Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/190 Esas
KARAR NO : 2024/631

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/03/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... şti. ile Davalı... A.Ş. arasında ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili şirketin, borcundan dolayı Davalı ... lehine düzenlenen, ... Bankası - ... Şubesince verilen ... seri numaralı 54.796,12-TL'lik, 13.01.2023 keşide tarihli çek, keşideci tarafından müvekkiline sunulmak üzere 21.11.2022 tarihinde ...Şubesinden ... takip numaralı gönderi ile kargoya verildiğini, kargo, Davalı ... 'nin adresi olan "..." ulaştığında, kargo paketinin içerisinden söz konusu çekin çıkmadığı görüldüğünü, neticede, söz konusu çek kaybolmuş ve ...'ye hiç ulaşmadığını, söz konusu çekin temin edilememiş olmasından dolayı, ilgili çeke ödeme yasağı konulması için Davalı ... tarafından ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile dava açılmış ve çek için ödeme yasağı tedbiri alındığını, ödeme yasağının alınmasına rağmen, çeki en son elinde bulunduran davalı hamil ... Ticaret A.Ş tarafından Müvekkil Şirket'te dahil olmak üzere cirantalar aleyhine ... 35. İcra Dairesi... E. Sayılı dosya ile Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmış ve ödeme emri müvekkile 10.03.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, çalınan çekin, davalı ... şirketinin elinde çıktığını, çalınan çekin arka sureti incelendiğinde ...'nin imza ve kaşesi taklit edildiğini, sırasıyla ... Şirketi'ne cirolandığını, ardından ...'ın ... Şirketi'ne ciroladığını, ...'ın ... Şirketine ciroladığını, son olarak ...'in de çeki ...'ya ciroladığının görüldüğünü, müvekkili şirket tarafından davalı ... için keşide edilen çeki tedavüle sokabilmek için evrakta sahtecilik yapılarak davalı ...'nin ismi, vergi numarası ve adresi kullanılarak sahte kaşe imal edilmiş olup, sahte kaşe ve sahte imza ile çek piyasaya sürüldüğünü, davalı ...'ye ait imza sirkülerinin çek üzerinde bulunan imza ile karşılaştırılıp incelenmesini talep ettiklerini, davaya konu olan çek kötü niyetle ele geçirilmiş ve sahte cirolar eklenerek müvekkili şirketi dolandırılmak istediklerini, davanın sadece davalı ...adına istirdat davasına dönüşme hakkımızı saklı kalmak kaydıyla İhtiyati Tedbir taleplerinin davalı ...A.Ş tarafından ... 35. İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyası için icra takibinde, mahkemenin takdir edeceği teminatı takdime hazır olduğumuzdan müvekkili şirket yönünden yapılan tüm icrai işlemlerin iptali ile, hacizlerin fekkini ve icra takibinin dava sonuna kadar durdurulmasını talep ederiz. ... Bankası- ... Şubesince verilen ... seri numaralı 54.796,12-TL'lik, 13.01.2023 keşide tarihli çekin kötü niyetli hamil, davalı ...A.Ş alınarak müvekkil ....şti.’ne teslimine, Davalı alacaklının kötü niyetli hamil ve yetkili ciro olmaması nedeniyle alacaklı sıfatının bulunmadığının tespiti ile Müvekkil firmaların ... 35. İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine, davalının haksız olarak açtığı icra takibleri nedeniyle müvekkili şirket lehine %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, mahkeme masraflarının davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ...Tic. A.Ş vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında ticari ilişki bulunmakta olduğunu, davacı tarafça müvekkile davaya konu çek keşide edildiğini, bu husus davacının da kabulünde olduğunu, bu nedenle, huzurdaki davanın müvekkili yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin, davacı alıcıya 25.11.2022 tarih ve ... irsaliye numaralı irsaliye faturası kesmiş ve davacının talep ettiği kompozit ızgara ürünlerini, aynı tarihte, ... a.ş nakliye firmasına ait ... plaka sayılı araca yükleyerek, davacıya sevkiyatını yapmış ve ürünler davacı yana teslim edildiğini, fatura ve cari alacak dekontu ekte sunulduğunu, kaldı ki davacı yanın iddiasına bakıldığında ürünleri teslim almadığına veya teslim edilmediği olgusuna dayanmadığını, davacının ürünleri aldığını da ikrar ettiğini, ... 35. icra müdürlüğü'nün ... e. sayılı dosyasına konu edilen çekin arka yüzünde yer alan kaşe ve imza müvekkil şirketin bilgisi ve rızası hilafına başkaca kişiler tarafından atıldığını, müvekkili şirket ile diğer davalılar arasında ticari ve sair hiçbir ilişki mevcut değildirciro silsilesinde, müvekkilden sonra gelen karnallar şirketi ile müvekkil arasında hiçbir ticari ve sair ilişki bulunmadığını, bu husus ticari defter kayıtlarının incelenmesi ile de görüleceğini, dava dilekçesi doğrultusunda davanın kabulünü, huzurdaki davanın menfi tespit talepli olduğu ve davacının müvekkili ile arasındaki alım satıma konu ticari ilişki nedeniyle, müvekkili şirkete karşı borçlu konumunda bulunduğu gözetildiğinde, davanın müvekkil şirket yönünden reddine karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çekin bedeli taraflarınca ödendiğini, işbu sebep ile söz konusu davanın görülmesinde davacının herhangi bir hukuki yararı bulunmadığını, davalı müvekkilinin, dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, ilgili çek aralarında ticari ilişki bulunan üst ciranta tarafından müvekkile, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluşmakta olup türk ticaret kanunu madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, davacı tarafın, dava konusu çek için ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... e. numaralı dosya ile çek iptali davası ikame edildiğini ve işbu çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini ifade ettiğini, işbu karar çekin takibe konulmasına engel teşkil etmediğini, ayrıca çekin ziyaı gerekçesiyle açılan iptal davasındaki ödemeden men kararı hasımsız olarak verildiği için davaya taraf olmayan iyi niyetli üçüncü kişiyi bağlamayacağını, çek iptali davasının hasımsız olarak ikame edilir ve dava sonunda verilen karar da kesin hüküm niteliğinde dolmadığını, hasımsız olarak ikame edilen işbu davadan verilmiş bir tedbir kararından müvekkilinin haberdar olması, ancak ve ancak çekin bedelinin tahsilinin istenmesi sonucunda gerçekleşebildiğini, müvekkil tarafından dava konusu çekin tahsili amacıyla gerçekleştirilen tüm işlemler yasaların tanıdığı hak ve yetkiler kapsamında olup ticari faaliyeti bulunan bir firmanın çekin bedelini tahsil etmek için yasal yollara sahip olmasına rağmen ilgili yasal yolları kullanmaması akla ve mantığa olduğu kadar ticari hayatın işleyişine de aykırılık teşkil edecek olup nitekim müvekkil de ticari faaliyetinin devamı için nakit paraya ihtiyaç duyan tüm firmaların yapacağı şekilde çekin yasal yollardan tahsili yoluna gidildiğini, bu sebeple iyiniyetli üçüncü kişi olan davalı müvekkil firma dava konusu çekin sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içerisinde bulunan yetkili ve meşru hamili olduğundan davanın reddi gerektiğini, dava konusu çek bedelinin taraflarınca ödenmiş olduğu nazara alındığında işbu dava hakkında öncelikle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise işbu davanın ve tazminat taleplerinin reddine karar verilmesini, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Toplanan Deliller:
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... CBS Sorusturma dosyasının tüm UYAP kayıtları,
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... CBS Sorusturma dosyasının tüm UYAP kayıtları,
... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları,
... 35. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyasının tüm UYAP kayıtları,
... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları,
... 26. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alındı.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle menfi tespit davasının hukuki niteliği, menfi tespit davasının icra takibine etkisinin irdelenmesinde ve yasal mevzuatın açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 346). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır.
Kural olarak, imzası inkar edilmeyen senetlere karşı açılan menfi tespit davasında ispat yükü davacı borçludadır. Ancak senetteki imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti senet elinde olup, takibe başlayan ve imzasının borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklıya aittir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ... Esas ... Karar).
Somut uyuşmazlıkta, davacı, keşidecisi olduğu davaya konu çekin, davalı lehtarı olan ... Şirketi'ne gönderildiği sırada kargoda çalındığını, çeki haksız ele geçirenlerin lehtar adına sahte imza ile çeki tedavüle koyduklarını, lehtarın imzasını inkar ettiklerini, diğer ciranta davalıların ve davalı hamil ... Şirketi'nin meşru hamil olmadığını beyanla menfi tespit ve çek istirdatı isteminde bulunmuştur.
6102 sayılı TTK'nın 790. maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790.maddeye göre ispat ettiğinde, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.
Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin...Esas ... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; keşideci tarafından lehtar ve birinci ciranta imzasının sahte olmasına dayanılarak hamile karşı açılmış bir menfi tespit davasında; lehtar ve birinci cirantanın imzasının sahteliğinin saptanması halinde de bu olgunun sonucu etkili olmayacağı, zira keşideci ciro imzasının sahteliğini senet lehtarına karşı ileri süremeyeceği, 6102 sayılı TTK'nın 677.maddesinde düzenlenen imzaların istiklali prensibine göre çek üzerindeki imzaların geçersizliğinin diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceği düzenlenmiştir.
Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin ... Esas ... Karar sayılı ilamında açıklandığı şekilde; çekteki keşideci, imzasını inkar etmediğinden lehtarın cirosunun sahte olduğu iddiasına dayalı olarak borçlu olmadığının tespitini, ödediği bedelin istirdatını ve çekin istirdatını talep edemeyeceği, ciro yoluyla hamil olan hamilden imzaların istiklali prensibi gereği kendinden öncekilere (imzasını inkar eden dışında) müracaat hakkını sınırlayacak şekilde çekin istirdatına da karar verilemeyeceği düzenlenmiştir.
Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.
Davacı cirodaki şirket yetkilisi imzasının sahte olduğunu ileri sürmüş ise de imza incelemesi yapılarak imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığının tespit edilmiş olması halinde dahi mevcut dosya kapsamına göre bu durumun neticeye etkisinin olmadığı sonucuna varılmaktadır. Nitekim 6102 sayılı TTK 818/c maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak 6102 sayılı TTK'nın 677.maddesindeki düzenlemeye göre, imzaların istiklali prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap eden hamilin, çeki iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ayrıca kanıtlanması gerekmektedir.
Dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair delil ibraz edilmediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı, soruşturma dosyasında yakalama kararı verilmiş olup daimi arama kararı verilmesi halinde sonuca etkili olmayacağı anlaşılmakla soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılması gerekli görülmemiştir.
Ayrıca diğer davalılar dava tarihi itibariyle davaya konu çeki elinde bulunduran hamil olmadıklarından bu kişilere karşı çek istirdat davası açılamayacağı anlaşılmıştır.
İmzaların istiklali prensibi nedeni ile kambiyo senetlerindeki her imza sahibinin kendi imzasından sorumlu olduğu ve başkasının imzasının sahte olmasının imzasını inkar etmeyenlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi ... Esas ...Karar), kambiyo senetlerinde imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesine göre lehtarın imzanın sahte olması halinde dahi keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin ...Esas... Karar), 6102 sayılı TTK'nın 677.maddesinde düzenlenen imzaların istiklali prensibi uyarınca, davacı keşidecinin lehtar ciranta imzasının bu kişiye ait olmadığından ciro silsilesinin koptuğunu ileri süremeyeceği nazara alınarak, davacı keşidecinin kendi imzasını inkar etmediği, çekteki lehtar imzasının sahteliğine ilişkin def'iyi çek hamili ve ciranta davalılara ileri sürerek borçtan kurtulamayacağı tespit edilmiştir.
Takip ve dava konusu çekin keşidecisi davacı, hamili, lehdarı ve cirantalar ise davalıdır. Çek örneği incelendiğinde davalıların çeke düzgün ciro silsilesi ile hamil olduğu, davacının çekteki imzasını inkar etmemesi karşısında davalıların meşru hamil olmadığını ispat yükünün davacıda olduğu, davacı ile davalı hamil arasında görünürde ciro ilişkisi bulunmadığından şahsi defilerin davalı hamile karşı ileri sürülemeyeceği, çek üzerindeki ciro zincirinin görünüşte düzgün olduğu, davalıların da bu çeki iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğu hususunun ispatlanamadığı, çeki düzenleyerek keşide eden keşidecinin çek bedelinden sorumlu olduğu, tanzim edilen çeke istinaden ödeme yapıldığının iddia edilmediği gibi ödeme yapılması halinde bedelsizlik def'inin hamile karşı ileri sürülmesinin olanaklı olmadığı anlaşılmakla menfi tespit ve çek istirdatına yönelik açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş, davacının kötü niyeti ispat edilemediğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
1-Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan borçlu olmadığının tespitine ve çek istirdatına yönelik açılan davanın REDDİNE,
2-Davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL harcın başlangıçta peşin alınan 935,79-TL peşin harç ile 99,13-TL tamamlama garcı toplamı olan 1.034,92-TL'den mahsubu ile fazla alınan 607,32-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 1.632,00-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalılar tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalılardan ... A.Ş. dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılardan ...Tic. A.Ş. 'ye verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/10/2024

Katip

Hakim