mahkeme 2023/337 E. 2024/122 K.

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/337 Esas
KARAR NO : 2024/122

DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/09/2019
KARAR TARİHİ : 09/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 30/09/2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket ... A.Ş. İle davalı ... arasında öğrenci taşıma servis hizmet sözleşmesinin imzalandığını, Bu sözleşmenin ihlali sebebiyle cezai bedel faturası kesildiğini, davalının fatura borcunu ödememesi sebebiyle ... 3. İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, icra takibine itiraz edildiğini, Davalı ise sözleşmeye aykırı olarak işe başlamadığını, asli yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacı şirketin 24/09/2018 tarihinde davalı adına 10.000,00 TL tutarlı sözleşmeye istinaden ceza bedeli faturası kestiğini, davalı borçlunun davacıya borcu bulunmadığına dair iddiası tamamen hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanla icra dosyasına yapılan asıl alacak üzerinden itirazın iptaline, takibin devamına, kötüniyetli karşı tarafın %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı taraflara çıkarılan tebligatların davalılara usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraflar davaya cevap vermeyerek HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.
Davalı ... 18/12/2019 tarihli duruşmada; "Dava dilekçesini yeni tebliğ aldım. Yazılı cevaplarımı süresi içerisinde sunacağım. Ben davacı ile sadece bir gün çalıştım. Ayrıca sözleşmeyi davacı ile yapmadım. Davacı ile geçmiş dönemden olan alacağımı ödememiş olmaları nedeniyle çalışmayı tercih etmiyordum. Bu nedenle ben ... sözleşme imzaladım. Sadece bir gün sabah servisinde çalıştım. 10 dakika geç kaldığımı bu nedenle velilerle sorun yaşandığını söyleyerek akşama gelmememi söylediler. Sonra da çalışmadım. Ben davacının iddia ettiği gibi kendi isteğimle servis taşıma işini bırakmış değilim. Bana sözleşme imzalandığım muhatabım bıraktırdı. Davacının iddia ve talepleri kötü niyetlidir. Davanın reddine karar verilsin." şeklinde beyanda bulunmuştur.
DELİLLER :
... 3. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası, .... Vergi Dairesi müzekkere cevabı, taraflarca sunulan belgeler ve tüm dosya kapsamı.
... 3. İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, incelenmesinde, davalı borçlu hakkında 10.000,00TL cezai şarttan kaynaklı alacağının tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalı borçlunun süresi içinde ( 14/12/2018) borca, faize ve faiz oranına itiraz ettiği, itiraz ile birlikte takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE
Dava, servis taşıma sözleşmesine dayalı olarak davalı aleyhine başlatılan icra takibine İİK'nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, yapılan ilamsız icra takibine karşı davalının itirazının iptali ve icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması istemine ilişkindir. Mahkememiz davanın konusu nedeniyle görevli ve yetkilidir. Tarafların incelenen icra dosyasına göre taraf ve dava ehliyeti vardır.
İtirazın iptali davasının yasal dayanağını oluşturan İİK.nun 67/1. maddesinde; takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebileceği öngörülmüştür.
İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı).
Davacı alacaklı taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi nedeniyle 10.000,00 TL tutarlı sözleşmeye istinaden ceza bedeline dayalı olarak 10.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline dayalı icra takibi başlatmış olup; ödeme emri davalı borçluya tebliğ edilmiştir. Davalı borçlu yasal süresi içinde ödeme emrine itiraz ettiğinden takibin durdurulmasına karar verilmiştir. İtirazın iptaline yönelik olarak açılan iş bu dava hak düşürücü yasal süresi içerisinde açıldığından işin esasına girilerek inceleme yapılmıştır.
Davacı ile davalı (tedarikçi) arasında düzenlenen Öğrenci taşıma ( servis arada ) sözleşmesinin incelenmesinde; iş bu sözleşmenin ... öğrencilerinin davacının belirlediği güzergah ve bu güzergahlarda belirlenecek noktalardan getirilip götürülmesi işini kapsadığı , tedarikçinin firmanın bağımsız tacir ve kendi personeli için işveren konumunda olduğu , tedarikçi araç plakasının ... Olarak belirtildiği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 11. Maddesinde , mücbir haller dışında oluşan herhangi bir aksaklık sonucu, tedarikçi firma tarafından yapılamayan servis için ücret ödenmeyeceği gibi , hareket saatinden önce veya sonra hareket edildiği takdirde ya da tedarikçi firma tarafından servis hizmeti sözleşme hükümleri çerçevesinde herhangi bir sebepten hiç verilemediği veya servis aracının servis esnasında arızalandığı takdirde davacının sözleşmeden doğan cezai şart ve sözleşmeyi fesih hakkını saklı kalmak kaydıyla , servis kullanan öğrenci ve personellerin belirlenen güzergahlarda gidiş veya gelişine kadar taksi ücretleri , tedarikçi firmaya rücu edilecek olup söz konusu meblağın defaten tedarikçi firma tarafından defaten ödeneceği belirtilmiştir.
Sözleşmenin 12. Maddesinde '' tedarikçi sözleşme sonuna kadar işini hiçbir şekil ve şart ile bırakamaz, aracını satamaz ,başkasına kullanım hakkını devredemez , rehin veremez , araç trafikten men edilemez . Aksi takdirde ... sözleşmeyi ihtara gerek kalmaksızın fesh eder ve o ayki hak edişi gelir kabul edilir . Ayrıca tedarikçi 10.000 -TL cezai şart bedelini ilk yazılı talep ile nakden ödemeyi gayrikabili rücu kabul ve taahhüt eder. '' hükümleri yer almaktadır.
Cezai şartın düzenlendiği M maddesinde ise '' tedarikçi firma , sözleşmenin düzenleme altına alınan sorumluluk ve yükümlülüklere aykırılıkların varlığının tespiti halinde ... in sözleşmeyi derhal fesih hakları saklı kalmak kaydıyla , her bir aykırılık için 10.000 TL ceza ödeyecektir '' kararlaştırılmıştır.
17/09/2018,18/09/2018, 19/09/2018 tarihli tutanaklarda, ...plakalı aracın servis giriş ve servis çıkışına gelmediği yazılıdır.
Cezai şart 818 sayılı Borçlar Kanunu'nda 158-161. maddelerinde düzenlenmiş olup, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 179-182. maddelerinde ise "ceza koşulu" ismini almıştır. Cezai şart borçlunun asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlali ile doğabilecek olan fer'i bir edimdir. Borçlu cezai şart ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararını ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etmek imkanını bulacaktır. Zira cezai şart borcun ihlali halinde verilmesi gereken, önceden kararlaştırılmış kesin miktarlı (maktu) bir tazminattır. Cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir (Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, 7. Bası, İstanbul 1993, s. 341-343).
6098 sayılı TBK'nin 179/1 hükmüne göre; "Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir". Borçlu, borca uygun hareketle yükümlü olup, bu hükme göre taraflar, sözleşmede borçlunun ya borcunu sözleşmeye uygun olarak ifa etmesini ya da ceza koşulunu ödenmesini kararlaştırmış olabilirler ancak bu durumda seçim hakkı alacaklıya tanınmıştır. Alacaklı borcun aynen ifasını talep edebileceği gibi bundan vazgeçerek ceza koşulunun ödenmesini de talep edebilir.
6098 sayılı TBK'nın 179/2 hükmüne göre; "Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir." Bu hükme göre, borçlunun borca aykırı davranışı halinde, alacaklı hem aynen ifayı, hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilecektir.
6098 sayılı TBK'nin 179/3 hükmüne göre; "Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır." Burada borçlu, borcu ifa yerine bizzat ceza koşulu ödemek suretiyle borçtan kurtulma olanağına sahiptir. Yani ceza koşulu ifanın yerini aldığı için borçlu borca aykırı davranmamakta, borcu ifa yerine ceza koşulunu ödeyerek sözleşmeden dönebilmektedir.
Cezai şart ile borçlunun kusuru ve alacaklının zararı arasındaki ilişki ise TBK'nin 180.maddesinde düzenlenmiştir. Bu hükme göre cezai şartın ödenmesi alacaklının zarar görüp görmediğine ve zararının miktarına bağlı değildir. Ayrıca borçlunun kusurlu olduğunun alacaklı tarafından ispat edilmesine de gerek bulunmamaktadır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmede yer alan cezai şart, TBK 179/1 maddesinde düzenlenen seçimlik cezai şarttır.
Davaya konu somut olayda; taraflar arasında öğrenci taşıma (servis) sözleşmesi düzenlendiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Somut uyuşmazlıkta, takibe konu edilen faturanın taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden ceza bedeli olarak düzenlendiği, davalı tarafça servis hizmetinin araç şoförünün araçlardan birinin geç kalması sebebi ile tartışma yaşandığı ve servisin çekileceğini beyan etmeleri sebebi ile araçların birlikte çalıştığını, bu sebeple diğer aracını da servisten çektiğini bu araca ilişkin cezayı ödediğini, davaya konu aracın onların istememesi sebebi ile servisin iptal edildiği ve iş bu nedenle davacının haksız olarak takip başlattığını belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan bilgi ve belgelerden de anlaşılacağı üzere ; tedarikçi firmanın sözleşmeyle yükümlendiği edimlerin ifa edilmemesine gerekçe olarak davacıların servisi istememesini beyan etmiş olup davalı tarafça ifanın gereği gibi yapılmadığına dair tutanakların yer aldığı, davacı tarafından sözleşmenin iptal edildiğine dair ispata yarar bir delil bulunmadığı ve sözleşmede kararlaştırılan hükümler nazara alındığında davalının sözleşmenin ihlali nedeniyle belirlenen cezai şart bedelinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
Ancak, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin devamı maddelerinde '' Hatalı Sayılan Davranışlar '' başlığı altında hatalı davranışların tanımı yapılarak karşılık gelen para cezaları toplam 45 madde halinde belirtilmiştir. Hatalı sayılan davranışların 10. Maddesinde '' Firmadan yazılı onay almadan işi bırakmak'' fiili neticesinde uygulanacak para cezası olarak 5.000 TL düzenlenmiştir. Bu haliyle 5.000 TL yönünden davacının, davalı aleyhine başlatmış olduğu takipte haklı olduğu nazara alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup davacı tarafın başlattığı takibe vaki itirazın kısmen iptaline, takibin takip talebinde belirtilen şartlarda kaldığı yerden aynen devamına, ayrıca alacağın likit olması nedeniyle takibe haksız itiraz eden borçlu davalı aleyhine asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının borçlu davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.( kabul oranı: %50 )
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen KABULÜ ile, davalının ... 3.İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasında 5.000,00TL alacak yönünden yapılan itirazının iptali ile takibin bu miktar üzerinden, takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2- İİK 67/2 maddesi gereğince alacağın % 20 si ( 1.000 TL ) oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 341,55-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 120,78-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 220,77-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Davacı tarafça yatırılan 120,78-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 386,00-TL yargılama giderinin kabul oranına göre 193,00TL sinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, artan kısmının üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 5.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
8-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
9-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320,00-TL'nin 660,00TL sinin davalıdan, 660,00TL sinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair, miktar yönünden kesin olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 09/02/2024

Katip ...
¸e-imzalı

Hakim ...
¸e-imzalı

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.