mahkeme 2024/818 E. 2025/258 K.

T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/818 Esas
KARAR NO : 2025/258

DAVA : Tazminat (Maddi-Manevi Tazminat)
DAVA TARİHİ : 19/12/2018
KARAR TARİHİ : 08/04/2025

İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 07/09/2021 tarih ...Esas ...Karar sayılı dosyası ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13.Hukuk Dairesi'nin 19/09/2024 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararı ile davanın mutlak ticari dava olduğu ve çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu kanaatiyle kararın kaldırıldığı, ... 26. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24/20/2024 tarih ...Esas ... Karar sayılı kararı ile bu kez görevsizlik kararı verildiği ve dosyanın Mahkememize tevzi edildiği anlaşılan Tazminat (Maddi-Manevi Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Bölümü başkanı olduğunu, eserlerinin gerek kişisel, gerekse de uluslararası birçok sergide sergilendiğini ve ödüle layık görüldüğünü, davalı üniversite bünyesindeki Eğitim Fakültesi Resim İş Eğitimi Anabilim Dalı ve Türk Sanat Topluluğu tarafından muhtelif tarihlerde müvekkiline, Türk oldukları için Hocalı'da yaşama hakkı elinden alınan genç, yaşlı, çocuk ve henüz doğmamış bebekler adına Dünya kamuoyunda, dünyanın vicdanında hak ve adalet arayışına destek olmak ve seslenmek amacıyla "..." konulu Uluslararası Resim ve Heykel Yarışması düzenleneceği duyurusu ile başvuru şartnamesini içerir mail gönderildiğini ve gelen mail üzerine müvekkilinin yapım yılı 2004 olan "..." isimli 75x40x25 cm boyutlarında taşyontu (...) heykeli ile 03.01.2018 tarihinde başvuru yaptığını, sonrasında da heykelin bizzat müvekkilinin kendi aracı ile ...'ya götürülerek sergi salonuna teslim edildiğini, eserin aynı şekilde teslim alınacağının da belirtildiğini, davalı ...Resim İş Anabilim Dalı tarafından heykelin alanında sergilenmeye değer bulunduğunun bildirildiğini ve 26.02.2018 saat 14:30'da gerçekleştirilecek ödül törenine davet edildiğini, 6 Temmuz 2018 tarihinde müvekkiline heykelin Bakü'de sergilenmesi ve yarışma konusundaki haklılığın vurgulanması için heykelin ...'a hediye edilmesi isteğini içerir mail gönderildiğini, müvekkilinin eserin ...'da sergilenebileceğini ancak hediye edilemeyeceğini bildirdiğini, 2 Kasım 2018 tarihinde müvekkiline davalı ... teslimine dair mesaj geldiğini, ... Şubesi müdürünün müvekkilini arayarak kargonun hasarlı olduğunu bildirdiğini, davalı üniversite tarafından müvekkilinin seçmiş olduğu teslim seçeneğine uyulmadığını ve eserin hasar görmesine neden olunduğunu, davalı ... tarafından heykelin müvekkiline teslim edilmediğini beyanla heykelin kırılması sonucu uğramış olunan 5.000,00 TL maddi tazminat ile 25.000,00 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, heykeli hiçbir gerekçe göstermeden uhdesinde bulunduran davalının müvekkiline teslim etmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın yarışmaya şartnamesinde yazılı olan tüm şartları kabul ederek yarışmaya katıldığını, sergilenen eserlerin tüm kullanım haklarının ... ve ... Üniversitesine verildiğini, davacının eserini ... Cumhuriyetine armağan edemeyeceğini belirtmesi üzerine şartnamede böyle bir hak olmamasına karşın saygı duyulduğunu ve davacının talebinin karşılandığını ve eserin zarar görebileceği endişesiyle ...'ye götürülmediğini, eserin ana bilim dalı tarafından özenli bir şekilde paketlendiğini ve davalı ... Kargo'ya verildiğini, eserin kargoda zarara uğramasında müvekkilinin herhangi bir kusurunun olmadığını, şartnamede de bu hususun düzenlendiğini, davacının şartnameyi kabul etmesi ile eser üzerinde herhangi bir hakkı kalmadığını beyanla davanın reddine, yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Cevap: Davalı...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, davacının kargoyu almaktan imtina ettiğini, zararın taşıma esnasında meydana geldiğinin iddia edildiğini ve bunun müvekkili şirketten tazmin edilmesinin talep edildiğini ancak müvekkili taşıma şirketinin böyle bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini, dava açıldıktan sonra davacı tarafından kargonun teslim alındığını, bir an için bir zarar olduğu düşünülse bile bu durumun ancak gönderen tarafından yapılan yetersiz ambalajlamadan kaynaklandığını, kargo teslim edilirken kargonun içeriğinin ve değerinin müvekkili şirkete bildirilmediğini, müvekkili şirketin sorumlu olsa bile CMR 23. madde kapsamında sınırlı sorumluluğun hesaplanması gerektiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe:
Dava, yurt içi taşıma sırasında hasara uğrayan sanat eseri nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların gönderilen tarafından taşıyıcı ve gönderenden tazmini talebine ilişkindir.
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunun 49.maddesinde, "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür", yine aynı Kanunun50.maddesinde, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır" hükmü yer almaktadır.
6098 sayılı TBK'nın “Kişilik Hakkının Zedelenmesi” kenar başlıklı 58.maddesinde ise; “Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, TBK'nın 58. maddesi gereğince kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir.
Manevi tazminat isteminin temelinde, davalının haksız eylemi yatmaktadır. Bilindiği üzere haksız eylemin unsurları hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında illiyet bağı bulunmasıdır. Öte yandan, kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir ise de, hâkimin özel hâlleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı, adalete uygun olmalıdır. Hâkim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumları da dikkate almalıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ... Esas ... Karar ve 04/11/2020 tarih).
Somut uyuşmazlıkta, davacı taraf, davalı ... Üniversitesi tarafından düzenlenen "..." konulu Uluslararası Resim ve Heykel Yarışması'na, "..." isimli eseri ile katıldığını, eseri davalı Üniversiteye kendi aracı ile götürüp teslim ettiğini, eserin ...'da sergilendiğini, davalı Üniversite tarafından eserin ... müzelerine hediye edilmesinin istendiğini ancak kendisinin bu teklifi kabul etmediğini, eseri yine kendisinin aracı ile teslim alacağını belirtilmiş olmasına rağmen davalı Üniversite tarafından eserin diğer davalı kargo şirketine taşınmak üzere teslim edildiğini ve kargoda kırılarak hasara uğradığını, bundan her iki davalının birlikte sorumlu olduğunu beyan ederek maddi ve manevi zararlarının tazminini talep ettiği, davalıların davanın reddini savunduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporları ile, heykelin yanlış paketleme ve nakliye sırasında bilinmeyen sebeplerden ötürü parçalandığı, eserin sigortalanmadan, herhangi bir eşya niteliğinde gönderildiğini, karşılıklı rıza ile (sigortasız) gönderimlerde sorumlu tarafın gönderen olduğu, uyarılarla ilgili maddelerin ... Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim İş Anabilim Dalı tarafından göz ardı edildiği, heykelin maddi değerinin döviz kurları ve altın gram artışları baz alınarak 32.500,00-TL olduğu, fotoğraflara göre hassas kargo niteliğinde olan eşyanın 6102 sayılı TTK'nın 878.madde gereği gönderici olarak davalılardan ... Üniversitesi Rektörlüğü'nün sorumluluğunda olduğu, ambalajlamanın taşınan ürün ve nakliye şartlarına uygun olarak yapılmadığı, davalılardan ... Kargo AŞ'ye kargo içeriğinin bildirilmediği, hassas kargo olarak belirtilmediği ve yetersiz ambalajlama ile ürünün teslim edildiği, bu nedenle davalı kargo şirketinin meydana gelen hasardan sorumlu olamayacağı, davalılardan ... Üniversitesi Rektörlüğü'nün ise meydana gelen zarardan tek başına ve tamamen sorumluluğu bulunduğu kanaati bildirilmiştir.
Davalılardan ... A.Ş.bakımından değerlendirme yapıldığında, hassas kargo niteliğinde olan heykel içeriğinin davalılardan ... Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bildirilmediği, bu sebeple ambalajlamanın taşınan ürün ve nakliye şartlarına uygun olarak yapılmadığı, hassas kargo olarak belirtilmediğinden yetersiz ambalajlama ile ürünün kargoya teslim edildiği anlaşıldığından davalı kargo şirketinin meydana gelen hasardan sorumlu olamayacağı kanaatine varılmakla haksız eyleme ilişkin kusur şartı oluşmadığından ... Şirketi aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat istemli davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı ... açısından değerlendirme yapıldığında ise, 6102 sayılı TTK'nın 875.maddesi uyarınca taşıyıcının, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumlu olduğu, somut uyuşmazlıkta toplanan delillere ve tanzim edilen bilirkişi raporuna göre, 6102 sayılı TTK'nın 878.madde gereği gönderici olarak sanat eseri niteliğindeki heykel içeriğinin kargoya bildirilmemesi, ambalajlamanın buna uygun yapılmaması ve heykelin sigortasız olarak taşınması sebebiyle meydana gelen zarardan tamamen sorumluluğu bulunduğu, davaya konu sanat eserinin değerinin hasarın meydana geldiği tarihte 32.500,00-TL olduğu anlaşılmakla maddi zarara ilişkin bu bedelin kusurlu olan davalı ... Üniversitesi Rektörlüğü'nden talep edebileceği değerlendirilmiştir.
Tüm dosya kapsamına göre, kırılan heykelin sanat eseri niteliğinde olduğu, davacı sanatçının kendi hayal dünyasını, belli değerleri ve sanatsal birikimini esere yansıttığı, on yıllık geçmişi olan ve farklı yerlerde sergilenen, dahası ... ülkesine hediye edilmeye layık görülen bir eserin zarar görmesinin sanatçının kendi dünyasında elem ve üzüntüye sebebiyet vereceğinin kuşkusuz olduğu, bu suretle sanatçının kişilik haklarının da zedeleneceği, yukarıda belirtilen ilkeler ışığında manevi tazminat isteyebileceği kabul edilmiştir. Tarafların sosyal ekonomik durumu, olaydaki kusur durumu, davacı sanatçıda oluşan elem ve üzüntünün boyutu ve malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmeyip, elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olması gerektiği dikkate alınarak eserin kırılmasında kusurlu olan ... Üniversitesi Rektörlüğü yönünden manevi tazminat talebinin kabulü ile 25.000,00-TL manevi tazminatın dava dilekçesinde faiz başlangıç tarihi belirtilmediğinden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Üniversitesi Rektörlüğünden alınarak davacıya verilmesine, ayrıca olayda kusurlu olmaması nedeniyle davalı... A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, 32.500,00-TL maddi tazminatın ıslah dilekçesinde talep doğrultusunda ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalı ... Üniversitesi Rektörlüğünden alınarak davacıya verilmesine, aşamalardaki taraf beyanlarına göre heykel davacıya yargılama sırasında teslime edildiğinden heykelin davacıya teslim edilmesine yönelik talep konusuz kaldığından bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : İzah olunan nedenlerle;
1-Davacı ... tarafından davalı... Şirketi aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat istemli davanın ayrı ayrı REDDİNE,
2-Davacı ... tarafından davalı ... aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat istemli davanın KISMEN KABULÜ ile,
a)Maddi tazminat olan 32.500,00-TL'nin ıslah tarihi olan 14/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişin talebin reddine,
b)Manevi tazminat olan 25.000,00-TL'nin dava tarihi olan 19/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
3-Heykelin davacıya teslim edilmesine yönelik talep konusuz kaldığından bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
4-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri (57.500,00‬-TL) üzerinden alınması gereken 3.927,83-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 512,33-TL peşin harç ve 683,10-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.195,43-TL harcın mahsubu ile eksik olan 2.732,40-TL harcın davalı ...'nden alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 512,33-TL peşin harç ve 683,10-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.195,43-TL harcın davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 2.001,60-TL yargılama giderinin davanın kabul oranına isabet eden 1.644,17-TL'sinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı ... tarafından yargılama nedeniyle yapılan 150,00-TL yargılama giderinin davanın red oranına isabet eden 26,79-TL'sinin davacıdan alınarak davalı ...'ne verilmesine, bakiyenin davalı ... üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı ... Şirketi tarafından yargılama nedeniyle yapılan 600,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... Şirketi'ne verilmesine,
9-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat istemi yönünden davanın kabul oranına göre hesaplanan ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
10-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca manevi tazminat istemi yönünden davanın kabul oranına göre hesaplanan ve takdir olunan 25.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
11-Davalı ... Şirketi dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat istemi yönünden davanın red oranına göre hesaplanan ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Şirketi'ne verilmesine,
12-Davalı ...Şirketi dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca manevi tazminat istemi yönünden davanın red oranına göre hesaplanan ve takdir olunan 25.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...Şirketi'ne verilmesine,
13-Davalı ... dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat istemi yönünden davanın red oranına göre hesaplanan ve takdir olunan 12.500,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ne verilmesine,
14-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ...Şirketi yüzüne karşı, davalı ...'nün yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/04/2025

Katip

Hakim