mahkeme 2024/230 E. 2024/553 K.

T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/230 Esas
KARAR NO : 2024/553

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)
DAVA TARİHİ : 08/04/2024
KARAR TARİHİ : 08/08/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davaya konu 2 adet bononun müvekkili bankaya tahsil amacıyla verilmişken müvekkili banka uhdesinde kaybolduğunu, söz konusu bonoların kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda müvekkili bankanın zarara uğrayacağının açık olduğunu, davada görevli mahkemenin güncel yargıtay kararlı ışığında asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, arz olunan ve resen nazara alınacak nedenlerle, müvekkili bankanın rızası hilafına elinden çıkan davaya konu 2 adet bononun kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olması ihtimaline binaen öncelikle bonoların ödenmesinin yasaklanmasına, yapılacak yargılama neticesinde de iptaline, karar verilmesi talep etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (bono) iptali çekişmesiz yargı işidir.
Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre; "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir. Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir. Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir."
İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile bono iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Bu itibarla, talepte bulunanın hamil olduğu, dava konusu bonoların istem dışında kaybolduğu kabul edilmiş, bonoları elinde bulunduranların üç ay içinde mahkememize müracaat etmeleri hususunda gerekli yasal ilanlar yaptırılmış, ilk ilan tarihinden itibaren üç aylık yasal süre içerisinde iptali istenen bonolar hakkında mahkememize müracaat eden olmadığından davacı tarafın talebi yerinde görülmekle dava konusu bonoların iptaline karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : İzah olunan nedenlerle;
Davanın KABULÜ İLE,
1-Lehtar ... Şirketi (VKN:...), borçlu ... - ... (TCKN:...) olan, 31/10/2023 düzenleme tarihli, 300.000,00-TL bedelli, 20/03/2024 ödeme günlü, 3 nolu bono, Lehtar ... Şirketi (VKN:...), borçlu ...- ... (TCKN:...) olan, 31/10/2023 düzenleme tarihli, 300.000,00-TL bedelli, 20/04/2024 ödeme günlü, 4 nolu bonoların; 6102 sayılı TTK'nın... madde hükümleri uyarınca ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL harç başlangıçta peşin alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davanın niteliği ve hasımsız olması nazara alındığında davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-6100 sayılı HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde artan gider avansının ve yatırılan teminatın resen ilgilisine iadesine,
Dair, davacının yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/08/2024

Katip

Hakim