Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/268 Esas
KARAR NO : 2025/38

DAVA : Caymaya itiraz
DAVA TARİHİ : 20/08/2019
KARAR TARİHİ : 12/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Caymaya itiraz davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... ile akdettikleri 24.04.2014 tarihli sözleşme ile eserleri üzerindeki mali hakların kullanımını taraflarına devredildiği, taraflarınca bu eserleri kanuna aykırı olarak kullanan kişi ve kuruluşlara karşı, tüm masrafları yine taraflarınca karşılanarak tecavüzün önlenmesi ve durdurulması ile tazminat davaları açılmış, bu sayede kanunsuz kullanımların önüne geçildiği, bu davaların bir kısmında, eserleri kanunsuz kullananı kuruluşlardan tazminat alınmış ve bu sözleşme uyarınca davalı ile paylaşımı yapıldığı, sözleşme konusu eserler, taraflarınca pazarlanmış, elde edilen tüm hak edişler muntazam şekilde sanatçıya, sözleşmede yer alanı pursantajları doğrultusunda ödendiği, davalıya karşı hak devri sözleşmesindeki tüm yükümlülüklerini mükemmel şekilde yerine getirmiş olmamasına rağmen, ... Noterliği'nden keşideli, ... numaralı ve... tarihli ihbarname ile, herhangi bir gerekçe öne sürmeden feshettiğini belirttiği, ihbarname e-posta yoluyla ... tarihinde taraflarına ulaştırıldığını, her ne kadar, adı geçen ihbarnamede cayma hakkı kullanıldığından bahsedilmiyorsa da, 5846 Sayılı FSEK'nun 58. Maddesi uyarınca Cayma olarak değerlendirilebileceği ve bu nedenle ileride hak kaybına uğranılmaması amacıyla işbu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, 5846 sayılı FSEK'nun 58. Maddesinin ikinci fıkrasına göre “Cayma hakkını kullanmak isteyen eser sahibi sözleşmedeki hakların kullanılması için noter vasıtasıyla diğer tarafa münasip bir mehil vermeye mecbur olduğunu hakkın kullanılması iktisap eden kimse için imkansız olur veya tarafından reddedilir yahut bir mehil verilmesi halinde eser sahibinin menfaatleri esaslı surette tehlikeye düşmekte ise mehil tayinine lüzum olmadığını, yine FSEK md. 58'de “Mali bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse, kararlaştırılan süre içinde ve eğer bir süre tayin edilmemişse icabı hale göre münasip bir zaman içinde hak ve salahiyetlerden gereği gibi faydalanmaz ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilirse eser sahibi sözleşmeden cayabilir.” denilmekte olduğunu, davalının eserleri sözleşmeye uygun şekilde pazarlanmış, yani tarafıma devrettiği hak ve salahiyetler sözleşme çerçevesinde kullanılmış ve elde edilen gelirler de sözleşmede yer alan pursantajlar doğrultusunda kendisine ödendiğini, davalının hiçbir suretle zarara uğratılmamış, aksine bu sözleşme ile kar etmesi sağlandığı, davalı taraflarına kanunda öngörülen şekilde süre vermeden, herhangi bir gerekçe göstermeden fesih ihbarnamesi gönderme yoluna gittiği, 5846 sayılı kanunun 58. maddesinde yer alan Cayma Hakkının koşullarının oluşmadığından işbu dava açılarak hak kaybına uğrama ihtimallerinin ortadan kaldırılması zorunluluğu doğduğunu, davalı tarafından usulüne aykırı haksız ve dayanaksız olarak kullanılan Caymanın İptaline ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA; Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Bilcümle dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla; Davacı tarafın sözleşmedeki kendi üzerine düşen edimlerini yerine getirmemiş olması, şeffaflığı ihlal etmesi ve güven sarsıcı davranması çerçevesinde dava konusu sözleşme haklı ve yerinde feshedilmiş olması, FSEK m 58 anlamında bir cayma bildirimi olmaması nedeniyle haksız ve mesnetsiz olan ve koşulları oluşmayan davanın hem esastan hem de taraflar arasındaki sözleşme FSEK m. 52 anlamında belirtilen koşulları taşımadığından usulden reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
Feri müdahil şirketin yetkilisi şirket adına ibraz ettiği müdahale dilekçesi ve aşamalardaki beyanları ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İlgili yerlere müzekkerler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişiler ... ve ... 13/04/2023 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Davalının ihtarında sözleşmenin 7 inci maddesine dayanılmakla ve cayma hakkına dayanılmamakla caymaya itiraz davasının açma koşullarının oluşmadığı, bununla birlikte davalı taraf feshi sözleşmenin kendisine verdiği tek taraflı fesih hakkına dayandırmış ise de sözleşmenin 7 inci maddesi hükmünde tek taraflı fesih hakkının öngörülmediğini, Mali inceleme neticesinde ...'un toplam 90.286,28 $ + 24.637,41 TL hakedişi karşılığında makbuzu dosyada bulunan 4.000,00 $ + 21.500,00 TL olarak ödeme yapıldığı, 70.922,00 $ ödemeye ilişkin makbuzun dosyada bulunmadığı, ancak ödeme yapıldığının belirtildiği, 15.364,28 $ + 3.137,41 TL alacaklı olduğu hesaplanmış olup, 70.922,00 $ hakedişe ilişkin, kazanılan davanın tamamına il ne kadar olduğu, ne kadar masraf yapıldıktan sonra 70.922,00 $ hakediş kaldığına ilişkin ve 33.000,00 TL ve 6.000,00 TL tutarındaki gelirin (...'un 16.500,00 TL ve 3.000,00 TL Hakedişi) kaynaklarına ilişkin Belgelerin ve 70.922,00 $ ödemeye ilişkin belgenin dosyaya sunulması gerektiği, EMİ listeleri ile Türkcell listeleri arasındaki hakediş farklılığının (33.505,00 TL - 5.137,41 TL = 28.367,59 TL) kaynağı konusunun taraflarca netleştirilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine varmışlardır.
Bilirkişiler ..., ... ve ...12/09/2024 tarihli ek bilirkişi raporlarında özetle; Takdirin Mahkememize bırakılarak, Davalının ihtarında sözleşmenin 7 inci maddesine dayanılmakla ve cayma hakkına dayanılmamakla başka bir deyişle ortada cayma hakkının kullanılması söz konusu olmamakla davacının açtığı caymaya itiraz davasının koşullarının oluşmadığı, sonuç ve kanaatine varmışlardır.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Davalı tarafından usulüne aykırı olarak ve dayanaksız olarak kullanıldığı iddia olunan caymaya itiraz ile caymanın iptaline yönelik olarak huzurdaki davanın açıldığı tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, uyuşmazlık FSEK 58. Madde kapsamında düzenlenme imkanı bulan caymanın iptali davasına ilişkin olup, dilekçeler teatisi ve sonrasında husule gelen ön inceleme oturumu ile de uyuşmazlığın caymanın iptali olarak belirlendiği, bu hususta niza bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davanın caymanın iptali istemine ilişkin olduğu, davacı vekili ve feri müdahil tarafından aşamalardaki beyan ve talepler ile, ön inceleme oturumuna kadar ileri sürülmeyen bir takım iddiaların ve yine dava tarihinden sonra olan gelişmelerin de davaya dahil edilmeye tevessül edildiği, davanın netice-i talebine, bilahare sunulan beyan dilekçeleri ile tazminat istemi ve davalının dava dışı kişi yahut kişiler ile yapılan devir işlemlerinin iptali gibi talepler eklenmiş ise de, usulen bu yöndeki işlemlerin geçerli olmadığı, her davanın açıldığı tarihe göre değerlendirileceği, dava tarihinden sonra olan gelişmelerin somut davada değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve yine ıslah işlemi yapılmaksızın ya da karşı tarafın açık onayı olmaksızın yeni taleplerin ileri sürülmesinin mümkün olmadığı mahkememizce değerlendirilmekle, davanın, dava dilekçesinde ileri sürüldüğü gibi aynı zamanda ön inceleme oturumunda tespit edildiği üzere caymanın iptaline ilişkin olduğu ve davanın bu minvalde değerlendirildiği tespit edilmiştir.
Cayma bildiriminin içeriği ve koşulları FSEK'in VII- Cayma hakkı başlıklı 58. Maddesinde düzenlenmiştir.
5846 sayılı FSEK m.58'e göre
" Mali bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse, kararlaştırılan süre içinde ve eğer bir süre tayin edilmemişse icabı hale göre münasip bir zaman içinde hak ve salahiyetlerden gereği gibi faydalanmaz ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilirse eser sahibi sözleşmeden cayabilir.
Cayma hakkını kullanmak isteyen eser sahibi sözleşmedeki hakların kullanılması için noter vasıtasiyle diğer tarafa münasip bir mehil vermeye mecburdur. Hakkın kullanılması, iktisap eden kimse için imkansız olur veya tarafından reddedilir yahut bir mehil verilmesi halinde eser sahibinin menfaatleri esaslı surette tehlikeye düşmekte ise mehil tayinine lüzum yoktur.
Verilen mehil neticesiz geçerse veya mehil tayinine lüzum yoksa noter vasıtasiyle yapılacak ihbar ile cayma tamam olur. Cayma ihbarının tebliğinden itibaren 4 hafta geçtikten sonra caymaya karşı itiraz davası açılamaz.
İktisap edenin mali hakkı kullanmamakta kusuru yoksa veya eser sahibinin kusuru daha ağır ise hakkaniyet gerektiği hallerde iktisap eden, münasip bir tazminat isteyebilir.
Cayma hakkından önceden vazgeçme caiz olmadığı gibi bu hakkın dermeyanını iki yıldan fazla bir süre için meneden takyitler de hükümsüzdür."
Somut dava incelendiğinde davalı tarafından gönderilen Fesih İhtarnamesi ile davalı açıkça " ... Sözleşmenin 7. Maddesi gereğince 24.04.2014 tarihli dijital lisans sözleşmesini fesih ettiğimi, iş bu fesih ihbarımın Sayın muhataba tebliğ tarihi itibari ile 24.04.2014 tarihli dijital lisans sözleşmesinin fesih edilerek hükümden kaldırılmış olduğunu, iş bu fesih ihbarının ile 24.04.2014 tarihli sözleşme ve de sözleşmenin ekinde yer alan 152 adet müzik eseri icralarım üzerinde Sayın Muhatabın herhangi bir lisans hak ve yetkisi kalmamış olacağını önemle ihbar ederim." ifadeleri ile taraflar arasındaki sözleşmeyi tebliğ tarihi itibariyle feshettiğini bildirmiştir. FSEK m. 58 anlamında cayma bildirimi bulunmamaktadır.
Davacı yanın cayma olarak nitelendirdiği işlem davalı tarafından noterden gönderilen taraflara karşılıklı hak ve yükümlülükler yükleyen bir sözleşmenin taraflardan biri tarafından feshinden ibarettir. Bu durumda davacı tarafından açılan Caymaya İtiraz( caymanın iptali) davası, yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından FSEK m.58 anlamında bir cayma bildiriminde bulunulmadığından yerinde değildir.
Bilindiği üzere hukuki yarar dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında resen değerlendirilmesi gerektiği, ortada cayma bildirimi olmaması sebebi ile caymanın iptali istemli davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığı, davacı ve feri müdahil her ne kadar aşamalardaki beyanlarında caymanın Birleşik devletlerde sözleşmenin feshi olarak geçtiğini beyan etmiş ise de, somut davada Türk Hukuk mevzuatının uygulandığı, fesih ile caymanın aynı anlama gelmediği, caymanın fesihten ayrı bir prosedüre tabi olduğu, nitekim bu sebeple de FSEK kapsamında bu meyanda ayrı bir düzenlemenin ihdas edildiği iş bu sebeple davacı ve feri müdahilin bu yöndeki beyanlarının yerinde olmadığı, fesih işleminin haklı olup olmadığı, tazminat için koşulların oluşup oluşmadığı, fesihten sonra yapılan devir işleminin geçerli olup olmadığı gibi konuların iş bu davanın konusunu oluşturmadığı, somut dava yönünden; ortada cayma bildirimi olup olmadığı, cayma bildirimi var ise iptali için koşulların oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekeceği ancak yukarıda da ifade edildiği üzere ortada bir cayma bildiriminin bulunmadığı, nitekim bu hususun alınan bilirkişi raporları ile de sabit hale geldiği anlaşılmakla açılan davanın hukuki yarar dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Açılan davanın hukuki yarar dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddine,
2-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan maktu 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
4-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 44,40 TL peşin harcın mahsubu ile 571,00 TL bakiye karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Davalı tarafça yapılan 2.428,35 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
6-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,
Dair karar taraf vekilleri ve feri müdahil şirket yetkilisinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 12/02/2025

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır