mahkeme 2023/795 E. 2023/848 K.

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/795
KARAR NO : 2023/848

DAVA : TİCARİ ŞİRKET (Yönetim Kurulu Kararının İptali İstemli)
DAVA TARİHİ : 06/12/2023
KARAR TARİHİ : 29/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Yönetim Kurulu Kararının İptali İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, dava konusu olan, kiracısı bulunduğu ve “...” olarak bilinen yapıların yıkılarak yerine konut yapılması konusunda mülk sahibi ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında bir anlaşma imzalanmış ve 06.01.2023 tarihinde kamuoyuna açıklandığını, 27.01.2023 tarihinde ... firması tarafından keşide edilen bir ihtarname ile ilgili yapılarda bulunan kiracıların ilgili işyerlerini tahliyesi amacıyla kiracılara noter marifetiyle ihtar çekildiğini, müvekkili firmaca bu ihtara karşı olarak tahliye talebinin hukuki haklı bir sebebe dayanmaması sebebiyle karşı bir ihtar çekilerek müvekkili tarafından ilgili işyerinin tahliye edilmeyeceği karşı tarafa bildirildiğini, bu durum üzerine yaklaşık 6 ay süre geçtikten sonra ...A.Ş. tarafından ...Şti.’ye başvurulmuş ve hazırlanan rapor bu firma tarafından 28.07.2023 tarihli bir dilekçe ile ... Belediyesine sunulmuş ve “riskli yapı tespit raporu” çıkarılmak suretiyle ilgili yapılar tahliye edilerek yıkılmak istendiğini, davacı firma ...'de kiracı sıfatıyla bulunmakta ve halen davalı tarafa kira ödediğini, ilgili yapı için alınmış olan yıkım kararı sonrasında kiracılar tahliyeye zorlanmakta ve ilgili yapı kullanılamaz hale getirildiğini, müvekkili davacı firma kira sözleşmesinden kaynaklanan haklarını kullanamamakta ve zarar gördüğünü, ilgili yapının riskli yapı olduğuna dair alınmış olan rapor gerçeğe uygun olmadığını, yine gerçeğe uygun olmayan bu raporun dayanak olduğu yıkım kararı ve tahliye kararı da hukuka uygun olmadığını belirterek Riskli Yapı" kararına dayanılarak ...A.Ş. Tarafından ...'nin yıkılmasına ilişkin olarak alınmış olan yönetim kurulu kararının dayanağının hukuka uygun olmaması ve gerçeği yansıtmaması sebebiyle yok hükmünde olduğunun tespiti ile iptaline, ..'nin "Riskli Yapı" olmadığının yukarıda belirtilen raporlarla sabit olmasına rağmen... Ltd. Şti. 'ne başvurulmak suretiyle ilgili yapılar hakkında rapor alınmasına ilişkin alınmış... Ortaklığı A.Ş. Yönetim kurulu kararının yok hükmünde olduğunun tespiti ile iptaline, ...'de kiracı olarak bulunan firmaların tahliyesini de içeren ... A.Ş.'nin 06.01.2023 tarihli yönetim kurulu kararının hukuka aykırı olması nedeniyle yok hükmünde olduğunun tespitini ve iptaline, yıkım kararına neden teşkil eden ...Şti.'nin ...'ye ilişkin olarak hazırlamış olduğu riskli yapı raporunun hukuka aykırı olması ve gerçeği yansıtmaması nedenleriyle iptaline, keşif ve bilirkişi incelemesine kadar yapıya dair yıkım iş ve işlemlerinin durdurulması ve bina içindeki yıkıma ilişkin döküm işlemleri konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bilirkişi raporu ve keşif sonucunda yapının riskli yapı olmadığının tespiti halinde dava sonuçlanıncaya kadar ihtiyati tedbir kararının devam ettirilmesini, .. Belediye Başkanlığının ... tarih ve... sayılı yazısında ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı evrakında belirtilen “... Fakültesi tarafından binaların depreme karşı dayanıklılık durumu incelettirilerek 17.09.2021 tarihinde teknik rapor düzenlendiği ve raporda binaların riskli olmadığının belirtildiği” raporun ... Belediyesinden ve....Üniversitesi İnşaat Fakültesinden istenerek dosyaya delil olarak eklenmesini, ... 3. İdare Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında bulunan “... Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünce ... tarihli” hazırlanan raporun ve dosyanın mahkemesinden istenerek dosyaya delili olarak eklenmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 12.12.2023 tarihli ara kararı ile davacının, davalı şirkette pay sahibi olup olmadığı dilekçe içeriğinden anlaşılamadığından iş bu davada taraf ve dava ehliyetine ilişkin dava şartlarının tetkiki için davacı vekiline, davalı şirket sermayesinde davacının pay sahibi olup olmadığı konusunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın usulden reddine karar verilebileceğinin davacı vekiline ihtarına karar verilmiş Davacı vekili ... UYAP'tan göndermiş olduğu 21.12.2023 havale tarihli dilekçesi ile 10.12.2023 tarihinde...web sitesinde ... 'nin yıkılmasına ilişkin bir haber yayımlanmış ve ekte bulunan haber içeriğinden de anlaşılacağı üzeri dava konusu yapının yakın zamanda yıkılacağı kamuoyu ile paylaşıldığını, gerek mal sahibi ... ve ... ile ve gerekse konunun yıkım kararı boyutuyla ilgili ... Belediyesine kamuoyu tarafından yakınlığı ile değerlendirilen bir yayın kuruluşu olan ... de yayınlanan haberde de yer aldığı üzere ... yapılmak üzere satın alınarak yıkılmak istenen ...den bahsedilmekte, hiç bir şekilde ne riskli yapı olduğundan, ne deprem riskinden vs bahsedilmediğini, bu haberin de içeriği dikkate alındığında ve yayın tarihi ile birlikte değerlendirildiğinde ... binaları riskli yapı olduğundan ve buna ilişkin işlem yapıldığından yıkılmak istenmemekte, yerine tamamen ticari rant elde etme amaçlı olarak residans yapılmak üzere satın alınarak yıkılmak istenmekte, ancak kiracıların binayı tahliye etmemek istemesi üzerine kiracıları boşaltmak ve tahliyeye zorlamak amaçlı hukuka aykırı şekilde deprem hassasiyeti ile deprem riskine ilişkin mevzuat ve yöntemler manipüle edilerek hukukun ve devletin deprem riskine dair oluşturduğu sistem maddi kaygı ve rant sağlama amaçlı olarak kötüye kullanılmak istendiğini, ilgili haber içeriğinde binanın yıkımına yakın zamanda başlanacağı belirtilmiş olsa da güncel durumda ilgili binanın yıkımına başlandığını, binanın yıkılması durumunda bilirkişi raporu düzenlenmesi veya keşif yapılması mümkün olmayacağını, bu nedenlerle delillerin toplanabilmesi amacıyla binanın yıkımı konusunda ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini belirterek ... adresinde bulunan ve halihazırda yıkımına başlanmış olan ...'ye ilişkin olarak keşif ve bilirkişi incelemesine kadar yapıya dair yıkım iş ve işlemlerinin durdurulması ve bina içindeki yıkıma ilişkin döküm işlemleri konularında ihtiyati tedbir kararının ivedilikle verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde
Dava , davacının kiracı olarak faaliyet gösterdiği iş merkezinin maliki olan ... Şirketinin, Yönetim Kurulu kararının yoklukla malul olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
HMK'nın 114/1-d maddesi uyarınca tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartlarından olup HMK'nın 115. maddesine göre mahkemece dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen gözetilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle dava şartlarından olan dava ve taraf ehliyeti ile ilgili kavramlar ve yasal mevzuat irdelenmelidir.
Türk Hukuk Lûgatında kelime anlamı “bir şahıs veya bir şeyin hâli” olarak tanımlanan sıfat (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, Cilt I, s. 977), dava konusu subjektif hak olan dava hakkı ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka yöneliktir. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan davacı sıfatı (aktif husumet), yani davacı olma yetkisi de o hakkın sahibine ait olacaktır. Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi ise, o hakka uymakla borçlu olan kişiye (davalı sıfatı, pasif husumet) ait olacaktır (Kuru, Baki: Medenî Usul Hukuku El Kitabı, Ankara 2020, Cilt I, s. 332).
Mahkemece taraflar arasındaki dava konusu hakkın esasına yönelik karar verilebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddî hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli, 2019/(17)4-854 E., 2022/200 K. sayılı kararında da benimsenmiştir.
Butlan, işlem veya kararın içeriği itibariyle kanunun emredici hükümlerine aykırı olmasını ifade eder. Yokluk ise hukuki işlemin kurucu şekli unsurlarını düzenleyen emredici hukuk kurallarına aykırılık nedeniyle hukuki işlemin varlık kazanamaması anlamına gelir.
Yönetim kurulu kararlarının butlanı halleri, sınırlı sayı ilkesine tabi olmamak üzere TTK 391.maddesinde düzenlemiştir. TTK.m.391 incelendiğinde, yönetim kurulu kararlarının butlanına yol açacak hukuka aykırılıkların örnekleme yoluyla belirlendiği görülecektir. Anılan maddeye göre; eşit işlem ilkesine aykırı olan, anonim şirketin temel yapısına uymayan, sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen, pay sahiplerinin haklarını ihlal eden ya da bunların kullanılmasını güçleştiren veya kısıtlayan, diğer organların devredilmez yetkilerine giren konularda ya da bunların devrine ilişkin yönetim kurulu kararları batıldır. Bu anlamda, sözleşme özgürlüğünün genel sınırı niteliğindeki TBK.m.27 de göz önünde bulundurularak hukuki değerlendirme yapılmalıdır ( Aydın Alper Yüce, Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı, Eylül 2013, Vedat Kitapçılık, sf 69 vd.).
Yönetim kurulu kararlarının butlanı davasını kimlerin açabileceği konusunda TTK'nın 391. maddesinde açık bir düzenlemeye yer verilmemiş olup yönetim kurulu kararlarının batıl olduğu iddiası batıl yönetim kurulu kararı sebebiyle menfaati zedelenen herkes tarafından ileri sürülebilir.
Yokluk ve butlan hallerinde dava hakkı ilgililere, diğer bir anlatımla bu davaya açmakta korunmaya değer menfaati olanlara aittir. Bunlar, başta şirket ortakları olmak üzere alacaklılar ve yönetim kurulu üyeleridir. Bu bağlamda paylar üzerinde tesis olunan rehin hakkı ve intifa hakkı sahipleri sözü geçen kararın sakatlığının saptanmasında menfaatleri bulunduğu taktirde ilgililer kapsamına dahil sayılmalıdır.
Açıklanan mevzuat hükümleri ve ilkeler çerçevesinde; davacının, davalı şirket sermayesinde pay sahibi olmadığı gibi davalı şirket yönetim kurulu üyesi de olmadığı, dava dilekçesi ve 21/12/2023 havale tarihli dilekçede davalı şirket ile aralarında sözleşme ilişkisi bulunduğunun veya davacının davalıdan alacağının bulunduğunun iddia edilmediği, dava dilekçesi ile 21/12/2023 havale tarihli dilekçeden davacının; davalıya ait taşınmazda dava dışı şirketle yapılan sözleşmeye istinaden kiracı sıfatının bulunduğu anlaşılmakla davacının ," menfaati zedelenen ilgililer " kapsamında değerlendirilemeyeceği , davacının işbu dava yönünden taraf sıfatının bulunmadığı kanaatine varılmakla HMK. 114/1-d ve 115/2 gereği davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK. 114/1-d ve 115/2 gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Peşin harcın mahsubu ile başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yolu açık olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.05/02/2024

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP