Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/941 Esas
KARAR NO : 2025/102

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/12/2022
KARAR TARİHİ : 12/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... tarafından verilen ...bank'a ait ... hesap numaralı, ... çek numaralı 23.11.2022 tarihli vadeli 60.000 TL tutarında çekin iptalini beklerken, dava konusu çek, davalı ... tarafından kötü niyetli olarak bankaya ibraz edildiğini, ilgili çekte ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında ihtiyati tedbir/ödeme yasağı kararı olması sebebiyle taraflarına istirdat davası açılması için süre verilmiş olup yasal süresi içerisinden iş bu davayı ikame ettiklerini, müvekkili ... Ltd. Şti'nin ciranta olduğu 9 adet çeki çalındığını, söz konusu çekler müvekkilinin aracının içerisinden çalınmış olup hırsızlıkla alakalı olarak...'ne başvuruda bulunulduğunu, ... CBS ... soruşturma numaralı dosya ile soruşturmanın devam ettiği; çalınan kıymetli evraklara ilişkin olarak tarafımızca ödeme yasağı talepli olarak 08.08.2022 tarihinde ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile müvekkilin elinden rızası dışında çıkan çeklerin iptaline ilişkin dava açılmış olup mahkemece söz konusu çeke ilişkin ödeme yasağı verildiği ve bu karar bankaya bildirildiği, müvekkili şirket, davaya konu çeki ...Şirketi' nden ticari ilişki gereği almış olup elinde bulundururken söz konusu çek müvekkilinim çantasının içinde bulunan birçok evrakla ve kaşesi ile birlikte çalındığını, Sayın Mahkeme tarafından bankaya ibraz edilen çek ile de anlaşılacağı üzere ciro silsilesi kopmaması amacıyla müvekkilinin çalınan kaşesi ile birlikte imzası taklit edilerek çek, müvekkil şirketin hiçbir şekilde ticari ilişkisi bulunmayan başka bir şirkete cirolanarak sahte ciro silsilesi oluşturulmuş ve davalıyı iyi niyetli hamil durumuna getirmek için senaryo oluşturulduğunu, oysaki bilirkişi incelemesi yapıldığında da ortaya çıkacağı üzere davaya konu çekteki imza müvekkil şirkete ait olmayıp davalı yan ilgili çekte yetkili hamil olmadığını, müvekkili şirket aynı şekilde müşterisi olan ...Tic. Ltd. Şti tarafından verilen ... Bankası'na ait ... hesap numaralı,.. çek numaralı,31.10.2022 tarihli vadeli 90.000 TL tutarında çeki ticari ilişkisi neticesinde aldığı; söz konusu çek de aynı gün çalınan çekler arasında yer aldığını, söz konusu çek de aynı şekilde müvekkili şirketin kaşesi ile imzası taklit edilerek ciranta ... ve ...'ya cirolanarak aynı ciro silsilesi ile ve iyi niyetli üçüncü kişilerle ciro silsilesi yaratılarak bankaya ibraz edildiğini,, bu sebeple ilgili çeke ilişkin de taraflarınca ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile 04.11.2022 tarihinde istirdat davası açıldığını, yine aynı şekilde müşterisi olan ... A.Ş. Tarafından verilen ... Bankası'na ait ... hesap numaralı ... çek numaralı 31.10.2022 tarihli vadeli 18.600 TL tutarında çeki ticari ilişkisi neticesinde almış; söz konusu çek de aynı gün çalınan çekler arasında yer aldığını, söz konusu çek de aynı şekilde müvekkil şirketin kaşesi ile imzası taklit edilerek ciranta ... ve...'ya cirolanarak ve iyi niyetli üçüncü kişilerle ciro silsilesi yaratılarak bankaya ibraz edildiğini, bu sebeple ilgili çeke ilişkin de taraflarınca ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığını, yine aynı şekilde müşterisi olan ... A.Ş. Tarafından verilen ... Bankası'na ait ... hesap numaralı ... çek numaralı 31.10.2022 tarihli vadeli 18.600 TL tutarında çeki ticari ilişkisi neticesinde almış; söz konusu çek de aynı gün çalınan çekler arasında yer almaktadır. Söz konusu çek de aynı şekilde müvekkil şirketin kaşesi ile imzası taklit edilerek ciranta ... ve ...'ya cirolanarak ve iyi niyetli üçüncü kişilerle ciro silsilesi yaratılarak bankaya ibraz edildiğini, bu sebeple ilgili çeke ilişkin de taraflarınca ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığını, netice itibariyle bahsi geçen çek, müvekkilinin uhdesinden çıkmış olup; halihazırda kötü niyetli üçüncü kişi/kişilerin zilyetliğine geçtiğini, bu sebeple taraflarınca ayrıca cirantalar hakkında savcılık dosyasına diğer çalınan çeklerde de ciro olması sebebiyle suç duyurusunda bulunulduğunu, mezkûr çeklerin müvekkilin rızası hilafına elinden çıkması ve çeki elinde bulunduran davalının haksız olması sebebiyle ...Tic. Tarafından verilen Vakıfbank'a ait ... hesap numaralı, ... çek numaralı 23.11.2022 tarihli vadeli 60.000 TL tutarında çekte müvekkili şirketin haklı hamil olduğunun tespitine, müvekkil şirketin ... tarafından verilen Vakıfbank'a ait ... hesap numaralı, ... çek numaralı 23.11.2022 tarihli vadeli 60.000 TL tutarında çekin davalılardan istirdatına ve müvekkil şirkete teslimine, ödeme yasağının devamına, ... 14. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasındaki icra takibinde öncelikle teminatsız mahkeme aksi kanaatteyse teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
SAVUNMA/
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı, dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını ve çekteki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ederek TTK 792 uyarınca çek istirdat talebinde bulunduğunu, öncelikle dava konusu menfi tespit olmayıp çek istirdat davası olduğunu, çekteki imzanın davacıya ait olup olmaması ancak menfi tespit davasının konusunu oluşturur ki dava dilekçesinin hiçbir yerinde menfi tespit ile ilgili bir talep bulunmadığını, TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağlandığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, davacı, bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini yazılı delil ile ispat etmesi gerektiğini, davacı ise müvekkilin kötüniyetli olduğuna dair hiçbir somut delil sunmadığını, bu nedenle TTK 792 şartları olayımızda oluşmadığını, davacı, dava konusu çekin iptali için çek iptal davası açtığını ve çekle ilgili ödeme yasağı kararı aldığını belirtmiş ise de; çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini, tüm bu nedenlerle davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf, keşidecisi ... Şirketi olan olan... şubesine ait, ... çek numaralı, 23/11/2022 tarihli, 60.000,00 TL bedelli çekin arabasında çalındığını iddia ettiğini, bu nedenle de tarafından çekin istirdatını talep etmiş olduğunu, Türk Ticaret Kanunu'nun 792. Maddesinde çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olması halinde geri vermekle yükümlü olduğu belirtildiğini, yani davanın tarafım aleyhine açılabilmesi için davaya konu çekin benim elimde olması gerekeceğini, oysaki keşidecisi ...Şirketi olan olan ...bank ...şubesine ait, ... çek numaralı, 23/11/2022 tarihli, 60.000,00 TL bedelli çek tarafımca yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiği ancak ödeme yasağı bulunması nedeniyle tahsil edilemediğini, çek üzerinde ödeme yasağı bulunduğunu öğrenmesi üzerine çeki almış olduğunu, ...'ya iade ederek çek bedelini kendisinden tahsil ettiğini, bu nedenle çekin elimde bulunmadığını, çekin elinde bulunmadığından çekte yetkili hamil olmadığını, bu nedenle istirdat davasının tarafıma yönlendirilmesi mümkün olmadığını, davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı ...Tic. Ltd Şti adına dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptını içerir duruşma gün ve saatini bildirir usule uygun tebligat yapıldığı ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, istirdat davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın, davacının çalındığını iddia ettiği ...Tic. tarafından verilen ...bank'a ait ... hesap numaralı, ... çek numaralı 23.11.2022 tarihli vadeli 60.000 TL tutarında çekte lehdar cirosunun davacıya ait olup olmadığı, cironun lehtara ait olmaması halinde ciro silsilesinde kopukluk olduğunun kabul edilip edilemeyeceği, davacının çek nedeniyle hamil olup olmadığı; çekin davalılardan istirdatı talep edip edemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.
Davacı vekili ... 29/05/2024 tarihli duruşmada davalı ... yönünden davayı takip etmediğini beyan etmiştir. Mahkememiz duruşma ara karar ile davalı ... yönünden davanın tefriki ile mahkememizin yeni esasına işbu dava yönünden kaydedilmesine karar verilmiştir.
Tüm dosya kapsamından yapılan değerlendirmede davacının yetkili hamil olduğu ...Tic. tarafından verilen ...bank' ait ... seri nolu 23.11.2022 tarihli 60.000 TL tutarlı çekin davacı şirket yetkilisinin aracı içerisinde çantasında bulunduğu esnada çalınması nedeniyle çekin davalılardan istirdatı amacıyla iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davaya konu çekin iptali için dava açıldığı; davaya konu çekin davalı ... tarafından 23/12022 tarihinde ... Bankası A.Ş ... Şube aracılığıyla takas sistemi üzerinden ibraz edilmesi üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davaya konu çekin ... 14. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında ... tarafından 29/11/2022 tarihinde takip başlatıldığı ve takip borçlularının ... A.Ş; .... Ltd.Şti; ... Tic. Ltd Şti ve ... olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin 07/06/2023 tarihli beyan dilekçesinde "Bu sebeple dava konusu ...Tarafından verilen Vakıfbank'a ait ... hesap numaralı, ... çek numaralı 23.11.2022 tarihli vadeli 60.000 TL tutarında çekin müvekkile iadesine, müvekkilin iş bu çekle ilgili haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini" talep ettiği anlaşılmıştır.
... CBS 2022/... soruşturma numaralı dosyasında ... Bankasına ait ... seri numaralı çeke ait soruşturma yürütüldüğü ... 52. ASCM ... Esas sayılı dosyasında ceza davasının iş bu dosyadan tefrik edilen ... hakkında yürütüldüğü anlaşılmakla iş bu çek yönünden yürütülen soruşturma dosyası bulunmadığı anlaşılmıştır.
TTK m. 763 uyarınca elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir.
TTK m.790 uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır hükmünün düzenlendiği, bu hüküm gereğince somut olayda dava konusu çekteki ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı anlaşılmıştır.
TTK m.792 uyarınca çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu hükmünün düzenlendiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.
İstanbul BAM 43. HD ... Esas... Karar sayılı ilamı dikkate alındığında "
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. "
Davacının çek istirdatını davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğinin veya iktisabında ağır kusuru olduğunun ispat etmesi gerekir. Çekteki ciro silsilesinin şeklen düzgün olması yetkili hamil olmak için yeterli olduğundan iş bu davada davacı davaya konu çekin lehtarı olup çekin yetkili hamili olup davacı tarafça menfi tespit talebinde bulunulmadığı yalnızca çek istirdatı talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacının talebinin çek istirdatı istemine ilişkin olduğu için uygulanması gereken maddenin 6102 Sayılı TTK 'nın "Elden çıkan çek" başlıklı 792. Maddesi olduğu ve "(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamil yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu taktirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmesine göre imza incelemesi yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
Dava konusu çek illetten mücerret olduğu, ödeme aracı olarak kullanıldığı için taraflarca defter ve kayıtlarına kaydedilmesi zorunlu olmadığından davalılar ile davacı arasında ticari ilişki olmadığından ticari defterler üzerinden bilirkişi incelemesi yapılmamıştır. Davalı tarafa çekin iyi niyetle mi kötü niyetle mi iktisabı hususunda yemin teklif edilmesi konusu suç teşkil etmesi nedeniyle davacı tarafa yemin delili de hatırlatılmamıştır.
Dava dilekçesinde yer alan ve tefrik edilerek davalı ... yönünden mahkememizin 2024/346 Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya devam edilerek davacı tarafından iş bu davalı yönünden takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
TTK’nın 792. maddesi önceki hamilin elinden herhangi bir şekilde çıkan çeki iktisap eden yeni hamilin iyi niyetli olduğunu kabul ettiğinden davacı tarafından dava konusu çekin kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiği hususunu ispatlaması gerektiğinden davacı tarafından iş bu husus ispatlanamadığı; davalılar hakkında iş bu çeke ilişkin yürütülen soruşturma dosyası bulunmadığı anlaşılmakla çekte son hamil olan davalı ...’nun çekin iktisabında ağır kusurlu davrandığını veya kötüniyetli olduğunu gösterir delil bulunmamaktadır. Çekte yer alan ödeme yasağının tek başına, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermeyeceğinden davalı ... yönünden çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiği ispat edilemediğinden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Çek istirdadı davasının davacısı çeki elinde iken zayi eden gerçek ya da tüzel kişi olup davalısı ise çeki elinde bulunduran gerçek ya da tüzel kişidir. Yani istirdat davası çekin zilyedine karşı açılır. TTK m. 758 dikkate alındığında davalılar ... ve ... Ltd Şti ’ye karşı açtığı çekin istirdatı davasında bu davalılar son hamil olmadıklarından bu davalılara karşı açılan davanın pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davalılar ... ve ... Ltd Şti’ye karşı açtığı çekin istirdatı davasında bu davalılar son hamil olmadıklarından bu davalılara karşı açılan davanın PASİF HUSUMET NEDENİYLE DAVANIN REDDİNE,
2-Davacının davalı Murat Aydınoğlu’na karşı açtığı çekin istirdatı davasında davalının ağır kusuru ve kötü niyeti ispat edilemediğinden davanın REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcının peşin yatırılan 1.024,65 TL harçtan mahsubu ile bakiye 409,25 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan bakiye gider ve delil avanslarının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 12/02/2025

KATİP
¸e-imzalıdır

HAKİM
¸e-imzalıdır