Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/51 Esas
KARAR NO : 2024/907

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/01/2023
KARAR TARİHİ : 03/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilleri dava dilekçesinde özetle; ... 33. İcra Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı ceza dosyasına konu ... A.Ş. 30.03.2022 tarih E1-5739881 seri numaralı 42.000,00 TL bedelli çek ile müvekkilinin karşılıksız çek keşide etmek suçundan cezalandırılması için dava açıldığını, kötü niyetli davalı yan müvekkili hakkında icra takibi başlatmadan direkt icra ceza mahkemesine şikayette bulunduğunu, hal böyle iken müvekkilinin icra hukuk mahkemesinde imzaya itiraz davası açamadığını, bu sebeple söz konusu çek üzerinde bulunan imzanın müvekkiline ait olmaması nedeniyle müvekkilinin borçlu bulunmadığının tespiti için bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, davaya konu çek düzenlenme tarihinin altında yer alan imza müvekkiline ait değil olmadığını, çek üzerindeki müvekkiline ait olduğu iddia edilen imza ile mahkemenize işbu dava dilekçesi ile sunulan vekaletname suretindeki imza, açıkça görüleceği üzere birbiri ile örtüşmediğini, çek üzerindeki yer alan imza çıplak gözle incelendiğinde dahi müvekkilinin yazı stili ile uyuşmayacak nitelikte farklı çizgilerin bulunduğu bir imza olduğunu, bu nedenle müvekkilinin imzasının taklit edildiğini, yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde çek üzerinde yer alan imzanın taklit imza olduğunun açıkça görüleceğini, davalı ile müvekkili arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı gibi çekte cirosu olan firmalar ile de müvekkilinin herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, çekte cirosu bulunan firmalar ile müvekkilinin ticari defterleri incelendiğinde bu durum sübut bulacağını, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. Maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare: 6352 S.K.-02.07.2012/m.15) "yüzde yirmisinden" aşağı olamaz." denildiğini, bilirkişi incelemesi için müvekkilinin ... Bankası ... Şubesinde, ...bank ...Şubesinde, ... ... Şubesinde, ... Şubesinde, ... 2. Noterliği ... tarih ... yevmiye sayılı imza sirküsündeki imza örneklerinin bulunduğu belge asılları mevcut olduğunu, tüm bu sebeplerle yargılama neticesinde de müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini, davacı müvekkilinin, davalı yana ... A.Ş. ... tarih ... seri numaralı 42.000,00 TL bedelli çekle ilgili borçlu olmadığının tespitini, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın dava konusu alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın davaya konu çek üzerindeki imzanın keşideciye ait olmadığı iddiası ile işbu davayı açtığını, işbu iddiaların tamamen kötü niyetli ve çeke ilişkin ödemeyi müvekkili şirkete yapmama ve müvekkili şirketi zarara uğratma amacına yönelik olduğunu, müvekkili şirketin bizzat davacının borçlusu olduğunu, elektronik ortamda düzenlenmiş ve davacı tarafından hiçbir itiraz edilmeden kabul edildiğini olan faturayı faktoring mevzuatına uygun olarak devir ve temlik almış olup işbu davaya konu çeki de faturanın teminatı olarak faktoring müşterisinden devir ve teslim aldığını, tüm yasal mevzuata uygun olarak hareket edildiğini, müvekkili şirket faktoring işlemini yaparken sadece alacağın faturaya dayalı olup olmadığını, devir ve temlik aldığı çekin ciro silsilesinin muntazam olarak birbirini takip edip etmediğini incelemekle yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğünü titizlikle yerine getirdiğini, işbu davaya konu ... A.Ş. ... Şubesine ait olan, keşide yeri ... , keşide tarihi 30.03.2022 olan 42.000,00-TL bedelli ve,... seri numaralı çek, faktoring müşterisi ... Ltd, Şti. ile 31.08.2021 tarihinde imzaladığı Faktoring Sözleşmesi (EK 1- Faktoring Sözleşmesi), 01.12.2021 tarihli Alacak Bildirim Formu Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu (EK 2- Alacak Bildirim Formu Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu) ve 15.11.2021 tarihli ... numaralı faturaya dayanılarak müvekkil şirket tarafından devir ve temlik alındığını (EK 3- Fatura), müvekkili şirket davaya konu çeki uyması gereken tüm yasal mevzuata uygun olarak devir ve temlik aldığını ve çekin meşru hamili olduğunu, devir ve temlik alınan işbu fatura incelendiğinde de görüleceği üzere fatura "iş makinası ve kamyon kiralama bedeli" hizmetine ilişkin olup elektronik fatura olarak düzenlendiğini ve düzenleyeninin ... Ltd. Şti. Borçlusu/muhatabı işbu davanın davacısı ... Ltd. Şti. olduğunu, ilgili fatura Finansal Kurumlar Birliği Merkezi Fatura Kayıt Sistemi üzerinden de işlem tarihinde ve sonrasında kontrol edilmiş olduğunu ve bizzat davacı tarafından kabul edildiğini, onaylanmış geçerli bir fatura olduğunu(EK 4- MFKS Görüntüsü) müvekkili şirketi Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde elektronik olarak düzenlenmiş olduğu ve ... sistemi kayıtlarına göre doğrulanmış ve kesinleşmiş olan fatura ile işlem yaptığını, müvekkili şirket imzaların istiklali prensibine uygun olarak düzgün bir ciro silsilesine sahip çeki devir ve temlik aldığını, açıkça ortada olduğu üzere müvekkili şirket tarafından üzerine düşen tüm yasal yükümlülükler fazlası ile yerine getirildiğini, davaya konu taleplerin 6361 Sayılı” Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ile...tarih ve ... Sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine uygun şekilde fatura konusu alacağın temlikine bağlı olarak dava konusu çeki kendisinden önceki son hamilden teslim alan müvekkili şirkete yöneltilemeyeceğinin açık olduğunu, TK.792 ve 687 ve aşağıda özet bölümü sunulan örnek Yargıtay kararındaki ifade ile müvekkili şirketin dava konusu çeki "davacıya bilerek zarar vermek amacıyla ve kötüniyetle iktisap ettiğini” kanıtlamakla yükümlü olan davacı, imzaya itiraz etmekle yetinmekte olduğunu, çekin rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığına dair bir iddiada bulunmadığını, sözde imzası kendisine ait olmayan çekin ne şekilde elden çıktığını dahi açıklayamadığını, müvekkili şirketin meşru hamil olmadığını hukuken geçerli herhangi bir delille ispatlayamadığını, davacının dava dilekçesinde çekin müvekkilinin elinden çıkışını açıklamamakla birlikte imzanın kendilerine ait olmadığını, hatta müvekkili davalı ...A.Ş.'nin imza itirazı ile karşılaşmamak için icra takibi başlatmadan karşılıksız çek ceza davası açtığını ve kötü niyetli olduğunu iddia ettiğini, davacının iddialarının hiçbirinin gerekçelendirmesini anlamanın mümkün olmadığını, müvekkile şirketin tüm yasal mevzuata titizlikle uyarak bir fatura temlik aldığın ve bu faturayı kontrol ve teyit ettiğini, davacının imza itirazları müvekkili şirkete karşı yöneltilemeyeceğini, müvekkili şirketin düzgün bir ciro silsilesine sahip olan çekini, faktoring mevzuatına uygun olarak devir ve teslim aldığını, davacının aksi yöndeki tüm iddia ve taleplerinin reddi gerektiğini, davacı yan hiçbir iddiasını belgelendiremediğini ve hukuken geçerli bir delil sunamadığı gibi sadece çeki elinde bulunduran meşru hamil olan müvekkili şirketin kötüniyetli olduğunu söylemekle yetindiğini, bu nedenle davacı iddiasını ispat yükümlülüğünü yerine getiremediğini, müvekkili şirketin 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu' nun 9/2 maddesine ve Yargıtay kararları ile TK 792 ve 687 maddelerine tamamen uygun hareket edip iyi niyetli olarak dava konusu çeke sahip olduğunu gözetilerek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini beyan etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava menfi tespit davasıdır.
Uyuşmazlığın, davacının ... A.Ş ... şubesine ait keşide yeri ... keşide tarihi 30/03/2022 olan 42.000,00 TL bedelli çekten borçlu olup olmadığının tespiti istemine ilşikin hususlarından kaynaklandığı görülmektedir.
Mahkememizin 13/06/2023 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile ... Asliye Hukuk Mahkemelerine talimat yazılarak Davacı ...Ltd. Şirket yetkilisi ...'ın imza ve yazı örneklerinin alınarak mahkememize gönderilmesine karar verilmiş ve mahkememizce ... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmış ve gelen talimat cevabının incelenmesinde ...'ın imza örneklerinin alındığı görülmüştür.
Mahkememizin 19/12/2023 tarihli duruşmasının 5 nolu ara kararı ile ... Asliye Hukuk mahkemesine talimat yazılarak ... 2. Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye numaralı imza sirküleri aslının imza incelemesi için mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş ve mahkememizce ... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmış, gelen talimat cevabında belge asıllarının gönderildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafın bildirdiği kurum kuruluş ve şirketlerden davacı şirket yetkilisi ...'ın imzasını içerir belge asılları celp edilmiştir.
Mahkememizin 25/06/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek grafoloji uzmanı bilirkişiye tevdi ile imza incelemesi konusunda rapor alınmasına karar verilmiş olup, mahkememizce bilirkişi olarak belirlenen...'a mahkememiz dosyası tevdi edilmiş, bilirkişi ...'un 05.08.2024 tarihli raporunda özetle; İmza incelemelerinde geçerli tüm grafolojik tanı yöntemleri dikkate alınarak; lup, stereomikroskop, S525 document dedector ve bilgisayar/scan kullanılarak yapılan incelemelerde; İnceleme konusu; ...Şubesi'nin ... çek nolu, keşide yeri ..., keşide tarihi 30.03.2022, miktarı 42.000-TL olan çekinde ... Ltd. Şti.'ne atfen atılmış imzasının ...'a ait karşılaştırma imzalarına kıyasla, ...'ın eli ürünü OLMADIĞI kanaatine varılmıştır." yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... Esas ... Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere "Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (Kuru-El Kitabı), İstanbul 2013, s. 346).
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.
Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Ayrıca, adi senette borçlu olarak gözüken kimse, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığının ve dolayısıyla, senet borçlusu konumunda bulunmadığının tespiti amacıyla, cebri icra tehdidi ile karşı karşıya ise, icra takibinin yapılmasından önce; süresi içinde ödeme emrine karşı imzaya itirazda bulunmayı ihmal etmiş ve takip kesinleşmişse, takibe başlanılmasından sonraki evrede sahtelik davası açabilir, böyle bir sahtelik davası hukukî niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK 72’de düzenlenmiş olan menfi tespit davasıdır (Tanrıver, S.: Medenî Usul Hukuku, C.1, Ankara 2016, s. 844-845)
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372)."
Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekteki imzanın davacı şirket temsilcisinin el ürünü olduğunun davalı alacaklı tarafından ispat edilemediği anlaşılmakla davacının menfi tespit davasının kabulü ile davacının, davalıya ... A.Ş'nin ... tarih ... seri numaralı 42.000-TL bedelli çek yönünden borçlu olmadığının tespitine, ispatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın KABULÜ ile davacının, davalıya ... A.Ş'nin ... tarih ... seri numaralı 42.000-TL bedelli çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
2-)İspatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 2.869,02-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 717,26-TL harcın mahsubu ile noksan 2.151,76-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-)Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-)Davacı tarafından yatırılan 2.867,50 TL yargılama gideri ile 717,26-TL peşin harç, 179,90-TL başvurma harcı toplamı 3.764,66-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
7-)Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 03/12/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır