Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/825 Esas
KARAR NO : 2026/87

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/12/2024
KARAR TARİHİ : 03/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... ilçesinde mukim olduğunu, elektrik/elektronik sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket hakkında davalı firma tarafından ... 34. İcra Müdürlüğü'nün ... e. Numaralı dosyası üzerinden; ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, ... D. İş sayılı dosyasından alınana ihtiyati haciz kararı dayanak alınarak bir icra takibi başlatıldığını, söz konusu icra takibinin dayanağı ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin, ... seri numaralı, 15.07.2024 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan ve 227.172,00-TL bedelli çek olduğunu, müvekkili ile birlikte icra takibinde borçlu olarak gösterilen ...Ltd. Şti. tarafından haciz baskısı altından ödendiğini ve dosyanın kapatıldığını, menfi tespit davalarının konusunu oluşturan icra takibine dayanak çekin müvekkili ile aralarında ticari ilişki bulunan .... Ltd. Şti. tarafından müvekkili şirketle aralarındaki ticari ilişkiye istinaden müvekkiline verilmek üzere iken kaybolduğunu, bunun üzerine çek üzerinde lehdar olarak bulunan müvekkili şirket tarafından ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dava dosyası üzerinden kıymetli evrakın zayii konulu dava açıldığını ve davaya ilişkin yasal prosedürlerin takip edildiğini, lehdar müvekkili şirket tarafından açılan kıymetli evrakın zayii konulu dava devam ederken, müvekkili şirket yetkililerinin şirkete ait banka hesaplarına ve diğer mal varlıklarına haciz konulduğunu öğrendiklerini ve yapılan araştırmalarda haczin, kaybolan çekin ihtiyati hacze ve devamında icra takibine konu edilmek suretiyle işleme konulduğunu anladıklarını, bu süreçte, keşideci dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından icra dosyası borcunun tamamını ödediğini ve icra dosyasının kapatıldığını, müvekkili şirketin gerçekte borçlu olmadığı bir husus nedeniyle, davalı firma tarafından icra tehdidine maruz bırakılmış olduğundan, menfi tespit davası açılmadan önce, ticari davalarda dava şartı arabuluculuk görüşmeleri ... Arabuluculuk Bürosu'nun ... numaralı dosyası üzerinden gerçekleştirilmişse de, davalı firma ile uygun bir anlaşma zeminine varılamadığını, müvekkili şirketin davalı firmaya veya davalı firma tarafından borçlu olarak gösterilen diğer firmalara herhangi bir borcu olmadığını, şirkete ait kaşe ve imza taklit edilmek suretiyle çek üzerinden davalı firmaya borçlandırıldığını, müvekkili şirketin haksız ve hukuka aykırı bir şekilde icra dosyasında borçlu olarak gösterilmiş ve kötü niyetli bir biçimde icra tehdidine maruz bırakıldığını, bu nedenle müvekkili lehine ve davalı aleyhine, dava konusu bedelin %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, davalarının kabulü ile, ... 34. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, haksız olarak girişilen icra takibinden dolayı müvekkili şirket lehine ve davalı taraf aleyhine dava konusu bedelin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu takip dosya borcu infaz edildiğinden, borçlununun takip dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespit edilmesi yönündeki taleplerinde hukuki yarar olmadığını, müvekkili şirketin müşterisi dava dışı ... ile Faktoring Sözleşmesi akdettiğini, işbu sözleşme uyarınca müvekkili şirketin müşterisine finansman sağladığını ve finansman karşılığında müşterisinin mal ve hizmet satışından doğmuş vadeli, faturaya dayanan alacağını temlik aldığını, takibe konu çekte müvekkili şirketin müşterisi tarafından ödeme aracı olarak devir edildiğini, çekin vadesinde ödenmemesi nedeniyle, çekin borçluları aleyhine ... 34. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, davacı yanın her ne kadar dava dilekçesinin netice-i talep kısmında takip dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespitini talep etmişse de, İstanbul 34. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasının infaz edildiğini ve dosyanın kapatıldığını, dolayısıyla, borçlunun aleyhe gerçekleştirilen takip dolayısıyla borçlu olmadığının tespit edilmesi gereken bir husus kalmadığını, işbu davanın devam etmesinde hukuki yarar bulunmadığından, işbu davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, takip dosyasının infaz edilmesi nedeniyle müvekkili şirketin huzurdaki dava kapsamında taraf sıfatı da kalmadığını, müvekkili yasal yükümlülüklerinin tamamını yerine getirmek sureti ile dava konusu çeki iktisap ettiğini, müvekkilinin çekin iktisabında kötü niyet ve ağır kusuru bulunmadığını, davacı tarafın müvekkili şirkete var olmayan sorumluluklar yükleyerek ispat külfetinden kurtulmaya çalışmakta olduğunu, müvekkilinin itiraz edilen imzanın sıhhatini bilme imkanı olmadığını işbu yargılamada imza incelemesi gerektiğini, çekin ileri vadeli düzenlenebilen bir ödeme aracı olduğunu, çekin düzenlendiği tarihteki şirket yetkilileri tespit edilerek şirket yetkilisine ait imza örnekleri üzerinde de inceleme yapılması gerektiğini, müvekkili şirketin iyi niyetli meşru hamil olduğu halde davacı yanın kötüniyet tazminatı talebinde bulunması haksız olduğunu, talebin reddi gerektiğini, dava şartı hukuki yarar bulunmayan davanın öncelikle usulden reddine, müvekkili şirket yönünden husumet bulunmadığından işbu davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, Mahkememiz aksi kanaatte olması durumunda yapılacak yargılama neticesi imzanın davacıya aidiyetinin tespiti halinde esastan davanın reddine, haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen dava sonucunda borçlu davacı aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Toplanan Deliller:
... 4. İcra Dairesi'nin... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtları,
... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyasının UYAP kayıtları,
... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasının UYAP kayıtları,
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyasının UYAP kayıtları,
... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat yazısı doğrultusunda davacı şirket yetkilileri ...'nın ve ...'nın imza örnekleri,
... Bankası ... Şubesi'ne ait ... seri nolu, 15/07/2024 keşide tarihli, 227.172,00-TL bedelli çek aslı,
Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 06/01/2026 tarihli bilirkişi raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Davanın konusu,... 34.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu edilen ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 227.172,00-TL bedelli ve 15/07/2024 keşide tarihli, keşidecisi ... Ticaret Limited Şirketi olan çekten dolayı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesine göre açılan menfi tespit davasıdır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle menfi tespit davasının hukuki niteliği, menfi tespit davasının icra takibine etkisinin irdelenmesinde ve yasal mevzuatın açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 346). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır.
Kural olarak, imzası inkar edilmeyen senetlere karşı açılan menfi tespit davasında ispat yükü davacı borçludadır. Ancak senetteki imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti senet elinde olup, takibe başlayan ve imzasının borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklıya aittir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ... Esas ... Karar). Bu durumda davanın niteliği itibari ile imzanın borçluya ait olduğunu kanıtlama külfeti alacaklıya aittir.
Somut uyuşmazlıkta, davalı tarafından davacı aleyhine, ... 34.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile, 25/07/2024 tarihinde toplam 259.684,48-TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 227.172,00-TL bedelli ve 15/07/2024 keşide tarihli, keşidecisi ...Şirketi olan çek alacağı ve ferileri olarak gösterildiği, ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiği, icra takip dosyasının infazen kapatıldığı, davacı tarafından çek sebebiyle borçlu olmadıklarının tespitini talep ettiklerine dair açıklayıcı beyan dilekçesi sunulduğu, davaya konu çekin davacı lehtar tarafından cirolanmadığı, imzasının taklit edilerek sahte imzayla tedavüle ve takibe konulduğunun iddia edildiği ve işbu davanın açıldığı, sahtelik def'inin mutlak def'i olduğundan herkese karşı ileri sürülebileceği (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi ...Esas ... Karar, ... Esas ... Karar) anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamında dava konusu çekte davacı adına atılı imzanın davacı şirket yetkililerinin eli ürünü olup olmadığının tespiti amacıyla grafoloji uzmanı tarafından tanzim edilen 06/01/2026 tarihli bilirkişi raporu ile imzanın davacı şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığının tespit edildiği, raporun dosya kapsamındaki delillere göre düzenlenmesi sebebiyle söz konusu raporlara itibar edilebileceği, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, raporlara itibar edilmemesini gerektirir sebep dahi bulunmadığı değerlendirilmiş ve çekte davacı lehtar şirket adına atfen bulunan imzaların davacı şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığı kabul edilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta, davacı taraf, takip ve dava konusu çekte yer alan imzanın davacıya ait olmadığı, sahtelik def'inin mutlak def'ilerden olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği, ispat yükü üzerinde olan davalı tarafından çekte yer alan imzanın davacı şirket yetkililerine ait olduğu hususunun ispat edilemediği anlaşıldığına göre davacının çek sebebiyle menfi tespit talebinde davacının haklı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Takip ve dava konusu çekin lehdar ve ilk cirantasının davacı, hamilinin ise davalı olduğu, davacının imza inkarı sebebiyle yapılan incelemede davacı adına atılı imzanın davacı şirket temsilcileri eli ürünü olmadığının tespit edildiği, bu durumda imzaların istiklali prensibi de göz önünde bulundurularak davacının menfi tespit talebinin kabulü gerektiği, ancak davacının cirosu ile davalı arasında başkaca ciroların bulunduğu ve bu nedenle imzanın davacıya ait olmadığını davalının bilmesinin mümkün olmadığı, öyleyse takibin kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddi gerektiği ve davanın kabulüne karar verildiğinden davalının yasal şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddi gerektiği değerlendirilmiş, takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan menfi tespit istemli davanın KABULÜ ile,
1-... 34.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu edilen ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 227.172,00-TL bedelli ve 15/07/2024 keşide tarihli, keşidecisi ... Limited Şirketi olan çekten dolayı davacının, davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin 2004 sayılı İİK'nın 72/5. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından reddine,
3-Uygulanan tedbir kararı bulunmadığından ve davanın kabulüne karar verildiğinden 2004 sayılı İİK'nın 72/4. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından davalının tazminat talebinin reddine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen (227.172,00-TL) alınması gereken 15.518,12-TL harçtan peşin alınan 5.303,74-TL peşin harcın mahsubu ile eksik olan 10.214,38-TL harcın davalıdan alınarak hazineye kaydına,
5-Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 5.303,74-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 1.457,50-TL posta ve tebligat gideri ile 9.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.457,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin, davada haksız çıkan davalıdan alınarak 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,
10-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, e-duruşma ile katılan davacı vekilinin ve e-duruşma ile katılan davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı03/02/2026

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır