerisinde bulunan ürünlerin satışının durdurulmasına, toplanmasına ilişkin olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı tarafından müvekkili adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli patentten doğan hakların ihlal edildiğinin tespiti, meni ve aynı zamanda davalının işbu eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, müvekkiline ait tescilli patent ile benzerlik arz eden ürünlerin, makinelerin kullanılmasının, pazarlanmasının, satışının önlenmesine ve bu şekilde bastırılmış olan materyalin dahi bulundukları yerlerden toplanarak imha edilmesini, işbu davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile birlikte 1000-TL maddî ve 50.000-TL manevi tazminata hükmedilmesini, davalının tarafın müvekkilinin patent hakkını ihlal ettiği ve haksız rekabet işlediğinin tespiti ve önlenmesine ilişkin verilecek kararın, masrafının davalılardan alınarak Türkiye çapında tirajı yüksek olan üç gazeteden birinde ilanına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesi özetle; Davacı tarafın cevaba cevap dilekçesinde ortaya atmış bulunduğu savunmalara itibar edilebilmenin mümkün olamayacağını, arabuluculuk anlaşma tutanağının dava şartı olan aslının sunulması gerektiği hususunun cevapsız bırakıldığını, 2 yıllık zamanaşımı süresinin geçmiş bulunduğu yönündeki savunmalarının aksinin ortaya konulamadığını ve sadece mücerret olarak ihlalin henüz öğrenildiğinden bahis edilebildiğini, davacı firma adına dava konusu ürüne ilişkin olarak herhangi bir patent ya da faydalı model tesciline tesadüf edilemediğini, dava dilekçesinde belgelendirilmemiş bulunan işbu patent tescilinin ispatının gerektiğini, tespit edebildikleri tek başvurunun ... tarih ve ... başvuru numaralı ve kasa konulu tasarım tesciline ilişkin olduğunu, bu tescilin sonrasında bir yenileme de gözükmediğini, davacı şirket adına kayıtlı bulunan patente konu ürünün ayırt edici ve yenilik özelliğini haiz olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu, bu iddianın mahkemeyi yanıltma amacı taşıdığını, dava konusu ürün hakkındaki patent tescili iddiasının kadri maruf olmadığını, yurtiçinde dahi davacı tarafça orijinal olduğunu ve kendilerinin patent sahibi bulunduğu iddia edilen dava konusu katlanabilir plastik kasaların onlarca firma tarafından tasarımları tescil edilerek yahut edilmeksizin uzun yıllardır üretildiğini ve piyasaya sürüldüğünü, bu kapsamda patent sahibi olunduğu iddia edilen ürünün harcıâlem bir vasıf taşımasından dolayı işbu davanın rüyet kabiliyeti bulunmadığını, davaya dayanak yapılan incelemeli patent tescilinin harcıalem olduğunun tespiti halinde iptalinin gerekeceğini, yenilik ve buluş basamağına sahip bulunmayan harcıalem ürünlerin incelemeli de olsa patent tescillerinin iptaline karar verileceğini, davacı tarafın dava ve cevaba cevap dilekçelerinde ortaya attığı incelemeli patent tescillerinin olduğu yönündeki iddianın, dava konusu ürününün yenilik ve buluş basamağına sahip bulunmadığını, harcıalem olması karşısında itibar edilemeyeceğini ve TPE dosyasının getirtilip mevcudiyetinin tespiti halinde taraflarınca müstakil bir hükümsüzlük davasına konu edilerek iptalinin sağlanacağını, dava ve cevaba cevap dilekçesinde ne türden bir ihlal ve benzerlik olduğu yönünde en ufak bir izahat yer almadığını, taraflarınca TPE nezdinde yapılan araştırmada iddia konusu tescilin nasıl bir incelemeye dayalı olarak gerçekleştirildiği yönünde bir tespite tesadüf edilemediğini, harcıâlem vasıf taşıyan bir ürüne ilişkin tescillerin ihlalinin haksız rekabet teşkil etmeyeceğinin Yargıtay içtihatları gereği olduğunu, işbu dava konusu ürünün harcıâlem vasıfta olduğu dikkate alındığında haksız rekabet oluşturmayacağını, işbu davanın rüyet kabiliyeti bulunmadığını beyan ederek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini, muhakeme masrafları ve ücreti vekâletin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.
Mahkememizce verilen ilk karar: Mahkememizin 2020/288 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verildiği anlaşılmıtır.
İstinaf İlamı: Mahkememizin 2020/288 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin ...esas, ... karar sayılı ilamı ile "Dosya incelendiğinde; mahkemece 10/01/2022 tarihli ara kararı ile "... Nöbetçi FSHHM'ye talimat yazılarak, dosyamızın resen seçilecek bir patent vekili ve 3 endüstri mühendisi (akademisyen) bilirkişiye tevdi ile, taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun tespiti yönünden özellikle taraflarca sunulan ürün numuneleri (taraflara tebligat çıkarılarak inceleme günü bildirilmek sureti ile ürün numuneleri hazır ettirilerek ) de incelenmek sureti ile davalı tarafından piyasaya sunulan plastik kasaların davacıya ait patent kapsamında kalıp kalmadığı, patente tecavüz şartlarının mevzuat hükümleri kapsamında oluşup oluşmadığı hususunda, sunulan teknik ve bilimsel mütalaa da irdelenmek ve farklı kanaate ulaşılması halinde gerekçelendirilmek sureti ile bilirkişi raporu alınmasına" karar verildiği halde ... 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...Talimat sayılı dosyasında, davalıya ait ürünler üzerinde bilirkişilerin inceleme yapmasına imkan verecek şekilde taraf vekillerine bu konuda tebligat yapılmadığı, yalnızca dosyanın bilirkişilere teslim edildiği, bilirkişi heyetinin de raporda açıkça belirttikleri gibi davalı tarafça dosyaya sunulan uzman görüşünde yer alan davalıya ait ürünle ilgili bilgileri dikkate alarak rapor hazırladıkları tespit edilmiştir.
Davacı vekilinin rapora karşı bu konuda da itiraz etmesine rağmen, davalıya ait ürünler incelenmeden, tasarım uzmanı bilirkişi ... ve hukukçu akademisyen ... tarafından davalı tarafın isteği üzerine hazırlanmış olan uzman görüşü esas alınarak düzenlenen bilirkişi raporunun Mahkemece hükme esas alınması yerinde olmamıştır.
Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin diğer istinaf talepleri bu aşamada incelenmeksizin, istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Mahkemece davalıya ait ürünleri dosyaya sunması konusunda davalı vekiline kesin süre verildiğine, kesin süre içerisinde sunulmadığı takdirde dosyada mevcut delillere göre değerlendirme yapılacağına dair ihtar yapılarak, inceleme gününün taraf vekillerine bildirilmesi, davalı tarafça ürün örneği sunulduğu takdirde bu ürünler de incelenerek, sunulmadığı takdirde dosyaya taraflarca sunulan delillere göre inceleme yapılarak, davalıya ait ürünlerin davacı adına tescilli ... numaralı patentin koruma kapsamında kalıp kalmadığına dair, eşdeğer unsur konusu da irdelenmek suretiyle, davacı vekilinin rapora itirazlarını da karşılayacak şekilde, iki endüstri mühendisi ve bir patent uzmanından oluşacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak, buna göre değerlendirme yapılması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir" denilerek dosya Mahkememize gönderilmiş ve yukarıda esas numarası yazılı sıraya kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Deliller:
TPMK kayıtları: Dava konusu edilen patente ilişkin tescil kayıtları dosya arasına getirtilmiştir.
Bilirkişi Raporu: 31/03/2022 Tarihli Talimat Bilirkişi Raporunda Özetle; Dava konusu ... numaralı patent konusu buluşun katlanabilir kasalarda kullanılan kilit sistemi ile ilgili olduğunu, davalı ürünlerinin... sayılı patent belgesinin koruma kapsamında olup olmadığına ilişkin değerlendirme yapılacağını, söz konusu değerlendirmenin dava dosyası kapsamında toplanan deliller ve 16/05/2021 tarihli rapor üzerinden yapıldığını, anılan raporda 1 numaralı istem bakımından yapılan değerlendirmede davalı ürününde; Kısa yan kenarlar üzerinde kilit şeritlerine doğru yöneldiğini, kilit şeritleri üzerindeki yuva sayısı kadar aynı boyutta kilit ve merkezleme çıkıntıları bulunmadığını, kilit şeridinin üzerinde üst merkezleme yuvası, üst kilit yuvası, orta merkezleme yuvası, art kilit yuvası, alt merkezlerine yuvası sıralamasına sahip merkezleme yuvalarının bulunmadığını, toplam 4 adet çıkıntı (3 adedi tırnak şeklinde) ve 4 adet yuva bulunduğu yönündeki tespitlerin yer aldığını, davalı ürününe ait fotoğraflarda yapılan işaretlemelerden davalı ürününde uzun yan kenarlar üzerine yerleşmiş, uzandığı eksene dik doğrultuda, sağ ve sol her iki uçtan kendisine kilitlenecek kısa yan kenarlara doğru yönelmiş belli bir kalınlıktaki bir kilit şeridi olduğunu, kilit şeridi üzerinde bir yuva olduğunu, 1 büyük dikdörtgen şeklinde çıkıntı ve 3 adet tırnak şeklinde çıkıntı olduğunu, 3 adet kilit yuvası olduğunu, bu nedenle tecavüzün olup olmadığının tespitinde, davalı ürününün davacıya ait ana (bağımsız) istem kapsamında olup olmadığının değerlendirildiğini, bağımsız istem için tecavüz fiili oluşmamışsa bağlı olarak yazılmış diğer istemlerde de tecavüz fiilinin oluşmadığını, davalı ürününde dava konusu ... sayılı patentin 1 nolu ana (bağımsız) istemi kapsamındaki teknik özelliklerin tamamının veya bunların eşdeğerlerinin bulunmadığını, davalı ürünlerinin dava konusu ... sayılı patentin koruma kapsamında kalmadığı yönünde kanaatlerini belirterek; Davalı ürünlerinin davacıya ait ... nolu patentin lafzı ya da eşdeğer yolla koruma kapsamında olmadığını yönünde görüş ve kanaate ulaştıkları anlaşılmıştır.
İstinaf ilamından sonra yapılan işlemler: İstinaf Kaldırma İlamı doğrultusunda davalıya ait ürünlerin dosyaya 2 haftalık kesin süre içerisinde dosyaya sunulmasına karar verildiği, ürün örneklerinin dosyaya ibraz edildiği, 17/09/2024 tarihinde bilirkişi ve taraf vekillerinin huzurunda Mahkeme duruşma salonunda inceleme yapıldığı anlaşılmıştır. İnceleme sonucunda bilirkişilerden alınan 25/09/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; Davalıya ait ürünlerin davacının... numaralı patent belgesinin koruma kapsamına girmediği, Davalıya ait ürünler ile davacıya ait ürünlerin arasında ortalama kullanıcı bakımından karıştırılmaya elverişli benzerlik bulunmasına rağmen dosyada davacının bu ürünler üzerindeki hakkını gösteren bilgi ve belgeye rastlanmadığı, yönünde görüş ve kanaate ulaştıkları anlaşılmıştır.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava ve uyuşmazlık; davalının eylemlerinin davacı adına TPMK nezdinde tescilleri bulunan ... sayılı patente tecavüzün tespiti durdurulması, ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Davacı taraf TPMK nezdinde adına tescilli bulunan patentle aynı nitelikteki benzerlik arz eden ürünlerin davalı tarafça kullanıldığını belirterek davanın kabulünü, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; Davacıya ait ... sayılı katlanabilir kasalarda kullanılan paketleme ve kilit sistemi isimli patentin 5 sistemden oluştuğu, patente tecavüzün olabilmesi için SMK 141 gereğince aynen kullanım ya da eş değer kullanımın bulunması gerektiği, dosya kapsamında istinaf öncesi ve istinaf sonrası inceleme yapılarak alınan bilirkişi raporunda davacı patentine konu ürün ile davalı ürünlerinin fiziki olarak incelendiği, alınan her iki raporda da davalı ürünlerinin davacıya ait patent kapsamında kalmadığı, bu haliyle davalı eylemlerinin patente tecavüz niteliğinde değerlendirilmeyeceği anlaşıldığından açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40 TL karar harcının peşin yatırılan 870,96 TL'nden mahsubu ile fazladan yatırıldığı anlaşılan 255,56 TL'nin talep halinde yatırana iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-a)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddolunan patente tecavüz davası yönünden hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddolunan maddi tazminat davası yönünden hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
c)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddolunan manevi tazminat davası yönünden hesaplanan 15.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/02/2025

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır