mahkeme 2023/159 E. 2025/228 K.

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/159 Esas
KARAR NO : 2025/228

DAVA : Tespit
DAVA TARİHİ : 27/07/2022
KARAR TARİHİ : 25/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/
Davacı dava dilekçesinde özetle; ... 1. İflas Müdürlüğü'nün müflis ...bankası'nın ... tarihli ve ... sayılı alacaklı dava dosyasının banka idaresinde alacaklı olduğunu, bankadan alacağı olan 16.000-TL çek bedelinin bankadan herhangi bir alacağının olmaması nedeni ile talebin reddine karar verildiğini, ... marka universal torna tezgahını 16.000-TL çek bedel ile 15.09.2009 tarihinde ... şubesi çek bedeli karşılığında sattığını, şubenin çeki almadan önce şubede görevli muhaberatçı olduğunu bildiren ... ile telefonda irtibata geçtiğini, ...'ın kendisine ... firmasının 15.10.2009 tarihine kadar 7 adet çekinin ödemesinin yapıldığını ve firma ile yaklaşık 3 aydır çalıştıklarını söylediğini, güven verdiğini, kendisinin de çeki alarak irsaliye ile 3,5 metrelik ... marka Universal torna tezgahını teslim ettiğini, Çekin ödeme tarihinden 15 gün önce çeki takasa bıraktığını, 05/11/2009 tarihinde çekin ödeme günü gelince takastaki bankaya sorduğunda çekin karşılıksız olduğunu ve arkasının karşılıksız olarak kaşelendiğinin bildirildiğini, banka şubesini arayarak ...'a çekin ödemesinin yapılmadığını söylediğini, ...'ın dolandırıcı olduğunun ortaya çıktığını, 26/11/2009 tarihinde bir tek ...firması ve ... Şubesinden 41 adet çekin ödemesinin yapılmadığının bildirildiğini, bu konunun ... Cumhuriyet Savcılığı'na intikal ettirildiğini, Savcılıktan ... 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nin ... sayılı dosyası ile dava açıldığını, ilk duruşmada yakalama kararı çıkartıldığını, davalı kişilerin çek vade tarihinden yaklaşık 10 gün önce topluca Suriye üzerinden yurt dışına kaçtıklarının tespit edildiğini, çek davasında zaman aşımından dolayı takipsizlik kararı verildiğini, tüm bu nedenlerle ... 1. İflas Müdürlüğü'nün ...tarihli ve ...sayılı alacaklı dava dosyasının Müflis... bankası A.Ş İflas İdaresi ... tarih ve ... sayılı yazıları ile alacaklı olduğu banka alacağı olan 16.000-TL çek bedelinin Müflis bankadan herhangi bir alacağının olmaması nedeniyle talebin reddinin iptal edilmesine, bankadan almış olduğu 16.000-TL ve karşılık çıkan çekin bedelinin mahkememizce yeniden karar verilerek ... 1. İflas Müdürlüğü'nün ... sayılı alacak dava dosyasının 6476 alacak cetveline yeniden dahil edilmesini, yasal faizi ile tarafına ödenmesine karar verilmesini, mahkeme masraflarının da karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı İflas İdaresi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Mahkememizin...Esas sayılı dosyası ile işlem gören iflas davasında ...'nın iflasına karar verildiğini, iflasın ... tarih ve 15:28 saati itibari ile açıldığını, iflas tasfiyesinin ... tarafından yerine getirilmesine karar verildiğini ve karar t emyiz incelemesi sonucunda kesinleştiğini, tasfiyenin ... 1. İflas Müdürlüğü'nün ... İflas sayılı dosyası üzerinden devam ettiğini, davacının huzurdaki davayı hak düşürücü süre içinde açmamış ise dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, huzurdaki davanın 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu 142. Maddesi gereğince 1 ve 2 numaralı Asliye Ticaret Mahkemesinin görev ve yetkili olduğunu, Huzurdaki davada müvekkili iflas idaresinin taraf sıfatının bulunmadığını, pasif husumet yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacının dava konusu ettiği alacak kayıt talebine ilişkin olarak iflas idaresince verilen kararın hukuka uygun olup olduğunu, davacının haksız davasının reddine karar verilmesinin gerektiğini, müflis bankasının yargı harçlarından muaf kurum olduğunu, bu hususun mahkememizce gözetilmesini talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle öncelikle davanın İİK madde 235 gereği hak düşürücü sürede açılmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine, davalı tarafın sıfatları bulunmadığından pasif husumet yokluğundan davanın usulden reddine, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 25/06/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek 1 mali müşavir, 1 bankacı bilirkişiye tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, davacıya ait defter kayıtlarının da incelenmesi suretiyle davacının müflis bankadan talep etmiş olduğu çek bedelinin ödenmesine ilişkin talebinde haklı olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişiler ... ile...'a tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından düzenlenen 30/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: " Davacı ...ile davalı ... arasında herhangi bir Borç/Alacak ilişkisi bulunmamaktadır. Dava konusu uyuşmazlık ise; davacının kendisine ait TORNA TEZGAHINI davalı Banka Müşterisi olan “.... Ltd.şti.'ne 16.000,00 TL'ye çek karşılığında satmış olması, ve davalı Bankaya ait 05.11.2009 keşide tarihli çekin karşılıksız çıkmış olmasının sebebinin, davalı bankanın “...“ hakkında yeterli inceleme yapmadan özensiz çek karneleri vermiş olmasından kaynaklandığını ileri sürmesidir. Bankalar çek karnesi verirken kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermelidir. Sadece ibraz edilen bir kısım belgelerle yetinmeyip, hesap açtırmak isteyen kişiyiişyeri seviyesinde soruşturmak ve benzeri incelemeleri yapmak suretiyle hesap açmak ve buna göre çek karnesi vermek durumundadır. Bununla birlikte, davacının da ticari ilişkiye girdiği kişi ya da kişileri seçmekte özenli davranmalıdır. Çek hamili basiretli bir tacir gibi davranarak, çek kabul etmeden önce kendisinden beklenen özeni göstermek ve çekin keşidecisiyle ilgili yeterli araştırmayı yapmakla sorumlu olduğu " şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, sıra cetveline itiraz nedeni ile kayıt kabul davasıdır.
Uyuşmazlığın davacının kendisine ait torna tezgahını davalı banka müşterisi olan ... ŞTİ'ne 16.000,00 TL ye çek karşılığında satmış olması ve davalı bankaya ait 05/11/2009 keşide tarihli çekin karşılıksız çıkması nedenine dayalı alacak talebinin iflas idaresince reddinin iptali istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür.
Mahkememizin 19/11/2024 tarihli duruşmasının 2 nolu ara kararı ile banka tarafından eksik hususların giderildiği anlaşıldığından tarafların itirazlarının tek tek değerlendirilmesi için dosyamızın önceki bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişilere yeniden tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından sunulan 06/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle, "Davalı banka tarafından Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi, Çek Taahhütnamesi, İmza Beyannamesi, Yerleşim Yeri Belgesi, Vergi Levhası, Esnaf Odası Faaliyet Belgesi, Davalı bankanın vermiş olduğu çek karneleri ile ilgili çek teslim /tesellüm belgesi, Davalı Bankada Açılan Hesap ve Ekstresinin sunulduğu, hesap İşleyişi açısından davalı bankaya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı,Diğer yanda davacının beyanında “... 1. İflas Müdürlüğü müflis ... katılım bankasının ...tarihli ve ... sayılı alacaklı dava dosyasının, 1. iflas Müdürlüğünün 20.07.2022 tarih ve 6476 sayılı yazıları ile Müflis ... Bankası A.Ş. İflas İdaresi alacaklı olduğum, Müflis ... Bankası A.Ş. alacağım olan 16.000 TL çek bedelinin Müflis bankadan herhangi bir alacağımın olmaması nedeniyle talebin reddinin karar verilmiştir. (EK:1)Halbuki ... 1. İflas Dairesi 13.11.2020 tarih ve ... iflas sayılı cevabi yazılarındaki kararını, yok hükmünde ( egale etmiş) durumuna düşürmüştür.(EK;2)” Belirtilen”. tutarının sigorta güvence kapsamında...Bankası A.Ş ye ödenmesi ve müflis bankadan alacağının olmaması nedeni ile talebin reddine karar verilmiştr....” Şeklinde olduğu, alacak Banka vekili tarafından verilen cevapta ise,” ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyasına sunduğumuz cevap dilekçemizde de belirtildiği üzere; Davacı taraf, iş bu dava ile "... Ltd. Şti." tarafından keşide edilen çeke ilişkin karşılıksız çıkan çek bedelini talep etmektedir. ... nolu alacak kaydı “Banka Kayıtlarında Alacağı Bulunmadığı” gerekçesiyle reddedilmiştir. Alacak kaydına konu olan çek karşılıksız işlemine tabi tutulmuş olup, banka tarafından sorumluluk bedeli tutar çek hamiline ödenmiştir. İlgili ödeme işlemine ait dekont ve diğer doküman görüntüleri ekte yer almaktadır.” şeklinde beyanda bulunduğu, Davacının dava dilekçesinde belirttiği üzere dava dışı firmaya 16.000,00 TL tutarında torna tezgahını sattığı ve karşılığında iş bu çeki aldığı beyanı karşısında zararının oluştuğunu iddiasının, dava dışı firma kayıtlarının incelenmesi neticesinde ortaya çıkabileceği ve bu hususdaki nihai takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu," şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.
Mahkememiz dosya kapsamı ile alınan bilirkişi raporları bir arada değerlendirildiğinde , dava konusu uyuşmazlığın davacının kendisine ait torna tezgahını davalı Banka Müşterisi olan “... Ltd.şti."ne 16.000,00 TL'ye çek karşılığında satmış olması, ve davalı Bankaya ait 05.11.2009 keşide tarihli çekin karşılıksız çıkmış olmasının sebebinin, davalı bankanın...Firması hakkında yeterli inceleme yapmadan özensiz çek karneleri vermiş olmasından kaynaklandığını ileri sürmesi, ve ... 1. İflas Müğdürlüğü'nün ... İflas dosyasından sıra cetveli ilanındaki alacağının kabul edilmemesine ilişkin red kararına itirazının kabulü ile 16.000 TL çek bedelinin sıra cetveline kaydedilmesi istemine ilişkindir.
... 1. İflas Müdürlüğü'nün ... İflas, 6476 Alacak kayıt No.lu kararında; "Alacaklı ... Müflis ... Bankası A.Ş.'den olan alacakları için iflas masasına kayıt yaptıran alacaklının dilekçesi ve belgeleri incelenmiştir. Alacaklı tarafından masaya toplam 16.000,00 TL alacak talebinde bulunulmuştur. Sunulu evrak ve Müflis Banka kayıtları değerlendirildiğinde, alacaklının Müflis. Bankadan her hangi bir alacağının olmaması nedeni ile talebinin reddine karar verildiği” bildirilmiştir.
3167 sayılı Çek yasasının 2. Maddesi; “Bankalar, çek hesabı açmak maksadıyla bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklılık ve engel durumu bulunup bulunmadığını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca 9 uncu maddeye göre bankalara yapılan duyurular çerçevesinde her birinin kendi nezdinde oluşturduğu kayıtlardan araştırırlar; ayrıca bu kişinin ekonomik ve sosyal durumu gibi hususların belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler.” şeklindedir.
Davalı banka kayıtları üzerinde Bankacı Bilirkişi tarafından yapılan incelemede, dava dışı ... Ltd. Şti.ile davalı Banka arasında akdedilen sözleşmelere istinaden, davalı banka ... Şubesi nezdinde firma adına 02.05.2009 tarihinde hesap açıldığı, firma hakkında yapılan istihbarat değerlendirme formunda, ... Şube Pazarlama Yetkilisi, Operasyon Yöneticisi ve Şube Müdürü onayı ile 20.07.2009 tarihinde 10 yapraklı, 12.08.2009 tarihinde 25 yapraklı çek karnesinin verildiği, ilk 7 çek bedelinin çek hamillerine ödendiği, sonraki 12 çekin karşılıksız çıktığı, firma yetkilileri aleyhine açılan davanın sonuçsuz kaldığı tespit edilmiştir.
Davalı banka tarafından bankacılık hizmetleri sözleşmesi, çek taahhütnamesi, imza beyannamesi, yerleşim yeri belgesi, vergi levhası, esnaf odası faaliyet belgesi, davalı bankanın vermiş olduğu çek karneleri ile ilgili çek teslim /tesellüm belgesi, davalı bankada açılan hesap ve ekstresinin sunulduğu, hesap ekstresinin incelenmesinde hesabın düzgün çalıştığı ve çeklerin bir kısmının ödendiği, akabinde ikinci çek karnesi verildiği, hesap işleyişi açısından davalı bankaya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı hükme esas alınan 06/01/2025 tarihli bilirkişi raporu ile anlaşılmaktadır.
Davalı tarafça aynı zamanda husumete ilişkin itirazlarda bulunulmuş olup, iflas idaresinin taraf sıfatının bulunmadığı, 5941 sayılı Çek Kanunu uyarınca sorumluluğun dava dışı ...Şti.'nde olduğu, bu nedenle davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesine ilişkin savunmaları yönünden yapılan değerlendirmede, davacı ile davalı...arasında herhangi bir borç/ alacak ilişkisinin bulunmadığı, davacı tarafça huzurdaki dava ile " ... Ltd. Şti." tarafından keşide edilen çeke ilişkin karşılıksız çıkan çek bedelini talep ettiği, dava konusu çekin, davacı tarafça müflis bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız çıktığı ve davacı tarafa karşılıksız çek sebebiyle bankanın sorumlu olduğu çek yaprağı bedelinin ödendiği, 5941 Sayılı Çek Kanunu m. 5/3 gereğince; çekten dolayı hukukî ve cezai sorumluluk çek hesabı sahibine ait olup, müflis bankanın her çek yaprağı dışında ödeme yapmakla yükümlü olduğu tutar dışında bir sorumluluğunun bulunmadığı, işbu nedenle davacının dava konusu ettiği çekten dolayı, çek hesabı sahibine dava açması gerektiğinden davada taraf sıfatı bulunmayan davalı müflis banka aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın REDDİNE,
2-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar harcından, 80,70-TL peşin harcın mahsubu ile noksan kalan 534,70-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-)Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 16.000-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-)Taraflarca yatırılan bakiye gider ve delil avanslarının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/04/2025

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır