Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/97 Esas
KARAR NO : 2025/42

DAVA : Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini
DAVA TARİHİ : 30/03/2023
KARAR TARİHİ : 12/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ...'nun ülkemizin en sevilen sanatçılarından biri olduğunu, davacı işbu davaya konu albümler ve içerdikleri icralar üzerinde icracı sanatçı sıfatıyla FSEK kapsamında mali ve manevi hak sahibi olduğunu, işbu davaya konu albümler ve müzik eseri icraları davalı tarafından hukuka aykırı olarak dijital mecralarda kullanılmakta olduğundan işbu davanın açılması zaruret olduğunu, işbu davaya konu albümlerin (içerdiği müzik eserleri icralarına ilişkin olarak) dijital müzik platformlarında (..., ..., ... vb dijital müzik mecralarında) umuma iletimine ilişkin olarak davalıya herhangi bir izin verilmemiş olup dijital müzik platformlarında umuma iletimine ilişkin davalının her hangi bir hak ve yetkisi olmadığını, işbu dilekçede isimleri yazılı albümler ve içerdiği icralar davalı tarafından izinsiz, hukuka ve FSEK'e aykırı şekilde... , ..., ...vb dijital müzik mecralarında umuma iletilmekte olduğunu, Davalının kötü niyetli olduğunu, söz konusu albümler, içerdiği müzik eseri icraları, (video klipler, görüntüler) üzerinde davalının hiçbir hakkı olmadığını, 2001 yasa değişikliği öncesi dönemde umuma sunulan eserlere ilişkin olarak, 2001 yasa değişikliğinden önce yapılan sözleşmeler ile hak devri niteliğinde olmayan muvafakatnameler ve eser işletme belgeleri dijital hakları kullanma yetkisi vermez olduğunu, zira FSEK m.51 uyarınca, ileride çıkarılacak mevzuatın tanıyacağı hakların devrine dair sözleşmeler geçersiz olduğunu, anılan FSEK m.51 aynen şu şekilde düzenlenmiş olduğunu, Açıklanan yasa hükümleri ve bu hükümlere dayanak yerleşik yargı kararları haklılıklarını açıkça ortaya koymakta olduklarını, emsal karar ve raporlar FSEK m 25 değişikliğine ilişkin 2001 öncesi dönemdeki mali hak devrine ilişkin sözleşmelerin dijital hakları kapsamadığı belirtilmiş olup somut olayda kullanıma ilişkin dijital hakların devrini içerir sözleşmenin olmadığı dikkate alındığında davanın ve tedbir taleplerinin kabulünün gerektiğini, kötü niyetli davalının haksız ve hukuka aykırı şekilde dijital müzik platformlarında umuma iletmekte olduğu dava dilekçesinde geçen albümler ve bu albümlerde yer alan icraların Davalı Tarafından İzinsiz Şekilde Dijital Müzik Platformlarında Umuma İletilmekte Olduğunu Gösteren Linkler: Davalının haksız ve hukuka aykırı eylemi davalıe ve haklarına ağır ve telafisi imkansız zarar vermekte olup, tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i yanında tedbir talebimiz de zaruret olduğunu, Yukarıda izah edildiği üzere; Davalının eylemi FSEK'in açık ihlali teşkil etmekte olup, bu haksız ve hukuka aykırı nedeniyle, Davacı telafisi imkânsız maddi ve manevi zararlara uğramakta olduğunu, davacının uğramakta olduğu maddi ve manevi zararları, davalının haksız eyleminden kaynaklı zarar, ziyan, tazminat haklarımız şimdilik kaydı ile saklı tutulmuş olduğunu, Dilekçede izah olunan fiili ve hukuki gerekçeler ile Mahkememizce gözetilecek yasal gerekçelerle, tedbir taleplerinin (ihlale ilişkin linkler ve somut kanıtlarımız dosyada mübrez olup, teknik bilirkişi incelemesine lüzum bulunmadığını, bilirkişi incelemesi yapılmaksızın) teminatsız olarak kabulü ile; Davacının hak sahibi olduğu; ... - ... , isimli albümün, albümdeki "..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların); ... - ..., isimli albümün, albümdeki ", ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların); ... - ..., isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların); ... - ..., isimli albümün, albümdeki "..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların); ... - ..., isimli albümün, albümdeki "..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların); ..., ..., ... vb dijital müzik platformlarda umuma iletiminin tedbiren durdurulmasına (erişiminin engellenmesine) tecavüzün tedbiren önlenmesine karar verilmesini (işbu kararın HMK md.390/2 gereği davalıya tebligat yapılmaksızın verilmesini) ve mahkeme kararının acele şekilde ...'un (...), ...'ın (... A.Ş. - ADRES: ...) ve ...'in (... Ltd. - ADRES: ... - ....) TÜRKİYE'DEKİ YASAL TEMSİLCİLİĞİNE TEBLİĞİNE karar verilmesini, Davaya konu albümler ve içerdiği icralara yönelik olarak davalının haksız eylemlerinin Davacının hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine (durdurulmasına ve önlenmesine) ve tecavüzün ref'ine (kaldırılmasına) karar verilmesini, dava konusu albümlerin ve icraların davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı ...'nun icracı meslek birliği ... - ...üyesi olup, ...'e verdiği son tarihli yetki belgesi ile dijital iletim ve kamuya erişilir kılma hakkı dahil her türlü umuma iletim hakkı kullanılmasını yasaklama, izin verme ve dava açma hak ve yetkilerini ...'e Turkiye'de ve tüm dünyada olacak şekilde tam ruhsar olarak devredilmiş olduğunu, dolayısıyla ... üyeliğinden istifa etmeyen davacı icracı sanatçı tarafından fonogram yapımcısı davalı aleyhine işbu davanın açılması mümkün olmadığını, Dava konusu albümde yer alan icralar üzerinden icracı sanatçılıktan doğan kamuya erişilir kılma hakkı da dahi! olmak üzere umuma iletim hakkına ilişkin kullanım yetkilerinin tamamı, tam ruhsat olarak en geniş haliyle ve de mali haklarında kapsamı da tek tek belirtilmek suretiyle icracı sanatçı davalı ... tarafından üyesi bulunduğu ...-... 'ne devredilmiş olduğunu, İcracı sanatçılara, davalı fonogram yapımcısı tarafından ... ile imzaladığı protokol kapsamında dijital mecralardan elde edilen telif gelirlerinden 2610 kesilerek telif ve izin bedeli ödenmekte olduğunu, dolayısıyla hali hazırda, ..., ..., ...ve benzeri mecralarda. ki kullanımlar ...'e yazılı izni alınmış hukuka uygun yasal kullanımlar olduğunu, ortada tecavüz teşkil eden ve önlenmesi talep edilebilecek bir müdahale ve tecavüz olmadığını, bu durumda artık bahse konu dijital mecralardaki kullanımlara son verilemeyeceğini, 2023 yılında ... ile ... arasında imzalanan protokol gereği 2023 yılından sonra davalı fonogram yapımcısı tarafından gerçekleştirilecek umuma iletimler bakımından tecavüzün refi veya müdahalenin meni talep edilemez olduğunu, zira icracı sanatçılara (davalı fonogram yapımcısı tarafından) ... ile imzalanan protokol kapsamında dijital mecralardan elde edilen telif gelirlerinden 9610 kesilerek telif ve izin bedeli ödenmekte olduğunu, dolayısıyla hali hazırda ..., ..., ... ve benzeri mecralardaki kullanımlar ... den yazılı izni alınmış hukuka uygun yasal kullanımlar olduğunu, ortada tecavüz teşkil eden ve önlenmesi talep edilebilecek bir müdahale ve tecavüz olmadığını, bu durumda artık bahse konu dijital mecralardaki kullanımlara son verilemeyeceğini, Davacı ... dava konusu albümlerde yer alan eserlerinin dijital platformlarda yayımlanması için eser sahiplerinden gerekli lisansları almış mıdır? Davacı henüz hak sahipligini kanıtlayamamışken dijital platformlardaki kullanımlar ile ilgili herhangi bir hukuki talepte bulunma hakkını haiz olamayacağını, Dava konusu eserlerin yer aldıgı ..., ... ...? isimli fonogramların ilk ses tespitinin dava dışı ... td Şti tarafından ... ... isimli fonogram ise ilk ses tespitini n dava dışı ...A. ...şirketi tarafından gerçekleştirildiği ve ilk ses tespitinin gerçekleştirilmesi ile birlikte dava dışı bu firmaların dava konusu albümlerde yer alan fonografları üzerinde fonogram yapımcılığından doğan mali haklara (...) kendiliğinden ve aslen iktisap etmek suretiyle sahip olduğu hususunda davanın taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamakta olduğunu, fonogram yapımcılarının fonogramları üzerinde sahip olduğu haklar aslen iktisap edilen mutlar mülkiyet hakları olduğunu, fonogram yapımcılar hakları üzerinde eser sahibine icracıların herhangi bir mülkiyet hakkı bulunmamakta olduğunu, fonogram yapımcılığı hakları mutlak mülkiyet hakları olduğundan, fonogramları üzerindeki fonogram yapımcılığından doğan mali hakların kullanım yetkisinin bir başka fonogram yapımcısına devri bakımından eser sahibi ye icracıda n Fsek 49'uncu madde kapsamında yazılı bir muvafakat alınması gerekli olmadığını, Davacı ..., ... 22 Noterli ... Yevmiye No ve ... tarihli muvafakatnamesi ile davalı müvekkil firmaya ... 1981 ve ... ... isimli albümlerde yer alan eserlerine bağlı olarak icracı (yorumcu) olması sebebiyle haiz olduğu mali hakların dijital mecralarda da kullanımını kapsar şekilde 5846 sayılı FSEK ilgili maddeleri uyarınca muvafakat etmis olduğunu beyanla özetle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlgili yerlere müzekkereler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişiler ..., ...ve ... 05/04/2024 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Bilişim teknik açıdan; Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “... ”, “ ...", “...', “...” ve “...” isimli albümlere ait "51” adet farklı müzik eserlerinin ..., ..., ... ve ... isimli dijital platformlara ait linklerin sunulduğu, belirtilen linklerde davaya konu albümlerin güncel olarak yayında olduğu, güncel olarak tespit edilen tüm eserlere ait linkler bilişim değerlendirmenin 3.2 Maddesinde detaylıca sunulduğu, Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “... ” isimli albümde yer alan “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...", “...” isimli müzik eserlerinin ..., ..., ... ve ... isimli dijital platformlara ait belirtilen linklerde davaya konu eserlerin güncel olarak yayında olduğu, Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “ ...” isimli albümde yer alan “...”, “...”, “...”, “... “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, “...”, ...”, “...', “...”, “...”, “...”, “... “...", “..." isimli müzik eserlerinin ..., ..., ...ve ... isimli dijital platformlara ait belirtilen linklerde davaya konu eserlerin güncel olarak yayında olduğu, Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “...” isimli albümlere ait müzik eserlerinin ..., ..., ... ve ... isimli dijital platformlara ait belirtilen linklerde davaya konu eserlerin güncel olarak yayında olduğu, Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “...” isimli albümde yer alan “...”, “...”, “...”, “... ” “...”, “...”, “...”, ...”, “...” isimli müzik eserlerinin ..., ..., ...ve ... isimli dijital platformlara ait belirtilen linklerde davaya konu eserlerin güncel olarak yayında olduğu, Davacı tarafından sunulan davaya konu bahsi geçen “...” isimli albümde yer alan “...”, “...”, “...”, “...”, “...", “... (...)”, “... (...)”, “...”, “...”, “...” isimli müzik eserlerinin ..., ..., ... ve ... isimli dijital platformlara ait belirtilen linklerde davaya konu eserlerin güncel olarak yayında olduğu, Davacı tarafından dosyaya sunulan ..., ..., ...ve ... isimli dijital platformlara ait linkler üzerinde yapılan tespitlere ait ekran görüntüleri detaylıca alınmış olup raporda albümlere ait genel ekran görüntüleri eklenmiş ve eserlere ait alınan tüm ekran ekran görüntülerin uzun olmasından ve raporda net gözükemeyeceğinden dolayı alınan ekran görüntüleri detaylıca rapor ekine CD ortamında sunulduğu,
Sektörel açıdan; Huzurdaki davada konu izinsiz kullanım olduğu, ... meslek birliği dijital mali hak devri konusunda yetki sahibi bir meslek birliği olmadığı, Davalı ile davacı arasında dijital mali hak devrini içeren sözleşme ve izin belgesi ya da muvafakatname olmadığı, Davalı tarafın, davaya konu eserleri ilk tespiti yapan firmadan devir aldığı. Davacı tarafın yorumcu hak sahibi olduğu, 2001 öncesi yapılan sözleşmeler ile ilgili uyuşmazlık durumlarında genel içtihat, olmayan hakların devredilemeyeceği, sözleşmelerde neyin devredildiği konusunda tek tek ve ayrı ayrı şartlar belirtilmediği sürece genellemelere gidilemeyeceği, yani bir sözleşmede dijital mali hak devri cümlesi geçmiyorsa bu hakkın kullanılmayacağı şeklinde olduğu, Davalı tarafın devir aldığı eserlerin dijital kullanımına izin verdiğini söylediği 2005 tarihli tek belgede dijital mali hak devri ile ilgili bir cümle / ibarenin bulunmadığı, Davalının, ilk tespiti yapan firmadan devir aldığı davaya konu eserlerle ilgili olarak dijital mali hak kullanabileceğini belirten bir sözleşme Sayın mahkemeye sunulmamış olduğu,
FSEK Açıdan; Dosyaya sunulan veriler incelendiğinde, davacı tarafın “..." ve “...” albümleri bakımından yukarıda açıklanan şartları taşıması dolayısıyla takdirin Mahkememize bırakıldığını, FSEK m. 4/ f. 1/ b uyarınca icracı sanatçı olduğu; ancak “... ”, “...", ve “...” albümleri bakımından ise eser işletme belgelerinin dosyada tespit edilememesi dolayısıyla ancak bu belgelerin sunulması halinde gerekli olan şartların sağlanmış olacağı ve icracı sanatçı sıfatının kabul edilebileceği, Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, davacı tarafın dava açma hakkının meslek birliği ...'e yetki belgesi verilmiş olmasına dayanarak münhasıran meslek birliğine ait olduğunun kabul edilemeyeceği, davacı tarafın da dava açma hakkının bulunduğu, Taraflar arasında düzenlenmiş Muvafakatname incelendiğinde, Muvafakatname'nin düzenlendiği tarihte dijital mecralara artık Kanun'da yer verildiği, sektör bilirkişisinin yaptığı açıklamalar da esas alınarak dijital mecraların kasıtlı olarak kapsam dışında tutulduğu, Davalı vekilinin fonogram yapımcılığından doğan mali hakların kullanım yetkisinin devri bakımından muvafakat alınmasının gerekli olmadığı yönündeki iddiası hususunda bu iddialara ilişkin bir belgenin dosyada bulunmaması sebebiyle değerlendirilme yapılamadığı, ancak belirtilen belgelerin sunulması halinde anılan eserlerle sınırlı olarak muvafakat izninin aranmasına gerek olmayacağı, Davalı tarafından ... ile imzalanan protokol kapsamında dijital mecralardan elde edilen telif gelirlerinden ödenmesinin etkisi değerlendirildiğinde, böyle bir ödeme yapılmış olması halinde dahi tecavüze yönelik hukuki yollara başvurulmasının mümkün olduğu, ancak dosya kapsamında sunulan ... tarafından gönderilen 13.02.2024 tarihli yazı incelendiğinde de davacı tarafa böyle bir ödemenin yapılmadığı ve davalı taraftan ... tarafından böyle bir ödemenin alınmadığının tespit edildiği, görüş ve kanaatine varmışlardır.
Aynı heyetin hazırlamış olduğu ek rapor ile itirazlar değerlendirilmiş, kök rapordaki düşünce ve tespitlerden ayrılmayı gerektirir bir husus bulunmadığı tespit edilmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmalığın; Davacıya ait eserlerin telif haklarının dijital platformlarda izinsiz kullanımı iddiası sebebiyle FSEK MD. 66 uyarınca tecavüzün refi, tespiti meni ve dava konusu albümlerin ve icraların davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasını ve umuma iletilmesini yasaklanmasına, durdurulmasına ve önlenmesine karar verilmesi kapsamında olduğu tespit edildi.
Dosya kapsamı itibari ile yapılan incelemede; Davacı yanın davaya konu albümler ve içerdikleri icralar üzerinde icracı sanatçı sıfatıyla FSEK kapsamında mali ve manevi hak sahibi olduğu, davaya konu albümler ve müzik eseri icralarının davalı tarafından izinsiz, hukuka ve FSEK'e aykırı şekilde ..., ..., ... vb dijital müzik mecralarında umuma iletildiği, bu hususların dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun tespitler içeren 05.04.2024 tarihli bilirkişi raporu ve sonrasında alınan ek rapor ile de sabit hale geldiği mahkememizce değerlendirilmiştir.
Davalı yanın aktif husumete ilişkin itirazı mevcut olup; Meslek birliklerinin, kanunen münhasıran icracı sanatçıya ait olan mali hakları fonogram yapımcısına devir yetkisinin bulunmadığı, FSEK’te meslek birliklerine tanınan yetki hakların toplu takibi, tahsili ve dağıtımına ilişkin olduğu, icracı sanatçı haklarının müzik yapımcılarına devri, icracı sanatçı üyenin münhasır kendinde olan bir hak olduğu, meslek birliklerinin kurulma amacı ve fonksiyonları "meslek birliklerinin kurulması" kenar başlıklı FSEK.m.42 madde kapsamında da düzenlendiği, dosya kapsamına alınan ... Yetki Belgesi’nin 15.05 maddesinin d bendi ve 15.06 maddesinin f bendi hükümleri incelendiğinde;
“15.05 (d) İŞ BU YETKİ BELGESİ, FONOGRAM YAPIMCILARININ FSEK MD.80/B KAPSAMINDA İCRACI SANATÇIYLA SÖZLEŞME YAPMAK, İCRACI SANATÇIDAN FSEK’E UYGUN YAZILI İZİN ALMAK YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ ORTADAN KALDIRMAZ. Keza müzik eseri icralarının sinema filmlerinde, dizilerde, reklamlarda, filmlerde vb kullanımlarda doğrudan icracı sanatçıdan FSEK’e uygun yazılı izin almak yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İş bu Yetki Belgesi kapsamında İCRACI SANATÇI/ÜYE tarafından ...’e verilen hak ve yetki İCRACI SANATÇI/ÜYE’nin FSEK’e uygun geçerli izniyle umuma arz olunmuş müzik eseri icralarını kapsar. İş bu Yetki Belgesi, İCRACI SANATÇI/ÜYE’nin müzik eseri icralarına yönelik FSEK’e aykırı kullanım, tecavüz, ihlal ve eylemlere karşı fonogram yapımcıları, sinema filmi, dizi, film yapımcıları, reklam verenler vb 3ncü kişilerle ihtilaf ve davalarında İCRACI SANATÇI/ÜYE’nin müzik eseri icraları üzerindeki münhasır haklarını kısıtlamaz, keza fonogram yapımcıları, sinema filmi, dizi, film yapımcıları, reklam verenler vb 3ncü kişilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmeleri de kısıtlamaz. İş bu Yetki Belgesi’nde , iş bu madde (15.05/a-b-c-d) hükmü ile çelişen hüküm yada hükümler olması halinde 15.05/ a-b-c-d madde hükmü esas alınır.
15.06 (f) İCRACI SANATÇI/ÜYE ile fonogram yapımcısı, film yapımcısı, dizi/reklam vb yapımcılarla arasında müzik eseri icralarına ilişkin icracı sanatçı sıfatıyla açılmış ve/veya açılacak tecavüzün tespiti, meni ve ref i ile maddi manevi tazminata yönelik davalar bu madde ve yetki belgesi kapsamı dışındadır.”
Anılan hükümler nazara alındığında davalının aktif husumet itirazlarının ve meslek birliği savunmalarının bu anlamda yerinde olmadığı nitekim cevap dilekçesi ve 2. Cevap dilekçesi incelendiğinde davalı yan, davacının icracı sanatçı sıfatının bulunduğunu kabul etmiş olup, bu hususta niza bulunmadığı, bu durumda davacının icracı sanatçı sıfatında olduğu izahtan varestedir.
Davaya konu eserlerin icrası yönünden eser sahiplerinden gerekli muvafakatlarin alındığı dosya kapsamında anlaşılmakta ise de; bir an için aksi kabul olsa dahi işleme eser sahibi, izinsiz olarak meydana getirmiş olsa dahi böyle bir eser üzerindeki hakkını üçüncü kişilere karşı ileri sürebilecektir. Üçüncü kişiler, işlenmenin izinsiz meydana getirildiği savunmasında bulunamazlar. İşlenmenin izinli veya izinsiz meydana getirilip getirilmediği, işlenme eser sahibi ile orijinal eser sahibini ilgilendiren bir husustur. Ancak, işleme eser sahibi, izinsiz olarak meydana getirmiş de olsa, böyle bir eser üzerindeki hakkını üçüncü kişilere karşı ileri sürebilecektir. Üçüncü kişiler, işlenmenin izinsiz meydana getirildiği savunmasında bulunamazlar. İşlenmenin izinli veya izinsiz meydana getirilip getirilmediği, işlenme eser sahibi ile orijinal eser sahibini ilgilendiren bir husustur. Dolayısıyla davalı bu savunmada bulunamayacağı gibi bu savunmasının mevcut yargılama açısından ehemmiyetinin bulunmadığı varittir. Hülasa davalı vekilinin aktif husumet yönündeki itirazları yerinde görülmemiştir.
FSEK.m.80/B bendinde fonogram yapımcısının mali hakları ancak icracı sanatçı ve eser sahibinden devraldıktan sonra kullanabileceği düzenlenmiştir:
Fonogram yapımcıları "eser sahibi ve icracı sanatçıdan mali hakları kullanma yetkisini devraldıktan sonra" kanunun tanıdığı hakları kullanabilir.
Somut olay yukarıda belirtili mevzuat hükümleri muvacehesinde değerlendirildiğinde; davalı yana dijital platformlar üzerinden umuma iletimine ilişkin olarak herhangi bir izin verilmemiş olup dijital müzik platformlarında umuma iletimine ilişkin davalının her hangi bir hak ve yetkisi bulunmamaktadır.
Ve yine FSEK.m.20 hükmü de mali hakların birbirinden bağımsız olduğunu, bir hakkın devredilmiş olmasının diğerlerinin de devredildiği sonucunu çıkarmayacağını düzenlemiş olup, anılan hüküm aynen şu şekildedir:
Henüz alenileşmemiş bir eserden her ne şekil ve tarzda olursa olsun faydalanma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Alenileşmiş bir eserden eser sahibine münhasıran tanınan faydalanma hakkı, bu Kanunda mali hak olarak gösterilenlerden ibarettir. Mali haklar birbirine bağlı değildir. Bunlardan birinin tasarrufu ve kullanılması diğerine tesir etmez.
Bir işlenmenin sahibi, kendisine bu sıfatla tanınan mali hakları, işleme hususunun serbest olduğu haller dışında, asıl eser sahibinin müsaade ettiği nispette kullanabilir."
Hülasa dava konusu albümler ve içerdiği müzik eserleri icraları davalı tarafından izinsiz, hukuka ve FSEK’e aykırı şekilde Youtube, Spotify, Apple Music vb dijital müzik mecralarında umuma iletilmekte olup, davalının sözleşme ile devraldığı bu yönde bir hakkı bulunmamaktadır.
FSEK.m.80/B bendinde fonogram yapımcısının mali hakları ancak icracı sanatçı ve eser sahibinden devraldıktan sonra kullanabileceği açıkça düzenlenmiştir. Somut olayda davaya konu albümler ve müzik eseri icralarının dijital haklarına ilişkin davalının yahut ilk tespit edenin sözleşme ile devraldığı bir hakkı bulunmamaktadır. Kaldı ki dava konusu albümlerin bir kısmı yönünden ilk tespit edeni de davalı olmayıp bu husus davalı yanca da kabul edilmektedir.
5846 sayılı FSEK’İN 51. maddesinde yer alan emredici hüküm uyarınca doğmamış hakların devrine veya kullanılmasına yönelik sözleşmeler geçersizdir, davalı ancak icracı sanatçı ile karşılıklı olarak yapmış olduğu ve dijital umuma iletim haklarını icracı sanatçıdan devir aldığına ilişkin sözleşmeler ile hak sahipliğini kanıtlayabilir, bu noktada davalının değişen teknolojik koşullar savunmasının hukuken dinlenilebilirliği bulunmamaktadır.
2001 yasa değişikliği öncesi dönemde umuma sunulan eserlere ilişkin olarak, 2001 yasa değişikliğinden önce yapılan sözleşmeler ile muvafakat beyanları ve eser işletme belgeleri dijital hakları kullanma yetkisi vermez. Zira FSEK m.51 uyarınca, ileride çıkarılacak mevzuatın tanıyacağı hakların devrine dair sözleşmeler geçersizdir.
FSEK. m.52 hükmü uyarınca da, usulüne uygun bir mali hak devri sözleşmesi olabilmesi için, devredilen hakların neler olduğu tek tek gösterilerek, yazılı bir sözleşme yapılası bir sıhhat şartı olup, bu durumda davalının dijital hakların kullanımının yasaya uygun olabilmesi için, FSEK.m.51 uyarınca anılan 2001 yasa değişikliğinden sonra usulüne uygun olarak dijital hakların devrini içeren mali hak devir sözleşmesinin bulunması gerekmektedir. Somut olay incelendiğinde davacı ile davalı arasında akdedilen herhangi bir dijital hak devir sözleşmesi yoktur.
Davalı yan cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında her ne kadar davacının 25.05.2005 tarihli muvafakatname ile dava konusu albümlerden sadece "... " ve "... ..." isimli albümlerle ilgili dijital umuma iletim haklarını davalıya devrettiğini iddia etmişse de, Kültür Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğü'ne verilen, bandrol amaçlı muvafakatname, içeriğinde belirtilen kaset cd gibi format ve kullanımlarla sınırlı olup, dijital hakların devri niteliğinde olmadığı gibi dijital hakları da kapsamamaktadır. Söz konusu muvafakatname davaya konu kullanımları meşrulaştırmadığı, FSEK 25 maddesinde düzenlenen dijital umuma iletim hakkının içerikte yer almadığı, bu hususun alınan bilirkişi raporları ile de sabit hale geldiği anlaşılmıştır.
Fonogram yapımcısının hak sahipliği, kendiliğinden değil, eser sahibi ve icracı sanatçıyla yaptığı eser sahibi ve icracı sanatçıdan aldığı haklarla sınırlı olarak sözleşmeden doğar. Yapımcının faliyetinde hususiyet unsuru olmayıp yapımcının eser ve icrayı tespit etmesi, hakların yapımcının olacağı anlamına gelmediği, yapımcı eser sahibi-icracı sanatçıdan hakları almadıkça, tespit üzerinde ilk tespiti dahi yapsa yapımcının kendiliğinden hakkı oluşmayacağı tartışmasızdır.
Davalı her ne kadar cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlar ile davacı sanatçının üyesi olduğu meslek birliğine dijital umuma iletim haklarına ilişkin münhasıran yetki verdiği, dijital yayınlara ilişkin izinlerin meslek birlikleri tarafından verildiği ve gelirlerinin meslek birlikleri tarafından tahsil edildiği savunmasında bulunmuş ise de "meslek birliklerinin kurulması" kenar başlıklı FSEK.m.42 aynen şu şekilde düzenlenmiştir.
"Eser sahipleri ve eser sahiplerinin hakları ile bağlantılı hak sahipleri, (Ek ibare: 3/3/2004-5101/12 md.) ile bu Kanunun 52 nci maddesine uygun biçimde düzenlenmiş sözleşmelerle eser veya hak sahibinden malî hakları kullanma yetkilerini devralarak bu Kanunun 10 uncu maddesine göre ilim-edebiyat eserleri üzerindeki hakları kullanarak, süreli olmayan yayınları çoğaltan ve yayanlar üyelerinin ortak çıkarlarını korumak ve bu Kanun ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak üzere, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik ve tip statülere uygun olarak tespit edilecek alanlarda birden fazla meslek birliği kurabilirler."
Meslek birliklerinin kurulma amacı ve fonksiyonları üyesi sanatçıların mali haklarını takibine yönelik olup, sanatçıların mali haklarını devir noktasında meslek birliğine ne kanunda ne de mevzuatta herhangi bir yetkilendirme düzenlenmemiştir.
FSEK.m.80/B kapsamında hak iddia eden davalının, icracı sanatçıyla dijital kullanımlara ilişkin mali hak devrine ilişkin herhangi bir sözleşme yapmaksızın meslek birliğiyle üyesi arasındaki ilişkiyi FSEK.m.52 kapsamında mali hak devri niteliğinde olduğu yönündeki savunmasının yerinde olmayacağı açıktır.
İcracı sanatçının Fsek’e uygun yazılı izni olmaksızın yapılan kullanımlar geçerli olmayıp, icracı sanatçı ile geçerli ve Fsek’e uygun bir sözleşmeyle dijital umuma iletim hakkını doğrudan ve öncelikle icracı sanatçıdan devir almayan yapımcının, meslek birlikleri üzerinden kendine yetki devşirmesi hukuken mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
Mali hakları eser sahibinden veya mirasçılarından devralan kişi mali hakları aslen iktisap etmiş olur. Hakkı aslen iktisap eden kişinin devretmesi ise FSEK m. 49 uyarınca devren iktisap olarak kabul edilir ve eser sahibi veya mirasçılarının yazılı izni aranmaktadır.
Fonogram yapımcısının sahip olduğu mali hakları başka bir yapımcıya devretmesi, FSEK m. 49 kapsamında eser sahibinin iznine bağlıdır. Bu düzenlemeyle eser sahibi ve eser arasındaki manevi hakların devam etmesi amaçlanmaktadır. Eser üzerindeki hakkın kötüye kullanılmasını engellemek maksadıyla eser sahibine izleme ve denetleme hakkı tanımıştır. Bu sebeple eser sahibinin her devren iktisap için izin vermesi gereklidir. Kıyasen yapımcının icracı sanatçıdan devraldığı mali hakları da üçüncü kişiye devrederken icracı sanatçının izninin aranacağı kabul edilmektedir
Bunun dayanağı, icracı sanatçının da eser üzerinde manevi hakkının olmasıdır.... yapımcısından eser sahibinin ve icracı sanatçının izni ile devralan kişinin, üçüncü kişiye ilgili hakları devrinde fonogram yapımcısının izni aranmamaktadır. Zira yapımcılara manevi hak tanınmamaktadır.
Tüm bu açıklamalar ve davacının ...’e verdiği Yetki Belgesi kapsamında devren iktisap niteliğinde olan üçüncü kişilerle ...’in yapmış olduğu sözleşmelere dava konusu eser sahiplerinin izin verdiğine dair belgeler dosyada yer almamaktadır. Eser sahiplerinin her devren iktisap için izin verme şartı aranmaktadır. Bu hususta kıyasen yapımcının icracı sanatçıdan devraldığı mali hakları üçüncü kişiye devrederken icracı sanatçının izninin aranması gereklidir. Ancak somut
uyuşmazlıkta bu izinlerin olmaması sebebiyle davalı tarafın iddiasında haklı olmadığı mahkememizce değerlendirilmiştir.
Davalı vekili her ne kadar bilirkişi raporunda delillerin tamamının değerlendirilmediği yönünde savunmada bulunmuş ise de; alınan kök ve ek raporun yerinde tespit ve değerlendirmeler içerdiği, davalı yanın ileri sürdüğü delillerin hukuki mahiyet taşıdığı, mahkememizce de resen ele alınabileceği, nitekim davanın esasına etki edecek gerekli tüm değerlendirmelerin de mahkememizce yapıldığı, davalı yan her ne kadar dijital mecralardan elde edilen gelirlere ilişkin beyanlarda bulunmuş ise de, ödeme yapılıp yapılmadığı yönündeki ... kayıtları mahkememizce celbedilmiş olup bu kayıtların yukarıda tespiti yapılan gerekçeler ile iş bu dava yönünden bir ehemmiyetinin bulunmadığı ancak tazminat davasında ele alınıp değerlendirilebileceği, bahsi geçen gelirlerin, yapılan ödemelerin; tecavüzün varlığının tespiti, meni ve tecavüzün ortadan kaldırılması istemlerine havi iş bu davanın esasına etki etmeyeceği anlaşılmakla davalı yanın itirazları yerinde bulunmamış alınan kök ve ek rapor ile yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında açılan davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Açılan davanın KABULÜ ile;
- Davaya konu albümler ve içerdiği icralara yönelik olarak davalı eylemlerinin davacının FSEK ten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, men’ine ve ref’ine,
-Dava konusu;
-... - ... , isimli albümün, albümdeki "..., ..., -...-, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların);
-... - ..., isimli albümün, albümdeki ", ..., ..., ..., , -...-, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların);
-... - ..., isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların);
-... - ..., isimli albümün, albümdeki "..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların);
-... – ..., isimli albümün, albümdeki "..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..." isimli icraların (şarkıların);
Davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına ve önlenmesine
2-Davalı tarafın husumet itirazının REDDİNE,
3-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 247,70 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan başvurma harcı, peşin harç, bilirkişi ücretleri ve posta masraflarından oluşan 22.319,80 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
7-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,
Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.12/02/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır