Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/100 Esas
KARAR NO : 2025/35

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 05/04/2023
KARAR TARİHİ : 13/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, davacı ...'in 2018 yılında ... markasını kurmuş ve 23.05.2019 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na... sınıf nezdinde tescil yaptırmış olduğunu, markaya ait kıyafetlerin tamamının davacının tasarımlarına dayanmakta olduğunu, bu tasarımlarının çoğunun da ... gibi piyasaya hakim olan alışveriş sitelerinde çok satanlar listelerine girmiş olduğunu, davacının 2021 yılında tasarımını yaptığı ve satışa sunduğu “...” ...'da en çok satan abiye elbise listesine girdiğini ve üst sıralarda yer almış olduğunu(...) Zira söz konusu elbisenin 2022 yılında söz, nişan gibi organizasyonlarda en çok tercih edilen elbise olduğunu, davacının pek çok tasarıma sahip olmasına rağmen markasının bu elbise ile özdeşleştiğini, müvekkilinin ... markasının bilinirliğinin bu model ile olduğunu ve gelirinin büyük bir çoğunluğunu da bu modelden sağlanmış olduğunu, davacının kendi markasına ait olan ve tasarımı kendine ait olan bu 2 tasarımının birebir aynısının davalı firma tarafından izinsiz bir şekilde kopyalandığını, (...),her iki ürünün de boy, ebat ve biçim olarak neredeyse hiçbir fark olmadığını, davacının söz konusu tasarımlara ilişkin 13 farklı renkte ürünü bulunduğunu, davalı firmanın da aynı renklerde ürünleri piyasaya sürmüş olduğunu, müşterilerin bu iki tasarımın farklı firmalara ait olduğunu ayırt etmesinin mümkün olmadığını, Buna ek olarak davalı firmanın tasarımı ve tasarımda kullanılan tekniklerini de kopyalamış olduğunu, her iki ürün üzerinde yapılacak incelemede ürünün kemerinde kullanılan toka, kemer genişliği, etek kesiminin verev şeklinde olması, etek kesimi ve etek ucu genişliği, elbisenin arka kısmının bağlama kalınlığına kadar orijinal tasarım ile birebir aynı olduğunun görüleceğini, Davacı tarafından nişan elbisesi olarak piyasaya sürülen bu tasarımları, davalı firmanın da nişan elbisesi açıklaması ile satışa sunmuş olduğunu, “...” adı ilk etapta “...” açıklaması ile piyasaya sürülmüş olduğunu, davalı halihazırda söz konusu ürün için aynı adı kullandığından davacının, özel tasarım ürününün adını değiştirmek zorunda kaldığını, tasarımı birebir kopyalayan davalı, ürünün adını dahi değiştirmeye gerek görmediğini, Davalı ... online alışveriş sitesi dışında ... adlı sitede de satışa sunmakta olduğunu, (...) ... alışveriş sitesinde uzun nişan elbisesi diye arama yapıldığında davacıya ait tasarımlar ile davalı firmanın tasarımları yan yana sıralanmakta olduğunu, bu açıdan davalı firma davacının tasarım haklarına tecavüz ettiği gibi haksız rekabete de sebebiyet vermekte olduğunu, Davalı tarafın, davacının tasarım haklarına yalnızca ürünleri kopyalayarak müdahale etmemekte aynı zamanda kalitesi düşük ürünleri satışa sunarak davacının itibarını da zedelemekte olduğunu, zira davalının satışa sunduğu kopya ürüne ... alışveriş sitesinden yapılan yorumlarda ürünün oldukça kalitesiz olduğunu dile getirmiş olduğunu, Davacı söz konusu tasarımları Mayıs 2021 tarihinden itibaren piyasaya sürmüş olup için 30.12.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na tasarım başvurusu yapmış olup başvuru henüz sonuçlanmamış olduğunu, halihazırda söz konusu tasarımlar tescilsiz olarak kabul edilse dahi SMK m. 56/4-b ve 56/5-b'de tescilsiz tasarımın korunma şartları belirtilmiş olduğunu, Buna ek olarak, davalı firma resmi internet sayfası ... adresinde ürünlerinin tanıtımını ve satışını yapmakta olduğunu, bu durum davacının tasarım hakkına tecavüz ettiği gibi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) md.55/4'e göre “Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak” Haksız Rekabet teşkil etmekte olduğunu, tüm bu sebeplerle davanın etkinliğini temin etmek üzere, davalının davacıya ait tasarımına tecavüz teşkil eden ve haksız rekabete sebebiyet veren üretim, satış, depolama gibi tüm eylemlerinin dava sonuna kadar önlenmesi ve durdurulmasını, tasarımdan doğan haklara tecavüz nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere belirsiz alacak olarak şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte tarafına ödenmesine, Masrafları dahil olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesine, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, A bedindeki talepleri kabul edilmemesi halinde 6102 sayılı TTK m. 54 vd. Gereğince: “Davalını haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin dava sonuna kadar önlenmesi ve durdurulmasına, haksız rekabete konu ürünlere ve ambalajlarına Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dâhil, bulundukları her yerde el konulması ve bunların saklanılmasına karar verilmesini, “Davalının, davacıya ait ürünlerinin birebir aynılarının üretip satışa sunması nedeniyle haksız rekabete sebebiyet verdiğinin tespitine, Haksız rekabet oluşturan ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına, Haksız rekabetin devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar haksız rekabet edene ait olmak üzere (d) bendine göre el konulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerilerindeki markaların silinmesi veya haksız rekabetin önlenmesi için kaçınılmaz ise imhasını, Davalı tarafın bu eylemleri nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere belirsiz alacak olarak şimdilik 10.000,00 TL yoksun kalınan kazancın ve 80.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesine, Masrafları dahil olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini beyan ve talep etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın dava konusu tasarımlar üzerinde hiçbir hakkı bulunmamakta olduğunu, haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davaya konu tasarımların, davacı'ya ait olmadığını, söz konusu tasarımların 2000 yılından beri ...'da "...." markası ile faaliyet gösteren "..." alan adlı internet sitesi ve "..." alan adlı ... sayfası bulunan bir firmaya ait olduklarını, davacı taraf, her ne kadar tasarım tescil başvurusunda bulunmuş ise de, başvuru aşamasına dayanarak da bir sahiplik iddiasında bulunamayacağını, başvurunun reddi için de idari ve hukuki yollara ayrıca müracaat edeceklerini, dava konusu tescil başvurusu yapılan tasarımda yenilik unsuru bulunmadığını, bir tasarımın yeni sayılabilmesi için, tescil ettirilecek tasarımın tescil başvurusu tarihine kadar dünyanın hiçbir yerinde bilinmiyor olması gerektiğini, tasarımı ilk olarak 2020 yılında piyasaya arz eden Avustralya merkezli ... Firması, 20 yıldan fazla zamandır faaliyet gösteren, ... sosyal medya hesabında 6.236 ürün görseli ve 629.000 takipçisi olan, ürünleri ve markası piyasada bilinen ve internet üzerinden global pazara satış yapan bir e-ticaret firması olduğunu, bu hali ile yalnızca 2021 yılında satışa arz ettiğinden bahisle hak sahipliği ileri süren ve bunun dışında başkaca hiçbir delile dayanmayan davacının tescil için başvurduğu dava konusu tasarımının zorunlu unsurlarından olan "yenilik" unsurunu ispatlayamadığını, davacının kötü niyetli olarak iş bu davayı açmış bulunduğunu, davacı tarafın da, müvekkili şirket gibi "....com" isimli e-ticaret platformu üzerinden ürünlerini satışa arz etmekte olduğunu, davacı tarafın, piyasada kendisine rakip olarak gördüğü müvekkil şirket' e yönelik kötüniyetli şekilde dava açarak rahatsız vermekte olduğunu, anılan nedenlerle, haksız ve kötü niyetli davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosya kapsamında taraf delilleri toplanmış, bilirkişi raporları alınmıştır.
Mahkememizce ön inceleme duruşmasından önce aldırılan 04/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafından dosyaya sunulan ve bahsi geçen “...” internet web sitesinin güncel olarak kullanımda ve aktif olduğu, alan adının whois (sahip) bilgileri kontrol edildiğinde bu alan adının 05.10.2010 tarihinde kayıt olunduğu ve alan adı sahibinin belirtilmediği/gözükmediği (gizli tutulduğu) tespit edildiği, İlgili internet sitesi içerik saylayıcısı tespiti için detaylıca incelendiğinde içerik sağlayıcısının firma adının “...ŞTİ.”, adresin “...”, iletişimin “...” olarak belirtildiği ve web sitesi içerisinde tespite konu belirtilen ürünlerin güncel olarak yayında olduğu ve satışlarının yapıldığı, Davacı tarafından tespiti için sunulan bahsi geçen ilgili “...” internet sitesinde bulunan “...” isimli mağazanın güncel olarak yayında olduğu ve ilgili mağazada belirtilen ürünlerin aktif olarak satışlarının yapıldığı, satış sitesindeki satıcıların satıcı üye mağaza detaylarına bakıldığında, Satıcı Ünvanının “...", Şehir'in “....”, Vergi Numarasının “..." olarak belirtildiği, davacı ...'e ait Türk Patent ve Marka Kurumu (...) ... sistemi üzerinden yapılan ... nolu başvuru aşamasında bulunan çoklu tasarım elbise ile “..." ibareli işyerinde tespiti yapılan elbise ile davalıya ait olduğu anlaşılan ve satışların yapıldığı internet web sitelerindeki elbiselerin benzerlik açısından detaylıca karşılaştırılması yapılmış olup, taraflara ait elbiselerin genel görünümleri, kalıp özellikleri, dikim tekniği ve kumaş özelliği bakımından benzer olduğu, tasarımlar arasında farklılık yaratacak bir unsur bulunmadığı, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde birebir aynı tasarım algısı (iltibas) oluşturacağı, davacı ait Türk Patent ve Marka Kurumu (...)-... ...nolu başvuru aşamasında bulunan çoklu tasarımların TPMK nezdinde tescil edilmesi ve sayın mahkemece de tescilli sayılması durumunda aynısının tasarım sahibinin izni olmaksızın satışa sunulması nedeniyle SMK 81/1-A maddesi gereğince tasarım hakkına tecavüz olduğu, tasarım hakkı sahibinin SMK 149/1 maddesi kapsamındaki talepleri ileri sürebileceği, görüş ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce aldırılan 04/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ...'e ait ... çoklu tasarım başvurusunun ...numaralı tasarımlar, 6769 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi 6 ncı fıkrası (d) bendinde gerekçesi ile TPE tarafından tescil talebinin reddedilmesine karar verilmiş olduğu, davalının cevap dilekçesinde sunmuş olduğu dava dışı “Shonajoy, davacı ve davalı uzun abiye elbise tasarımları karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalının cevap dilekçesinde sunmuş olduğu dava dışı “..., davacı ve davalı kısa abiye elbise tasarımları karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, heyetimiz teknik bilirkişisinin değerlendirmesi ile tasarımların yeni olmadığı sonucuna varılması ve davacının dava dilekçesinde davaya konu tasarımları 3.5.2021 tarihinde piyasaya sürdüğünü beyan etmesi karşısında SMK 57/2 çerçevesinde tasarımının başvuru tarihinden 12 aydan daha eski olduğunu ikrar ettiği, bu çerçevede davacının yeni ve ayırt edici niteliği olmayan tasarıma dayalı tecavüz iddiasının mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde olmadığı yönünde görüş ve kanaate varılmıştır.
Mahkememizce aldırılan 21/11/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; kök rapordaki kanaatlerin aynen muhafaza edildiği, davacı ...'e ait ... çoklu tasarım başvurusunun .. numaralı tasarımlar, 6769 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi 6 ncı fıkrası (d) bendinde gerekçesi ile TPE tarafından tescil talebinin reddedilmesine karar verilmiş olduğu, Davalının cevap dilekçesinde sunmuş olduğu dava dışı “..., davacı ve davalı uzun abiye elbise tasarımları karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalının cevap dilekçesinde sunmuş olduğu dava dışı “..., davacı ve davalı kısa abiye elbise tasarımları karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, heyetimiz teknik bilirkişisinin değerlendirmesi ile tasarımların yeni olmadığı sonucuna varılması ve davacının dava dilekçesinde davaya konu tasarımları 3.5.2021 tarihinde piyasaya sürdüğünü beyan etmesi karşısında SMK 57/2 çerçevesinde tasarımının başvuru tarihinden 12 aydan daha eski olduğunu ikrar ettiği, bu çerçevede davacının yeni ve ayırt edici niteliği olmayan tasarıma dayalı tecavüz iddiasının Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde olmadığı yönünde görüş ve kanaatine varılmıştır.
Dava, davacıya ait tasarım hakkına tecavüzün tespiti, men-i, maddi ve manevi tazminat istemleri ile terditli olarak haksız rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Her ne kadar davacı taraf, davalının eylemlerinin davacının tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği ve haksız rekabete sebebiyet verdiğini belirterek iş bu davayı açmış ise de, davacının davaya konu tasarımlarının tescilsiz tasarım olduğu, tasarımlar için davacı tarafça ...no ile TPMK'ya başvuruda bulunulmuş ise de başvurunun reddolunduğu, davaya konu tasarımların 03/05/2021 tarihinde piyasaya sürüldüğünün davacı tarafça beyan edildiği, tasarımlar için TPMK'ya başvuru tarihinin ise 30.12.2022 tarihi olduğu, SMK m. 57/2'de "Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." hükmünün düzenlendiği, dolayısı ile tasarım başvurusundan 12 aydan daha eski kullanım var ise tasarımın yeni sayılamayacağı, böylelikle davacıya ait tasarımın SMK hükümleri kapsamında yeni ve ayırt edici olmadığının anlaşıldığı, tasarım hakkına tecavüzden bahsedilemeyeceği, ayrıca teknik bilirkişilerin dava dışı kişilere ait tasarım incelemeleri sonucu da davacının tasarımlarının yeni ve ayırt edici olmadığının tespit olunduğu, yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımayan davacı tasarımlarının özgünlük unsurunun bulunmadığı, dolayısı ile davalının eylemlerinin davacı tasarımları ile karıştırılmaya yönelik olduğunun değerlendirilemeyeceği, dürüstlük kuralına aykırılık yaratmayacağı ve TTK m. 54 vd. çerçevesinde haksız rekabete sebebiyet vermeyeceği anlaşılarak davacının tüm taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklanacağı üzere,
1-Davanın tümden REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 615,40 TL karar harcından peşin yatırılan 1.536,98 TL'nin mahsubu ile kalan 921,58 TL bakiye miktarın talep halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, tasarım hakkına tecavüz davası bakımından,
- 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
-Maddi tazminat talebi yönünden, 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
-Manevi tazminat talebi yönünden, 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, haksız rekabet davası yönünden,
-40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
-Maddi tazminat talebi yönünden, 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
-Manevi tazminat talebi yönünden, 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Arabuluculuk sırasında suç üstü ödeneğinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
7-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.13/02/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır