Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/12
KARAR NO : 2024/289

DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/01/2021
KARAR TARİHİ : 10/12/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ... yazılımının tüm Dünya'da ve Türkiye'de de eser ve lisans hakkı sahibi olduğunu, davalı şirket yetkililerine karşı ikame edilen ve müvekkili şirketin ... yazılımına ilişkin hak sahibi olduğuna dair emsal nitelikteki ceza mahkemesinden alınan bilirkişi raporunu sayın mahkemeye sunduklarını, davalı şirket tarafından, şirketinde bulunan bilgisayarlara izinsiz ve yasal olmayan şekilde ... yazılımının yüklendiği ve bu bağlamda lisanssız yazılım kullanımının söz konusu olduğunun tespiti yetkili mahkemeden kendilerince talep edildiğini, ... 3. Asliye Hukuk Mah.'nin ... D. İş. Sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu marifetiyle davalı şirketin işyerinde bulunan bilgisayarlarda müvekkili şirketin 5846 Sayılı yasa anlamında mali hak sahibi olduğu yazılımların, haksız ve lisanssız olarak kullanıldığının sabit olduğu, yazılımların lisanssız bir şekilde kurulu olduğu ve çalışır durumda bulunduğunun tespit edildiği, delil tespiti neticesinde tespit olunan beş adet müvekkili şirket yazılımı ... in lisanssız olarak kullanıldığı ve bu yazılım sayesinde davalı şirketin üretim faaliyetini yürüttüğü ve haksız kazanç elde ettiğinin ortaya çıktığı, bu durumda iş bu lisanssız yazılım bakımından FSEK m.68 uyarınca davalı şirket aleyhine tazminata hükmedilmesi gerektiğini, lisanssız kullanıldığı tespit edilen yazılım bedellerinin ve FSEK m.68 uyarınca dava tarihinden itibaren işletilecek ticari reeskont faizi ile birlikte hesaplanacak (tespit edilecek bedelin üç kat fazlası) tazminat tutarı olarak, bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenecek fazlaya ilişkin bedeli talep ve ıslah etme hakları saklı kalmak kaydıyla kısmi dava olarak şimdilik 32.338,60 USD x 7,40 TLx3 = 717.916,92 TL maddi tazminata hükmedilmesini, davalı adına kayıtlı taşınmaz mal ve taşınır araçlara söz konusu dava miktarında öninceleme duruşması beklenmeksizin hüküm kesinleşinceye kadar ihtiyati tedbir konulmasını, zararın meydana geldiği tarih olan delil tespitini gerçekleştirildiği 1.01.2019 tarihinden itibaren hesaplanmak üzere tazminat talepleri üzerinden işleyecek ticari reeskont faizinin de davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ... yazılımının eser niteliğinin ispatlanamadığını, eser niteliği olmayan bir bilgisayar programının işbu davaya konu edilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafından dava konusu yazılımın eser niteliğinde olduğuna ve dava konusu yazılım bakımından FSEK kapsamında aranan şartların varlığına ilişkin herhangi bir delil sunulmadığından öncelikle işbu davanın hukuki menfaat yokluğundan usulden reddi gerektiğini, ... yazılımının eser niteliğinde olduğu düşünülse dahi, işbu davanın davacı tarafından müvekkili şirkete karşı ikame edilebilmesi için öncelikle davacının eser sahibi olduğunun ispatı gerektiğini, davacı tarafından ... yazılımının eser sahipliğini gösteren hiçbir belge ve delil sunulamaması sebebiyle davanın öncelikle aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde dayandığı ... 3. Asliye Hukuk Mah. ... D.İş dosyasında alınan 31.01.2019 tarihli bilirkişi raporunun delil niteliğinde olmadığını, kendilerince 28.02.2019 tarihli dilekçe ile delil tespitine ve bilirkişi raporuna itiraz edildiğini, işbu bilirkişi raporu ile davalı işyerinde 28 adet bilgisayar üzerinden yapılan keşif neticesinde 5 bilgisayarda ... programının kurulu olduğu hatalı olarak tespit edildiğini, müvekkil şirket bilgisayarlarında Solidworks isimli programın kurulu olmayıp, bilirkişi raporunun içeriğinde de bu kanaate ilişkin herhangi bir delil bulunmadığını, raporda ... isimli bir programın yüklü yahut faal olduğundan bahsedilmediğini ve herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte lisanssız olduğu iddia edilen programların demo/deneme sürümü niteliğinde olup olmadığı yönünde herhangi bir tespit olmadığını, keşif yapılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bu kere ... isimli bir programın değil, ... isimli bir programın yüklü ve faal olduğu kanaatine ulaşıldığını, ancak bahse konu kök ve ek raporların haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirket tarafından dava konusu ... yazılımı üzerindeki mali hakların hiçbir şekilde ihlal edilmediğini, ... yazılımı üzerinden herhangi bir ticari kazanç elde edilmesinin söz konusu olmadığını, davacı tarafından talep edilen tazminat tutarının hukuka aykırı olduğunu, bu sebeplerle hukuki menfaat ve aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesini talep etmiştir.
Cevaba cevap: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davalı tarafından ileri sürülen bu hususların hiçbir dayanak ve geçerliliği bulunmadığını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İkinci cevap: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, işbu davanın öncelikle zamanaşımı, hukuki menfaat yokluğu ve aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkemece yapılacak inceleme neticesinde, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İhtiyati tedbir: 20/01/2021 tarihli ara karar ile; "-Davacı yanın ihtiyati tedbir talebinin, davanın FSEK 68.maddesine dayalı olarak açıldığından ve talebin dava konusuna ilişkin olmadığı -taşınmaz mal ve taşınırlara ilişkin -olduğu anlaşıldığından reddine" karar verilmiştir.
Deliller:
Değişik iş dosyası: ... 3. AHM'nin ... D.iş sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. Bu dosya kapsamında yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda 28 bilgisayar üzerinden yapılan inceleme sonucunda 5 adet bilgisayarda lisanssız kullanımın bulunduğu tespit edilmiştir. Davalı taraf ise yazılımın Fsek kapsamında eser niteliğinde olmadığını, eser hak sahipliğinin ispatlanmadığını, yapılan delil tespitinin hukuki dinlenilme hakkına aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Ceza dosyası: ... 3. ACM'nin... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. Bu dosya kapsamında yapılan yargılama sonucunda "Sanık ...'nın üzerine atılı "..." suçunu katılan ... şirketine karşı alınan ... Tic. A.Ş. yönetim kurulu başkanı olduğu ve elde edilen yararın bu sanığa ait olduğu iş yerinde 5 adet bilgisayarında katılan şirkete ait ticari programını lisanssız olarak kullanmak suretiyle işlediği hususu araştırma tutanakları, iş yerinde yapılan aramaya ilişkin tespit içeriği ve ... 3. Asliye Hukuk MAhkemesinin ... D.iş numaralı dosyasına konu keşif ve inceleme tutanakları içeriği, bilahare alınan 05/08/2021 ve 20/05/2021 tarihli bilirkişi ve tespit raporlarından ve tanık ... ve ... beyanlarından sabit olmakla sanık müdafiinin tespite ilişkin itirazının delil tespitine ilişkin ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...D.iş sayılı dosyasına sunulan 31/01/2019 tarihli ek rapor karşısında yerinde olmadığı anlaşılmakla, sanığın eylemine uyan 5846 Sayılı Kanunun 71/1 maddesi uyarınca sanığın uzun süre diğer sanığın uyarılarına rağmen lisansız kullanıma müsaade etmesi çerçevesinde" cezalandırılmasına karar verildiği ve neticeten HAGB kararı verildiği ve kararın istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporu:
01/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "İşyerinde yapılan tespitler sonucu toplam 13 bilgisayardan ... ve ... isimli bilgisayarların ... 3. Asliye Hukuk Mah. ... D.İş sayı tespit dosyasında lisanssız yazılım tespit edilen bilgisayarlar olduğu, bu bilgisayarlara delil tespiti tarihinden 43 gün sonra format atıldığı, belirtilen bilgisayarlarda davaya konu yazılım ve yazılıma ait herhangi bir modülün mevcut olmadığı, yine yazılım tarafından oluşturulmuş .... veya .... uzantılı müş olup, yazılımın tespit edilememesi bilgisayarlara format atılmış olduğundan kaynaklı olduğu, kalan 11 adet bilgisayarda benzer şekilde detaylıca incelenmiş ve yapılan incelemeler neticesinde; davaya konu yazılımın bilgisayarlarda yer almadığı yine yazılım tarafından oluşturulmuş .cadpart veya .catpart uzantılı herhangi bir çizim dosyasına da rastlanılmadığı" görüş ve kanaatini bildirmiştir.
06/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "... 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ... D.İş dosyasına alınan Ek Bilirkişi Raporunda 28 bilgisayar üzerinde yapılan incelemede 5 bilgisayarda Solidworks programının kurulu ve faal olduğu tespitinin yapıldığı, Sunulan emsal faturalardan (2018 tarihli) bir modül-sürümün ortalama 17.423USD rayiç bedelde olabileceği, Davacının FSEK 68. Madde hükümlerine göre tazminat talebinin Sayın Mahkemece yerinde görülmesi halinde talep edilebilecek tazminat miktarının 261.345USD olabileceği, dava tarihi itibariyle TCMB efektif satış kuru (7,4129) üzerinden hesaplama yapıldığında; tazminat miktarının 1.937.324,35-TL olabileceği, delil tespitinin gerçekleştirildiği 11.01.2019 tarihinden itibaren hesaplanmak üzere tazminat talebi üzerinden işleyecek faiz takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.
11/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Bilişim teknolojileri yönünden tarafımızca değerlendirme yapılacak bir husus bulunmadığı, değerlendirmenin 01.06.2022 tarihli raporda açık, net ve anlaşılabilir şekilde yapıldığı kanaati hasıl olmuştur. Bilişim teknolojileri yönünden tarafımızca değerlendirme yapılacak bir husus bulunmadığı, bu hususun hesap bilirkişisi tarafından değerlendirilecek bir husus olduğu kanaati hasıl olmuştur." şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
25/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "Dava konusu uyuşmazlıktaki ... isimli yazılım programının FSEK m.2/1 kapsamında hususiyet taşıyan eser niteliğinde olduğu, davacının yazılımın hak sahibi olduğu işbu davayı açma yetkisinin bulunduğu, davacıya ait yazılımın davalının 5 adet bilgisayarında lisanssız kullanımının FSEK m.22 gereğince çoğaltma hakkının ihlal edildiği, mali inceleme kısmında emsal faturalar baz alınarak yapılan hesaplamada FSEK 68 kapsamında tazminatın 3 katına kadar artırılması yetkisi ve takdiri Sayın Mahkemenindir. Şayet bu hesaplamaya ihtiyaç olunması halinde; olabileceği, ancak, hükmedilen bedelin ferileriyle birlikte fiilen ödenmesi halinde, Yargıtay'ın yerleşik kararları uyarınca, taraflar arasında FSEK.m.68.f.4 kapsamında bir sözleşmenin oluştuğu kabulü paralelinde, söz konusu eser nüshası yasal hale gelecektir ve bu eser nüshaları davalı tarafından kullanılabilecektir." görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık: Taraflar arasındaki dava; davacının hak sahibi olduğunu iddia ettiği " ..." isimli yazılımın davalı tarafından lisanssız olarak kullanılması nedeniyle maddi tazminat talebine ilişkindir. Davacı dava konusu yazılımın eser sahibi olduğunu, davalı tarafından yazılımın lisans olmadan kullanıldığını belirterek davanın kabulünü savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; " ..." isimli yazılımın FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu ve eser hak sahibinin davacı şirket olduğu bu hususun dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlar ile de tespit edildiği, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin...değişik iş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucunda davacının eser hak sahibi olduğu yazılımın davalı şirket bünyesinde yer alan 28 bilgisayarın 5'inde lisanssız olarak kullanıldığı, lisanssız olarak kullanımın FSEK 22 madde kapsamında çoğaltma hakkının ihlal niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır. İstenen tazminat türü bakımından ise dosya kapsamında alınan 25/04/2024 tarihli birirkişi raporunda ayrıntılı olarak hesaplama yapıldığı, emsal faturalar dikkate alındığında rayiç bedelin 501.784,40 TL olduğu ancak davacının talebinin ise 32.338,60 USDye ilişkin olduğu anlaşılmakla bu miktarın dava tarihindeki kur karşılığı olan 238.907,88 TL rayiç bedel kabul edilerek bu miktarın 3 katına FSEK 68 madde gereğince hükmedilmiştir.
Yapılan yargılama sonucunda; dosya kapsamına alınan değişik iş dosyası, ceza mahkemesi dosyası ve mahkememizce alınan bilirkişi raporları dikkate alınarak davacının hak sahibi olduğu yazılımın FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu, eserin davalı tarafça 5 adet bilgisayarda lisans olmadan kullanıldığı ve bu kullanımların çoğaltma hakkını ihlal ettiği anlaşılmakla taleple bağlı kalınarak talep edilen rayiç bedel üzerinden davanın kabulüne, fazla istenen bedele ilişkin davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; FSEK 68. Madde gereğince hesaplanan 716.723,63 TL 'nin 11/01/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gereken 48.959,39 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 12.260,23 TL peşin harcın düşümü ile kalan 36.699,16 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan 12.260,23 TL peşin harç+ 59,30 TL başvuru harcı+ 16.000 TL bilirkişi ücreti+ 216 TL posta / müzekkere gideri olmak üzere toplam 28.535,53 TL 'nin kısmen kabul/ kısmen red oranı göz önüne alındığında takdiren 27.342,24 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 111.508,54 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Reddedilen kısım yönünden; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 1.193,29 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-... 3. AHM'nin ... D.iş dosyasında yapılan 1.350,75 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1320 TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın, karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.10/12/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır