mahkeme 2024/49 E. 2025/195 K.

T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/49 Esas
KARAR NO :2025/195 KARAR

DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:03/02/2023
KARAR TARİHİ:07/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 03/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sektörün bilinen tanınan önde gelen firmalarından olup, ... ilinde faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket tarafından düzenlenen muhatabının .... Ve Tic. A.Ş. olduğu ... ... Şubesi, 222.000-,00-TL tutarında, 25.09.2022 vade tarihli, ... numaralı çek keşide edildiğini, bu çekden hariç olmak üzere iki ayrı çekin de aynı firmaya teslim edildiğini, müvekkili şirketin bu çeki ... İklimlendirme firmasına teslim ettiğini, teslime ilişkin evrağı dilekçeleri ekinde sunduklarını, müvekkili şirket tarafından ... İklimlendirme firmasına çek teslim edildikten sonra her nasılsa çekin zayi olduğunu, ... İklimlendirme firmasınca yapılan tüm araştırmalara rağmen bu çekin bulunamadığını, kaybolan çekin bulunamaması üzerinde ... İklimlendirme firması tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı kıymetli evrak iptali konulu dava açıldığını, açılan dava ile çek hakkında ödeme yasağı konulmuş ve ... Genel Müdürlüğü'ne yazı yazılmış olduğunu, ilgili banka tarafından 24.08.2022 tarihinde cevap verilerek ödeme yasağının çeke tatbik edildiğini, açılan davaya rağmen kaybolan çekin .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına dayanak yapılarak tahsili amacıyla müvekkili şirketinde borçlu olarak yer aldığı icra takibi başlatıldığını, takibin ihtiyati haciz kararıyla başlatılmış olduğundan müvekkili şirketin menkul, gayrimenkul ve banka hesaplarına bloke konulduğunu, müvekkili şirketin ticari itibarının zedelenmemesi ve ticari akışının güvenli bir şekilde devam edebilmesi adına takibe konu borcun müvekkili şirket tarafından icra dosyasına ödendiğini, bu sözde borcun tahsilinin yasaya ve usule aykırı olduğunu, var olduğu iddia edilen borcur haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi, hem asıl alacağın hem de işletilen sözde faiz ve faiz oranı tüketici hukukuna, borç ilişkilerine aykırı olduğunu, ayrıca kaybolan çekin .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına dayanak yapılarak başlatılan icra takibine ilişkin alacaklı/davalı ... hakkında da İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunduğunu, bahsi edilen şikayetin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numarasıyla devam ettiğini belirterek müvekkil şirket tarafından icra tehdidi altında borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 24.488,77-TL’nin istirdadı yönünde haklı davamızın kabulüne karar verilerek müvekkili şirkete ödeme tarihinden itibaren işletilecek temerrüt faiziyle birlikte istirdatına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin 07/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının ....İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasına ödemiş olduğu paranın TTK 72/7 kapsamında istirdatını talep ettiğini, icra takibinin konusunu ise ... Bankası ... şubesine ait, ... seri nolu, 25/09/2022 keşide tarihli, 222.000,00 TL bedelli çekin yani bir kambiyo senedinin oluşturduğunu, kambiyo senetlerinin Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiş olup bu tür davaların TTK 4/1-a maddesi gereğince mutlak nitelikte ticari davalar olduğunu, bu nedenle de görevli mahkemelerin Asliye Hukuk Mahkemeleri değil ; Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle görev itirazında bulunduklarını, davacının ödemiş olduğu paranın istirdatını isteyebilmesi için borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olması gerektiğini, oysa davacının dava konusu çekten ötürü müvekkile karşı sorumlu olduğundan ödediği paranın istirdatını isteyebilmesinin mümkün olmadığını, davacının dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, dava dilekçesinde, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan davadışı ... İklimlendirme şirketine verildiğinin belirtildiğini, davacının dava konusu çeki keşide edip çek lehtarı olan davadışı ... İklimlendirme şirketine verdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul etmiş sayılacağını, TTK 687.maddesi uyarınca, bile bile borçlunun zararına iktisap etmiş olduğu ispatlanmadıkça şahsi defiler dahi iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülemez iken davacının müvekkiline karşı ileri sürebileceği şahsi bir defiisi dahi bulunmadığını, bu nedenle de çekin keşidecisi olan davacının, müvekkiline karşı sorumluluğu bulunduğundan ödediği paranın istirdatını isteyebilmesinin mümkün olmadığını, çekin davadışı ... İklimlendirme şirketi elinde kaybolmuş olması ve bu şirketin çekin iptali için dava açması, davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, zaten çekte ödeme yasağı bulunmasının çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini, dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkilinin TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğunu, müvekkilinin çekte ödeme yasağı bulunduğunu çeki bankaya ibraz anında öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, davacının da müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket ettiğine ve kötüniyetli olduğuna dair hiçbir delil sunmadığını, davacının, dava konusu çek nedeniyle müvekkiline karşı sorumluluğu bulunduğundan yapılan ödeme geçerli bir ödeme olduğunu ve istirdatının talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
-Mali Müşavir ... tarafından sunulan 06/03/2025 tarihli bilirkişi raporu,
-.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının UYAP kayıtları,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, ... Bankası ... şubesine ait, ... seri nolu, 25/09/2022 keşide tarihli, 222.000,00 TL bedelli davacı şirket tarafından keşide edilen çek'in zayi olması Kaybolan çekin bulunamaması üzerinde ... İklimlendirme firması tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı kıymetli evrak iptali konu dava açıldığı, Açılan dava ile çek hakkında ödeme yasağı konulduğu ve ... Genel Müdürlüğü'ne yazı yazıldığı, İlgili banka tarafından 24.08.2022 tarihinde cevap verilerek ödeme yasağı çeke tatbik edildiği, Açılan davaya rağmen kaybolan çek .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına dayanak yapılarak takibe konulması sebebi ile şirketin ticari itibarının zedelenmemesi ve ticari akışının güvenli bir şekilde devam edebilmesi adına takibe konu borç davacı şirket tarafından icra dosyasına ödenmesi sebebi ile müvekkil şirket tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan 24.488,77-TL tutarın davacı şirkete iade (istirdat) istemli İİK’nun 72/VII madde hükmünden kaynaklanan istirdat davasına ilişkindir.
Yargıtay 11. HD'nin 2020/4198 Esas- 2021/5951 Karar sayılı ilamında: "..6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verildiği, bu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerektiği, bu durum karşısında davada ispat yükünün çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı.." belirtilmiştir.
Tarafların yanı sıra davaya konu çekte yer alan cirantaların BA/BS formları ilgili vergi dairelerinden getirtilerek, davacı ve davacıdan sonra gelen cirantalar ile davalı arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususunda mahkememizce re'sen görevlendirilen Mali Müşavir ... tarafından sunulan 06/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "... davaya konu düzenleyeninin ... Şirketi olan ... Bankası ... şubesine ait, ... seri nolu, 25/09/2022 keşide tarihli, 222.000,00 TL bedelli çek incelendiğinde ciro silsilesinin aşağıdaki şekilde olduğu, .... Ve Tic. A.Ş., ... ŞTİ., ... arasında ticari ilişkinin bulunduğu ve davaya konu çekin bu ticari ilişkiye istinaden verilmiş olduğu, incelenen BA-BS formalarına göre; ... iklimlendirme 'den sonraki cirantalar arasında ticari ilişki bulunmadığı, ... A.Ş. şirketinde finans müdürü olarak görev yapan Müşteki ...'nın ifadesinde 24 Temmuz 2022'de ... Kargo yetkilisine imza karşılığı bir kargo teslim ettiğini, sonrasında içinde çek bulunan bu kargonun firma yetkilisine ulaşmadığını öğrendiğini, ... Kargo yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde kargonun kaybolduğunu ve bir işlem yapamayacaklarını söylediklerini beyan ettiği, davalı ...'ın mükellefiyet kaydının 20.01.2016 tarihinde başlayıp 31.10.2016 tarihinde sona erdiği, 2022 yılma ilişkin BA-BS kayıtlarının bulunmadığı, çeki ne şekilde edindiğine dair dosya kapsamında bilgi olmadığı, davacı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına ödenen 24.488,77-TL'nin istirdadının Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,..." sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; işbu davanın menfi tespit ve istirdat davası olduğu, davacı keşideci tarafından davaya konu icra dosyasına kısmi ödeme yapıldığı, davalının çeki ne yolla iktisap ettiğinin ispatlanamadığı, ciro silsilesinde yer alan cirantalar arasında bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı, dava dışı cirantalardan Süleyman Analayatalay'ın hem Mahkememizde hem de savcılıkta birçok dosyasının mevcut olduğu, davalının mükellefiyet kaydının 2016 yılında sona erdiği ancak takibe konu senedin daha sonra düzenlendiği, yapılan ödeme ile çeki usulsüz olarak iktisap eden davalının ise sebepsiz zenginleştiği anlaşılmakla; alınan bilirkişi raporu dosya içeriğine toplanan delillere uygun ve karar vermeye elverişli bulunduğundan, mahkememizce verilen kararda dikkate alınmış ve davacının borçlu olmadığının tespitti ile yapmış olduğu ödemenin iadesi yönünde davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
a-)Davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasında davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
b-)Davacı tarafından icra dairesine yatırılan 24.488,77TL'nin ödeme tarihi olan 19/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-)Alınması gereken 1.672,82TL harçtan peşin alınan 418,21TL harcın mahsubu ile bakiye 1.254,61‬‬TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-)Davacı tarafça yapılan 179,90TL başvurma harcı, 418,21TL peşin harç, 6.000,00TL bilirkişi ücreti, 780,00TL tebligat ve posta masrafından oluşan toplam 7.378,11‬‬TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-)Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 24.488,77TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-)Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine,
6-)Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00TL nin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, miktar itibari ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/04/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır