Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/395 Esas
KARAR NO : 2024/731
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/11/2022
KARAR TARİHİ : 12/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının davalı tarafın işçisi olarak 2022 yılı 11. ayına kadar çalıştığını, davacıdan işe giriş aşamasında davalı işveren tarafından teminat senedi alındığını, davacıya boş senet imzalattırılarak senedin boş alındığını, senette mevcut olan imzaların davacıya ait olduğunu, ancak yazılar ve rakamların icra takibi öncesi davacının bilgisi dışında doldurulduğunu, senedin düzenleme tarihi 30.12.2021 olup, vade tarihi 20.12.2021 olarak doldurularak işleme konulduğunu, bu durumun senedin borç senedi değil teminat senedi olduğunu ortaya koyduğunu, senette borç sebebinin nakden olduğu yani davacının davalıdan borç aldığı görünmekte olup bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, icra takip işlemlerinin davacı işten çıktıktan sonra başlatıldığını, icra takibine konu senetlerin teminat senedi olması sebebiyle icra takibine konu edilmesinin mümkün olmadığını, davalının kötü niyetli olarak senetleri işleme koyduğun beyanla; icra takibinin teminatsız olarak tedbiren yargılama sonuna kadar durdurulmasına, davacının borçlu olmaması sebebiyle davanın kabulüne ve icra takibinin iptaline, davalı tarafın aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dava harç ve masrafları ile vekalet ücretinin davalı aleyhine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ile davacının ... plakalı aracın kiralama ilişkisinden dolayı ticari ilişki içinde olduğunu, davacının aracı davalı şirkete haber vermeden çalıştığı projelerden çekmesi sebebiyle davalının zarara uğratıldığını, aralarındaki ticari ilişkiye istinaden 30.12.2021 keşide tarihli, 30.12.2021 düzenleme tarihli 13.000TL senedin davacı tarafından davalıya teslim edildiğini, işbu senede ilişkin .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, senedin teminat senedi olduğu iddiasının mevcut olduğunu, ancak teminat senedi olabilmesi için senedin üstünde teminat senedidir yazması gerektiğini, bu tarz ibareler bulunmayan senedin teminat senedi olamayacağını, davacının senet hakkındaki iddialarının makul olmadığını, davacının iddia ettiği gibi senedin davalı tarafından doldurulmadığını, senet incelendiği takdirde senetteki yazı ve imzaların davacıya ait çıkacağını, davalının sektörde uzun yıllardır bilinen tanınan biri olduğunu, davacıya boş senede imza attırıldığı iddiasının davalıya iftira atma aşamasına gelen gerçek dışı olaylar olduğunu, davacının davalıdan borç alması ihtimalinin hayatın olağan akışına ters olduğu iddiasında çok zayıf bir illiyet bağı kurulduğunu, bu mantıkla taraflar arasında sadece iş ilişkisi olsa bile hiçbir çalışanın çalıştığı yerden para almıyor olması gerektiğini, davacı ve davalı arasında işçi- işveren ilişkisi dışında ... plakalı aracın kiralama sözleşmesinden kaynaklı ticari ilişki de bulunduğunu, davacının aralarında sözleşmeye uymadan arabasını çalıştırdığı projeyi bırakarak davalıyı zarara uğrattığını, sonrasında bu zarara istinaden borç senedi düzenlediğini, davalı şirketi zarara uğratmış olması sebebiyle senedin bir an için teminat senedi olduğu kabul edilse dahi davalının uğradığı zarar nedeniyle bu senedi icraya koyabileceğini, davacının borcunu ödemek yerine kötü niyetli bir şekilde menfi tespit davası açarak davalıyı zarara uğratmaya çalıştığını beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
TANIK BEYANLARI
.... İş Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyasının 15/06/2023 tarihli celsesinde davalı tanığı ... beyanında; "Ben davalı şirkette 2019 yılı şubat ayından beridir ulaştırma ve lojistik müdürü olarak çalışıyorum, davacı bir dönem çalıştı ayrıldı, sonrasında 2021 yılı kasım ayında tekrar iş başı yaptı, 1 yıl kadar çalıştıktan sonra yine işten ayrıldı, davacı proje sorumlusu olarak çalıştı, biz özel firmalara taşımacılık hizmetleri vermekteyiz, ancak belediye sınırları içerisindeki güzergahlarda hizmet verebilmemiz için belediyeden izin belgesi almamız gerekmektedir, bu sözleşmeler belediyeden taslak halinde gelir, biz sadece boşlukları doldururuz, belediye bizden hizmet verdiğimiz firmalar ile yaptığımız sözleşmeler gereği sözleşmelerdeki cezai şartlar nedeniyle şirketin bu firmalara herhangi bir ödeme yapması halinde teminat olarak, araç sahiplerinden teminat anlamında senet alınır ve bunu belediyeye sunarız, ayrıca yine hizmet verdiğimiz şirketlerle yaptığımız sözleşmeler gereği hizmetlerde bir aksama olması vs. durumlarda şirketlere karşı ödeyeceğimiz cezai şartlar karşılığı rücu edebilmek adına araç sahiplerinden bu şekilde senetler alınmaktadır, şirketimizle iş yapacak araç sahiplerinden bu nedenle işe başlamadan önce bu şekilde senetler alınır, davacı aynı zamanda şirketin sigortalı çalışanıdır, ayrıca bizler çalışanlara işlerine gelip gitmesi ve işlerini halledebilmesi için araç tahsis ederiz, davacı tahsis edilen araç ile 425 promil alkollü olarak kaza yaptı, kazadan dolayı oluşan maddi zararı kendisine rücu edeceğimizi tebliğ ettiğimizde, davacı taşeron olarak çalıştırdığı kendi aracını bir anda şirketin zararlarını düşünmeksizin yaptığı işten çekerek, kendisi de ansızın sigortalı olarak çalıştığı şirketten çıkıp gitmiştir, bu nedenle oluşan zarara ilişkin davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını düşünmekteyim" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
.... İş Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasının 28/11/2023 tarihli celsesinde davacı tanığı ... beyanında; "Davacıyı tanırım, akrabalığımız yoktur, ben davalı şirkette 18/10/2021 tarihinden 18/01/2022 tarihine kadar saha operasyon personeli olarak çalıştım, davacının işe başladığı tarihi bilmiyorum, benden önce işe başlamıştı, davacı saha operasyon servis sorumlusu olarak çalışıyordu, ben işe başlarken benden senet alınmadı, çünkü benim şirket adına çalışan şahsi bir aracım yoktu, ben şirket adına çalışan araçların koordinasyonunu sağlardım, davacı da çalışan firmalara servis tedariğinde çalışırdı, davacının kendi aracı da vardı, kendi aracı ile çalışanlardan teminat senedi alınırdı, bu teminatın ne için alındığını bilmiyorum, miktarını da bilmiyorum, sanırım güvence için alınıyordur" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
.... İş Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyasının 28/11/2023 tarihli celsesinde davacı tanığı ... beyanında; "Davacıyı tanırım, akrabalığımız yoktur, ben davalı şirkette 2014-2022 yılları arasında proje yöneticisi olarak çalıştım, araçları organize ediyordum, davacı yanlış hatırlamıyorsam 2018 yılında işe başladı, kendisi de proje yöneticisi olarak çalışıyordu, benim sahip olduğum araç davalı şirketin almış olduğu projelerde personel taşıma işinde kullanılıyordu, davacının da aynı şekilde kendi aracı vardı, yine aynı şekilde davalı şirketin almış olduğu ihalelerde taşımacılık işi yapardı, benden teminat senedi adı altında herhangi bir senet alınmadı, ama alınan arkadaşlarımız vardı, ancak neden bazı arkadaşlardan teminat senedi alındığını bilmiyorum, davacının bir kaza yapması neticesinde işten çıkarıldığını biliyorum, ancak alkollü olup olmadığını bilmiyorum" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
.... İş Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyasının 28/11/2023 tarihli celsesinde davalı tanığı ... beyanında; "Davacıyı tanırım, akrabalığımız yoktur, ben davalı şirkette 2019 yılı Ocak ayından bu yana ulaştırma bakım onarım sorumlusu olarak çalışıyorum, davacının ne zaman işe başladığını bilmiyorum, benden önce işe başlamış diye hatırlıyorum, kendisi proje yöneticisi olarak çalışıyordu, Davacı kendi aracı ve başkaca araçların personel taşımasında organize edilmesi işinde taşeron kişilerin bulunmasına aracılık ederdi, ticari olarak kendi aracı ile çalışan kişilerden UKOME 'nin düzenlediği teknik sözleşme gereği senet alınır, bu senedin alınması zorunludur, bu senetler saklanıp usulüne uygun şekilde işin bırakılması sonrasında iade edilir, davacı şirkete ait kiralık araçla alkollü bir şekilde kaza yaptı, sahadaki arkadaşların bilgi vermesi üzerine biz de kaza yerine gittik, daha sonra polis çağrıldı, tutanaklar tutuldu, araç çekildi, davacının alkol oranının yüksek olması nedeniyle Adli Tıp'a sevk edildi, polisin bize verdiği bilgi adli Tıp'a sevk edildiği yönündeydi, daha sonrasında biz oradan ayrıldık, polis aracı aldı, biz ertesi gün kiralayan firma ile birlikte aracı otoparktan teslim aldık, sonrasında kiralama firması aracın onarım bedelini tarafımıza rücu etti, biz de bu bedeli ödemek zorunda kaldık, tam rakamı hatırlamıyorum" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
DELİLLER: ... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyası, 30.12.2021 düzenleme tarihli, 13.000-TL bedelli senet sureti, davacının SGK hizmet kayıtları, davalı şirketin SGK kayıtları, Kiralama Sözleşmesi sureti, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava kambiyo senedinden kaynaklı menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı firmada 2022 yılının 11. Ayına kadar çalıştığını, işe giriş aşamasında davalı işveren tarafından teminat senedi alındığını, senedin boş olarak alındığını ve müvekkiline senet üzerinde imza attırıldığını, imzaya bir itirazının olmadığını ancak senedin sonradan hukuka aykırı olarak doldurulduğunu, senedin teminat senedi olup senetten kaynaklı olarak borçlu olmadığının tespiti, icra takibinin iptali ile %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin görevli olmadığını, dava konusu senedin teminat senedi olarak verilmediğini, senedin teminat senedi olduğu hususunun davacı tarafça ispatlanmadığını, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi dışında ... plakalı aracın kiralama sözleşmesinden kaynaklı ticari ilişkinin bulunduğunu, davacının işi bırakmasından dolayı zararlara karşılık olarak davalı tarafından senedin düzenlenip teslim edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava ... İş Mahkemesinde açılmış olup ... İş Mahkemesinin 2022/... E. 2024/... K. Sayılı 06/06/2024 tarihli ilamı ile dava konusu senedin işçi-işveren ilişkisinden kaynaklı olmaması nedeniyle asliye ticaret mahkemeleri görevli olduğundan görevsizlik kararı verilmiş ve görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine dosya Mahkememize tevzi olmuştur.
.... İş Mahkemesinin 2022/... E. Sayılı dosyasında 05/12/2022 tarihli tensip ara kararı ile davacı vekilinin takibin geçici olarak durdurulması talebinin kabulü ile, davacı tarafça takip konusu alacağın %15'i oranında teminat yatırılması halinde, .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Sayılı icra takip dosyasındaki takibin işbu dava kesinleşinceye kadar durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas Sayılı icra takip dosyasında , davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 18/11/2022 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla 13.000,00 TL senet bedeli, 2.400,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti, 1.806,29 TL işlemiş faiz, 225,20 TL ihtiyati haciz masrafı olmak üzere toplam 17.431,49 TL nin tahsili amacıyla takip başlatıldığı, takip dayanağı bononun davacı ... tarafından davalı lehine 30.12.2021 tarihinde düzenlendiği, vade tarihinin 30.12.2021 olduğu, 13.000,00 TL bedelli olduğu, "nakden" kaydını içerdiği görülmektedir.
Kambiyo senetleri temel hukukî ilişkiden bağımsız bir nitelik taşır ve soyut bir borç ikrarı içerir. Aksi belirtilmediği durumlarda, kambiyo senedinin mevcut asıl borç ilişkisinden doğan alacağın ifasını teminen, bu alacağın ifasının gerçekleştirilmesi uğruna düzenlendiği kabul edilir. İhdas nedeni belirtilen senedin talil edilmesi halinde bu iddianın yazılı delil ile kanıtlanması gereklidir. Senedin teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için, neyin teminatı olarak verildiğinin senet metninden veya 2004 Sayılı Kanun'un 169/a maddesinde öngörülen bir belge ile teminat senedi olduğunun kanıtlanması gerekir.
Menfi tespit davasında kural olarak; hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır. Takip kambiyo senedine dayandığı zaman, ispat yükü yer değiştirir ve ispat yükü davacı/borçluda olur. Eldeki dava, zorunlu unsurları ihtiva eden kambiyo senedi vasfındaki bonodan kaynaklanmaktadır. Bonoda kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir.
Dosya kapsamına göre, davacının dava ve takip konusu senedin borcuna karşılık teminat olarak ve boş bir şekilde verildiğini iddia etmiş olup, bononun TTK 680.maddesi uyarınca açığa senet şeklinde düzenlenmesi mümkündür. Bu nedenle senedin diğer unsurlarının sonradan doldurulmuş olması senedin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmaz. Senedin işleme konulmadan önce zorunlu unsurlarının tamamlanabilmesi mümkündür. Bononun teminat senedi olması için hangi ilişkinin teminatı olduğu bono üzerinde yazılması ve ayrı bir sözleşme düzenlenip, bu sözleşmede teminat bonosu olduğu iddia edilen bononun tüm unsurları ile birlikte belirtilmesi gerekmektedir. Taraflar arasında düzenlenen tarihsiz kiralama sözleşmesinin "teminat" başlıklı 25. maddesinde "davacının aylık hakedişinin 2 katı tutarında teminat senedini sözleşmenin imzası anında davalıya teslim edeceği" belirtilmişse de sözleşmede teminat senedi olduğu iddia edilen bononun tüm unsurları belirtilmemiş olup dava konusu bono olduğu anlaşılamamaktadır. Dava konusu senedin TTK 776.maddesi uyarınca zorunlu unsurlara havi bono vasfında olduğu, keşidecisinin davalı olduğu, imzası inkar edilmeyen senedin anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğuna dair iddianın ispatına elverişli delil bulunmadığı gibi , bono üzerinde teminata ilişkin bir kayıt olmadığı, teminat iddiasının keza yazılı belge ile ispat edilemediği, tanıkla da ispatı mümkün olmadığından davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
HMK'nın 397/2. maddesine göre; “İhtiyati tedbir kararının etkisi, aksi belirtilmediği takdirde, nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder.” İİK'nın 72/4. maddesinde ise “Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kalkar...." hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle menfi tespit davasının reddi kararı ile ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkar. Bunun için davanın reddi kararında ihtiyati tedbirin kalkmış olduğunun açıkça belirtilmiş olması gerekli olmadığı gibi, davanın reddi kararının kesinleşmesi de şart değildir. İİK'nın 72/4. maddesisinin açık hükmü karşısında, HMK 397/2. maddesi hükmünün uygulanması mümkün olmadığından, İİK 72/4 maddesi gereğince dava alacaklı lehine neticelenmesi halinde ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkacağından; .... İş Mahkemesinin 2022/... E. Sayılı dosyasından verilen 05/12/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalktığının tespitine karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın REDDİNE,
2-İİK 72/4 maddesi gereğince dava alacaklı lehine neticelenmesi halinde ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkacağından; ... İş Mahkemesinin 2022/... E. Sayılı dosyasından verilen 05/12/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalktığının tespitine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 427,60-TL harcın peşin alınan 298,01-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 129,59-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 17.450,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yatırılan 116,00-TL posta giderinden ibaret toplam 116,00-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda dava değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/11/2024

Katip ...
e-imzalı*

Hakim ...
e-imzalı*